Μια ΑΙΡΕΤΙΚΗ άποψη για την ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας που ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΤΕΙ
Γράφει ο Ραφαήλ Μωυσής
(Διετέλεσε πρόεδρος του Συμβουλίου Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής.)
Στις 18 Αυγούστου 2019, η κυριακάτικη «Κ» δημοσίευσε άρθρο μου με τίτλο «Υδρογονάνθρακες και θησαυροί» στο οποίο αμφισβητούσα τη σκοπιμότητα του πολυσυζητούμενου τότε αγωγού Eastmed, που θα μετέφερε φυσικό αέριο από την Ανατολική Μεσόγειο στη Δυτική Ευρώπη μέσω Ελλάδας.
Σήμερα, επτά χρόνια αργότερα και ενώ ο αγωγός αερίου έχει σχεδόν ξεχαστεί, θα επιχειρήσω να αμφισβητήσω έναν ακόμη Eastmed που βρίσκεται στο επίκεντρο της επικαιρότητας, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας.
Θεωρώ αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας μας να συνεργαστεί με την Κύπρο και το Ισραήλ για την κατασκευή αυτού του έργου. Θεωρώ επίσης χρήσιμη την ολοκλήρωση των σχετικών υποθαλάσσιων ερευνών στις οποίες μόλις πρόσφατα αναφέρθηκαν ο πρόεδρος της Γαλλίας και ο πρωθυπουργός μας. Οι έρευνες αυτές θα κατοχυρώσουν το σχετικό γεωπολιτικό μας δικαίωμα, αλλά και θα διαπιστώσουν ποιες ακριβώς γεωφυσικές συνθήκες επικρατούν στον υποθαλάσσιο χώρο όπου θα τοποθετηθεί το καλώδιο.
Σύμφωνα με παλαιότερες πληροφορίες, η εγκατάσταση του καλωδίου θα δημιουργήσει διάφορα παγκόσμια τεχνολογικά ρεκόρ: Θα είναι στο μεγαλύτερο υποθαλάσσιο βάθος στον κόσμο (γύρω στα 3.000 μέτρα, με προηγούμενο τη διασύνδεση Σικελίας – Σαρδηνίας με μέγιστο 2.150). Ενώ τα καλώδια συνήθως τοποθετούνται σε υποθαλάσσιες πεδιάδες, αυτό θα διασχίζει τον πιο ανώμαλο βυθό, με πανύψηλες υποθαλάσσιες κορυφογραμμές, κοιλάδες και απότομες πλαγιές, έναν υποβρύχιο Ολυμπο και μια υποθαλάσσια Πίνδο! Για τη γαλλική εταιρεία Nexans, η τοποθέτηση του καλωδίου αποτελεί μεγάλη τεχνολογική πρόκληση, αφού μόλις πρόσφατα, ύστερα από πειραματική πόντιση, πήρε έγκριση για καλώδιο κατάλληλο για βάθη 3.000 μέτρων.
Αν τα παραπάνω επιβεβαιωθούν, πρόκειται για ένα πολύ δύσκολο έργο, με κινδύνους για καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους να επαπειλούνται.
Οφείλουμε, λοιπόν, υποστηρίζω, πριν προχωρήσουμε στην οριστική απόφαση κατασκευής του καλωδίου, να επιβεβαιώσουμε:
1) ότι η επιλογή αυτή είναι η βέλτιστη συμβατή με την ενεργειακή μας πολιτική,
2) ότι αποτελεί ασφαλή έξοδο της Κύπρου από την ηλεκτρική απομόνωσή της και
3) ότι η ηλεκτρική διασύνδεση της Ευρώπης με το Ισραήλ συνάδει με το προβλεπόμενο παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο.
Το καλώδιο εντάσσεται στην ενεργειακή στρατηγική της χώρας μας, στην οποία η κυριαρχία των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), στον τομέα του ηλεκτρισμού, είναι στόχος αδιαπραγμάτευτος. Η διασύνδεση αποτελεί λύση για την τοπική διάσταση της στοχαστικότητας (μη συνεχούς διαθεσιμότητας) των ΑΠΕ, φέρνοντας ηλεκτρισμό εδώ από την Ανατολή όταν δεν επαρκεί η τοπική παραγωγή και αντιστρόφως. Ομως, η λύση αυτή δεν είναι μοναδική. Υπάρχει λύση στη χρονική διάσταση της στοχαστικότητας, να αποθηκεύουμε τη δική μας παραγωγή όταν υπάρχει και να τη χρησιμοποιούμε όταν η παραγωγή διακόπτεται.
Ποια λύση είναι η καλύτερη;
Με την ανάπτυξη των ΑΠΕ, τα περισσότερα συστήματα ηλεκτροπαραγωγής θα είναι στο μέλλον διάσπαρτα κοντά στην κατανάλωση. Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας θα είναι εκτός τόπου και χρόνου.
Η λύση της διασύνδεσης έχει τις τεχνικές δυσκολίες που αναφέρθηκαν, η αποθήκευση είναι σαφώς ευκολότερη.
Από πλευράς συγκριτικού κόστους, από τα υπάρχοντα στοιχεία προκύπτει ότι το κόστος εγκατάστασης ενός συστήματος αποθήκευσης με ισχύ ίση με του καλωδίου και για ορισμένες ώρες διάρκειας είναι σημαντικά μικρότερο από την αναφερόμενη για το καλώδιο επένδυση.
Πρέπει να συντρέξουν παρατεταμένες και πολύ δυσμενείς μετεωρολογικές συνθήκες ή να είναι μεγάλο το όφελος από την εξαγωγή πλεονασμάτων, για να γίνει οριακά οικονομικά συμφέρον το καλώδιο. Η προοπτική, μάλιστα, είναι ότι το κόστος συστημάτων αποθήκευσης θα συνεχίσει να μειώνεται, ενώ το αντίθετο μάλλον ισχύει για τα υλικά των διασυνδέσεων.
Ακόμη, όμως, και αν οικονομικά προτιμότερο είναι το καλώδιο –λόγω π.χ. των προσφερόμενων επιδοτήσεων– βέβαιο είναι ότι η αποθήκευση υπερτερεί καθαρά από τη σκοπιά της ενεργειακής ανεξαρτησίας.
Το ίδιο, και σε μεγαλύτερο, μάλιστα, βαθμό, ισχύει για την Κύπρο, για την οποία τα 1.000 MW του καλωδίου θα αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος. Η Κύπρος, με την άφθονη δική της ηλιοφάνεια και τα διάφορα «οικόπεδα» με φυσικό αέριο, θα έπρεπε να επιδιώκει την απαλλαγή από την «ηλεκτρική απομόνωση» με άλλους τρόπους και όχι με ένα καλώδιο που θα είναι πάντοτε εκτεθειμένο σε φυσικούς κινδύνους ή σε κακόβουλες παρεμβάσεις.
Απομένει ο ρόλος του καλωδίου για τη διασύνδεση της Ευρώπης με το Ισραήλ. Δεν γνωρίζω αρκετά την ενεργειακή κατάσταση στο Ισραήλ, ώστε να έχω γνώμη για τη χρησιμότητα αυτής της διασύνδεσης στο άμεσο ή στο μεσοπρόθεσμο μέλλον, έχω όμως άποψη για το μακροχρόνιο. Θυμίζω ότι υπήρξε το πάλαι ποτέ εποχή που το σύνολο των ενεργειακών αναγκών του ανθρώπου καλυπτόταν από ΑΠΕ και ότι για την εποχή εκείνη έχουμε όλοι διαβάσει ιστορίες και μυθιστορήματα για τους μεγάλους δρόμους του μεταξιού και τους μεγάλους δρόμους των μπαχαρικών, αλλά μεγάλοι δρόμοι της ενέργειας δεν υπήρχαν! Με εξαίρεση μικρές μεταφορές στα καυσόξυλα, οι τόποι παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας συνέπιπταν.
Οι μεγάλοι δρόμοι μεταφοράς ενέργειας είναι γέννημα θρέμμα της εποχής των υδρογονανθράκων, για να μεταφέρουν από τους τόπους των κοιτασμάτων ή τους μεγάλους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής στους τόπους της αστικής ή βιομηχανικής κατανάλωσης πετρέλαιο ή αέριο με μεγάλους αγωγούς και ηλεκτρισμό με εκτεταμένα καλώδια.
Με την ανάπτυξη των ΑΠΕ, τα περισσότερα συστήματα ηλεκτροπαραγωγής θα είναι στο μέλλον διάσπαρτα κοντά στην κατανάλωση, με πολύ συνηθισμένη την ιδιοκατανάλωση και με τα τοπικά δίκτυα και την αποθήκευση να αποτελούν τη σύγχρονη προσαρμογή στον κόσμο του ηλεκτρισμού.
Στον επερχόμενο αυτόν κόσμο της κυριαρχίας των ΑΠΕ, ένα εκτεταμένο υποθαλάσσιο καλώδιο …
θα ήταν κυριολεκτικά εκτός τόπου και χρόνου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου