ΚΟΙΝΩΝΙΑ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η αμελητέα ανευθυνότητα και τα ρετιρέ

Του ΘΑΝΑΣΗ ΝΙΑΡΧΟΥ

Σε ένα υπερυψωμένο πεζούλι που υπάρχει μπροστά από την τζαμαρία ενός μεγάλου δημόσιου οργανισμού σε κεντρικότατο δρόμο της Αθήνας υπάρχουν αραδιασμένα τρία άδεια μπουκαλάκια νερού, τέσσερα διαφανή πλαστικά κύπελλα του καφέ και δύο επίσης διαφανή πλαστικά ποτήρια με αναποδογυρισμένα μέσα τους δύο άδεια - προφανώς - πακέτα από τσιγάρα.

Ο μεσήλικος περαστικός, αφού απευθυνθεί στον ένστολο σεκιούριτι ρωτώντας τον ποιος παρατάει πάνω στο πεζούλι όσα είδη αναφέραμε για να εισπράξει τη μονολεκτική βλοσυρή απάντηση «όλοι» (εννοεί σαφέστατα τους υπαλλήλους του οργανισμού), μπαίνει μέσα στο κτίριο. Απευθύνεται στον κλητήρα που κάθεται πίσω από ένα μικροσκοπικό τραπεζάκι και αφού του αναφέρει καταλεπτώς το τι υπάρχει πάνω στο πεζούλι της πρόσοψης και την απάντηση που έδωσε ο σεκιούριτι, τον ακούει κατάπληκτος να του λέει ενώ αδράχνει ένα κρυμμένο κύπελλο του καφέ: «Εγώ πάντως το έχω εδώ». Πράγμα που σημαίνει ότι αδικαιολόγητα μου κάνεις την παρατήρηση γιατί, αν και θα μπορούσα να έχω προσθέσει το δικό μου κύπελλο στην «παράταξη» της προθήκης, το κρατώ κοντά μου.

Ο μεσήλικος όμως περαστικός δεν το βάζει κάτω. Βγαίνει από το κτίριο και απευθύνεται εκ νέου στον σεκιούριτι, λέγοντάς του: «Γιατί ο καθένας σας που πίνει τον καφέ του δεν πετάει το κύπελλο στο καλάθι των απορριμμάτων; Δίπλα σας είναι». 

Για να έρθει αποστομωτική η απάντηση: «Αυτή είναι δουλειά της καθαρίστριας».

Φαίνεται αμελητέο το περιστατικό για να μας προβληματίσει, όμως δεν είναι. Οταν στην πιο ανώδυνη παρατήρηση που σου γίνεται μεταφέρεις σε έναν άλλο και μάλιστα με επιθετικό τρόπο μια ευθύνη που κανονικότατα χρεώνεται σε σένα, καταλαβαίνει ο οποιοσδήποτε πώς πρόκειται να αντιδράσεις όταν η ανάληψη της ευθύνης θα σου στοιχίσει στην επαγγελματική σου καριέρα ή στην οικονομική σου απολαβή.

Μακάρι όμως η ουσιαστικότερη παράμετρος του φαινομενικά αθώου περιστατικού που περιγράψαμε να ήταν η απόσειση μιας ελάχιστης ευθύνης. Οταν ο σεκιούριτι αντέταξε ως υποχρέωση της καθαρίστριας να πετάξει τα άδεια μπουκάλια, στην ουσία υπογράμμιζε τα δικαιώματά του ως εργαζομένου, ότι προσβάλλονται σε περίπτωση που κάνει ο ίδιος τη σχετική κίνηση.

Με μια τέτοια αντίληψη θα ήταν τρελό από την πλευρά οποιουδήποτε να εξηγήσει στον σεκιούριτι ότι η ασχήμια δεν έχει σχέση με δικαιώματα και υποχρεώσεις και ότι ο κουτσουρεμένος μισθός του δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνει αναίσθητος στη θέα της ασχήμιας.

Αντίθετα υποψιάζεται κανείς πως ως υψηλόμισθος θα ήταν χειρότερη η συμπεριφορά του, αφού τότε θα θεωρούσε ακόμη μεγαλύτερη την υποχρέωση της καθαρίστριας να πετάξει τα άδεια μπουκάλια, αντί να το κάνει ο ίδιος. Το ακόμη χειρότερο όμως είναι πως μια τόσο ανάρμοστη συμπεριφορά που θα μείνει άγνωστη σχεδόν σε όλους, έστω και αν έχει εξελιχθεί σε έναν κεντρικό δρόμο και στην είσοδο ενός δημόσιου οργανισμού, δεν μπορεί να τη θεωρήσει κανείς άσχετη με τις αποφάσεις που λαμβάνονται στους υψηλούς ορόφους του κτιρίου.