RADAR: Ο ΑΓΡΥΠΝΟΣ ΦΡΟΥΡΟΣ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Μπορεί να πληρώσει τις υποχρεώσεις του το κωλοχανείο με την παράδοση του "πρώτα ξοδεύουμε και μετά ψάχνουμε τα λεφτά".;

Η ελληνική ιστορία δεν έχει φτάσει ακόμη σε ένα αποφασιστικό σημείο. Στην επιφάνεια, το βασικό σημείο τριβής είναι ότι το κυβερνητικό κόμμα, ΣΥΡΙΖΑ, δεν θα αποδεχθεί κανένα "υφεσιακό" μέτρο. Η συζήτηση επικεντρώνεται τώρα στον στόχο για το πρωτογενές ισοζύγιο. Αυτό έχει σημασία διότι μόνο μια κυβέρνηση που μπορεί τουλάχιστον να πετύχει ένα πρωτογενές ισοζύγιο, μπορεί να πληρώνει εγκαίρως μισθούς και συντάξεις. Το εάν μπορεί να πετύχει τουλάχιστον ένα πρωτογενές ισοζύγιο χωρίς "υφεσιακά" μέτρα πρέπει να είναι το βασικό μέλημα της κυβέρνησης, από τη στιγμή που θα είναι σε θέση να δαπανά μόνο ό,τι συλλέγει από έσοδα, εάν δεν υπάρχει συμφωνία με τους πιστωτές.

Δυστυχώς, φαίνεται ότι κανείς δεν ξέρει ποια είναι η πραγματική κατάσταση των ελληνικών δημόσιων οικονομικών με ακρίβεια, και η κυβέρνηση ίσως τρέφει αυταπάτες για το θέμα αυτό.

Το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών έχει υποστηρίξει επισήμως ότι πέτυχε ένα σημαντικό πρωτογενές πλεόνασμα στη διάρκεια των πρώτων μηνών του έτους, ακόμη μεγαλύτερο από αυτό που αναμενόταν (2,7% του ΑΕΠ για την γενική κυβέρνηση). Εάν αυτό είναι αλήθεια, δεν θα χρειαστούν επιπλέον μέτρα για την επίτευξη του νέου στόχου φέτος, ο οποίος φαίνεται πως θα είναι το πλεόνασμα περί το 1%. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική εξέταση αποκαλύπτει ότι ο πρωτογενής προϋπολογισμός δεν είναι πλεονασματικός. Η κυβέρνηση έχει λεφτά με το να μην πληρώνει βασικούς προμηθευτές της, και στηρίζεται στα έκτακτα μεταξύ των εσόδων.

Όπως αναλύεται παρακάτω, και οι τρεις πτυχές είναι σημαντικές, αλλά μπορούν να τεκμηριωθούν μόνο για την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2015:

1) ΟΙ βασικοί προμηθευτές δεν έχουν πληρωθεί. Τα λεπτομερή στοιχεία μέχρι τον Μάρτιο εμφανίζουν ότι οι τρέχουσες δαπάνες είναι χαμηλότερες κατά περίπου 800 εκατ. ευρώ (5 δισ. αντί των 5,8 δισ. ευρώ), σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2014, εκ των οποίων τα 150 εκατ. ευρώ θα πρέπει να έχουν πάει στην κυβέρνηση, τα 150 εκατ. ευρώ σε κοινωνικά ταμεία και 500 εκατ. ευρώ σε νοσοκομεία. Η ίδια κυβέρνηση που υποστήριξε ότι η Ελλάδα βιώνει μια ανθρωπιστική κρίση, δεν πληρώνει τους ίδιους τους οργανισμούς που παρέχουν στήριξη για τα φτωχότερα μέλη της κοινωνίας. Επομένως δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι επισήμως καταγεγραμμένες ληξιπρόθεσμες οφειλές, έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 700 εκατ. ευρώ από το τέλος του περασμένου έτους.

2) Μειώνονται οι επενδύσεις: Εδώ και πάλι υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ της ρητορικής για την ανάγκη επενδύσεων και της πραγματικότητας, η οποία λέει πως οι επενδύσεις έχουν μειωθεί κατά 400 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον προϋπολογισμό και άνω των 500 εκατ. ευρώ σε σχέση με το περασμένο έτος.

3) Ψευτοδιορθώνοντας με έκτακτα έσοδα: Δύο στοιχεία που ξεχωρίζουν, είναι πρώτον πως η κυβέρνηση έχει ήδη εξαργυρώσει ένα μεγάλο μέρος των κεφαλαίων της ΕΕ που δεσμεύεται για όλο το έτος. Τα 560 εκατ. ευρώ της "υπεραπόδοσης" των κεφαλαίων της ΕΕ, τα οποία η κυβέρνηση συγκαταλέγει μεταξύ των εσόδων, δεν θα είναι διαθέσιμα αργότερα. Ένα δεύτερο στοιχείο είναι μια μεταφορά από τα λεγόμενα "εκτός προϋπολογισμού έσοδα" των 670 εκατ. ευρώ.

Το κλειδί για την κατανόηση των αριθμών του προϋπολογισμού που δημοσιεύθηκαν μέχρι τώρα από το υπουργείο Οικονομικών, είναι ότι κυρίως σχετίζονται με πληρωμές σε μετρητά. Αυτό επιτρέπει στην κυβέρνηση να υπογράφει μεγάλα αμυντικά συμβόλαια και να ισχυρίζεται την ίδια στιγμή ότι οι στρατιωτικές δαπάνες ήταν χαμηλότερες από ό,τι σχεδιαζόταν. Ωστόσο, το να μην πληρώνονται οι προμηθευτές, είναι συνήθως πολύ δαπανηρό για την ίδια την κυβέρνηση (διότι τα περισσότερα συμβόλαια προβλέπουν βαριές ποινές για αυτή την περίπτωση) και διότι οποιαδήποτε καθυστέρηση στις πληρωμές από την κυβέρνηση, επηρεάζει την αλυσίδα εφοδιασμού, με επιβλαβείς συνέπειες στους προμηθευτές οι οποίοι αντιμετωπίζουν μια πιστωτική κρίση.

Το ότι η μείωση των δαπανών ήταν κυρίως "κοσμητική", αναγνωρίζεται κυρίως από την τελευταία έκθεση του υπουργείου Οικονομικών, με το νόημα να βρίσκεται στην τελευταία παράγραφο:

"Οι χαμηλότερες δαπάνες βρίσκονται κυρίως λόγω της αναδιάταξης του χρονοδιαγράμματος πληρωμών, σύμφωνα με τις επικρατούσες συνθήκες. Εκτιμάται ότι μετά από την σταθεροποίηση των συνθηκών, οι δαπάνες θα επανέλθουν στα επίπεδα των στόχων του προϋπολογισμού".

Συνοψίζοντας και τα τρία βασικά συστατικά, καταλήγει κανείς στο ποσό των 2,3 δισ. ευρώ, το οποίο είναι υψηλότερο από το πρωτογενές πλεόνασμα που έχει ισχυριστεί ότι πέτυχε η ελληνική κυβέρνηση. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση ήδη εμφανίζει πρωτογενές έλλειμμα αντί για το πρωτογενές πλεόνασμα που προβλέπεται από το παλαιό πρόβλημα.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η ελληνική κυβέρνηση κρατά τα μετρητά στη διάρκεια των πρώτων μηνών του έτους, αλλά στη συνέχεια πρέπει να πληρώσει περισσότερα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Το 2014 για παράδειγμα, υπήρξε μια διαφορά 2,8 δισ. ευρώ (αξίας 6% του ΑΕΠ του α΄ τριμήνου) μεταξύ του ελλείμματος που μετράται σε ταμειακή βάση και των επίσημων στοιχείων, όπως προσδιορίζεται αργότερα με βάση τα ευρωπαϊκά δεδομένα (EAS).

Οι πιστωτές το γνωρίζουν αυτό ασφαλώς. Επιπλέον, θα έχουν κατά νου ότι οι προβλέψεις για το ισοζύγιο του προϋπολογισμού που έχουν γίνει στο τρέχον έτος, ήταν επιμόνως αρκετά αισιόδοξες κατά κάποιες ποσοστιαίες μονάδες, στη διάρκεια ζωής του προγράμματος. Και για αυτό επιμένουν αυτή τη φορά να καθοριστούν τα μέτρα που πραγματικά θα οδηγήσουν στο –πολύ ήπιο- πρωτογενές πλεόνασμα που απαιτείται για φέτος.

Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είχε υποσχεθεί ότι, σε αντίθεση με τους προκατόχους της, δεν θα εμφάνιζε ποτέ πρωτογενές έλλειμμα. Ωστόσο, αυτή η υπόσχεση φαίνεται ήδη να μην μπορεί να τηρηθεί. Η επίτευξη ακόμη και ισοζυγίου θα απαιτήσει περαιτέρω μέτρα. Αυτά τα μέτρα ίσως θα πρέπει να είναι ακόμη πιο αυστηρά εάν δεν επιτευχθεί μια συμφωνία, διότι σε αυτήν την περίπτωση δεν θα είναι διαθέσιμα καθόλου κεφάλαια για να καλύψουν ακόμη και ένα προσωρινό έλλειμμα, και τα έσοδα είναι πιθανό να βυθιστούν μαζί με την οικονομία. Η αποδοχή ενός ρεαλιστικού προγράμματος θα πρέπει να προτιμηθεί για να συνεχιστεί με την παράδοση του "πρώτα ξοδεύουμε και μετά ψάχνουμε τα λεφτά".