Κλείνει σε λίγες μέρες στο
Βρετανικό Μουσείο, στο Λονδίνο, μια έκθεση με σχέδια και ακουαρέλες από
την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, όπως την είδαν ο Βρετανός ακαδημαϊκός
περιηγητής Εντουαρντ Ντόουελ και ο Ιταλός ζωγράφος Σιμόνε Πομάρντι. Η
επίσκεψή τους έγινε το 1805-06, σε μια περίοδο που η Ευρώπη αρχίζει να
αναγνωρίζει την Ελλάδα ως λίκνο του αρχαιοελληνικού πολιτισμού.
Τα σχέδια και οι πληροφορίες που έφεραν πίσω στις χώρες τους οι
περιηγητές της εποχής ενίσχυσαν ακόμα περισσότερο το ενδιαφέρον για την
Ελλάδα και οδήγησαν στη δημιουργία συλλόγων, όπως η Εταιρεία των
Ντιλετάντηδων (Society of Dilettanti) -σύλλογοι που υπήρξαν βασικοί
πόλοι για την εκδήλωση του φιλελληνισμού του 19ου αιώνα και τη στήριξη
του απελευθερωτικού αγώνα.
Τα σχέδια που εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο καταγράφουν
αρχαία μνημεία, έθιμα και κοστούμια της εποχής, πουλιά, ζώα, φυτά. Είναι
ένας κόσμος όπου κάτω από τα ερείπια του αρχαίου παρελθόντος
συνυπάρχουν υποχρεωτικά Ελληνες και Τούρκοι. Η ματιά αυτή του Ντόουελ θα
αλλάξει το 1821, όταν στο βιβλίο του «Απόψεις της Ελλάδας» η Ελλάδα θα
απεικονίζεται ως μια σιδηροδέσμια γυμνόστηθη γυναίκα στα πόδια των
Τούρκων αφεντάδων της.
Πολλά από τα μνημεία που απεικονίζονται δεν υπάρχουν πια, καθώς
στα χρόνια μετά την Επανάσταση καταστράφηκαν στο βωμό της διαμόρφωσης
μιας εθνικής ταυτότητας, που ήθελε να απομακρύνει πολλές από τις
οθωμανικές, ρωμαϊκές και χριστιανικές αναφορές, και να αποκαταστήσει
κάτι από το αρχαίο κλέος.
Στη σύγχρονη Ελλάδα, το όραμα αυτό φαντάζει
πλέον προβληματικό. Οχι μόνο επειδή η σκληρή πραγματικότητα έχει
απομακρύνει κάθε αίσθηση μεγάλου, αλλά κι επειδή η διαμόρφωση της
εθνικής ταυτότητας έχει γίνει αντικείμενο καπηλείας από τους νεοναζί.
Η ιδιαίτερα συντηρητική «Evening Standard» σχολιάζει με
δηλητήριο πως, δεδομένης της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας, θα
μπορούσε κανείς να προτιμά την υπό οθωμανική κατοχή Ελλάδα από τη
σημερινή. Στα πικρόχολα σχόλια, η απάντηση δεν δίνεται με εξορκισμούς
και ανιστόρητους εθνικισμούς, αλλά με την αποκατάσταση μιας πολιτείας
πολιτών κι ενός λογικά αρθρωμένου λόγου. Για να μην ανταποκρίνεται και
πάλι στην πραγματικότητα η διατύπωση του Ντόουελ, «Ομορφη Ελλάδα.
Θλιβερό λείψανο...».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου