Σαν σήμερα (31/8/ΧΧΧΧ)

1923: Οι Ιταλοί βομβαρδίζουν και καταλαμβάνουν την Κέρκυρα.

1932: Με υπουργική απόφαση, εγκαταλείπεται στην Ελλάδα η θερινή ώρα.

1976: Ο Τζορτζ Χάρισον καταδικάζεται για λογοκλοπή. Δικαστήριο αποφαίνεται ότι τμήμα της μεγάλης του επιτυχίας «My Sweet Lord» είναι αντιγραφή του τραγουδιού των Chiffon, «He's so fine». Η υπόθεση κοστίζει στο πρώην «σκαθάρι» πάνω από 500.000 δολάρια.

1980: Ιδρύεται το πολωνικό συνδικάτο «Αλληλεγγύη», το οποίο υπό την ηγεσία του ηλεκτρολόγου Λεχ Βαλέσα συνέβαλε καθοριστικά στην πτώση του κομμουνισμού στη χώρα.

1984: Αποχαιρετιστήριο παιχνίδι του Μίμη Δομάζου με τον Παναθηναϊκό, εναντίον της Μπόκα Τζούνιορς. Ο αγώνας διεξάγεται στο Ολυμπιακό Στάδιο, παρουσία 50.000 θεατών και η ομάδα της Αργεντινής νικά με 3-2.

12: Γεννιέται ο Γάιος Καίσαρ, ρωμαίος αυτοκράτορας. Έμεινε στην ιστορία με το παιδικό του προσωνύμιο Καλιγούλας (Μποτούλες στα λατινικά) και για την εξαιρετική αγριότητα και φαυλότητά του.

1949: Γεννιέται ο Ρίτσαρντ Γκιρ

1997: Χάνει τη ζωή της σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στο Παρίσι, με τον φίλο της Ντόντι Αλ Φαγιεντ η Λαίδη Ναϊάνα Σπένσερ, πρώην σύζυγος του πρίγκιπα Καρόλου

ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΘΡΩΠΟΣ: Η θάλασσα, η κοπριά και ο όχλος

Του ΑΝΤΩΝΗ ΝΙΚΟΛΗ

Το τελευταίο διάστημα εντρυφώ σε κείμενα της Δεύτερης Σοφιστικής, όπως ονομάστηκε η αναβίωση των κλασικών ελληνικών γραμμάτων κατά το ρωμαϊκό 2ο μ. Χ. αιώνα. Το imperium έχει από καιρό υπαγάγει στην κυριαρχία του τις παλιές πόλεις – κράτη, η οικονομία, οι θεσμοί, οι αξίες είναι σε ρευστότητα, στην ατομική και συλλογική συνείδηση παρά τα αδιαμφισβήτητα οφέλη από τη ρωμαϊκή διοίκηση και ειρήνη έχουν εγκατασταθεί η αβεβαιότητα, η ηθική αμηχανία.
 

Ο Αρτεμίδωρος Βαλδιανός είναι ο συγγραφέας των «Ονειροκριτικών», ενός εκτεταμένου εγχειριδίου ονειροκρίτη. 

Πρόκειται για κείμενο που ενδιαφέρει σήμερα όχι τόσο για το περιεχόμενό του το ίδιο, τις ερμηνείες των ονείρων, όσο για το πώς διαθλώνται μέσ’ απ’ αυτό αντιλήψεις και ζητήματα του τότε βίου. Πόσο διαφορετικά ερμηνεύονται, φέρ’ ειπείν, όνειρα σχετικά με τη σεξουαλικότητα, απ’ όσο θα το κάνει ο Φρόυδ κάμποσους αιώνες αργότερα. Και όχι μόνο.

Κάπως έτσι (μόλο που υποθέτω θα μου διέφευγε πριν από δυο χρόνια) δε γινόταν να προσπεράσω τα παρακάτω δύο χωρία, καθώς και τα δύο έμμεσα απαξιώνουν ό,τι σήμερα ονομάζουμε λαϊκή δημοκρατική ετυμηγορία. 

Στο πρώτο, γι’ αυτούς που βλέπουν στον ύπνο τους ότι περπατάνε πάνω στη θάλασσα, σημάδι που «για όλους όσους βγάζουν το ψωμί τους από τα πλήθη, τους πολιτικούς και τους δημαγωγούς, σημαίνει ασυνήθιστο κέρδος μαζί με μεγάλη δόξα, επειδή η θάλασσα μοιάζει με τα πλήθη λόγω της ταραχής της». Και στο ίδιο κεφάλαιο, μερικές παραγράφους υστερότερα, «να (δεις στον ύπνο σου ότι) μαζεύεις κοπριά είναι καλό για όσους κερδίζουν τα προς το ζην από τον όχλο και για όσους ασκούν ρυπαρά επαγγέλματα∙ γιατί η κοπριά παράγεται από πολλά περισσεύματα και αποβάλλεται από πολλούς. Είναι καλό και για όσους αναλαμβάνουν δημόσιες εργολαβίες ή μισθώματα».

Τα πλήθη που μοιάζουν με την ταραγμένη θάλασσα, κι αυτοί (η πολιτική τάξη) που βγάζουντα προς το ζην από τον όχλο και που, μεταφερόμενοι στο ασυνείδητο των ονείρων, κάνουν το ίδιο με το να μαζεύουν κοπριά. Ο Αρτεμίδωρος δεν πολιτικολογεί, δεν καταγγέλλει. Στο περιθώριο του λόγου του εκφράζει πεποιθήσεις εδραιωμένες στους καιρούς του.

Παρά το δύσκολο 19ο και μισό 20ό, παρά τα κομμουνιστικά ή φασιστικά καθεστώτα, στη συνείδηση ενός λόγιου του καιρού μας ο λαός δεν είναι ακόμα συνώνυμο του όχλου ούτε έχει χαθεί η βαθύτερη πίστη πως η πλειοψηφία των πολιτών, με τις όποιες παρεκκλίσεις, εντέλει στις επιλογές της κατευθύνεται από την πυξίδα του ορθού λόγου.  

Η επέλαση των ακραίων λαϊκιστών κατά την τρέχουσα δεκαετία, στη δύση, θα αλλάξει ίσως στον πυρήνα της την εμπιστοσύνη μας στον πολιτικό φιλελευθερισμό; 

Ή, το αντίθετο, θα αποδειχτούν ισχυρότερα από τον επιθετικό τωρινό λαϊκισμό όσα κατοχύρωσαν τη μακροβιότητα και σταθερότητα των σύγχρονων δημοκρατιών, δηλαδή τα συντάγματα, η διάκριση των εξουσιών, η δι’ αντιπροσώπων άσκηση του νομοθετικού έργου; (Και δεν αναφέρομαι σε –καλή ώρα-καρικατούρες κρατών και δημοκρατιών, αλλά στις μεγάλες και κατεξοχήν δημοκρατίες των νεότερων χρόνων, εκείνες του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ.) 

Πάντως...

KOINΩΝΙΑ - ΑΝΘΡΩΠΟΣ: Ο Παντοδύναμος βλέπει καλύτερα

EΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Toυ ΚΩΣΤΑ ΛΕΟΝΤΑΡΙΔΗ

Για λόγους κοινωνικής οικονομίας θεωρείται γενικώς αποδεκτό εκ μέρους και δήθεν σεμνών και ταπεινών: «ουδείς αναντικατάστατος». 

Αυτό διακινείται ως δόγμα από στόμα σε στόμα, απεμπολώντας τη φυσική ματαιοδοξία και φλερτάροντας με τη ματαιότητα. Αλλωστε, η εναλλαγή προσώπων και καταστάσεων είναι συνεχής· άλλες φορές ευτυχώς, άλλες δυστυχώς. Ερχονται ώρες, ανθρώπινο, που η ανωτέρω παραδοχή ανατρέπεται. Ποιος δεν έχει βρει στο ζύγι το δικό του πένθος βαρύτερο από το πένθος των άλλων, τον θρήνο του πιο αβάστακτο από τρίτων; Αλλά αργά ή γρήγορα...
 

Πώς το έγραψε ο Κωστής Παπαγιώργης; «...Το πυρίμαχο γυαλί της μνήμης χνωτίζεται, θαμπώνει. Κάθε μέρα είναι και μια νέα φτυαριά χώμα. Το πένθος ξεθωριάζει προς όφελος της ζωής καθώς το παρελθόν αρχίζει να μην ανταποκρίνεται στις εκκλήσεις. Ικανή να μαλακώνει την πέτρα και να εξουθενώνει την ηθική αντοχή, η συνήθεια εξυφαίνει ανεπαίσθητες δολιότητες. Ετσι, η καρδιά παθαίνει μια ανεξήγητη απάθεια, όπως ακριβώς το μνήμα χορταριάζει και πέφτει σε ατημελησία οικτρή». 

 Το «ουδείς αναντικατάστατος» αμφισβητείται επισήμως, πολλές φορές με λόγια υπερβολής, όταν επιφανή δημόσια πρόσωπα περνούν στο βασίλειο του ανεξύπνητου. Είτε πρόκειται για πολιτικούς είτε για πνευματικούς ανθρώπους, επιστήμονες, καλλιτέχνες, ιεράρχες, το ύστατο «χαίρε» συνοψίζεται ηχηρά: «Το κενό που αφήνει είναι δυσαναπλήρωτο...». 

Σε τέτοιες περιπτώσεις, εν αναμονή ισάξιων ή υπέρτερων διαδόχων, η σκυτάλη παραδίδεται στην κρησάρα της Ιστορίας και στη δοκιμασία της συλλογικής μνήμης. 

Αραγε, το «ουδείς αναντικατάστατος» έχει και αναδρομική βαρύτητα; 

Εάν ναι, τότε για παράδειγμα, με δεδομένη τη διαδοχή ανθρώπων σε αξιώματα, ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στοιβάζονται ισοπεδωτικά με τόσους και τόσους ομολόγους τους, ζώντες και τεθνεώτες.
Το «ουδείς αναντικατάστατος» φοριέται γάντι από όσους αδυνατούν ή δεν θέλουν να αναγνωρίσουν στοιχειώδη δικαιώματα υπεροχής σε άλλους:

Εχετε ακούσει τεμπέλη να εκθειάζει τον εργατικό; Ψεύτη να υμνεί την φιλαλήθεια; Απατεώνα να αγωνίζεται για μια κοινωνία δικαίου; 

Μεταπράτες μιζέριας, διαζευγμένοι μετά όρκου από τον λόγο τον καλό, τούτοι οι ομοϊδεάτες θυμοσοφούν: «ουδείς αναντικατάστατος». 

Ενάντια όμως στην ευθυγράμμιση πάντων, η αληθινή ζωή πράττει το καθήκον της. Διαψεύδει, στα μικρά και στα μεγάλα. Τυχαία, κι αμήχανη, επιλογή: 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΘΡΩΠΟΣ: Μαζί - Η μαγική δύναμη του στρωμένου τραπεζιού

Toυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗ

«Θέλετε να καθίσετε στο τραπέζι μας;». 

Η πρότασή τους με έκανε να νιώσω αμήχανα. Η αλήθεια είναι ότι δεν μου πολυαρέσει να τρώω μόνος στις ταβέρνες. Όμως από την άλλη, να πάρω τα πιάτα και τη μπύρα μου και να καθίσω με τρεις αγνώστους…

«Για να μην τρώτε μόνος. Κρίμα είναι» είπε η γυναίκα της παρέας. «Και ο καθένας πληρώνει τα δικά του, κανονικά».

Η φιλύποπτη πλευρά μου με συμβούλευε να αρνηθώ. Αν βρισκόμουν στην Αθήνα, μάλλον θα το είχα κάνει. Όμως, εκτός έδρας συχνά ο εαυτός μας γίνεται μέρος του τοπίου και τον παρατηρούμε από διαφορετική γωνία. Σαν να τραβάμε σέλφι.

Καθίσαμε λοιπόν μαζί. Δοκίμασα μία από τις ψητές σαρδέλες της γυναίκας («έτσι κι αλλιώς είναι πολλές, αποκλείεται να τις καταφέρω») και οι δύο άντρες μοιράστηκαν έναν από τους χορτοκεφτέδες μου. Εκείνοι έπιναν κρασί και κόκα κόλα. Εγώ συνέχισα με την μπύρα μου.

Ήταν οικογένεια. Πατέρας, γιος και κόρη. Μόνιμοι κάτοικοι Ηνωμένων Πολιτειών. Ο πατέρας είχε κλείσει τα ογδόντα αλλά δεν του φαινόταν. Φορούσε κοντομάνικο πουκάμισο κουμπωμένο μέχρι πάνω. Στο τσεπάκι είχε τα τσιγάρα του. Μαλακό πακέτο, με το αναπτηράκι μέσα, για να μη χαθεί. Ο τρόπος που τα έβγαζε, έφερε στη μνήμη μου κάτι το πολύ οικείο.

Είχαν έρθει στο χωριό για να ανοίξουν λίγο το σπίτι και να κάνουν ένα μνημόσυνο για τη μητέρα. «Κάθε Κυριακή καλούσε για φαγητό γνωστούς και αγνώστους. Μας έχει μείνει, λοιπόν, και δεν μας πάει να τρώμε μόνοι».

Όταν κάθεσαι στο τραπέζι συζητάς. Είπαμε για το χωριό, για τον καιρό και για τις αμερικανικές εκλογές. Οι περισσότεροι ομογενείς θα ψηφίσουν Ρεπουμπλικάνους. Ο γιος θεωρεί τον Τραμπ καραγκιόζη, «αλλά τουλάχιστον αυτός δεν είναι του συστήματος». Ο πατέρας και η αδελφή είναι της παλιάς σχολής, δεν ανακοινώνουν ποτέ τι ψηφίζουν για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις. Του πρώτου, πάντως, του αρέσει πολύ το καρπούζι. Αυτό το είπε δυνατά για να το ακούσει ο σερβιτόρος, ο οποίος μας το έφερε χωρίς καθυστέρηση μαζί με τους δύο ξεχωριστούς λογαριασμούς.

Συζητήσαμε λίγο ακόμη, καθώς καθαρίζαμε αργά τα κομμάτια μας από τα κουκούτσια. Σύντομες κουβέντες για την Τουρκία, για το ντόπιο τυρί, για ένα χωράφι εκεί πιο πάνω που ανήκε σε έναν γνωστό τους και μέσα βρήκανε αρχαία, για τους Ολυμπιακούς και για τον Ολυμπιακό.

Κάναμε φιλότιμες προσπάθειες για να βρούμε κοινούς τόπους και σε μεγάλο βαθμό τα καταφέραμε. Είναι αυτή η παράξενη δύναμη του στρωμένου τραπεζιού που επιβάλλει αμβλύνσεις, συμβιβασμούς και ανοχή. Ένας αρχαίος μηχανισμός, φτιαγμένος για να συντηρεί αόρατους δεσμούς. Για να μας αναγκάζει να βρούμε την κατάλληλη απόσταση, όμοια με τους σκαντζόχοιρους στην παραβολή του Σοπενχάουερ:  

ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΘΡΩΠΟΣ: H κηδεία και η παρέα

Του ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Δυστυχώς το ανθρώπινο ον αδυνατεί να απολαύσει μία από τις ευτυχέστερες στιγμές που θα μπορούσε ποτέ να βιώσει: Δεν μπορεί να παρευρεθεί -για προφανείς λόγους- στην κηδεία του. 

Η κηδεία είναι ίσως μια από τις ευτυχέστερες στιγμές που θα μπορούσε να ζήσει ο άνθρωπος. Κανένας άλλος σταθμός της ζωής -ούτε ο γάμος ούτε τα βαφτίσια- μπορούν να συγκριθούν με την κηδεία.

Η κηδεία του δίνει την δυνατότητα να ξανασμίξει με την παρέα του -όσους έχουν μείνει- και με την οικογένεια του. Φίλοι που είχε να δει χρόνια, γνωστοί που είχαν ξενιτευθεί, άνθρωποι κοντινοί του που για κάποιον λόγο είχαν απομακρυνθεί τα τελευταία χρόνια. Με όλους αυτούς θα ξανασμίξει στην κηδεία του. Οπως θα ξανασμίξει και με τα παιδιά του που, από την στιγμή που παντρεύτηκαν, έπαψαν να δίνουν σημάδια ζωής. 

Τι ευτυχία λοιπόν να μπορεί να είναι κανείς παρών στην κηδεία του! Να πει μαζί με τους φίλους του «Αντε έφυγε κι αυτός», «κάλο ταξίδι στον συχωρεμένο» η κάτι ανάλογο. Και μετά την τελετή να πάει μαζί τους σε κάποια ταβέρνα και να ξαναθυμηθούν όλοι μαζί εκείνες τις στιγμές που σφράγισαν τους δεσμούς τους. Και κανείς δεν πρόκειται να του κάνει κάποιο αρνητικό σχόλιο ή έστω και ένα πείραγμα όσο καλοπροαίρετο και αν είναι αυτό στο βαθμό που προέρχεται άπω φίλους. Στις κηδείες είναι «politically incorrect» να κάνεις αρνητικά σχόλια για των συχωρεμένο.

Ούτε ο γάμος μπορεί φυσικά να συγκριθεί με την κηδεία. Στον γάμο πρέπει κανείς να ασχοληθεί και με άλλα άτομα που δεν είναι μέρος της παρέας, τους φίλους και συγγενείς της μέλλουσας συζύγου. Στην κηδεία δεν υπάρχει αυτό το πρόβλημα. Ο αποθανών, αν ήταν παρών θα είχε μόνο την παρέα του να ασχοληθεί.

Στο βιβλίο του «Δώδεκα διηγήματα περιπλανώμενα» (Doce cuentos peregrinοs) o Gabriel Garcia Marquez προσδιορίζει τον θάνατο ως «το να μην είσαι πια με τους φίλους σου». 

Πόσο μακρινή αυτή η «παρεοκρατική» αντίληψη του ανθρώπινου γίγνεσθαι απ αυτή πού βρίσκουμε στα έργα ενός άλλου γίγαντα του πνεύματος, του σουηδό σκηνοθέτη Ινγκμαρ Μπέργκμαν. Αν ο Marquez σκηνοθετούσε την «Εβδομη σφραγίδα» δεν θα άφηνε ποτέ ασφαλώς μόνο του τον Ιππότη να παίζει σκάκι με τον Θάνατο διακυβεύοντας την ζωή του. Θα είχε μαζί του όλη την παρέα του που θα χειροκροτούσε την κάθε του κίνηση και θα τον εμψύχωνε: «Μπράβο δικέ μου!»

Για τον συντηρητισμό του άγγλου πολιτικού φιλοσόφου (και σφόδρα «αντιεκσυγχρονιστή»!) Edmund Burke η «παρέα» (τα περίφημα «little platoons») αποτελεί την κύρια πολιτική πραγματικότητα, όπως ακριβώς η οικογένεια αποτελεί την μοναδική βιολογική. Το «άτομο» η «κοινωνική τάξη»,το «έθνος» αποτελούν δευτερεύοντα ιδεολογικά επιφαινόμενα.

Οι στρατιώτες δεν σακατεύονται, ούτε σκοτώνονται στην μάχη για να «σώσουν το έθνος» η για να υλοποιήσουν «το τέλος της εκμετάλλευσης».Ούτε καν για να διατηρήσουν ζωντανή την «πνοή της ελευθερίας».Χιλιάδες συνεντεύξεις με στρατιώτες στο μέτωπο πού διακρίθηκαν για τον ηρωισμό τους δείχνουν ότι πέφτουν στην φωτιά για να σώσουν τον Μιχάλη, τον Γιώργο τον Νίκο και τα άλλα παιδιά του λόχου. 

Σήμερα στην Βολιβία καθώς τελειώνει ο πόλεμος με τους αντάρτες το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα είναι η λεγόμενη «επανένταξη» των ανταρτών. 

Πως θα μπορέσει ποτέ η ανία της αστικής ζωής να υποκαταστήσει το «kick» της αδρεναλίνης που του δίνει το «bonding» (δέσιμο) με την παρέα tου καθώς διασχίζουν την ζούγκλα του Choco;

Οι έρευνες για τη διαμόρφωση της ανθρώπινης προσωπικότητας δείχνουν ότι...

ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΘΡΩΠΟΣ: Μερικές ερωτήσεις (στον εαυτό σου) - Ένα παλιό κείμενο για το καλοκαίρι

Του ΦΩΤΗ ΓΕΩΡΓΕΛΕ

Είναι η πρώτη φορά που νοιώθεις μόνος;

Μπορούμε να συνεχίζουμε αν ο δρόμος είναι αδιέξοδο;

Σου ‘χει πει ποτέ κάποιος, μαθαίνω τις γεύσεις στα χείλια σου;

Το πρωί δεν μπορείς να σηκωθείς από το κρεβάτι;

Το ξέρεις πια πως δεν μπορείς να γυρίσεις πίσω στο παιδικό σου δωμάτιο;

Ξέρει κανείς πως κοιμάσαι τα βράδια; Κοιμάσαι;

Ξέρεις να επιδιορθώνεις ραγισμένες καρδιές;

Να επισκευάζεις ζωές;

Σημειώνεις με μολύβι φράσεις στα βιβλία που διαβάζεις;

Βουρκώνεις ξαφνικά χωρίς να ξέρεις το λόγο;

Αν πρέπει να διαλέξεις προτιμάς ν’ αγαπάς παρά να αγαπιέσαι;

Βρίσκεις στις τσέπες σου χαρτάκια με τηλέφωνα χωρίς όνομα; Δεν τα παίρνεις ποτέ;

Ακούς μουσική με ακουστικά;

Καπνίζεις τα τσιγάρα μέχρι το φίλτρο;

Πέρασες ποτέ μια νύχτα μ’ ανοιχτά τα μάτια ακούγοντας μια αναπνοή δίπλα σου κι ωστόσο μακριά σου;

Σου ‘πε ποτέ κάποια, κάνε με ότι θες;

Ξυπνάς ιδρωμένος τη νύχτα;

Αναρωτιέσαι αν αυτό ήταν εφιάλτης; Μήπως ήταν η ζωή σου;

Μένεις ώρα με ανοιχτή την πόρτα του ψυγείου κοιτάζοντας το φως χωρίς να ξέρεις τι ψάχνεις;

Βλέπεις πολύ ώρα τηλεόραση χωρίς να θυμάσαι τι έβλεπες;

Μιλάς μόνος σου στον εαυτό σου σταματημένος στα φανάρια; Ο εαυτός σου σου απαντάει;

Σου κορνάρουν οι πίσω όταν ανάβει το πράσινο;

Ξέρεις που θες να πας διακοπές αλλά δεν ξέρεις με ποιον;

Την ώρα που τελειώνεις, φωνάζεις μέσα σου σιωπηλά το όνομα ενός άλλου;

Στις διακοπές μήπως δεν ξέρεις τι να διακόψεις;

Σου συμβαίνει συχνά να ξεχνάς ονόματα;

Λες μωρό μου ή μωρό;

Πότε ήταν η τελευταία φορά που συμμετείχες ολόψυχα σε κάτι που ήσουν παρών;

Σου ‘χει πει ποτέ κάποιος, είσαι φτιαγμένη για μένα;

Στα γεμάτα λεωφορεία αφήνεις καμιά φορά να σε αγγίζουν;

Ντρέπεσαι να πεις σ’ αγαπώ;

Όταν χωρίζεις νοιώθεις μια οδυνηρή επιθυμία να τον ξαναδείς;

Στις παρέες νοιώθεις ξένος;

Έχεις κάνει ποτέ κακό στον εαυτό σου;

Σ’ αρέσει να κοιτάζεις;

Θέλεις να δεις περισσότερα;

Νοιώθεις συχνά σαν να θέλεις να φωνάξεις βοήθεια;

Χωρίς να ξέρεις πως;

Έχει μείνει μια ελπίδα, υπάρχει ακόμα ένα όνειρο στην καρδιά σου;

Υπάρχει εισιτήριο για εκεί που θέλεις να φτάσεις;

ΚΟΣΜΟΣ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η «τυχερή» Βουλγάρα γιαγιά με σύνταξη 150 ευρώ τον μήνα και τα ελληνόφωνα "αγανακτισμένα" κηφηνοκτήνη!

Γράφει ο Αργύρης Κωστάκης

Η γιαγιά Λιλιάνα κάποτε που θα ξυπνήσει θα βρει τη βάρκα της στην άλλη όχθη της παλιάς ακροποταμιάς. Σε αυτή την όχθη είναι 86 ετών και είναι τυχερή. Ακόμη ζει και ακόμη παίρνει μιά…»παχυλή» σύνταξη 150 ευρώ.

Η γιαγιά Λιλιάνα ζούσε τους τελευταίους μήνες χωρίς ψυγείο. Γιατί το παλιό χάλασε και δεν είχε χρήματα να το επισκευάσει ή να αγοράσει καινούργιο. Κι έτσι οριακά συντηρούσε με πάγο ένα γιαουρτάκι και λίγο γάλα ή οτιδήποτε άλλο μπορούσε να αντέξει γιά να φάει και να προσθέτει κι άλλες ημέρες στο «τεφτέρι» της ζωής της. Ώσπου με κάποιο τρόπο απέκτησε μιά «μαγική» άσπρη συσκευή. Συντροφιά της – στο φτωχόσπιτο με τον κηπάκο εκεί στους πρόποδες του βουνού Μπόροβιτς στη Βουλγαρία – τα σκυλάκια της Μπόργκο και Σάρα.

Εργάστηκε σκληρά επί 50 χρόνια σε εργοστάσιο υφαντουργίας, σε φύλαξη ηλικιωμένων, ταμίας σε σούπερ μάρκετ, μαγείρισσα σε νηπιαγωγείο, καθαρίστρια στην εκκλησία. Όποια τίμια δουλειά βάλει ο νους. Ναι δούλεψε μισόν αιώνα από 15 ετών και πήρε σύνταξη στα 65, το… ιλιγγιώδες ποσό των 150 ευρώ! Εκ των οποίων τα 120 ευρώ κύρια σύνταξη και 30 κρατικό επίδομα εισιτηρίων γιά τις μετακινήσεις της με λεωφορείο. Και γιά να είμαστε ακριβείς, μιλάμε γιά 300 λέβα, επειδή η Βουλγαρία δεν ανήκει στη νομισματική ένωση της Ευρώπης.

Η κόρη της, η εγγονή της και η δισεγγονή της Ναταλί είναι τα ολόγιομα φεγγάρια της ζωής της. Δεν βλέπει καλά, περπατά με το μπαστούνι της που σκάλισε από ξύλο καρυδιάς, η μνήμη της την εγκαταλείπει μαζί με τις δυνάμεις της, σαν το καράβι που απομακρύνεται σιγά σιγά από το λιμάνι.

Όταν πιάνει τη σύνταξη στα χέρια της κάνει σαν παιδί. Ξέρει ότι θα τα καταφέρει με τα χίλια ζόρια άλλον έναν μήνα.

Η γιαγιά Λιλιάνα είναι μια αληθινή ηρωίδα που κατάφερε και έδωσε νόημα στις λέξεις εργατικότητα, φιλαλληλία και αξιοπρέπεια. Άγνωστες σήμερα στους περισσότερους.

Σε αγαπώ πολύ, αν και σε είδα από κοντά μόνο λίγα λεπτά. Αν και σε αγκάλιασα μόνο μία φορά. Αν και δεν συνεννοηθήκαμε ποτέ αφού δεν γνωρίζω «γρι» Βουλγαρικά κι εσύ Ελληνικά. Σε αγάπησα αγνά γιατί είδα στα μάτια σου μιά έρημη πόλη που έψαχνε απεγνωσμένα κάποιον να περάσει και να σηκώσει έστω λίγη σκόνη. Να την κάνει να νιώσει πως υπάρχει. Πως δεν ήταν αόρατη. Πως είχε φωνή.  

Το ξέρω ότι κι εσύ με αγάπησες αγνά. Μάρτυς μου ο Θεός, είμαι σίγουρος ότι είσαι από τους ελάχιστους ανθρώπους που με αγάπησαν αληθινά σε αυτή τη ζωή. «Μύρισες» το «άρωμα» της παιδικής αφελειάς μου, που δεν με εγκατέλειψε ποτέ, να εμπιστεύομαι ακόμη και τα τέρατα.

Μάλλον δεν θα καταφέρω ποτέ να έρθω να σε δω. Όμως θα προσεύχομαι κάθε βράδυ μέχρι το τέλος, να υπάρχουν εκεί έξω κι άλλες γιαγιάδες σαν κι εσένα. Κι άλλοι Άνθρωποι σαν κι εσένα.

Και αφού εσύ ζεις με 150 ευρώ τον μήνα, πώς είναι δυνατόν να πάρει η οργή να παραπονιούνται στην Ελλάδα αυτά τα καθίκια που έχουν πάρει σύνταξη 4000 ευρώ από ηλικία 50 ετών και εφάπαξ 150.000 ευρώ? 

Πώς είναι δυνατόν ρε γαμώτο οι ίδιοι να παραπονιούνται επειδή μετά από 20 ή 25 χρόνια (ναι γνωρίζω κι ένα τέτοιο κατακάθι) η σύνταξη των 4000 ευρώ του δημοσίου κόπηκε στα 1800 ευρώ?  

Ναι ρε, αλλά γιά 25 χρόνια έπαιρνες 4000 ευρώ τον μήνα (δηλαδή μαζί με το εφάπαξ σε 25 χρόνια καθόσουν και κονόμησες 750.000 ευρώ από τα 50 που πήρες σύνταξη έως τα 75). Και βγαίνουν στις τηλεοπτικές κάμερες οι θρασείς και λένε δακρύβρεχτα ότι δεν μπορούν να αγοράσουν ένα παγωτό στο εγγονάκι τους! Κτήνη έ! κτήνη. 

Και η γυναίκα ζει σιωπηλά με 150 ευρώ τον μήνα. Και είναι και τυχερή! Ναι τυχερή. Γιατί...

ΚΟΣΜΟΣ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: «Η οικογένεια μόνον κατόπιν ραντεβού!»

Της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΣΩΚΟΥ

Εδώ στην Αμερική, κάποιοι φίλοι με προσκάλεσαν τις ημέρες του Αυγούστου στο εξοχικό τους και φτάνοντας στην εξώπορτα με υποδέχθηκε μια χαριτωμένη ξύλινη πινακίδα: «Οι φίλοι καλοδεχούμενοι οποιαδήποτε στιγμή, η οικογένεια μόνον κατόπιν ραντεβού». 

Σκέφτηκα πόσο ξένη με την ελληνική πραγματικότητα είναι αυτή η «εξυπνάδα», κάτι που μου επιβεβαίωσε και το άρθρο, λίγες ημέρες αργότερα, του Θοδωρή Γεωργακόπουλου  με τον χαρακτηριστικό τίτλο “Στις διπλανές ξαπλώστρες χωρίς χάσμα γενεών”.  

Σε αυτό παρατηρεί την αξιοθαύμαστη κατάσταση ειρηνικής και ομαλής συμβίωσης πολλών γενεών που είδε φέτος το καλοκαίρι στις παραλίες. Οπως υποστηρίζει, όμως, «το νόμισμα της κοινωνικής σύμβασης που υπάρχει στον πυρήνα της ελληνικής οικογένειας είναι το χρήμα. Το “δούναι” είναι υλικά ανταλλάγματα, το “λαβείν” η παραμονή των παιδιών στη σφαίρα επιρροής των γονιών, η αέναη αναστολή της αναχώρησης, της ανεξαρτησίας τους. Αυτό το αλισβερίσι έχει χτίσει τον μόνο αληθινά ισχυρό και ακλόνητο θεσμό της ελληνικής κοινωνίας, αυτόν που, καθώς όλοι οι υπόλοιποι καταρρέουν, κρατά την τοξική μας συνύπαρξη απ’ το να καταρρεύσει». 

Πράγματι, κατά τη διάρκεια της κρίσης, όσο οι εξωτερικές συνθήκες αγρίευαν, είδα και τη δική μου διευρυμένη (σε γενιές, προσωπικότητες, ιδεολογίες…) οικογένεια να έρχεται πιο κοντά, να αφήνει μακριά από το τραπέζι δύσκολες συζητήσεις και διαμάχες, να γίνεται πιο αρμονική και αγαπημένη.

Ο αρθρογράφος εκτιμά ότι η οικονομική εξάρτηση πυροδοτεί την υπερτροφία της οικογένειας, εντός της οποίας «δεν αναπτύσσεται καμία σύγκρουση, κανένα χάσμα ανάμεσα στις γενεές. Αρα καμία εξέλιξη των ιδεών, καμία πρόοδος». Επιπλέον, αυτό έχει κόστος την ατροφία άλλων, μαζικών κοινωνικών θεσμών που πυροδοτούν την εξέλιξη, όπως η παιδεία και οι διάφορες οργανώσεις και δομές.  

Αναρωτήθηκα τι σκέπτονταν γι’ αυτό οι αναγνώστες, και μου έκανε εντύπωση το πλήθος των σχολίων, θετικών και αρνητικών. Το ζήτημα σίγουρα προκαλεί μεγάλο ενδιαφέρον!

Ποιο όμως είναι το αίτιο και ποιο το αιτιατό; 

Μήπως η οικογένεια ενισχύεται λόγω των δυσμενών εξωτερικών συνθηκών, οικονομικών και κοινωνικών; 

 Ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες των χαλαρών οικογενειακών δεσμών και μιας προτεσταντικής ηθικής που στέλνει τη δεκαπεντάχρονη κόρη του προέδρου των ΗΠΑ να εργασθεί ως σερβιτόρα στις διακοπές της, η χρηματοπιστωτική κρίση ήταν αρκετή για να επιστρέψουν πολλοί εικοσάρηδες και τριαντάρηδες στην οικογενειακή εστία.  

Ως ο πυρήνας της οργάνωσης κάθε κοινωνίας, η οικογένεια έχει σίγουρα μια σημαντική οικονομική διάσταση. Από μόνο του αυτό το χαρακτηριστικό δεν είναι αντιαναπτυξιακό, ούτε βέβαια αποκλειστικά ελληνικό.  

Αυτό που εντοπίζει ως ιδιαιτερότητα ο φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος είναι... 

ΚΟΣΜΟΣ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΓΥΝΑΙΚΑ: 100 πορτραίτα γυναικών ενάντια στην τυποποίηση της ομορφιάς - Κάτω απ' όλα... είμαστε γυναίκες

Της ΚΑΡΟΛΙΝΑΣ ΝΙΑΝΟΜΙΤΑΚΗ

100 γυναίκες, 100 όμορφα γυναικεία σώματα, 100 διαφορετικές ιστορίες, ένα πρότζεκτ με τίτλο «Underneath We Are Women». 

Η φωτογράφος Amy D. Herrman δημιούργησε το πρότζεκτ αυτό προς τιμήν της εικόνας της γυναίκας, ενάντια στην τυποποίηση και στα πρότυπα της ομορφιάς που τόσο πολύ επηρεάζουν το γυναικείο φύλλο ανά τον κόσμο. 

Συγκεκριμένα η Herrman θέλει να αναδείξει την ποικιλομορφία που μπορεί να υπάρχει στα γυναικεία σώματα καθώς και τις ιστορίες από τις οποίες μπορεί να διαμορφώθηκαν. Πιστεύει πως η κοινωνία έχει δημιουργήσει διάφορα στερεότυπα και κανόνες για τους διαφορετικούς τύπους σωμάτων με σκοπό να καθοριστεί το τι είναι αποδεκτό και τι όχι από τις κοινωνικές συμβάσεις. Για παράδειγμα, θεωρείται πως το χοντρό κορίτσι πρέπει να πάει στο γυμναστήριο, το κοκαλιάρικο να φάει περισσότερο, το όμορφο είναι αυτό που θα γίνει ευτυχισμένο κ.λπ. Στερεότυπα που ομαδοποιούν και τυποποιούν τα γυναικεία σώματα χωρίς να σέβονται την προσωπική ιστορία και ιδιαιτερότητα της κάθε γυναίκας. 

Η φωτογράφος, λοιπόν, υποστηρίζει ότι πίσω από το σώμα του κάθε ανθρώπου κρύβεται μια διαφορετική ιστορία, την οποία και αναδεικνύει, και όχι ένας γενικός κανόνας.

Η Amy D. Herrman δούλεψε για το πρότζεκτ 12 μήνες, για να τονίσει πως πρέπει να αρχίσουμε να αγαπάμε τους εαυτούς μας αμέσως τώρα και να μην περιμένουμε άλλο. Το «Underneath We Are Women» κυκλοφορεί σε βιβλίο, το οποίο πωλείται στο Kickstarter.

ΚΟΣΜΟΣ - ΠΡΟΣΩΠΑ: Η ιστορία πίσω από την φωτογραφία με την 35χρονη καλόγρια - θύμα του σεισμού στην Ιταλία (Video)

Η εικόνα της καλόγριας με τα αίματα στο πρόσωπο και μέσα στη σκόνη από τα συντρίμμια να κάθεται στη μέση του δρόμου γράφοντας μήνυμα στο κινητό της τηλέφωνο έκανε τον γύρο του κόσμου. 


Η 35χρονη αδελφή Marjana LLeshi μίλησε στο Associated Press για όλα όσα προηγήθηκαν της φωτογραφίας.

Το μήνυμα που γράφει στο κινητό της έχει αποδέκτες φίλους και μέλη της οικογένειάς της που είναι στην Αλβανία και ενημερώνει πως είναι ζωντανή.

Μιλώντας στο Associated Press είπε πως οι τοίχοι του μοναστηριού της κατέρρευσαν μετά από το σεισμό και πως ήταν σίγουρη ότι θα πέθαινε. Ο σεισμός τη βρήκε να κοιμάται, όπως και τους περισσότερους κατοίκους του χωριού Αματρίτσε.

Ξύπνησε καλυμμένη με σκόνη και αιμορραγία στο κεφάλι και ενστικτωδώς βρήκε καταφύγιο κάτω από το κρεβάτι της. Άρχισε να φωνάζει, όπως έκαναν και οι άλλες έξι αδελφές του μοναστηριού Don Minozzi.

Το μοναστήρι λειτουργεί και ως γηροκομείο και τους ηλικιωμένους φροντίζουν οι αδελφές. Εκείνη τη νύχτα, είχαν πέντε ηλικιωμένες στη φροντίδα τους. Καθώς η Lleshi φώναζε, χωρίς κανείς να ανταποκρίνεται, συνειδητοποίησε πως είχε παγιδευτεί και άρχισε να χάνει κάθε ελπίδα. Έστειλε ένα μήνυμα για να ζητήσει από τους φίλους της να προσευχηθούν για εκείνη και τη ψυχή της.

«Τους έγραψα αντίο για πάντα» είπε. 


Όμως...

"Eπίγεια ΣΥΡΙΖΑίικη κωμωδία"

Σαν σήμερα (30/8/XXXX)

1832: Η Διάσκεψη του Λονδίνου ορίζει τα ελληνοτουρκικά σύνορα στη γραμμή Αμβρακικού - Παγασητικού κόλπου.

1918: Ο σοβιετικός ηγέτης Βλαντιμίρ Λένιν πυροβολείται και τραυματίζεται κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε εργοστάσιο της Μόσχας, σε μία δολοφονική απόπειρα από τη Φάνια Καπλάν, μέλος του Σοσιαλιστικού Επαναστατικού Κόμματος.

1933: Ιδρύεται η γαλλική αεροπορική εταιρία «Air France».

1944: Σοβιετικά στρατεύματα εισέρχονται στο Βουκουρέστι, εκδιώκοντας τους Ναζί.

1992: Ο Μίκαελ Σουμάχερ κερδίζει το γκραν-πρι του Βελγίου, επιτυγχάνοντας την πρώτη νίκη του στη Formula 1.

1937: Γεννιέται ο Μπρους ΜακΛάρεν, νεοζηλανδός σχεδιαστής αυτοκινήτων, οδηγός αγώνων και μηχανικός, ιδρυτής της «Μακ Λάρεν» που διαπρέπει στους αγώνες της Formula 1.

2003: Πεθαίνει ο Τσαρλς Μπρόνσον, καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Τσαρλς Μπουτσίνσκι, αμερικανός ηθοποιός.

2013: Πεθαίνει  Ιρλανδός ποιητής Σέιμους Χίνι, ο οποίος είχε βραβευθεί το 1995 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας

2015: Φεύγει από τη ζωή χτυπημένος από τον καρκίνο σε ηλικία 82 ετών ο βρετανός νευρολόγος και συγγραφέας Όλιβερ Σακς, ο οποίος έγραψε το βιβλίο που έγινε παγκόσμια επιτυχία «Ο άνθρωπος που μπέρδεψε τη γυναίκα του με ένα καπέλο».