ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Βρείτε τις πραγματικές αιτίες των εισοδηματικών ανισοτήτων πριν προτείνετε "λύσεις"

Του Nick Gillespie / Reuters

Ο φόβος και η αποστροφή σχετικά με την εισοδηματική ανισότητα είναι ταυτόχρονα κατανοητός και εντελώς άστοχος. 

Είναι κατανοητός διότι παντού γύρω μας φαίνεται ότι οι πλουσιότεροι από εμάς κερδίζουν, ενώ οι υπόλοιποι από εμάς μόλις και μετά βίας καταφέρνουν να διατηρήσουν ένα μικροαστικό επίπεδο ζωής. 

Είναι άστοχoς γιατί παραβλέπεται το γεγονός ότι κάποιος είναι πιο εύκολο να αναρριχηθεί κοινωνικά –το αμερικανικό όνειρο όπως το αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι– απ’ ό,τι πριν από 40 χρόνια. 

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η διαφορά μεταξύ των πλουσιότερων και των υπολοίπων έχει αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου. Το εισόδημα που κερδίζει το 1% των πλουσιότερων Αμερικανών έχει διπλασιαστεί από τις αρχές του 1970. Τα εισοδήματα του 20% των πλουσιότερων επίσης αυξήθηκαν, αν και η αύξηση ήταν πολύ μικρότερη και εκμηδενίστηκε μετά το 1990. 

 Ωστόσο, δεν είναι καθόλου σαφές ότι η εισοδηματική ανισότητα είναι κακή εξέλιξη όταν είναι το αποτέλεσμα των δυνάμεων της αγοράς. Αναλογιστείτε το: Σας κλέβει ο Μπιλ Γκέιτς το ψωμί από το στόμα ή μήπως τα προϊόντα της Microsoft σας απέφεραν έσοδα επιτρέποντάς σας να γίνετε περισσότερο παραγωγικοί, ενώ τ’ αγαθά και οι υπηρεσίες που αγοράζετε έγιναν φθηνότερα; 

Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι δεν είναι σαφές πώς μπορούμε να συμπιέσουμε τα εισοδήματα ακόμη και αν το θέλαμε. Η αμερικανική κυβέρνηση δαπανάει 1 τρισ. δολάρια τον χρόνο για τους φτωχούς, ωστόσο η φτώχεια αυξάνεται. Η αύξηση της φορολογίας των πλουσίων που προτείνει ο πρόεδρος Ομπάμα θ’ αποφέρει μόλις 42 δισ. το 2013 και 39 δισ. το 2014. Αυτά δεν αρκούν ούτε για να ανακουφιστούν οι φτωχοί, ούτε για να μειωθεί ο πλούτος των πλουσίων. Δεν εννοώ ότι η κυβερνητική πολιτική δεν αναδιανέμει τον πλούτο και δεν δημιουργεί ευκαιρίες. Το κάνει με διάφορους τρόπους, απλώς αυτοί οι τρόποι συνήθως δεν προσφέρουν τις ίδιες ευκαιρίες στους ανθρώπους.

Για παράδειγμα, οι υπάλληλοι του ομοσπονδιακού κράτους αμείβονται κατά 16% περισσότερο από ιδιωτικούς υπαλλήλους με τα ίδια προσόντα, ενώ η αμοιβή τους δεν προέρχεται από εταιρικά κέρδη αλλά από σημερινά και μελλοντικά φορολογικά έσοδα. Μετά υπάρχει η ανισότητα μεταξύ των γενεών, η οποία επίσης ενισχύεται από την κυβερνητική πολιτική. Το 1984, νοικοκυριά των οποίων επικεφαλής ήταν κάποιος άνω των 65 είχαν δέκα φορές μεγαλύτερη περιουσία από νοικοκυριά που είχαν επικεφαλής κάποιον που ήταν κάτω των 35 ετών. Μέχρι το 2010 το χάσμα είχε αυξηθεί στις 22 φορές. 

Εν μέρει, η ανισότητα είναι αποτέλεσμα της φορολογίας μισθωτών υπηρεσιών με την οποία το 12,4% κάθε δολαρίου που δίνεται ως αμοιβή παρακρατείται για την κοινωνική ασφάλιση. Ακόμη 2,9% όλων των μισθών παρακρατείται για νοσοκομειακή ασφάλιση για τους ηλικιωμένους. Μέσω της φορολογίας μισθωτών υπηρεσιών παρακρατείται μεγαλύτερο μερίδιο από τους νεαρότερους και φτωχότερους Αμερικανούς, ενώ τα οφέλη διανέμονται ανεξαρτήτως εισοδήματος. Ακόμη χειρότερα, οι συντάξεις που θα πάρουν οι νέοι ασφαλισμένοι θα είναι μικρότερες από τα χρήματα που θα έχουν εισφέρει. 

Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι όλα μαύρα. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της εταιρείας Pew, το 84% των Αμερικανών έχει σήμερα υψηλότερα εισοδήματα απ’ ό,τι είχαν οι γονείς τους. Ο ερευνητής του Brookings Institution Σκοτ Γουίνσιπ έχει αποδείξει ότι ακόμη και αν έχει αυξηθεί η απόσταση μεταξύ των σκαλοπατιών της εισοδηματικής κλίμακας, η κοινωνική κινητικότητα δεν έχει μειωθεί σε σχέση με το 1970. Αντιθέτως, στη διάρκεια των 40 τελευταίων χρόνων οι φτωχοί που κατάφεραν να γίνουν μέλη της μεσαίας τάξης αυξήθηκαν από το 51% στο 57%. 

Αντί, λοιπόν, να ψάχνουμε να βρούμε τρόπους ώστε να περικόψουμε χρήματα από τους πλουσιότερους για να τα διοχετεύσουμε σε κυβερνητικά προγράμματα αμφίβολης αποτελεσματικότητας, θα έπρεπε να αντιμετωπίσουμε τις αδικίες που επιφέρει η κυβέρνηση στους νεότερους και τους φτωχότερους.