"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΗΛΙΘΙΟΙ - ΔΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΣ ΟΡΘΑ ΛΟΒΟΤΟΜΗΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Δεν φταίει η Λουπίτα, φταίει το κήρυγμα

 

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΚΟΥΡΑ 

Η Λουπίτα Νιόνγκο δεν ενοχλεί ως Ελένη επειδή είναι μαύρη.

Δεν ενοχλεί επειδή είναι ατάλαντη. Δεν είναι.

Δεν ενοχλεί επειδή είναι άσχημη. Είναι πανέμορφη.

Ενοχλεί επειδή, για ακόμη μία φορά, μεγάλο μέρος του κοινού αισθάνεται ότι το Χόλιγουντ δεν του πουλάει απλώς μια ταινία. Του κάνει μάθημα.

Αυτό είναι το σημείο που συστηματικά προσποιούνται ότι δεν καταλαβαίνουν οι επαγγελματίες αντιρατσιστές της πολιτιστικής κριτικής.

Όποιος αντιδρά στην επιλογή της Νιόνγκο δεν είναι αυτομάτως ρατσιστής. Μπορεί να είναι. Μπορεί όμως απλώς να έχει κουραστεί από μια βιομηχανία που αντιμετωπίζει το κοινό της σαν καθυστερημένη τάξη δημοτικού. Βλέπει την επιλογή και πριν καν προλάβει να σχηματίσει άποψη για την ταινία, ξέρει ήδη το σενάριο της δημόσιας συζήτησης.

Κάποιοι θα διαμαρτυρηθούν. Κάποιοι θα τους αποκαλέσουν σκοταδιστές. Κάποιοι θα γράψουν ότι η αρχαιότητα ήταν πιο πολύχρωμη από όσο φαντάζονται οι Ευρωπαίοι. Και στο τέλος η ίδια η ταινία θα χαθεί πίσω από την ανάγκη όλων να αποδείξουν την ηθική τους ανωτερότητα.

Το πρόβλημα δεν είναι η καλλιτεχνική ελευθερία. Αντιθέτως, η καλλιτεχνική ελευθερία πρέπει να προστατεύεται ακριβώς όταν ενοχλεί. Ο Νόλαν έχει κάθε δικαίωμα να διαλέξει όποια ηθοποιό θέλει. Η αγορά έχει κάθε δικαίωμα να τον ανταμείψει ή να τον τιμωρήσει. Ο θεατής έχει κάθε δικαίωμα να πάει ή να μην πάει. Αυτό είναι το απλό φιλελεύθερο συμβόλαιο του πολιτισμού. Ο δημιουργός δημιουργεί. Ο πολίτης επιλέγει. Κανείς δεν χρωστάει χειροκρότημα σε κανέναν.

Όμως το σημερινό Χόλιγουντ δεν αρκείται σε αυτό.

Θέλει να πουλήσει προϊόν και ταυτόχρονα να εισπράξει πιστοποιητικό αρετής.

Θέλει να κάνει εμπορική υπερπαραγωγή και να συμπεριφέρεται σαν να διεξάγει κοινωνικό αγώνα.

Θέλει τα δισεκατομμύρια του box office και ταυτόχρονα τη συγκίνηση του ακτιβιστή.

Εκεί αρχίζει η κοροϊδία.

Η Ελένη της Τροίας δεν είναι ιστορικό πρόσωπο με ληξιαρχική πράξη και φωτογραφία διαβατηρίου. Είναι μύθος. Και οι μύθοι ζουν επειδή μεταμορφώνονται. Αλλά οι μεταμορφώσεις δεν είναι αθώες όταν παρουσιάζονται ως εξετάσεις προοδευτικής συνείδησης. Το κοινό δεν αντιδρά μόνο στην εικόνα. Αντιδρά στην υποψία ότι κάποιος επέλεξε την εικόνα για να προκαλέσει, να διδάξει και μετά να καταγγείλει τους προβλέψιμους αντιδρώντες.

Η λύση δεν είναι να αστυνομεύουμε το casting.

Η λύση είναι…

 

 να σταματήσουμε να αστυνομεύουμε τις αντιδράσεις.

Θέλει κάποιος μια μαύρη Ελένη; Ας την κάνει.

Θέλει κάποιος να πει ότι δεν του ταιριάζει; Ας το πει.

Θέλει κάποιος να δει την ταινία μόνο για τη Νιόνγκο; Δικαίωμά του.

Θέλει κάποιος να την προσπεράσει επειδή μυρίζει πολιτιστικό κήρυγμα; Επίσης δικαίωμά του.

Η τέχνη δεν χρειάζεται ιεροεξεταστές. Χρειάζεται ελευθερία, ρίσκο και κοινό που δεν εκβιάζεται ηθικά. Το Χόλιγουντ θα ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη των θεατών όταν πάψει να τους αντιμετωπίζει ως ενόχους που πρέπει να εξαγνιστούν αγοράζοντας εισιτήριο.

Δεν υπάρχουν σχόλια: