ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Η ελίτ Τραπεζιτών και Κρατικοδίαιτων υπαλλήλων εμπόδιο στην ανάπτυξη

The Economist

Ο ανεπτυγμένος κόσμος αντιμετωπίζει πρόβλημα ανάπτυξης. Από τις 34 οικονομίες αυτής της ομάδας των «ώριμων οικονομιών» οι 28 παρουσίασαν χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ το 2011 από το 2007. Οι προβλέψεις για ανάπτυξη το τρέχον έτος είναι αναιμικές. Αυτή η αδράνεια ερμηνεύεται ως κατάλοιπο της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007-08. Μήπως, όμως, το πρόβλημα δεν έγκειται στον οικονομικό κύκλο αλλά είναι δομικό;

Ενα νέο βιβλίο με τίτλο «Ο λόγος που αποτυγχάνουν τα κράτη: οι ρίζες της Δύναμης, της Ευημερίας και της Φτώχειας» των Ντάρον Ασεμόγλου και Τζέιμς Ρόμπινσον καταλήγει στο εξής συμπέρασμα: πολλές χώρες στηρίζονται σε οικονομικούς θεσμούς που είναι δομημένοι κατά τέτοιο τρόπο για να αποσπούν πόρους από τους πολλούς προς τους λίγους, δημιουργώντας κλειστές οικονομίες. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν, επίσης, ότι οι θεσμοί αυτοί αποτυγχάνουν στην προστασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας αλλά και τη δημιουργία κινήτρων για τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας.

Ακόμη και στις ανοικτές οικονομίες, όμως, υπάρχουν τέτοιες ελίτ που αποσπούν πόρους. 

Η πρώτη κατηγορία είναι ο τραπεζικός κλάδος. Ο πλούτος που κατέχει του αποδίδει τεράστια δύναμη στο λόμπινγκ, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης των υποψηφίων στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ ή τις προεκλογικές εκστρατείες στη Βρετανία. Λόγω του τεράστιου μεγέθους τους, οι τράπεζες απέσπασαν δισεκατομμύρια από τους φορολογούμενους για να μη χρεοκοπήσουν.

Προς το παρόν, η οικονομική πολιτική χαράσσεται με γνώμονα την ενίσχυση των τραπεζών είτε μέσω της μείωσης των επιτοκίων σε επίπεδα ρεκόρ σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο είτε μέσω της παροχής ρευστότητας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτών των μη αναστρέψιμων πολιτικών δεν μπορούν να αξιολογηθούν με ακρίβεια. Είναι, δε, δύσκολο να αποδείξει κανείς ότι ο χρηματοπιστωτικός κλάδος έχει περιορίσει την αναπτυξιακή προοπτική σε άλλους τομείς της οικονομίας. Οντως, οι τράπεζες όπως και οι επενδυτικές εταιρείες παίζουν σημαντικό ρόλο στη χρηματοδότηση νέων επιχειρήσεων. Είναι, όμως, πολύ πιθανό να έχει απορροφηθεί πολύτιμο ταλέντο στον χρηματοπιστωτικό κλάδο, ο οποίος υπόσχεται υψηλές αμοιβές, εις βάρος άλλων τομέων που έχουν τη δυνατότητα να διασφαλίσουν ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης στις οικονομίες.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΖΙΜΠΑΜΠΟΥΕ: Εκεί που το δολάριο είναι... πονοκέφαλος!

Από τότε που η Ζιμπάμπουε καθιέρωσε το δολάριο ΗΠΑ ως εθνικό νόμισμα, τον Ιανουάριο του 2009, αντιμετώπισε έναν εκτός ελέγχου πληθωρισμό, αλλά έβαλε τον λαό σε μια θέση συνεχούς αναμονής 

Αναμονής στα σούπερ μάρκετ, στα λεωφορεία, στα οπωροπωλεία, παντού όπου γίνονται αγοραπωλησίες.

Τι περιμένουν όλοι; 

Να τους δοθούν ρέστα. Μόνο που δεν υπάρχουν κέρματα!  

Χρόνια ολόκληρα, η Ζιμπάμπουε ήταν γνωστή για το ακριβώς αντίθετο πρόβλημα: έναν υπερβολικά υψηλά πληθωρισμό, που έκαναν τα ψώνια στα σούπερμάρκετ να απαιτούν τσάντες ολόκληρες από χρήματα. Το τοπικό νόμισμα έφθασε να έχει χάσει τόσο πολύ την αξία του, που για να αγοράσει κανείς μια φραντζόλα ψωμί έπρεπε να πληρώσει τρισεκατομμύρια δολάρια Ζιμπάμπουε.

Αλλά από το 2009, συμβαίνει το αντίθετο: το χρήμα αξίζει πολύ! Σε μια χώρα που εκατομμύρια άνθρωποι διαβιούν με ένα ή δύο δολάρια την ημέρα, η προσπάθεια του κόσμου να στρογγυλοποιήσει κάθε λογαριασμό σε δολάριο -ελλείψει κερμάτων - έχει καταντήσει αληθινός πονοκέφαλος.

 

ΙΣΛΑΜ - ΚΟΣΜΟΣ: Τα γκλολντεν μπόυς του Ισλάμ ανθρωπογεωγραφία της Μέκκας του καπιταλισμού.

Στα 27 του ο Ναϊέλ Ικμπάλ έπιασε δουλειά σε ένα hedge found στο Μανχάταν, από αυτά όπου οι ελίτ των αποφοίτων δουλεύουν κάποιους μήνες προκειμένου να βγάλουν μερικά χιλιάρικα - δολάρια - πριν συνεχίσουν τις σπουδές τους στη Harvard Business School.

 

Αυτός όμως αν και είχε τελειώσει το Wharton του Πανεπιστημίου Πενσιλβάνια, που ανήκει στην αφρόκρεμα των αμερικανικών πανεπιστημίων, δεν συμπεριφερόταν ως ένα τυπικό γκόλντεν μπόι. Δεν έβγαινε για φαγητό και μπίρες με συναδέλφους, ούτε μοίραζε χειραψίες δεξιά κι αριστερά για να συστηθεί. Δεν έτρωγε καν. Για την ακρίβεια δεν έπινε ούτε μια γουλιά νερό. Οι συνάδελφοί του τον κοιτούσαν περίεργα. Δεν γνώριζαν ότι ήταν Ραμαζάνι και ο Ικμπάλ δεν έβαζε τίποτα στο στόμα του από την ανατολή ώς τη δύση του ηλίου.

 

Ο Ικμπάλ δεν είναι μοναδική περίπτωση. Τουναντίον, ο αριθμός των μουσουλμάνων που σπάνε τον κανόνα ο οποίος θέλει τη Γουόλ Στριτ το ενδημικό περιβάλλον λευκών πλούσιων προτεσταντών που έχουν τελειώσει τα καλύτερα πανεπιστήμια και έχουν ονόματα με λατινικά νούμερα στο τέλος μεγαλώνει διαρκώς. Οσο σκληραίνουν οι κανόνες λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, μειώνονται τα κέρδη και σφίγγουν οι προϋπολογισμοί, τόσο αλλάζει και η ανθρωπογεωγραφία της Μέκκας του καπιταλισμού.

 

IΣΛΑΜ - ΓΑΛΛΙΑ: Κατά της μαντίλας και ο Ολάντ

Προσβλέποντας στους ψηφοφόρους του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου που θα κρίνουν την έκβαση του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία, την ερχόμενη Κυριακή, ο υποψήφιος των Σοσιαλιστών και φαβορί για τη νίκη, Φρανσουά Ολάντ, ετάχθη υπέρ της διατήρησης του νόμου για την απαγόρευση της ισλαμικής μαντίλας σε δημόσιους χώρους και υπέρ του περιορισμού της οικονομικής μετανάστευσης.  

Σημειωτέον, ότι τόσο η μετανάστευση όσο και το Ισλάμ, είναι ζητήματα που ο υποψήφιος της Γαλλικής Κεντροδεξιάς και πρόεδρος της Γαλλίας, Νικολά Σαρκοζί, έχει θέσει στο επίκεντρο της προεκλογικής του εκστρατείας. Η στροφή του Σαρκοζί προς τα δεξιά, εγγράφεται και αυτή στο πλαίσιο της προσπάθειάς του να προσελκύσει τους ψηφοφόρους του Εθνικού Μετώπου, οι οποίοι στον πρώτο γύρο των εκλογών, έδωσαν στο ακροδεξιό κόμμα το υψηλότατο ποσοστό του 17,9%.

«Σκοπεύω να διατηρήσω τον νόμο περί απαγόρευσης της μπούρκας και θα φροντίσω να εφαρμοστεί με τον καλύτερο τρόπο», τόνισε ο Σοσιαλιστής υποψήφιος. Υπενθυμίζεται ότι προ ενός έτους, ψηφίστηκε στη Γαλλία νόμος που απαγορεύει να καλύπτουν οι γυναίκες το πρόσωπό τους με μουσουλμανική μαντίλα (μπούρκα η νικάμπ, η έτερη εκδοχή της ισλαμικής μαντίλας που αφήνει ακάλυπτα τα μάτια), σε δημόσιους χώρους, στον δρόμο, στους δημόσιους κήπους, στα μέσα μαζικής μεταφοράς και τα καταστήματα. Ο νόμος αφορά κυρίως περί τις 2.000 μουσουλμάνες, οι οποίες σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, φορούν μουσουλμανική μαντίλα που καλύπτει το πρόσωπο. Οι δυνάμεις της τάξης δεν έχουν δικαίωμα να αφαιρούν την ισλαμική μαντίλα από τις γυναίκες που τη φορούν όμως αυτές κινδυνεύουν να τούς επιβληθεί πρόστιμο 150 ευρώ, ακόμη και να τούς αφαιρεθεί η γαλλική ιθαγένεια. Ο νόμος προβλέπει επίσης την τιμωρία των ανδρών που υποχρεώνουν μια γυναίκα να καλύπτει το πρόσωπο και το σώμα τους με μαντίλα με ποινές που φθάνουν μέχρι και φυλάκιση ενός έτους και πρόστιμο 30.000 ευρώ. Η ποινή διπλασιάζεται αν η εξαναγκαζόμενη γυναίκα είναι ανήλικη.

ΙΣΛΑΜ - ΚΟΣΜΟΣ: Ιδρυση Ισλαμικού τηλεοπτικού σταθμού παγκόσμιας εμβέλειας

Της ΛΙΑΝΑΣ ΜΥΣΤΑΚΙΔΟΥ

Η Οργάνωση Ισλαμικής Συνεργασίας, στην οποία μετέχουν 57 μουσουλμανικές χώρες , αποφάσισε την ίδρυση τηλεοπτικού σταθμού παγκόσμιας εμβέλειας για να καταπολεμήσει την ισλαμοφοβία.
 

Στην επιτροπή που θα διοικεί τον σταθμό θα μετέχει η Τουρκία, η Αίγυπτος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Γκαμπόν.  Οι εκπομπές θα γίνονται στα αγγλικά, αραβικά και τα γαλλικά. Αργότερα ενδέχεται να προστεθεί και η τουρκική γλώσσα.
 

Η ίδια οργάνωση αποφάσισε να χορηγεί υποτροφίες σε νέους που επιθυμούν να σπουδάσουν δημοσιογραφία σε Μουσουλμανικές χώρες.
 

Πρόκειται, επίσης, να συστήσει μια Ένωση Συντακτών των Μουσουλμάνων δημοσιογράφων. 

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΖΩΝΗ

ΣΚΟΠΙΑ: Αιφνιδιαστικό δημοψήφισμα εν όψει συνόδου του ΝΑΤΟ ετοιμάζει ο Γκρούεφσκι

Προσπάθεια να πετάξει το μπαλάκι στην Αθήνα στην πορεία προς το Σικάγο κάνει ο Νίκολα Γκρούεφσκι. Σύμφωνα με πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της εφημερίδας «Den», που επικαλείται κυβερνητικές πηγές, ο Πρωθυπουργός των Σκοπίων ετοιμάζεται να προχωρήσει σε στρατηγικό αιφνιδιασμό τις παραμονές της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Συγκεκριμένα, ο κ. Γκρούεφσκι σχεδιάζει να προτείνει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, ενδεχομένως για την ονομασία «Βόρεια Δημοκρατία της Μακεδονίας» (που σημειωτέον έχει αποδεχθεί παλαιότερα η ελληνική πλευρά). Στη συνέχεια, σκοπεύει να ζητήσει ως αντάλλαγμα την πρόσκληση ένταξης της πΓΔΜ στη Συμμαχία.

 

Η αντιπολιτευόμενη εφημερίδα συνεχίζει λέγοντας ότι ο σκοπιανός Πρωθυπουργός έχει διαπιστώσει ότι δεν έχουν αποδώσει οι προσπάθειες τόσο του ιδίου όσο επίσης των υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας για ένταξη στο ΝΑΤΟ χωρίς επίλυση του ονόματος, παρά τη θετική για τα Σκόπια απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης για παραβίαση της Ενδιάμεσης Συμφωνίας από την Ελλάδα.

Την ίδια στιγμή, το ΝΑΤΟ δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να ανοίξει συζήτηση για πρόσκληση ένταξης των Σκοπίων. Σαφή θέση επί του θέματος αυτού έχει επανηλειμμένως λάβει ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας Αντερς Φογκ Ράσμουσεν, ενώ και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιθυμούν να φέρουν σε δύσκολη θέση την Αθήνα - πόσω μάλλον που το πολιτικό τοπίο μετά τις εκλογές της 6^ης Μαϊου διαγράφεται τουλάχιστον ομιχλώδες. Διπλωματικοί κύκλοι αναφέρουν ότι ο κ. Γκρούεφσκι κατά βάθος γνωρίζει ότι η Σύνοδος του Σικάγου δεν θα έχει θετική έκβαση για τη χώρα του και για τον λόγο αυτό το παρών θα δώσει εκεί ο πρόεδρος Γκεόργκι Ιβανόφ και όχι ο ίδιος.

Οι Σκοπιανοί έχουν επιδοθεί εσχάτως σε ένα συνεχές λόμπινγκ για να κερδίσουν υποστηρικτές, πέραν της Τουρκίας που είναι ο βασικός υποστηρικτής των θέσεών τους εντός ΝΑΤΟ. 

 

ΤΟΥΡΚΙΑ: Εφαγε 2 διεθνείς καταδίκες για στρατιωτική πειθαρχία, αστυνομικούς ξυλοδαρμούς

(1) Στρατιωτική πειθαρχία και στερητικές της ελευθερίας πειθαρχικές ποινές (Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 20.3.2012, Cos και Demir κατά Toυρκίας)

Οι προσφεύγοντες ήταν αντίστοιχα αξιωματικός και υπαξιωματικός των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων. Η στρατιωτική ιεραρχία τούς τιμώρησε με πειθαρχικές ποινές στερητικές της ελευθερίας, τις οποίες εξέτισαν σε πειθαρχικά κελιά της Διοίκησης Χωροφυλακής της Κωνσταντινούπολης.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η στέρηση της ελευθερίας των προσφευγόντων δεν αποτελεί μια κανονική κράτηση «κατόπιν καταδίκης από ένα αρμόδιο δικαστήριο», την ιδιότητα του οποίου ασφαλώς δεν έχει η στρατιωτική ιεραρχία. Δέχθηκε λοιπόν την προσφυγή κατά το μεγαλύτερο μέρος της, δεν επιδίκασε όμως αποζημίωση διότι δεν είχε νομίμως ζητηθεί.

Σημ.: Ο λοχαγός και ο συνταγματάρχης δεν θα μπορούν, φαίνεται, πλέον να τιμωρούν με «φυλάκιση» 20 ή 40 ημερών τον απείθαρχο στρατιώτη. Η «ψειρού» και το «μπαλαούρο» φαίνεται ότι εξαφανίζονται πλέον. Η στρατιωτική πειθαρχία άραγε;

(2) Διαδηλώσεις γυναικών, ξυλοδαρμοί και δακρυγόνα της Αστυνομίας (Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 20.3.2012, Pekaslan κ. λπ. κατά Toυρκίας)

TOYΡΚΙΑ: Νέες προκλήσεις στο Καστελόριζο

Toυ ΑΓΓΕΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

 

Αδειες εκτέλεσης πετρελαϊκών εργασιών σε περιοχές νότια της Ρόδου και του Καστελορίζου, οι οποίες περιλαμβάνουν και κομμάτι ελληνικής υφαλοκρηπίδας, δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Αθήνας. Η κίνηση αυτή εκ μέρους της Αγκυρας έρχεται μία ημέρα μετά και την έναρξη γεωτρήσεων στο ψευδοκράτος από την τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίου (ΤΡΑΟ). Αποτελεί σαφώς πρόκληση, αλλά δεν αναμένεται άμεσα κάποια ενέργεια εκ μέρους της τουρκικής πλευράς. Δεν πρέπει όμως να περάσει απαρατήρητο ότι η
Αγκυρα επιμένει να προβαίνει σε προκλήσεις στην ευρύτερη περιοχή του Καστελορίζου για να καταστήσει σαφές ότι έχει δικαιώματα και απαιτεί αυτά να γίνουν σεβαστά. Αλλωστε, η τουρκική θέση είναι ότι το Καστελόριζο δεν έχει ούτε υφαλολρηπίδα ούτε ΑΟΖ.

Η απάντηση της Αθήνας ήταν άμεση. Με ανακοίνωσή του, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών κ. Γρ. Δελαβέκουρας τονίζει ότι «η δημοσίευση, στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Τουρκίας , σειράς αποφάσεων του τουρκικού Υπουργικού Συμβουλίου, που είχαν ληφθεί στις 16 Μαρτίου 2012, περί χορήγησης αδειών εκτέλεσης πετρελαϊκών εργασιών, μεταξύ των οποίων και σε περιοχές Νότια της Ρόδου και του Καστελόριζου, αντιβαίνει στους κανόνες του Δικαίου της Θάλασσας και με κανένα τρόπο δεν μπορεί να θίξει κυριαρχικά δικαιώματα και αρμοδιότητες της Ελλάδας, που θεμελιώνονται στο Διεθνές Δίκαιο».

"Επίγεια σοφία"

Αφιερωμένη στον αξεπέραστο Κ. ΚΑΒΑΦΗ που έφυγε σαν σήμερα το 1933

Όσο μπορείς

Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις,
τούτο προσπάθησε τουλάχιστον
όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις
μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου,
μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες.
Μην την εξευτελίζεις πηαίνοντάς την,
γυρίζοντας συχνά κ' εκθέτοντάς την
στων σχέσεων και των συναναστροφών
την καθημερινήν ανοησία,
ως που να γίνει σα μια ξένη φορτική.

Πρόσθεσις

Aν ευτυχής ή δυστυχής είμαι δεν εξετάζω.
Πλην ένα πράγμα με χαράν στον νου μου πάντα βάζω —
που στην μεγάλη πρόσθεσι (την πρόσθεσί των που μισώ)
που έχει τόσους αριθμούς, δεν είμ’ εγώ εκεί
απ’ τες πολλές μονάδες μια. Μες στ’ ολικό ποσό
δεν αριθμήθηκα. Κι αυτή η χαρά μ’ αρκεί.

Che fece .... il gran rifiuto

Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα
που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι
να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει
έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα

πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του.
Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Aν ρωτιούνταν πάλι,
όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει
εκείνο τ’ όχι — το σωστό — εις όλην την ζωή του.

Ιθάκη

Σαν σήμερα (29/4/ΧΧΧΧ)

1091: Ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Αλέξιος Α' ο Κομνηνός νικά του Πετσενέγκους στη μάχη στο Λεβούνιο και τους εξαφανίζει από τον ιστορικό χάρτη.

1707: Τα κοινοβούλια Αγγλίας και Σκωτίας αποφασίζουν την ένωση των περιοχών τους, σχηματίζοντας τη Μεγάλη Βρετανία.

1913: Ο σουηδός μηχανικός Γκίντιον Σούντμπακ κατασκευάζει και πατεντάρει το φερμουάρ.

1933: Η Έβερτον νικά τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ 3-0 και κατακτά το Κύπελλο Αγγλίας. Στον αγώνα οι παίκτες φέρουν για πρώτη φορά νούμερα στις φανέλες τους.

1941: Ορκωμοσία για την πρώτη κατοχική κυβέρνηση, με πρωθυπουργό τον στρατηγό Γεώργιο Τσολάκογλου.

1999: Ο Στέφανος Μάνος ιδρύει το κόμμα «Οι Φιλελεύθεροι»

1980: Πεθαίνει ο «μετρ του σασπένς»  Άλφρεντ Χίτσκοκ

1933: Πεθαίνει (την ημέρα των γενεθλίων του!)  ο ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης

Η προδοσία της Δημοκρατίας

Του Πασχου Mανδραβελη

Αν επισκεφθεί κάποιος το Μουσείο Γερμανικής Ιστορίας στο Βερολίνο θα διαπιστώσει ότι η μαρκίζα αδικεί το περιεχόμενό του. Στην ουσία πρόκειται για μουσείο της Ευρωπαϊκής Ιστορίας, μιας κι από τον 11ο μ.Χ. αιώνα και μετά ο γερμανικός χώρος είναι το επίκεντρο των εξελίξεων της Γηραιάς Ηπείρου. Από τον Καρλομάγνο, στον Λούθηρο, κι από τους Πρώσους Αυτοκράτορες μέχρι τον Χίτλερ, οτιδήποτε συνέβαινε σ’ αυτόν τον χώρο γινόταν αισθητό σε κάθε γωνιά της Ευρώπης.

Το μουσείο είναι «γερμανικά» τακτοποιημένο σε περιόδους της Ιστορίας. Εχει ένα μικρό χώρο για τις γερμανικές φυλές και τη ρωμαϊκή εισβολή, αλλά το 95% είναι αφιερωμένο στην Ιστορία από τον Καρλομάγνο και μετά. Μόνο στον Μεσοπόλεμο επισκέπτης νιώθει να χάνει το νήμα της Ιστορίας. Ειδικά την περίοδο 1918-1933, την εποχή δηλαδή της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Εκεί υπάρχουν όλα. Η ήττα και ο εθνικισμός, η οικονομική κρίση και η ελπίδα, κομμουνιστικές κι ακροδεξιές «επαναστάσεις», η έκρηξη του πνεύματος της δημιουργίας, της τέχνης και το φαιό τέλος.

Πολλοί συγκρίνουν τη σημερινή κατάσταση της Ελλάδος με εκείνη που επικρατούσε κατά τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης (χωρίς, φυσικά, την έκρηξη των γραμμάτων και των τεχνών). Η σύγκριση είναι χοντρική: παγκόσμια οικονομική κρίση, φτώχεια και ανεργία, άνοδος των πολιτικών άκρων, υπερίσχυση του ακροδεξιού άκρου, ναζισμός, πόλεμος, καταστροφή κ.λπ. Το ερώτημα σαφές: θα επαναληφθεί η Ιστορία;

Οι κοινωνίες είναι εξαιρετικά σύνθετες και οι διεργασίες τους χαοτικές. Για να φτάσει, επί παραδείγματι, ο ναζισμός στην ακμή του και να απειλήσει όλο τον κόσμο οι Γερμανοί δούλεψαν μεθοδικά και πολύ, ενώ στην Ελλάδα και η μέθοδος και η εργασία είναι ζητούμενα. 

Δεύτερον: ακόμη κι αν η Ιστορία επαναληφθεί με ακρίβεια, μην μεγαλοπιανόμαστε: η Ελλάδα δεν πρόκειται ποτέ να απειλήσει τον κόσμο, όπως η ναζιστική Γερμανία· απλώς θα αυτοκαταστραφεί. 

Ομως, παρά το γεγονός ότι η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται (ή στη χειρότερη των περιπτώσεων θα είναι φάρσα) υπάρχουν πτυχές της Βαϊμάρης που θυμίζουν τη σημερινή κατάσταση.

Στο λεπτομερές βιβλίο του «Βαϊμάρη. Η ανάπηρη Δημοκρατία» ο Χάινριχ Βίνκλερ αναφέρει μερικά περιστατικά της παρακμής της Δημοκρατίας (1928-1932) που μπορεί να θυμίζουν τα ελληνικά πράγματα. «Πριν από τις εκλογές για το Ράιχσταγκ (του 1930) προηγήθηκαν κάποιες προσπάθειες συσπείρωσης των αστικών δυνάμεων χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία... Στην Αριστερά, δεν είχε αλλάξει τίποτε όσον αφορά τις διάφορες οργανώσεις. Η μοναδική καινοτομία ήταν ο φλογερός εθνικισμός τον οποίο επιδείκνυε εσχάτως το Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας. Στην “προγραμματική του διακήρυξη για την εθνική και κοινωνική απελευθέρωση του γερμανικού λαού” της 24ης Αυγούστου, διακήρυττε ότι οι ηγέτες της σοσιαλδημοκρατίας “δεν ήταν μόνο τσιράκια της γερμανικής μπουρζουαζίας, αλλά συγχρόνως αυτόκλητοι πράκτορες του γαλλικού και πολωνικού ιμπεριαλισμού. Ολες οι ενέργειες της προδότριας, διεφθαρμένης σοσιαλδημοκρατίας αποτελούν μια διαρκή εσχάτη προδοσία εναντίον των ζωτικών συμφερόντων του εργαζόμενου γερμανικού λαού”.

»Στις εκλογές για το Ράιχσταγκ, στις 14 Σεπτεμβρίου του 1930, συμμετείχε το 82% των Γερμανών εκλογέων - ήταν το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετοχής από το 1920 και μετά. Το πιο αξιοπρόσεκτο, βεβαίως, ήταν η επιτυχία των εθνικοσοσιαλιστών. Από τις 800.000 ψήφους που είχαν λάβει τον Μάιο του 1928, εκτοξεύθηκαν στα 6,4 εκατομμύρια, ήτοι από το 2,6% στο 18,3% και από τους 12 βουλευτές στους 107. Σημαντικά, αλλά σε μικρότερο βαθμό ήταν και τα κέρδη των κομμουνιστών. Το Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας ανέβηκε από το 10,6% στο 13,1% και από τις 54 στις 77 έδρες. Ολα τα υπόλοιπα κόμματα βγήκαν χαμένα...».

«Η εκπροσώπηση των ελεύθερων επαγγελματιών, των αγροτών, των δημοσίων υπαλλήλων, και των συνταξιούχων στις τάξεις των ψηφοφόρων του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος ήταν υψηλότερη σε σχέση με το ποσοστό συμμετοχής τους στον ενεργό πληθυσμό. Τέλος, οι άνεργοι (ο επίσημος αριθμός τον Σεπτέμβριο του 1930 έφτανε τα 3 εκατομμύρια), είχαν συμβάλει ελάχιστα στην αύξηση των ψήφων των εθνικοσοσιαλιστών. Οι άνεργοι εργάτες είχαν προτιμήσει να δώσουν την ψήφο τους στο Κομμουνιστικό Κόμμα του Ερνστ Τέλμαν και όχι στον Αδόλφο Χίτλερ. Η γοητεία που ασκούσε ο εθνικοσοσιαλισμός στα μεσαία στρώματα ήταν τόσο καταφανής, που την άνοιξη του 1930 ο σοσιαλδημοκράτης Theodor Geiger χαρακτήρισε την επιτυχία του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος ως έκφραση “πανικού της μεσαίας τάξης”. Η διαπίστωση ήταν ακριβής, όμως εξηγούσε μόνο μια πλευρά του φαινομένου... Το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα είχε κατορθώσει να διεισδύσει στην εργατική τάξη...».

Γι’ αυτήν τη διείσδυση, βέβαια, βοήθησε πολύ και η προπαγάνδα των Ναζί. Χαρακτηριστική είναι η ανοιχτή επιστολή του Γιόσεφ Γκέμπελς που ξεκινούσε:  

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: H ασυλία των πολυεθνικών

EΞΑΙΡΕΤΙΚΟ 

Των Antonio Manganella και Olivier Maurel / Le Monde

Ενα από τα ερωτήματα που θα έπρεπε να απευθυνθούν στους υποψηφίους για τις γαλλικές προεδρικές εκλογές είναι το εξής: δικαιούνται οι επιχειρήσεις να έχουν περισσότερα δικαιώματα από τους πολίτες; 

Ο αθέμιτος κοινωνικός ανταγωνισμός που μεταφράζεται σε μαζική μετεγκατάσταση επιχειρήσεων σε χώρες με χαμηλό κόστος εργασίας, απολύσεις, υποαπασχόληση και συρρίκνωση της κοινωνικής προστασίας, αποτελεί συνώνυμο μιας παγκοσμιοποιημένης και πλήρως απορρυθμισμένης οικονομίας, η οποία βρίσκεται σε διαρκή κρίση από το 2008. 

Αραγε, γιατί οι κάτοικοι αυτού του πλανήτη, οι εργαζόμενοι, οι πολίτες αλλά και το περιβάλλον είναι μονίμως τα θύματα του κυρίαρχου οικονομικού μοντέλου; 

Δυστυχώς η απάντηση είναι πολύ απλή: 

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Τις χρεοκοπίες ακολουθούν η αναρχία και οι εθνικές τραγωδίες...

Του ΚΩΣΤΑ ΣΤΟΥΠΑ

Η χρεοκοπία του ’32 οδήγησε σε μια πολυετή περίοδο πολιτικής αστάθειας, την οποία ανέκοψε η δικτατορία της 4ης Αυγούστου 1936. Για να μηδενίσει το κοινωνικό-πολιτικό «κοντέρ» όμως και να ξεκινήσει μια νέα περίοδος, χρειάστηκε να μεσολαβήσει ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος, ο εμφύλιος, το σχέδιο Μάρσαλ με όρους προτεκτοράτου κλπ.

Η Χούντα του ’67 προέκυψε σαν μια αντίδραση σε μια παρατεταμένη περίοδο κοινωνικής και πολιτικής αναστάτωσης. Τέλος σ΄ αυτή την περίοδο συνολικά (προ και μετά ’67), μπήκε με το πραξικόπημα της Χούντας στην Κύπρο και την εθνική τραγωδία της τουρκικής εισβολής και της κατάληψης της Βόρειας Κύπρου.

Με λίγα λόγια χρειάστηκαν ισχυρά σοκ στο κοινωνικό σώμα, για να κοπάσει ο «θόρυβος» και να τεθούν κάποιοι στόχοι βάσει κάποιου κοινωνικού συμβολαίου.

Οι οικονομικές κρίσεις οδηγούν σε περιόδους πολιτικής και κοινωνικής έντασης. Συνήθως στις κοινωνίες η ηρεμία, η πειθαρχία και η προσγείωση των προσδοκιών και των απαιτήσεων σε χαμηλότερα επίπεδα και μοτίβα ολιγάρκειας επανέρχονται μετά από ισχυρά σοκ τα οποία μηδενίζουν τα «κοντέρ»...

Υπό το πρίσμα αυτών των προγενέστερων ιστορικών μοτίβων, η τελευταία και πέμπτη ελληνική χρεοκοπία, ενδέχεται να βρίσκεται στην αρχή μιας ταραγμένης περιόδου.

Το σενάριο αυτό ενισχύεται από τον τρόπο που τα δυο τελευταία χρόνια η ελληνική κοινωνία και η πολιτική της ηγεσία εθελοτυφλούν και βυθίζονται όλο και βαθύτερα στο τέλμα.

Η ελληνική χρεοκοπία έχει δυο βασικά αίτια, ένα διεθνές και ένα εθνικό. 

Το διεθνές της αίτιο εδράζεται στις αλλαγές της τελευταίας τριακονταετίας με την μετανάστευση θέσεων εργασίας από την ανεπτυγμένη Δύση στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και υπερδανεισμό της Δύσης με την προσφορά φθηνού χρήματος.

Τα εθνικά αίτια της ελληνικής χρεοκοπίας εδράζονται στο παρασιτικό πελατειακό μοντέλο που μεγέθυνε υπέρμετρα το σύστημα που εγκαινίασε ο Ανδρέας Παπανδρέου μετά το 1981 και ακολούθησε πιστά η Νέα Δημοκρατία και η υπόλοιπη αριστερά στο μεσαίο επίπεδο παρασιτισμού και διαφθοράς.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: «Δώστε στον Μαρξ μια ευκαιρία να σώσει τις οικονομίες»!

Της Ζέζας Ζήκου

Η αναγγελία του θανάτου τους είχε γίνει της μόδας τα τελευταία τριάντα χρόνια: οι κοινωνικές τάξεις έχουν πεθάνει και μαζί με αυτές, η διάκριση ανάμεσα σε Δεξιά και Αριστερά. 

Ομως, υπάρχει κάποιος που τις ξαναβρήκε, εκεί ακριβώς όπου τις είχε βρει και ο Καρλ Μαρξ πριν από σχεδόν δύο αιώνες. Ενας τραπεζίτης, ο Τζορτζ Μάγκνους, επικεφαλής των οικονομικών συμβούλων της τράπεζας UBS, έγραψε μία μελέτη που επιγράφεται «Δώστε στον Μαρξ μια ευκαιρία να σώσει τις οικονομίες». 

Γιατί άραγε ένας τραπεζίτης επικαλείται τη σκέψη ενός φιλοσόφου από καιρό πεθαμένου, που ποτέ οι τραπεζίτες δεν έπιασαν στο στόμα τους το όνομά του για καλό;

Την οικονομική κρίση την αποδίδουμε συνήθως στις κακές πολιτικές των κυβερνήσεων. Ομως, γιατί είναι κακές; 

Διότι επιβάλλουν απαράλλαχτα περικοπές μισθών, συντάξεων και κοινωνικών δαπανών. Διότι η υπερβολική δόση λιτότητας και η μείωση των δημοσίων δαπανών σε περιόδους κρίσης χειροτερεύει τα πάντα. Διότι θεωρούν απαραίτητο να σώζουν μεγαλοτραπεζίτες που έδρασαν σαν κοινοί κερδοσκόποι, ενώ την ίδια ώρα λένε πως δεν τους περισσεύουν λεφτά για να σώσουν τα νοικοκυριά και τις αδύναμες επιχειρήσεις. 

Και τι σχέση έχει ο Μαρξ με όλα αυτά;  

Εδώ μπαίνει ο Τζορτζ Μάγκνους. Και λέει πως «οι οικονομίες έχουν σήμερα μερικές παράξενες ομοιότητες με τις συνθήκες που είχε προβλέψει ο Μαρξ». Ο Μαρξ είχε διαβλέψει πώς θα εκδηλωθεί η εγγενής σύγκρουση κεφαλαίου και εργασίας: η επιδίωξη των επιχειρήσεων για περισσότερα κέρδη και μεγαλύτερη παραγωγικότητα θα τις οδηγήσει φυσιολογικά να χρειάζονται ολοένα και λιγότερους εργαζόμενους, δημιουργώντας έναν εφεδρικό βιομηχανικό στρατό φτωχών και ανέργων. «Γι’ αυτό, η συσσώρευση πλούτου στον έναν πόλο είναι ταυτόχρονα συσσώρευση αθλιότητας», έγραφε στο «Κεφάλαιο».

Στο παρελθόν, οι πραγματικοί μισθοί αυξάνονταν περίπου μαζί με την παραγωγικότητα. Τα τελευταία τριάντα χρόνια, όμως, ύστερα από μια επίθεση του κεφαλαίου στον ρυθμιστικό ρόλο του κράτους και στα εργατικά δικαιώματα (που κρατάει έως τις μέρες μας), αυτοί οι μισθοί έμειναν πίσω. Επρεπε λοιπόν να βρεθεί ένας νέος τρόπος, ώστε οι εργαζόμενοι να συνεχίσουν να καταναλώνουν. Και αυτός βρέθηκε στον τραπεζικό δανεισμό. 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Το «Κλαμπ των Δέκα Μηδενικών»

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΕΛΑΣΤΙΚ

Μια ιδέα ήρθε στο μυαλό του Βρετανοολλανδού Ρούπερτ Χόοχεβερφ που ζει στη Σανγκάη της Κίνας και ασχολείται με την κατάρτιση κάθε χρόνο καταλόγων που αφορούν τους πλούσιους της ασιατικής ηπείρου: ποιοι να είναι άραγε οι 50 πλουσιότεροι άνθρωποι στον κόσμο και πόση προσωπική περιουσία να έχουν;

Γνωρίζοντας ότι οι εκατομμυριούχοι σε δολάρια είναι πια μυριάδες τη σύγχρονη εποχή, εστίασε την προσοχή του στους δισεκατομμυριούχους. Για να αρχίσει τη λίστα του, σκέφθηκε να ξεκινήσει από τα απειροελάχιστα άτομα που η περιουσία τους υπερβαίνει το αστρονομικό ποσό των δέκα δισεκατομμυρίων (10.000.000.000) δολαρίων, αυτών δηλαδή που ο αριθμός που αποτυπώνει πόσα λεφτά έχουν χρειάζεται... δέκα (!) μηδενικά για να γραφτεί.

Τέτοια λίστα δεν είχε ξαναφτιαχτεί. Ενώ λοιπόν αυτός και οι συνεργάτες του νόμιζαν ότι αυτοί που έχουν προσωπική περιουσία πάνω από 10 δισεκατομμύρια θα κάλυπταν τις πρώτες δέκα - είκοσι θέσεις του καταλόγου που κατάρτιζαν, με έκπληξη διαπίστωσαν πως όχι μόνο κάλυψαν και τις 50 θέσεις της λίστας, αλλά περίσσευαν δεκάδες!

Συνέχισαν επί εννέα μήνες την έρευνά τους και στο τέλος διαπίστωσαν ότι με βάση τα φανερά και επίσημα στοιχεία, 83 άτομα κατέχουν προσωπική περιουσία άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η συνολική περιουσία αυτών των ογδόντα τριών ανθρώπων υπερβαίνει το 1,5 τρισεκατομμύριο δολάρια - υπερβαίνει δηλαδή κατά πολύ το ΑΕΠ π.χ. της Ινδίας που έχει 1,2 δισεκατομμύρια κατοίκους!

Πρώτος στη λίστα είναι ο Μεξικανός Κάρλος Σλιμ, με 55 δισ. δολάρια. Δεύτερος ο Μπιλ Γκέιτς (50 δισ.) της Μάικροσοφτ, τρίτος ο κερδοσκόπος Γουόρεν Μπάφετ (48). Επτά Γερμανοί, με πρώτον στην όγδοη θέση της γενικής κατάταξης τον Καρλ Αλμπρεχτ της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Αλντι, συμπεριλαμβάνονται σε αυτούς που έχουν περιουσία άνω τω 10 δισ. δολαρίων.

«Παντού στον κόσμο οι πλούσιοι γίνονται πάντοτε πλουσιότεροι παρ' όλες τις οικονομικές κρίσεις» επισημαίνει η γερμανική εφημερίδα «Ντι Βελτ», ακραία συντηρητική και βεβαίως καθόλου εχθρική προς τους ζάπλουτους.

Το ίδιο δείχνουν και στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» και αφορούν αποκλειστικά τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα αυτόν μόνο στις ΗΠΑ, μέσα στις συνθήκες της παρούσας οικονομικής κρίσης.

Το 2010, λοιπόν, παρατηρήθηκε ότι το ασύλληπτα υψηλό ποσοστό του 93% του πρόσθετου ΑΕΠ που παρήχθη στις ΗΠΑ σε σχέση με το 2009 πήγε στο ανώτερο οικονομικά... 1% του πληθυσμού!

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Η πόλωση της αφοράς εργασίας σκοτώνει την μεσαια τάξη

Της Chrystia Freeland / NEW YORK TIMES

Κι άλλα κακά νέα για τη μεσαία τάξη: η οικονομία ανακάμπτει, όχι όμως και οι θέσεις εργασίας. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας σημαντικής νέας μελέτης που συνδέει μια μακροπρόθεσμη τάση στην αγορά εργασίας με τον επιχειρηματικό κύκλο της ύφεσης και της ανάκαμψης. 

Δύο οικονομολόγοι, ο Νιρ Ζαΐμοβιτς από το Πανεπιστήμιο Ντιουκ στη Βόρεια Καρολίνα και ο Χένρι Σιου από το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολούμπια, ξεκινούν από μια από τις σημαντικότερες συνεχιζόμενες αλλαγές στις ανεπτυγμένες κοινωνίες της Δύσης. Πρόκειται γι' αυτό που οι περισσότεροι οικονομολόγοι αποκαλούν «πόλωση» της αγοράς εργασίας. Ο Μάαρτεν Γκουζ και ο Αλαν Μάνινγκ, επεκτείνοντας την έρευνα στη Βρετανία, μιλούν από την πλευρά τους για τη διπλή άνοδο των «απαίσιων και ελκυστικών» θέσεων εργασίας.

Χάρη στην τεχνολογία. επισημαίνουν, όλο και περισσότερες δουλειές ρουτίνας εκτελούνται από μηχανήματα. Το πιο γνωστό παράδειγμα είναι ο αυξανόμενος αυτοματισμός της κατασκευής βιομηχανικών προϊόντων. Τα μηχανήματα μπορούν όμως τώρα να εκτελούν και δουλειές γραφείου, όπως εκείνη που έκαναν ταξιδιωτικοί πράκτορες ή απόφοιτοι σχολών Νομικής με πολύ καλά πτυχία.  

Οι δουλειές που μένουν χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Η επόμενη παγκόσμια κατάρρευση θα σχετίζεται με την ΦΟΥΣΚΑ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ

Ενδιαφέροντα αποσπάσματα απο το βιβλίο  “Breakout Nations – In Pursuit of the Next Economic Miracles”

Απόδοση κειμένου Δημήτρης Ζάντζας

Η μετατροπή βασικών αγαθών σε χρηματοοικονομικά προϊόντα και η επινόηση νέων ερμηνευτικών μοντέλων που μοναδικό σκοπό έχουν να δικαιολογήσουν τις παράλογα υψηλές τιμές τροφοδοτούν τη φούσκα των εμπορευμάτων, υποστηρίζει ο Ruchir Sharma, επικεφαλής της Morgan Stanley για τις αναδυόμενες αγορές.

Όπως υποστηρίζει στο βιβλίο του “Breakout Nations – In Pursuit of the Next Economic Miracles”, το οποίο κυκλοφόρησε στις 9 Απριλίου, οι ομοιότητες μεταξύ της φούσκας των εμπορευμάτων και εκείνης των dotcom είναι εντυπωσιακές.

«Όπως ο θεατρικός συγγραφέας Άρθουρ Μίλερ κάποτε παρατήρησε, ‘μια εποχή μπορεί να ειπωθεί ότι τερματίστηκε όταν θα έχουν εξαντληθεί οι βασικές αυταπάτες της’ σημειώνει ο Sharma. «Οι περισσότερες από τις αυταπάτες που καθόρισαν την τελευταία δεκαετία - η ιδέα ότι η παγκόσμια ανάπτυξη έχει περάσει σε ένα μόνιμα υψηλότερο επίπεδο, η ελπίδα ότι η Fed (ή οποιαδήποτε κεντρική τράπεζα) θα μπορούσε να εξομαλύνει τα σκαμπανεβάσματα των επιχειρηματικών κύκλων – έχουν όντως περάσει στο παρελθόν. Ωστόσο, μια ιδέα έχει ακόμα τη δύναμη να οδηγεί τη φαντασία των αγορών: ότι η αδυσώπητη άνοδος της Κίνας και άλλων μεγάλων αναπτυσσόμενων οικονομιών θα συνεχίσει να οδηγεί έναν υπερ-κύκλο στα εμπορεύματα, μια παρατεταμένη ανοδική κίνηση των τιμών των προϊόντων, από το πετρέλαιο έως το χαλκό και ασήμι, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, το καλαμπόκι και τη σόγια. Αυτή η πεποίθηση είναι ο κύριος λόγος για την αισιοδοξία αναφορικά με τις προοπτικές πολλών χωρών που ζουν από τις εξαγωγές βασικών αγαθών, από τη Βραζιλία και την Αργεντινή και από την Αυστραλία έως τον Καναδά».

«Αποκαλώ αυτή την ψευδαίσθηση commodity.com» αναφέρει ο Sharma, «διότι είναι εντυπωσιακά παρόμοια σε κάποιες πλευρές της με την μανία για τις μετοχές τεχνολογίας που κατέλαβε τον κόσμο στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Στο αποκορύφωμα της εποχής των dotcom, οι μετοχές τεχνολογίας αποτελούσαν το 30% του συνόλου των χρημάτων που επενδύονταν στις παγκόσμιες αγορές. Όταν η φούσκα τελικά έσκασε, οι μετοχές εμπορευμάτων -πρώτων υλών και ενέργειας- ενισχύθηκαν για να αντικαταστήσουν ως επενδυτική επιλογή τις μετοχές τεχνολογίας και, έως τις αρχές του 2011 αντιπροσώπευαν πλέον το 30% των παγκόσμιων χρηματιστηριακών αγορών».

«Καμία φούσκα δεν είναι καλή φούσκα, και όλες στο τέλος τους δημιουργούν σε κάποιο βαθμό δυστυχία» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Sharma. «Όμως η σημερινή εποχή commodity.com είχε μεγαλύτερο και ακόμα πιο αρνητικό αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία σε σχέση με την τεχνολογική φούσκα».

Ο ίδιος προσθέτει ότι «η διαφημιστική εκστρατεία έχει δημιουργήσει μια νέα βιομηχανία που μετατρέπει βασικά αγαθά σε χρηματοοικονομικά προϊόντα τα οποία μπορούν να διαπραγματεύονται όπως οι μετοχές. Το πετρέλαιο, το σιτάρι, και η πλατίνα που κάποτε πωλούνταν κυρίως ως πρώτες ύλες, τώρα πωλούνται σε μεγάλο βαθμό ως κερδοσκοπικού χαρακτήρα επενδύσεις. Ο χαλκός συσσωρεύεται σε αποθήκες, όχι επειδή οι ιδιοκτήτες σχεδιάζουν να τον χρησιμοποιήσουν για να κατασκευάσουν καλώδια, αλλά επειδή οι κερδοσκόποι ‘κάθονται’ πάνω του, όπως και στον χρυσό, υπολογίζοντας ότι μπορούν να τον πουλήσουν μία ημέρα αποκομίζοντας τεράστιο κέρδος. Οι καθημερινές συναλλαγές στ πετρέλαιο επισκιάζουν πλέον την καθημερινή κατανάλωση, ανεβάζοντας τις τιμές. Ενώ οι αυξανόμενες τιμές των μετοχών, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογικών, γενικά τονώνουν την οικονομία, οι υψηλές τιμές για βασικά αγαθά, όπως το πετρέλαιο, επιφέρουν ένα αναπόφευκτο κόστος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές ενεργούν ως μεγάλη τροχοπέδη για την οικονομία».

Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο μέσος πολίτης βιώνει το commodity.com, ως μια «άγκυρα» που βαραίνει κάθε του κίνηση, και όχι ως κάτι το συναρπαστικό. Στην φάση της δημιουργία της η φούσκα των dotcom είχε διαρρήξει τα όρια του οικονομικού κόσμου και είχε κυριαρχήσει στη λαϊκή φαντασία, προσελκύοντας ενθουσιώδη δημοσιότητα σε όλο τον κόσμο και δελεάζοντας τον οποπιοδήποτε ώστε να γίνει trader. Υπήρχε το όνειρο του μεγάλου πλούτου, ναι, αλλά και μια απέραντη αισιοδοξία και πίστη στην ανθρώπινη πρόοδο, η αίσθηση ότι οι καινοτομίες που έρχονται από τη Silicon Valley θα αναμορφώσουν σύντομα τον κόσμο προς το καλύτερο».

«Οι CEOs των τεχνολογικών εταιρειών μετετράπησαν σε αστέρια της ροκ, επειδή υποσχέθηκαν μια ζωή με αυξανόμενη παραγωγικότητα, πτώση τιμών και υψηλούς μισθούς για την παραγωγή ιδεών, στο πλαίσιο μιας οικονομίας της γνώσης ή κάνοντας διαπραγμάτευση μετοχών τεχνολογίας από έναν φορητό υπολογιστή σε ένα σαλόνι. Ήταν αδύνατο εκείνες τις ημέρες να κάνεις τους επενδυτές να ενδιαφερθούν για κάτι που δεν αφορούσε την τεχνολογία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, κι έτσι κάποιοι από εμάς άρχισαν να αποκαλούν τις αναδυόμενες αγορές ως ‘e-merging’, ενώ οι αναλυτές ξόδευαν πολύ χρόνο ψάχνοντας για τη νέα Silicon Valley, την οποία ευσυνείδητα, αλλά συχνά αβάσιμα, ανακάλυπταν σε γραφεία σε κάποια σοφίτα, από την Πράγα έως την Κουάλα Λουμπούρ».

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: Βαριά σκιά και στην Τέχνη ρίχνει η κρίση στην Ευρώπη

Της Ντίας Ζάβρα

Στην Ιταλία, η ιστορική Σκάλα του Μιλάνου αντιμετωπίζει έλλειμμα 9 εκατ. δολαρίων και κινδυνεύει με «λουκέτο». Στην Ολλανδία η κυβέρνηση περικόπτει τις κρατικές χρηματοδοτήσεις για τα προγράμματα τέχνης κατά 25%. Στην Πορτογαλία, καταργείται το υπουργείο Πολιτισμού... 

Η οικονομική κρίση που ταλανίζει τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, τα ασφυκτικά μέτρα λιτότητας που λαμβάνουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντανακλώνται πλέον στην τέχνη. Από τα τηλεοπτικά προγράμματα χαμηλού μπάτζετ και τις κινηματογραφικές παραγωγές έως την όπερα, το μπαλέτο και τις παγκόσμιες περιοδείες θιάσων - η μνημονιακή λιτότητα εφαρμόζεται πλέον σε κάθε πτυχή του πολιτισμού.

Αντανακλάται στη θρυλική ιταλική όπερα, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα χρέος-«μαμούθ» 9 εκατ. δολαρίων, εξαιτίας της μείωσης των επιδοτήσεων από την κυβέρνηση Μόντι. Καταγράφεται με νούμερα στην Ολλανδία, όπου ο προϋπολογισμός του 2013 για τον πολιτισμό προβλέπει περικοπές έως και 265 εκατ. δολαρίων (200 εκατ. ευρώ), όπου οι φόροι στα εισιτήρια για την είσοδο σε πολιτιστικές εκδηλώσεις αναμένεται να αυξηθούν από 6% στο 19% - εξαιρουμένων των κινηματογράφων, των αθλητικών γεγονότων, των ζωολογικών κήπων και των τσίρκων. Θέτοντας εν αμφιβόλω τη βιωσιμότητα πολιτιστικών θεσμών, όπως το Rijksmuseum, το μουσείο Van Gogh, το Royal Concertgebouw Orchestra και το Ολλανδικό Εθνικό Μπαλέτο.

Βαριά σκιά και στην Τέχνη ρίχνει η κρίση στην Ευρώπη

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΜΜΕ: Reuters και Bloomberg κάνουν την κρίση... ευκαιρία και ΠΡΟΣΛΑΜΒΑΝΟΥΝ με παχυλούς μισθούς αντι να απολύουν

Της ΧΡΥΣΟΥΛΑΣ ΚΑΤΣΑΡΟΥ

Σαν το γνωστό γαλατικό χωριό των Αστερίξ και Οβελίξ που αντιστέκεται στους Ρωμαίους, έτσι και δύο μεγάλα ειδησεογραφικά πρακτορεία, το Reuters και Bloomberg... αντιστέκονται στην κρίση που έχει χτυπήσει και τον Τύπο και προσλαμβάνουν αντί να απολύουν, δίνοντας μάλιστα και παχυλούς μισθούς.

Ο Bloomberg έχει πλέον 2.400 δημοσιογράφους από 2.100 που είχε πριν από τρία χρόνια, ενώ το Reuters πρόσθεσε τα τελευταία έξι χρόνια 600 δημοσιογράφους πλήρους απασχόλησης, φτάνοντας τους 3.000. Καθένα δε από τα δύο πρακτορεία έχει περισσότερους δημοσιογράφους απ' ό,τι έχουν μαζί οι εφημερίδες «New York Times» και «Washington Post».

Οσο για τους μισθούς -ιδίως αυτούς του Bloomberg- αγγίζουν το όριο του... μύθου, αφού φτάνουν τα 75.000 δολάρια ετησίως κατά μέσο όρο.  

«Ξοδεύουν σαν να ήταν μεθυσμένοι ναύτες σε έξοδό τους σε κάποιο λιμάνι», ήταν το παράπονο στελέχους ανταγωνιστικού πρακτορείου. «Κι έτσι μπορούν να έχουν τους καλύτερους», τονίζει.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Aντέχει η Αγγλία το κόστος της Ολυμπιάδας?

Sarah Lyall /The New York Times

Τα χρήματα δεν αποτέλεσαν κανένα θέμα συζήτησης την προηγούμενη φορά που το Λονδίνο διοργάνωσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες, 64 χρόνια πριν, το 1948. Η τότε διοργάνωση είχε καλυφθεί εξ ολοκλήρου από χορηγούς, καθώς ο υπουργός Αθλητισμού της Αγγλίας, με νωπές τις μνήμες του Παγκοσμίου Πολέμου, δήλωνε πως δεν μπορεί να επιβαρυνθεί περαιτέρω ο κρατικός προϋπολογισμός.

Οι διαφορές σε σχέση με τότε, όμως, είναι το λιγότερο ευδιάκριτες. Η Βρετανία βρίσκεται κι αυτή στη δίνη μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, ο ρυθμός ανάπτυξής της είναι περιορισμένος, ενώ η ανεργία βρίσκεται στο 8,4%, το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί τα τελευταία 17 χρόνια. 

Η κίνηση του Βρετανού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον να διπλασιάσει τον προϋπολογισμό των Τελετών Εναρξης και Λήξης είχε σχολιαστεί αρνητικά από τη βρετανική κοινή γνώμη. Η απάντηση από τους αξιωματούχους της χώρας είχε έρθει πέρυσι μέσω του γ.γ. Πολιτισμού Τζέρεμι Χαντ, που είχε δηλώσει πως υπάρχουν δύο τρόποι προσέγγισης σχετικά με τους Ολυμπιακούς Αγώνες. «Είτε λέμε πως διανύουμε περίοδο λιτότητας, συνεπώς πρέπει να περιορίσουμε τις δαπάνες, είτε ακριβώς επειδή είμαστε σε περίοδο λιτότητας, πρέπει να αδράξουμε την ευκαιρία, να πραγματοποιήσουμε εξαιρετική διοργάνωση και να κάνουμε τη διαφορά...». Η συγκεκριμένη φράση βρίσκει αρκετούς υποστηρικτές που αναμένουν με προσμονή τους αγώνες. Ωστόσο, υπάρχει και μια άλλη μεγάλη ομάδα ανθρώπων που υποστηρίζει πως το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η Βρετανία αυτή τη στιγμή είναι ένα πλουσιοπάροχο δεκαεπταήμερο πάρτι, δώρο στον υπόλοιπο κόσμο. Πιθανώς, όπως αναφέρεται από αρθρογράφους τόσο του Economist όσο και του Guardian, η αθλητική επιτυχία θα επισκιάσει πρόσκαιρα τα οικονομικά προβλήματα, που όμως αναμφίβολα κάποτε θα εμφανιστούν.

Οπως θυμόμαστε και οι ίδιοι, οι συζητήσεις γύρω από το τελικό κόστος των Ολυμπιακών Αγώνων μπορούν να χαρακτηριστούν από μόνες τους «ολυμπιακό σπορ». Κοιτώντας όμως το κόστος των τελευταίων διοργανώσεων, οι συζητήσεις δεν μπορούν να χαρακτηριστούν επ' ουδενί παράλογες. Η διοργάνωση του 1992 στη Βαρκελώνη, για παράδειγμα, άφησε τους Ισπανούς με ένα χρέος κοντά στα 6 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι αγώνες της Αθήνας, ενώ είχαν εκτιμώμενο κόστος 1 δισ. ευρώ, εν τέλει κόστισαν περίπου 12 δισ. ευρώ. Το Μόντρεαλ χρειάστηκε σχεδόν 30 χρόνια προκειμένου να ξεπληρώσει το χρέος των 3,2 δισ. ευρώ για τη διοργάνωση του 1976 (ξεπληρώθηκε το 2005). Η τωρινή εκτίμηση για το Λονδίνο, που αλλάζει πολύ συχνά λόγω αστάθμητων παραγόντων, εκτιμάται πως θα ξεπεράσει τα 14 δισ. ευρώ, αριθμός που θα υπερβαίνει κατά 10 δισ. το αρχικό κόστος που είχε ανακοινωθεί κατά την ανάληψη της διοργάνωσης!