ΤΟΥΡΚΙΑ: Επίθεση 4,9 δισ. δολ. στην τουρκική λίρα

Του Κωστα Καρκαγιαννη

Από την περασμένη Παρασκευή η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας άρχισε την αντεπίθεση για να σταματήσει την υποχώρηση της τουρκικής λίρας έναντι του αμερικανικού δολαρίου. Την ίδια ημέρα η τουρκική λίρα είχε υποχωρήσει στις 1,9740 λίρες ανά δολάριο, το χαμηλότερο επίπεδο όλων των εποχών.

Την περασμένη Δευτέρα η κεντρική τράπεζα ενέτεινε τις προσπάθειές της πραγματοποιώντας επτά παρεμβάσεις και πουλώντας συνολικά 2,25 δισ. δολάρια προκειμένου να αγοράσει τουρκικές λίρες, στην προσπάθειά της να ανακόψει την κατρακύλα του εθνικού της νομίσματος. Η προσπάθεια στέφθηκε με μερική επιτυχία, αφού η τουρκική λίρα ενισχύθηκε από τις 1,9665 στις 1,95 στο τέλος της ημέρας. Η μάχη συνεχίστηκε και προχθες με δραματικές μεταπτώσεις. Η πρώτη ομοβροντία της κεντρικής τράπεζας πέτυχε να ενισχύσει την τουρκική λίρα έναντι του δολαρίου από τις 1,9430 στις 1,9330 λίρες στο διάστημα περίπου μισής ώρας. Τα χαμόγελα των Τούρκων κεντρικών τραπεζιτών κράτησαν όμως λίγο. Στις 10.30 τοπική ώρα, η ισοτιμία είχε διαμορφωθεί και πάλι σε 1,9425. Η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας είχε μόλις δαπανήσει 1,3 δισ. δολάρια για να πετύχει την ενίσχυση της τουρκικής λίρας για περίπου μία ώρα. Μέχρι αργά χθες το απόγευμα η ισοτιμία τουρκικής λίρας - αμερικανικού δολαρίου είχε διαμορφωθεί σε 1,9549, έχοντας φτάσει ενδιαμέσως ακόμη και σε 1,9620. Σύμφωνα με το πρακτορείο Bloomberg, από τις 11 Ιουνίου η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας έχει δαπανήσει 4,95 δισ. δολάρια (3,85 δισ. ευρώ), στην προσπάθειά της να υποστηρίξει το εθνικό νόμισμα. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη δεν έχει μόνο αρνητικές συνέπειες.

Ερευνες για κερδοσκοπία

Εν τω μεταξύ, χθες η τουρκική τραπεζική εποπτική αρχή ξεκίνησε άνευ προηγουμένου έρευνα που αφορά τις συναλλαγές συναλλάγματος που διενεργήθηκαν την περασμένη Δευτέρα και Τρίτη, ζητώντας λεπτομερή στοιχεία για το ποιοι παίκτες της αγοράς πωλούσαν την τουρκική λίρα την ώρα που η κεντρική τράπεζα προσπαθούσε να την υποστηρίξει. Η εποπτική αρχή υποστήριξε σε ανακοίνωσή της ότι πρόκειται για έρευνα ρουτίνας. Ωστόσο, πριν από δύο εβδομάδες η εποπτική αρχή της τουρκικής κεφαλαιαγοράς ξεκίνησε έρευνα σχετικά με την πώληση μετοχών τον Ιούνιο, η οποία προκάλεσε την υποχώρηση του γενικού δείκτη του χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης κατά 24% από το υψηλότερο σημείο όπου είχε φτάσει στις 22 Μαΐου. Οι δύο έρευνες θεωρείται σίγουρο ότι θα προκαλέσουν αλγεινή εντύπωση στους ξένους επενδυτές, οι οποίοι είναι πιθανό ότι θα τις εκλάβουν ως προσπάθειες εκφοβισμού τους. Παράλληλα, και το κόστος δανεισμού της Τουρκίας έχει εκτοξευτεί από το 6,03% στις 17/5 στο 9,11% χθες, όσον αφορά τα δεκαετή ομόλογα.

Θεωρίες συνωμοσίας
Δεν είναι απίθανο, όμως, να υπάρχουν και λογικότερες εξηγήσεις, όπως ότι η Τουρκία είναι το πρώτο «θύμα» της σταδιακής άρσης του αμερικανικού προγράμματος αγοράς ομολόγων που ανακοίνωσε ο πρόεδρος της αμερικανικής ομοσπονδιακής τράπεζας Μπεν Μπερνάνκι. Οι πρώτες αναφορές είχαν γίνει από τον πρόεδρο της Fed στις 22 Μαΐου, ενώ πολύ περισσότερες λεπτομέρειες ανακοινώθηκαν στις 19 Ιουνίου, πυροδοτώντας φόβους ότι θα προκαλέσουν τη μαζική αποχώρηση επενδυτών από τις αναδυόμενες οικονομίες, καθώς ήδη σημειώνεται άνοδος των αμερικανικών επιτοκίων. 

Μια δεύτερη εξήγηση είναι ότι μια παρατεταμένη περίοδος κοινωνικής αναταραχής θα θέσει σε κίνδυνο την πιστοληπτική αξιολόγηση της Τουρκίας, όπως προειδοποίησε χθες η Fitch

Η κυβέρνηση Ερντογάν αποδίδει όλα τα παραπάνω δεινά στο «λόμπι του επιτοκίου δανεισμού», δηλαδή σε διεθνείς κερδοσκόπους που έχουν στόχο να επωφεληθούν από την αποσταθεροποίηση της Τουρκίας.