ΔΕΝ συμβαίνει συχνά η ουσία των διμερών σχέσεων ανάμεσα σε δύο
χώρες να μεταλλάσσεται. Είναι όμως η τρίτη φορά σε τέσσερις δεκαετίες
που τα ελληνοτουρκικά αλλάζουν. Η επίσκεψη Σαμαρά στην Κωνσταντινούπολη
απλώς έρχεται να μας το υπενθυμίσει.
Τη δεκαετία του '70 τα ελληνοτουρκικά κυριαρχούνται από το Κυπριακό
- που με την εισβολή του Αττίλα έχει εισέλθει σε εκρηκτική φάση - και
τις διαφορές στο Αιγαίο. Ετσι είναι τα πράγματα και τη δεκαετία του '80.
Μόνο που η Τουρκία πάει πίσω με το πραξικόπημα Εβρέν και η Ελλάδα
μπροστά με την είσοδο στην ΕΟΚ. Παίκτης όχι μόνο με ρητορική άνεση αλλά
και με στρατηγικό βάθος, ο Ανδρέας Παπανδρέου προωθεί ένα ταχύ πρόγραμμα
εξοπλισμών με κορυφαία στιγμή την «αγορά του αιώνα», που μοιράζεται σε
αμερικανικά F-16 και γαλλικά Mιράζ. Η διάσταση της υπεροχής στα οπλικά
δεν είναι άσχετη με τους χειρισμούς στην κρίση του '87. Η ένταση στο
Κυπριακό και στο Αιγαίο θα συνεχιστεί όλη τη δεκαετία του '90, με τα
Ιμια όμως να αποτελούν σοκ για την Αθήνα και τη ματαίωση αγοράς των
S-300 από την Κύπρο να οριοθετεί το τέλος ενός πιο επιθετικού
στρατιωτικού δόγματος.
Κάπου εκεί, το 1999, προκύπτει η πρώτη μετάλλαξη με την προσθήκη
της ευρωπαϊκής διάστασης. Η είσοδος της Τουρκίας στην Ευρώπη είναι
τυράκι για εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Είναι η εποχή της
ελπίδας. Η ευρωπαϊκή συμμετοχή θεωρείται καταλύτης εκδημοκρατισμού και
μια δημοκρατική Τουρκία θεωρείται ότι θα είναι πιο συνεννοήσιμη
μελλοντικά. Η Κύπρος μπαίνει στην ΕΕ το 2003. Ωστόσο η εκλογή Τάσσου
Παπαδόπουλου στο νησί έχει ως αποτέλεσμα να υποστεί ευθανασία το Σχέδιο
Ανάν με συνενοχή της κυβέρνησης Καραμανλή.
Η Αθήνα θα αποσυνδέσει την επίλυση των θεμάτων του Αιγαίου από την
τουρκική υποψηφιότητα για συμμετοχή στην ΕΕ. Το θέμα θα μπει σε
κρυογένεση όταν εκλέγεται πρόεδρος στη Γαλλία ο τουρκοφάγος εκ
πεποιθήσεως Νικολά Σαρκοζί. Κάπου εκεί τελειώνει, ή μάλλον αναστέλλεται,
η ευρωπαϊκή φάση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Αυτές επανέρχονται στη
διμερή διάσταση. Λίγο η παράνομη μετανάστευση, λίγο τα ενεργειακά,
ερεθίζουν τα ελληνοτουρκικά.
Με την εκλογή Παπανδρέου έχουμε υπερχείλιση καλών προθέσεων - όχι όμως ουσία. Η Ελλάδα πέφτει θύμα της κρίσης ενώ η Τουρκία μπαίνει στο G20 και είναι εξ ορισμού η πιο δυναμική οικονομία της περιοχής. Αυτό που δεν πέτυχε η Ευρώπη, τον εκπολιτισμό της γειτονικής χώρας, θα το πετύχει η οικονομία.
Για «καλή μέρα για τα ελληνοτουρκικά» μίλησε ο Αντώνης Σαμαράς στην
Κωνσταντινούπολη. Η ημέρα αυτή όμως σκιάζεται από την οικονομία.
Προσέξτε: Η Τουρκία είναι ο φυσικός μας παρτενέρ στα οικονομικά. Οχι
μόνο γιατί οι τούρκοι γείτονες ξεχειλίζουν από ρευστό και τρώμε τα ίδια
κατά βάση φαγητά. Αλλά γιατί οι τουρκικές επιχειρήσεις - συνηθισμένες
στα πάνω-κάτω της τουρκικής λίρας και στα τζαρτζαρίσματα της
προηγούμενης δεκαετίας με το ΔΝΤ - δεν έχουν κανένα πρόβλημα να
λειτουργήσουν σε μια οικονομία που είναι ασταθής και φέρει - κακά τα
ψέματα - νομισματικό κίνδυνο. Είναι μια αντίληψη πολύ διαφορετική από
αυτή των επιχειρήσεων της Δύσης, που το σκέφτονται χίλιες φορές αν θα
πατήσουν το πόδι τους εδώ. Ωστόσο, για μια κυβέρνηση με συντηρητικό
κορμό δεν είναι απλή ιστορία να βάλει τους Τούρκους στο παιχνίδι. Τους
Ρώσους ναι. Τους Κινέζους εντάξει. Αλλά τους Τούρκους; Ακόμη και το να
αγοράζουν τούρκοι επιχειρηματίες ποσοστά στις μαρίνες προκαλεί κατ'
ιδίαν τρέμουλο σε μέλη αυτής της κυβέρνησης.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μια ουσιαστική οικονομική προσέγγιση θα
έφερνε λύσεις και σε όλα - Αιγαίο, ενεργειακά και άλλα - τα υπόλοιπα.
Ποιος την αποφασίζει όμως και μέχρι πού την πηγαίνει; Από την άλλη,
εμείς αδυνατούμε να ακολουθήσουμε τους Τούρκους στα εξοπλιστικά τους
προγράμματα για τον 21ο αιώνα και αυτοί δεν πολυενδιαφέρονται να μας
αντιμετωπίσουν με στρατιωτικούς όρους. Μόνο με όρους αγοράς μας βλέπουν.
Ερώτημα: κι αν η οικονομική προσέγγιση μέσω επενδύσεων έρθει από μόνη
της;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου