Μπράβο στους Έλληνες εκπαιδευτικούς για τις προσφορές τους στην μάθηση και την παιδεία. pic.twitter.com/ehOL3xX3hJ
— Alexandros Gavriilidis (@AlexGavriilidis) September 8, 2026
Όποιος δάσκαλος έδιωχνε επιθεωρητή, έχανε άδεια διδασκαλίας κ μισθό
— Ελεύθερος Πολιορκημένος 🇬🇷 (@AleaJactaEst101) September 11, 2026
Στην μαθητική ανταρσία της Αίγινας, έκλεισε το σχολείο προσωρινά κ οι μαθητές αποβλήθηκαν οριστικά.
Ευτυχώς σήμερα είμαστε δημοκράτες κ ανεχόμαστε κάθε καφρίλα, σε αντίθεση με τον "αυταρχικό" Κυβερνήτη. pic.twitter.com/epXRhwAW9w
Πριν από περίπου δύο δεκαετίες, αν δεν κάνω λάθος, η Αννα Κοκκίνου είχε ανεβάσει μια σύνθεση από διάφορα κείμενα του Βιζυηνού. Ηταν μόνη της πάνω στη σκηνή και το έργο κρατούσε πάνω από δύο ώρες.
Παρ’ όλα αυτά, κάθε βράδυ γέμιζε την αίθουσα και οι παραστάσεις κράτησαν, πάλι αν δεν κάνω λάθος, πάνω από μία σεζόν. Αν εξαιρέσουμε το ταλέντο της Κοκκίνου και την αντοχή της κυρίως, η παράσταση δεν είχε κανένα από τα στοιχεία που σε κρατούν στο θέατρο και διαρκούσε πάρα πολύ.
Στο Παρίσι είχα δει, περίπου την ίδια εποχή, μια παράσταση του Φαμπρίς Λουκινί με το «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας» του Λουί Φερντινάν Σελίν. Μόνον που κρατούσε μία ώρα και όχι δυόμισι. Για να είμαι ειλικρινής, η παράσταση της Κοκκίνου με είχε κουράσει, όμως οφείλω να παραδεχθώ ότι βρισκόμουν σε μια κατάμεστη αίθουσα όπου δεν ακουγόταν κιχ και όλοι γύρω μου ήταν προσηλωμένοι στη γυμναστική της ηθοποιού επί σκηνής. Απαγγελία ή θεατρική παράσταση; Διαλέγετε και παίρνετε. Στο κάτω κάτω, στην αρχαιότητα η τέχνη του ραψωδού δεν διέφερε και τόσο πολύ από την τέχνη του υποκριτή. Οι ρίζες τους ήταν κοινές.
Τέλος πάντων, η παράσταση είχε ενθουσιάσει «κοινό και κριτικούς», που λέμε. Hταν το θεατρικό γεγονός της χρονιάς εκείνης.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο θεατρόφιλος μικρόκοσμος της Αθήνας διακρίνεται για την αγελαία νοοτροπία του, είχα πάρει τις αποστάσεις μου. Ωστόσο, δεν έπαψα να αναρωτιέμαι σε τι οφείλεται ο τόσος ενθουσιασμός. Ωσπου διεπίστωσα ότι οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, που μου μιλούσαν για την παράσταση αναφέρονταν στο κείμενο του Βιζυηνού και τη μαγεία της γλώσσας του.
Τη μαγεία της γλώσσας του;
Αυτής της λόγιας καθομιλουμένης του καιρού του, που τώρα την αποκαλούμε «καθαρεύουσα» και την έχουμε εξορίσει από τα δικά μας ελληνικά.
Ηταν και οι χαρακτήρες του Βιζυηνού, ο Μοσκώβ Σελήμ, η Μάσιγγα, η γοητεία της λογοτεχνίας του.
Με άλλα λόγια, η επιτυχία της παράστασης οφειλόταν, εκτός των άλλων, στο γεγονός ότι είτε δεν είχαν διαβάσει ποτέ τους Βιζυηνό είτε κάτι θυμούνταν αμυδρά από τα σχολικά θρανία. Ανακάλυπταν ένα συγγραφέα που κανείς δεν είχε φροντίσει να τους συστήσει σοβαρά ώς τότε. Με άλλα λόγια, κάλυπταν, ή νόμιζαν πως καλύπτουν, ένα κενό της παιδείας τους, αυτό που είχε δημιουργήσει η περιφρόνηση προς τη λογοτεχνία.
Δεν θα ήταν τίποτε φοβερό αν η λογοτεχνία, και δη τα κείμενα των κλασικών όπως ο Βιζυηνός, ήταν το βασικό εργαλείο για τη θεραπεία μιας αναπηρίας που χαρακτηρίζει όχι μόνον την εκπαίδευσή μας, αλλά και ολόκληρο τον κοινωνικό μας βίο.
Τα κείμενα, ιδιαίτερα η μεγάλη λογοτεχνία που μεταφράζει σε λέξεις, χαρακτήρες και ζωή και διαθέτει όλες τις εκφραστικές δυνατότητες του λόγου, από τη μεταφορική ώς την ειρωνεία, σου δίνουν και τα εργαλεία για να κατανοήσεις όχι μόνον τις λέξεις, αλλά και το σώμα που παράγει η σύνθεσή τους.
Η κατανόηση κειμένου είναι απαραίτητη και για την κατανόηση της ομιλίας σε έναν διάλογο, αλλά και για την κατανόηση μιας επιστημονικής διατριβής, ακόμη και των μαθηματικών πράξεων.
Βασικό εργαλείο για τη δυνατότητα της κατανόησης είναι η ταπεινή λογοτεχνία, που δεν στη διδάσκουν στο σχολείο ούτε τη μαθαίνεις στο σπίτι. Ως γνωστόν, σε ελάχιστα ελληνικά σπίτια η βιβλιοθήκη αποτελεί απαραίτητο έπιπλο. Και τώρα όλοι προσεύχονται στην τεχνητή νοημοσύνη προσδοκώντας την ανάσταση της συγχωρεμένης φυσικής νοημοσύνης. Αυτής που καλλιέργησαν οι συγγραφείς προσπαθώντας να κατανοήσουν τον κόσμο με λέξεις που τις μοιράζονται με τον αναγνώστη τους και οι οποίες μπορούν με τη σειρά τους να τον βοηθήσουν να κατανοήσει τον κόσμο με τον τρόπο του.
Η «Οδύσσεια» του Νόλαν είναι πρόσφατη, έχω αναφερθεί ξανά σ’ αυτήν, όμως φαίνεται πως με στοιχειώνει. Προσπαθώ να καταλάβω τους λόγους της θεαματικής εμπορικής επιτυχίας της. Και δυστυχώς καταλήγω πως οι περισσότεροι, εκτός από την εντυπωσιακή σκηνοθεσία, ενθουσιάστηκαν επειδή επιτέλους είδαν τι είναι η «Οδύσσεια».
Είχαμε κάνει μερικά αποσπάσματα στο σχολείο, όμως, επειδή δεν είχαμε χρόνο για να τη διαβάσουμε ολόκληρη, πόσοι από μας ήξεραν ποιο είναι το τέλος της;
Πόσοι θυμούνταν τη σφαγή των μνηστήρων από έναν εξαγριωμένο Οδυσσέα;
Ο Νόλαν δεν μας δείχνει καν την επίσκεψή του στον γερο-Λαέρτη, τον πατέρα του, και μας λέει, σκηνοθετική αδεία, ότι φεύγει προς τη Δύση – συμβολισμός μάλλον αφελής του δυτικού πολιτισμού που θα κατακτήσει. Το ζήτημα, όμως, το έχω ήδη πει, δεν είναι η πιστότητα της μεταφοράς του κειμένου στην οθόνη. Η μεταφορά στην κινηματογραφική γλώσσα προϋποθέτει μεταμορφώσεις.
Το ζήτημα είναι τι μένει στο τέλος στον θεατή από όλη αυτήν τη φασαρία.
Ποιο είναι το θέμα της «Οδύσσειας»;
Ο νόστος;
Η συζυγική αγάπη;
Το θάρρος του Ελληνα ήρωα που τα βάζει όχι μόνον με ανθρώπους, αλλά με τέρατα και με θεούς ακόμη;
Οπου η «Οδύσσεια» γίνεται κλασικό εικονογραφημένο, στην καλύτερη περίπτωση θέμα έκθεσης ιδεών, για τις Πανελλαδικές.
Δεν φταίει ο Νόλαν.
Απλώς το λέω για να καταλάβουμε τη σημασία της ανάγνωσης, κυρίως δε της κατανόησης κειμένου. Κι εδώ δεν έχεις να κάνεις με την αρχαιογνωσία που μας λείπει.
Ερχεσαι αντιμέτωπος με…
την ελλειμματική μας σχέση και την έλλειψη κατανόησης για κείμενα που υποτίθεται πως τα κουβαλάμε μέσα μας, θεωρούμε πως μας έχουν διαμορφώσει, αλλά δεν κάναμε ποτέ τον κόπο να τα κατανοήσουμε.
Δεν περιμένω από τους πολιτικούς να αντιληφθούν το πρόβλημα. Είναι και οι ίδιοι θύματά του. Ομως, αν δεν βρεθούν κάποιοι για να το αντιμετωπίσουν, τότε η εκπαίδευση θα φθίνει ώσπου να αχρηστευθεί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου