Πιστεύει κανείς ότι ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος είναι η πιο αιματηρή
τραγωδία που έχει ζήσει ποτέ η ανθρωπότητα;
Και πού να 'ξερε πόσους
νεκρούς άφησε πίσω της η εξέγερση του Αν Λουσάν στην Κίνα του 8ου αιώνα.
Αν αυτή η σύγκριση μάς προσφέρει μια μικρή παρηγοριά, υπάρχουν μια
σειρά από στατιστικά στοιχεία που δεν μπορούν παρά να μας γεμίσουν με
μια ευεργετική ανακούφιση.
Στους πολέμους της εποχής του Μεσαίωνα έχανε
τη ζωή του το 15% του πληθυσμού, ενώ σήμερα τα θύματα δεν ξεπερνούν το
1%. Στην Οξφόρδη του 14ου αιώνα καταγράφονταν 110 ανθρωποκτονίες ανά
100.000 κατοίκους, στο Λονδίνο του 20ού αιώνα μόλις μία. Οταν οι
άνθρωποι της προϊστορικής εποχής έγιναν από κυνηγοί γεωργοί, οι βίαιοι
θάνατοι μειώθηκαν στο ένα πέμπτο, δέκα έως πενήντα φορές έχουν μειωθεί
οι ανθρωποκτονίες από την εποχή του Μεσαίωνα.
Το συμπέρασμα είναι ένα:
ζούμε την παρακμή της βίας.
Αυτός είναι και ο τίτλος του πονήματος που
υπογράφει ο Στίβεν Πίνκερ, ψυχολόγος και νευροεπιστήμονας που διδάσκει
στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. «Πρέπει να μελετάμε τα στοιχεία» λέει
στην Repubblica με αφορμή την έκδοση του βιβλίου στην Ιταλία.
Σύμφωνα με τον Πίνκερ, η απουσία στατιστικής κουλτούρας μάς κάνει να
υποφέρουμε από ιστορική μυωπία.
Η ΑΔΙΑΜΦΙΣΒΗΤΗΤΗ ΠΡΟΟΔΟΣ του ανθρώπινου είδους συγκίνησε τον
φιλόσοφο Πίτερ Σίνγκερ. Η προσέγγιση του καναδού καθηγητή ενθουσίασε και
τον ιδρυτή της Microsoft Μπιλ Γκέιτς. Αλλά δεν άρεσε καθόλου στη
δημοσιογράφο Ελίζαμπεθ Κόλμπερτ του New Yorker που είχε
χαρακτηρίσει «αμφιλεγόμενα» τα συμπεράσματά του. Ο καθένας μπορεί να
διαλέξει στρατόπεδο. Να δει το ποτήρι μισογεμάτο και να πλημμυρίσει με
αισιοδοξία για το μέλλον της ανθρωπότητας ή να μελαγχολήσει στη σκέψη
ότι τον 21ο αιώνα η Αραβική Ανοιξη πλήρωσε και εξακολουθεί να πληρώνει
βαρύ φόρο αίματος, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αδυνατούν να λύσουν το θέμα
της οπλοκατοχής παρά τα νεκρά τους παιδιά, ότι στην Αφρική υπάρχουν
ακόμη ανήλικοι στρατιώτες, ότι στην Ελλάδα η βία θεωρείται από πολλούς
ένα μέσο νόμιμης διαμαρτυρίας, κάτι σαν φυσιολογική αντίδραση. Ο κόσμος
ήταν κάποτε χειρότερος. Αλλά σήμερα θα μπορούσε να είναι καλύτερος. Το
πρώτο μπορεί να το βεβαιώσει η στατιστική. Αλλά απέναντι στο δεύτερο
σηκώνει τα χέρια ψηλά.
Η ΤΥΦΛΗ ΠΙΣΤΗ στη στατιστική μπορεί να οδηγήσει σε πλάνη:
Είναι
αναμφίβολα μια γοητευτική επιστήμη γιατί μπορεί να φέρει τη λογική εκεί
που θέλει, να την τραβήξει σαν λάστιχο ή να την βάλει στο κρεβάτι του
Προκρούστη. «Βασάνισε τους αριθμούς και θα σου ομολογήσουν τα πάντα»
έχει πει ο αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Γκρεγκ Ιστερμπρουκ.
Αν και φαινομενικά άκαμπτοι, οι αριθμοί «σπάνε» εύκολα, δεν έχουν
ισχυρές αντιστάσεις. Παραδίδονται στην οπτική αυτού που τους έχει
μπροστά του, γίνονται έρμαια της προσωπικής του ανάγνωσης. Ναι, σήμερα
πέφτει θύμα ανθρωποκτονίας μόνο ένας στους 100.000 ανθρώπους. Αλλά ένας
νεκρός είναι 100% νεκρός. Κι αυτό στατιστική είναι.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου