Του ΝΙΚΟΥ ΜΕΛΕΤΗ
Να τηρήσουν λεπτές ισορροπίες καλούνται κυβέρνηση και Αλέξης Τσίπρας,
προκειμένου το φλερτ για την αναθέρμανση και επανεκκίνηση των
ελληνορωσικών σχέσεων να μην οδηγήσει σε σύγκρουση με εταίρους και
συμμάχους, ούτε να χρησιμοποιηθεί ως πολιορκητικός κριός από τον πρόεδρο
Πούτιν για τη διάρρηξη του μετώπου που έχει υψωθεί απέναντι στη ρωσική
πολιτική στην Ουκρανία.
Επειτα από σχεδόν μία εξαετία ψυχρότητας στις ελληνορωσικές σχέσεις, η
ανάδειξη της νέας κυβέρνησης σε μια ιδιαίτερα περίπλοκη συγκυρία
συνδέθηκε με τα πρώτα βήματα για την αναθέρμανση αυτών των σχέσεων, που
έχουν κρίσιμη πολιτική και κυρίως οικονομική σημασία για την Ελλάδα και
γεωπολιτική για τη Μόσχα.
Αυτή η προσπάθεια της ελληνικής
κυβέρνησης εκδηλώνεται σε ένα πολύ ευαίσθητο περιβάλλον, την ώρα που οι
ΗΠΑ και αρκετές ευρωπαϊκές δυνάμεις εξωθούν σε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο,
όπου όποιος δεν ακολουθεί ταυτίζεται με τη «ρωσική αρκούδα», παρότι και
άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις προκρίνουν τη διπλωματική αντιμετώπιση της
ουκρανικής κρίσης.
Το ΝΑΤΟ κάνει τα πρώτα μικρά βήματα
στρατιωτικοποίησης της κρίσης στην Ουκρανία, με τη δημιουργία ευέλικτης
δύναμης ταχείας αντίδρασης 5.000 ανδρών και την ίδρυση έξι κέντρων
επιχειρήσεων σε Βουλγαρία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία και
Ρουμανία, γεγονός που δυναμιτίζει ακόμη περισσότερο το κλίμα.
Αυτή η αντιπαράθεση εκτός από θερμό μέτωπο
στην ίδια την Ουκρανία δημιουργεί απειλές ευρύτατης αποσταθεροποίησης,
καθώς η ενίσχυση του πυραυλικού οπλοστασίου της Ρωσίας στα σύνορα με την
Ουκρανία και στη Βαλτική στρέφεται ευθέως εναντίον της Ευρώπης.
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερα βαρύ είναι το κλίμα μεταξύ Πούτιν και Δύσης και
στα ενεργειακά, καθώς οι ΗΠΑ κυρίως αλλά και η ΕΕ επιδιώκουν να
αποδυναμώσουν εκείνες τις επιλογές που μεγαλώνουν την ενεργειακή
εξάρτηση της ευρωπαϊκής αγοράς από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Το
τηλεφώνημα που δέχθηκε την Πέμπτη ο Αλέξης Τσίπρας από τον πρόεδρο
Βλαντιμίρ Πούτιν συνοδεύτηκε από την πρόσκληση να επισκεφθεί τη Μόσχα
στις 9 Μαΐου. Αλλά το ενδιαφέρον ήταν στο περιεχόμενο της ατζέντας της
συνομιλίας, που το ίδιο το Κρεμλίνο αποκάλυψε και περιελάμβανε την
Ουκρανία αλλά και τα ενεργειακά, τον αγωγό South Stream που έχει
ματαιωθεί αλλά και το νέο σχέδιο της κατασκευής του αγωγού Turk Stream.
Η πρώτη συνάντηση που είχε ο κ. Τσίπρας με ξένο αξιωματούχο ήταν με τον
Ρώσο πρέσβη στην Αθήνα, μια συνάντηση που συνδέθηκε από τα συνήθως
καχύποπτα ξένα ΜΜΕ σε ό,τι αφορά τη σχέση της Ελλάδας με τη Ρωσία, με τη
στάση που θα κρατούσε η Αθήνα στην ΕΕ έναντι της Μόσχας.
Ακολούθησε ένας βρώμικος πόλεμος με δημοσιεύματα που συνέδεαν τον Ν.
Κοτζιά με γνωστό αιρετικό Ρώσο εθνικιστή που είχε μιλήσει στο
Πανεπιστήμιο Πειραιώς (όπου δίδασκε ο κ. Κοτζιάς), τα οποία διέψευσε ο
Ελληνας υπουργός Εξωτερικών. Αλλά και τον Π. Καμμένο συνέδεσαν με
εθνικιστικούς ρωσικούς κύκλους, αν και η στάση του υπουργού Αμυνας στη
σύνοδο των ομολόγων του στο ΝΑΤΟ ήταν απολύτως «συμμαχική».
Η πίεση που ασκήθηκε ήταν ένα πρώτο μήνυμα για να μην επιχειρηθεί η ανατροπή της κοινής πολιτικής έναντι της Ρωσίας, που με τρομακτικές δυσκολίες είχε επιτευχθεί όλο το προηγούμενο διάστημα. Η ελληνική κυβέρνηση εξήγησε τη θέση της στο Συμβούλιο Υπουργών και η οποία συζήτηση για νέες κυρώσεις παραπέμφθηκε για το μέλλον και εφόσον επιβληθεί από τις εξελίξεις στο έδαφος. Στο θέμα της Ουκρανίας τα περιθώρια σοβαρής διαφοροποίησης φαίνεται να είναι απολύτως περιορισμένα.
Η Ελλάδα μπορεί να συμβάλει μαζί με τις άλλες χώρες
που επιθυμούν διπλωματική λύση και υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να
απομονωθεί η Ρωσία, ούτε να στραφεί μόνιμα προς Ανατολάς, στην ηπιότερη
και πιο ψύχραιμη αντιμετώπιση της επιδεινούμενης κατάστασης ασφάλειας
στην Ανατολική Ουκρανία. Ειδικά μάλιστα όταν τους διαύλους επικοινωνίας
με τη Μόσχα τους έχουν αναλάβει η Α. Μέρκελ και ο Φρ. Ολάντ, είναι
περιορισμένη η δυνατότητα ανάληψης κάποιου μεσολαβητικού ρόλου. Ομως η
Μόσχα εκτιμά ιδιαίτερα το να ακούγονται όλο και περισσότερες φωνές στο
εσωτερικό της ΕΕ που λειτουργούν ως αντίβαρο στη σκληρή και
ψυχροπολεμική ρητορεία χωρών όπως η Βρετανία, η Πολωνία, οι χώρες της
Βαλτικής...
Με δεδομένο ότι η επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία έχει
σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις και σε ευρωπαϊκές χώρες που η οικονομία
τους είτε λόγω εξαγωγών είτε λόγω τουρισμού ήταν στενά εξαρτημένη από τη
Ρωσία, κάθε προσπάθεια επιβολής νέων κυρώσεων είναι δεδομένο ότι δεν θα
κερδίσει την ομοφωνία...
Στο στόχαστρο και ο Turk Stream Η Ευρώπη φρενάρει τα σχέδια για αγωγούς ελληνικού ενδιαφέροντος
Ο Ρώσος υπουργός Οικονομικών Α. Σιλουάνοφ,
που υποσχέθηκε δημοσίως ότι θα ανταποκριθεί σε ενδεχόμενο αίτημα της
Ελλάδας για δάνειο, είναι ο ίδιος που τον Μάρτιο του 2013 άφηνε με άδεια
χέρια τον τότε ομόλογό του της Κύπρου Μ. Σαρρή που είχε σπεύσει
εκτάκτως στη Μόσχα προκειμένου να βρει σανίδα σωτηρίας για την κυπριακή
οικονομία...
Η ενεργειακή συνεργασία αποτελεί ένα ξεχωριστό
κεφάλαιο, καθώς η αλλαγή πορείας που αποφάσισε η Μόσχα με την
εγκατάλειψη του αγωγού South Stream και την προώθηση του νέου αγωγού
Turk Stream αφορά άμεσα την Ελλάδα. Ο νέος αγωγός που ανακοίνωσε ο κ.
Πούτιν παρακάμπτει την Ουκρανία και ταυτόχρονα επιδιώκει να ακυρώσει
στην πράξη τους περιορισμούς που έχει θέσει η ΕΕ για αποφυγή
μονοπωλιακών καταστάσεων (όπου ο προμηθευτής φυσικού αερίου δεν μπορεί
να κατέχει και το δίκτυο διανομής του).
Θα είναι ένας αγωγός που
θα μεταφέρει στα ελληνοτουρκικά σύνορα σχεδόν 60 bcm τον χρόνο. Η Ελλάδα
έχει κάθε λόγο να προσδοκά ότι ο συγκεκριμένος αγωγός θα προσδώσει στη
χώρα μας το πλεονέκτημα της μετατροπής της σε κόμβο για τη μεταφορά του
φυσικού αερίου με αγωγούς προς τις χώρες των Βαλκανίων.
Ομως και αυτός ο αγωγός θα βρεθεί στο επίκεντρο της σύγκρουσης ΕΕ - Ρωσίας, θέτοντας και την Ελλάδα αντιμέτωπη με σοβαρά διλήμματα. Ο επίτροπος για θέματα Ενέργειας Μάρος Σέφκοβιτς την περασμένη Τετάρτη δήλωσε ότι ο αγωγός Turk Stream «δεν πρόκειται να δουλέψει» και αυτό αποδεικνύεται από τα απλά μαθηματικά, όπως είπε, αφήνοντας να εννοηθεί πλέον ότι η ΕΕ δεν θα ανεχθεί ακόμη μία παραβίαση των κανόνων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου