Toυ ΓΙΑΝΝΗ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗ
Ποια ήταν η φράση-κλειδί στη συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα στον Νίκο Χατζηνικολάου.
Κάποιοι στέκονται στη δήλωσή του ότι θα είναι παρών στις επόμενες εκλογές όποτε και αν γίνουν, άλλοι στη διευκρίνησή του ότι δεν θα σχηματίσει κοινοβουλευτική ομάδα και επομένως όποιος θέλει να τον ακολουθήσει θα πρέπει να παραιτηθεί του βουλευτικού αξιώματος. Και ορισμένοι, στέκονται στον αμφίθυμο τρόπο με τον οποίον ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρθηκε στους όμορους χώρους και τους ηγέτες τους, ακόμα και τον Νίκο Ανδρουλάκη –δείγμα ότι αφήνει ανοιχτό δίαυλο για μια δεύτερη φάση.
Ωστόσο, όλα αυτά είχαν υπονοηθεί σε όλες τις προηγούμενες εμφανίσεις του Τσίπρα και λίγο-πολύ όλοι περιμέναμε να τα κάνει πιο συγκεκριμένα στην πρώτη του συνέντευξη σε εθνικό δίκτυο μετά την εκλογική πανωλεθρία του 2023.
Το πραγματικό μοτίβο αυτής της απόπειρας επανεμφάνισής του εντούτοις, περικλείεται στη φράση «Δεν είμαι ο ίδιος».
Αυτό λέει συνέχεια, ξανά και ξανά, ο Τσίπρας, από το περασμένο καλοκαίρι, όταν έκανε σαφές ότι ετοιμάζει την προσπάθεια επιστροφής του.
Στην πραγματικότητα, μια τέτοιου τύπου «δήλωση μετάνοιας» δεν θα έπρεπε να είναι ιδιαίτερα ελκυστική στην πολιτική και στην ουσία της είναι παραπειστική. Ένας πολιτικός ηγέτης εξελίσσεται, προσαρμόζεται στις συνθήκες, μπορεί να παρουσιάσει νέες ιδέες ανάγνωσης και διαχείρισης της πραγματικότητας, αλλά δεν υπόκειται στην κατηγορία «δεν είμαι πια ο ίδιος». Αυτή είναι φράση για να την πει ένας κάποτε άπιστος σύντροφος στη σύζυγό του, επικαλούμενος την κοινή τους αγάπη, όχι ένας πρώην πρωθυπουργός.
Βέβαια, ο Αλ. Τσίπρας φαντάζεται κάπως για τον εαυτό του ότι έχει μια τέτοιου τύπου σχέση με το κοινό –είναι άλλωστε δύσκολο να κρυφτεί η εμμονή με το πρότυπο Ανδρέας Παπανδρέου.
Αλλά πρέπει να συνυπολογίσουμε το ενδεχόμενο η φράση «δεν είμαι πια ο ίδιος» να σημαίνει στην ανάλυσή της «είμαι ο ίδιος ακριβώς».
Ο Αλ. Τσίπρας του 2026 δεν κομίζει τις προσδοκίες ούτε προκαλεί τον ενθουσιασμό του 2012 ή του 2015. Κανείς δεν περιμένει από αυτόν να αλλάξει άρδην την κατάσταση, να κάνει τις αγορές να χορεύουν ή να ανατρέψει για πάντα το πολιτικό σύστημα. Υπάρχει όμως ένας ιστός που ενώνει την παρουσία του τότε και σήμερα και αυτός είναι η επένδυση στην απελπισία.
Τότε, η απελπισία αφορούσε το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας που έβλεπε τον εαυτό της να φτωχοποιείται ταχύτατα και τη χώρα να αλλάζει απότομα στάτους (σήμερα οι συνέπειες είναι ορατές και απτές) και αναζητούσε κάποιον που να ανακόψει αυτήν την πορεία προς οπουδήποτε.
Σήμερα, η απελπισία αυτή αφορά –στην επίκληση του Τσίπρα– πρωτίστως την «κεντροαριστερή» παράταξη, η οποία έχει απωλέσει για πρώτη φορά στα 50 και πλέον χρόνια της Μεταπολίτευσης την κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία της και βλέπει την Κεντροδεξιά να ηγεμονεύει χωρίς αντίπαλο και την Ακροδεξιά να ανεβαίνει.
Το 2015 αρκετοί στήριζαν τον Τσίπρα με τη λογική «και τα μισά από όσα λέει να κάνει, θα είμαστε καλύτερα».
Σήμερα, η αντίστοιχη σκέψη είναι «έστω και να συσπειρώσει λίγο τον διαλυμένο χώρο, θα είμαστε καλύτερα».
Το αφήγημα πάσχει από όλες τις πλευρές, αλλά ο Τσίπρας και όσοι τον στηρίζουν το δουλεύουν. Είναι τέτοια η διάλυση της Κεντροαριστεράς και ειδικά του χώρου ΣΥΡΙΖΑ, που το σενάριο να βρεθεί κάποιος να το μαζέψει είναι για κάποιους ισχυρότερο από το αν αυτός ο κάποιος υπήρξε ο βασικός πρωταγωνιστής της διάλυσης –με την ίδια ακριβώς λογική, οι Γάλλοι Σοσιαλιστές συζητούν το ενδεχόμενο να κατεβάσουν στις προεδρικές εκλογές του 2027 τον… Φρανσουά Ολάντ.
Βέβαια, το επιχείρημα έχει όρια: ο Αλ. Τσίπρας πλασάρεται ως «αυτός που μπορεί να νικήσει τον Μητσοτάκη», όταν είναι ο κατ’ εξοχήν άνθρωπος που έχει συντριβεί από τον Μητσοτάκη ξανά και ξανά. Υπό μία έννοια, είναι ο τελευταίος άνθρωπος που θα μπορούσε να το κάνει αυτό.
Αλλά εδώ ακριβώς έγκειται η ομοιότητα του Τσίπρα του 2026 με αυτόν του 2015. Ελάχιστοι πιστεύουν πραγματικά τη βασική του δήλωση. Στους περισσότερους κλείνει το μάτι για να τους πει «οτιδήποτε κι αν κάνω, θα είναι καλύτερο από αυτό που υπάρχει σήμερα».
Θα είναι;
Αμφίβολο.
Όσον καιρό μιλάει, ο Αλ. Τσίπρας δεν έχει αμφισβητήσει στο παραμικρό τις δομικές επιλογές της πολιτικής που ασκείται. Η αλήθεια είναι ότι με το παρελθόν του θα ήταν κάπως παρακινδυνευμένο να το κάνει. Αν όμως οι δομικές επιλογές της πολιτικής που ασκείται είναι σωστές, και το ζήτημα που τίθεται είναι ζήτημα διαχείρισης, τότε ο Αλ. Τσίπρας δεν είναι ο πιο ελκυστικός για να το λύσει. Όπως έχουμε ξαναγράψει, το βασικό του πρόβλημα είναι ότι η αντισυστημική του εικόνα είναι θρυμματισμένη και η συστημική εντελώς υποτονική. Μένει η απελπισία. Όσο χειρότερα πάνε τα πράγματα, τόσο ο πρώην πρωθυπουργός μπορεί να προσδοκά ότι θα εμφανιστεί ως η σανίδα σωτηρίας για ένα μικρό ποσοστό κεντροαριστερών –λίγο μεγαλύτερο από αυτό που εμφανίζεται τώρα.
Η πλήρης κατάρρευση της εικόνας της Μαρίας Καρυστιανού στο κεντροαριστερό κοινό υπήρξε πιθανότατα ένα τελευταίο «δώρο» στο καλό του άστρο. Αλλά η επένδυση στην απόλυτη καταστροφή ...
έχει πάντα τον κίνδυνο κάτι να πάει καλύτερα. Και αυτό μπορεί να συμβεί και μέσα στον ίδιο τον χώρο που ο ίδιος ο Τσίπρας παριστάνει ότι θέλει να σώσει.
Στο μεταξύ, περισσότερο από τη διάσημη ρήση από τον «Γατόπαρδο», σύμφωνα με την οποία τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν εντελώς για να μείνουν ίδια, ο πρώην πρωθυπουργός μοιάζει με κάποιον που μένει εντελώς ίδιος ενώ γύρω του χρειάζεται να αλλάξουν όλα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου