Ξεκίνησε να αλλάξει την Ευρώπη και τελικά άλλαξε κόμμα pic.twitter.com/YbKYn5uh6I
— Θεόδωρος Κόλλιας (@theodorekollias) May 27, 2026
Του Άγη Βερούτη
agissilaos@gmail.com
Όταν μια γυναίκα που την έχει σπάσει στο ξύλο ο άντρας της, γυρίζει πίσω επειδή δεν έχει επιλογές επιβίωσης, όλοι ξέρουν τι βλέπουν. Δεν βλέπουν ούτε "νέα αρχή" ούτε "δεύτερη ευκαιρία". Βλέπουν έναν κύκλο κακοποίησης, με την τραγική βεβαιότητα ότι κάποια στιγμή το χέρι θα ξανάρθει. Ίσως και κάτι χειρότερο.
Στην πολιτική όμως, η χώρα κάνει πως μπερδεύεται. Μια κοινωνία που κακοποιήθηκε και έφαγε πέντε χρόνια ξύλο από μια κυβέρνηση άσχετη με την πραγματικότητα, που στριμώχτηκε στα ΑΤΜ, που είδε το "όχι" να γίνεται "ναι" πριν στεγνώσει το μελάνι, που πλήρωσε φόρους, εισφορές Κατρούγκαλου, περικοπές, capital controls, τρίτο μνημόνιο, υπερπλεονάσματα και δεσμεύσεις για 99 χρόνια, καλείται τώρα να γυρίσει πίσω. Να ξαναμπεί στο ίδιο σπίτι και να ακούσει την ίδια φωνή, λίγο πιο ώριμη, λίγο πιο ήρεμη, λίγο πιο λογοτεχνική, να της λέει πάλι: "έλα πίσω, εμπιστέψου με..."
Ο Αλέξης Τσίπρας έγραψε την "Ιθάκη" του. Την παρουσίασε ως απολογισμό. Διαβάζεται σαν αίτηση επανεισόδου στην εξουσία. Μνήμες με πολιτικό εξώφυλλο. Μια απόπειρα να ξαναερμηνευτεί το 2015 πριν το ξαναθυμηθεί η κοινωνία με τους όρους της πραγματικότητας.
Στην "Ιθάκη" περνούν όλοι από τον πάγκο. Οι δανειστές με τη σκληρότητά τους, οι Ευρωπαίοι με την ακαμψία τους, οι συσχετισμοί με την αδικία τους, οι συνεργάτες με την ανεπάρκειά τους, οι εσωκομματικοί με την ανωριμότητά τους, οι αντίπαλοι με τη μοχθηρία τους, η πραγματικότητα με την αγένειά της και ο ίδιος ο Τσίπρας με την "αυταπάτη" του. Όλοι παίρνουν κάτι. Δεν άφησε κανέναν παραπονεμένο.
Ο Βαρουφάκης, ιδίως, γεύτηκε κανονικό πολιτικό σφάξιμο. Μετά πέρασε από την κρεατομηχανή σαν απαραίτητο συστατικό για να συνεχιστεί το ταξίδι του συγγραφέα. Περισσότερο celebrity παρά οικονομολόγος, μεταφέρουν τα ρεπορτάζ. Ένας τηλεοπτικός μετεωρίτης που έλαμψε, έκανε ζημιά και έφυγε δακτυλοδεικτούμενος, αφήνοντας στον πρώην πρωθυπουργό την άνεση να τον δείχνει από απόσταση.
Μόνο που ο Βαρουφάκης δεν πήρε το υπουργείο σε κλήρωση πρωτοχρονιάτικης πίτας. Τον διάλεξε ο άνθρωπος που τότε ζητούσε από την Ευρώπη να τον πάρει στα σοβαρά, με μια κυβέρνηση που είχε βάλει τη χώρα στο πιο επικίνδυνο πολιτικό πείραμα της Μεταπολίτευσης.
Τον έκανε το πρόσωπο της διαπραγμάτευσης, με τα πέτσινα μπουφάν και τις μοτοσυκλέτες, την ώρα που η χώρα είχε ξεμείνει από χρόνο και χρήμα. Τον κράτησε όσο οι άλλοι άρχισαν να καταλαβαίνουν πως απέναντί τους δεν είχαν σχέδιο, αλλά κουκλοθέατρο.
Ο Τσίπρας γράφει σαν άνθρωπος που πέρασε μέσα από καταιγίδα, ενώ η χώρα θυμάται ότι κάποιος είχε διαλέξει καιρό, πλήρωμα, πορεία και ύφος.
Η αφήγηση ψιθυρίζει ένα "συμπαθάτε με" για τη δυσκολία των αποφάσεων. Η μνήμη όμως θυμάται ότι οι αποφάσεις δεν έρχονταν από τον ουρανό, ούτε από επιφοίτηση. Είχαν υπογραφή, υπουργικά συμβούλια, πρωθυπουργική σφραγίδα και πολιτικό υπολογισμό.
Και να σου στην κατάλληλη συγκυρία το ντοκιμαντέρ "Στο Χιλιοστό" του ΣΚΑΪ, όχι ως συμπληρωματικό υλικό, αλλά ως χαστούκι στην αυταπάτη και την επιτηδευμένη αυτοαθώωση. Ως εκείνη τη στιγμή μπορούσε κανείς να αναπολεί αναμνήσεις, ερμηνείες, πρόσωπα, ψυχολογίες, παρεξηγήσεις και πολιτικές δικαιολογίες. Θα μπορούσε ίσως να δει την "Ιθάκη" σαν ταξίδι ωρίμανσης. Λέμε τώρα. Να ακούσει για δύσκολες αποφάσεις, άδικους συσχετισμούς, σκληρούς δανειστές, μπλόφες που στράβωσαν, συντρόφους που δεν άντεξαν.
Μετά όμως βλέπει το Plan B, και η ποίηση τελειώνει.
Στο επεισόδιο "Κωδικός Αλβανία" του ντοκιμαντέρ η ιστορία χάνει το λογοτεχνικό ύφος Καβάφη και γίνεται λογιστική απεικόνιση της καταστροφής: νέο νόμισμα, υποτίμηση 60% έως 80% σε ένα βράδυ, capital controls, μετατροπή καταθέσεων, εκτόξευση χρέους, ανθρωπιστική βοήθεια για μια χώρα που λίγους μήνες πριν χειροκροτούσε πολιτικές φαντασιώσεις σαν να ήταν εθνική στρατηγική.
Αυτός ζωγράφιζε στον χάρτη ταξίδι στην Ιθάκη και οι Βρυξέλλες προετοίμαζαν τα ρυμουλκά για το ναυάγιο.
Άλλο να λες "περάσαμε δύσκολα" και άλλο να μαθαίνεις ότι στις Βρυξέλλες υπολόγιζαν πώς θα επιβιώσει η Ελλάδα εκτός ευρώ με νόμισμα που θα έχανε σε ένα βράδυ το μεγαλύτερο μέρος της αξίας του.
Άλλο πολιτική διαπραγμάτευση και άλλο εθνική κατάρρευση με σχέδιο ανθρωπιστικής διάσωσης.
Αυτό δεν ήταν σκληρή διαπραγμάτευση. Ήταν κοινωνία στην πρέσα.
Και ο Τσίπρας την κράτησε εκεί πολύ παραπάνω απ’ όσο χρειαζόταν. Για ένα "email Χαρδούβελη".
Ύστερα υπέγραψε, και πίσω από την υπογραφή έμεινε ο λογαριασμός στην κοινωνία: πρωτογενή πλεονάσματα για δεκαετίες, μέσο πλεόνασμα 2,2% του ΑΕΠ από το 2023 έως το 2060, υπερταμείο 99 ετών, δημόσια περιουσία ενέχυρο σε μακρά επιτήρηση. Μια χώρα που για να σταθεί όρθια δέχθηκε πως οι δανειστές της εμπιστεύονταν πλέον περισσότερο τα ενέχυρα παρά τις κυβερνήσεις της.
Αυτή είναι η κληρονομιά πίσω από τις ωραίες λέξεις του ταλαντούχου κ. Τσίπρα.
Όχι μόνο οι κλειστές τράπεζες, οι ουρές στα ΑΤΜ και το τρίτο μνημόνιο.
Η κρατική περιουσία δεμένη πισθάγκωνα. Το μέλλον φορτωμένο υπερπλεονάσματα. Η μεσαία τάξη φορολογικός σάκος του μποξ. Μια χώρα κουρασμένη, επιτηρούμενη, δύσπιστη προς τον ίδιο της τον εαυτό.
Και τώρα αυτός ο ίδιος ταλαντούχος άνθρωπος ξαναζητάει εμπιστοσύνη.
Άλλος, μετά από τέτοιο ιστορικό λογαριασμό, θα καθόταν λίγο πιο πίσω. Θα άφηνε τη χώρα να ξεχάσει χωρίς να της ζητάει ξανά χειροκροτήματα.
Όμως ο κ. Τσίπρας επιστρέφει με rebranding, βιβλίο, αφήγημα, νέο κόμμα, νέο σκηνικό, νέο "τώρα", με το βλέμμα ανθρώπου που πιστεύει ότι η Ιστορία του χρωστάει encore.
Χθες δεν εγκαινίασε απλώς πολιτικό φορέα. Εγκαινίασε επιχείρηση λήθης.
Μίλησε για δημοκρατική επανεκκίνηση, κοινωνική δικαιοσύνη, νέα γενιά, στέγη, εργασία, αξιοπρέπεια, ανισότητες, κράτος δικαίου. Τα είπε καλά. Ο Τσίπρας ξέρει να μιλάει σε ανθρώπους κουρασμένους από το παρόν. Ξέρει να πιάνει τον θυμό πριν τον πιάσει κάποιος άλλος. Ξέρει να ντύνει την απογοήτευση με υπόσχεση.
Μόνο που μαζί του έρχεται και ο λογαριασμός.
Το νέο κόμμα του πατά σε μια απλή, κυνική υπόθεση: ότι η κοινωνία θα θυμάται αρκετά για να τον αναγνωρίζει, αλλά όχι αρκετά για να τον φοβάται.
Θα θυμάται τον νεότερο Τσίπρα που νίκησε το παλιό σύστημα, όχι τον πρωθυπουργό των capital controls.
Θα θυμάται το…
αντι-Μητσοτακικό ένστικτο, όχι το 2015. Θα θυμάται τη φωνή, όχι το αποτέλεσμα.
Το ταξίδι, όχι τα ναύλα.
Τα ναύλα όμως τα πλήρωσαν όλοι. Τα πλήρωσε ο συνταξιούχος στην ουρά της τράπεζας. Ο μικρομεσαίος με τις πληρωμές παγωμένες. Η μεσαία τάξη που έγινε μόνιμος φορολογικός στόχος. Οι νέοι που άκουσαν για αξιοπρέπεια και είδαν άλλη μια δεκαετία της ζωής τους να φεύγει.
Τα πλήρωσε η χώρα που έμαθε πως όταν η πολιτική παίζει με τη φωτιά, δεν καίγονται οι ομιλητές. Καίγονται τα σπίτια των ακροατών.
"Εμπιστευτείτε με."
Αυτό ζητά ξανά. Δεύτερη πίστωση μνήμης.
Η "Ιθάκη" ως μάθημα, όχι ως απολογία.
Το "Χιλιοστό" ως υπερβολή των άλλων, όχι ως καθρέφτης του κινδύνου.
Το νέο κόμμα ως ώριμη επανεκκίνηση, όχι ως το ίδιο θεατρικό έργο με άλλο τίτλο.
Όμως οι κοινωνίες που έχουν φάει ξύλο έχουν υποχρέωση να θυμούνται ποιος κρατούσε τότε το μαστίγιο.
Ο Τσίπρας δεν το βάζει κάτω.
Ποιος θέλει να ξαναφάει ξύλο;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου