φαντασου μλκ, η ΝΔ ειναι υπερ της ελευθερης αγορας, κοντευει να βαλει πλαφον και στο χεσιμο pic.twitter.com/EJTDYAmEtO
— Sersemis (@vasilisxatzis13) March 11, 2026
ΑΡΘΡΟ - ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ για τους γαλάζιους Ζαίους με δόντια και γραβάτες που παριστάνουν τους φιλελεύθερους πολέμιους του σοσιαλιστικού κρατισμού...
Του Θάνου Τζήμερου
Φαντάζομαι ότι όλοι μας έχουμε δει αυτοματοποιημένα συστήματα παραγωγής. Σε μια τέτοια γραμμή, εκατοντάδες διαφορετικές εργασίες, με απόλυτη ακρίβεια, διαδέχονται η μία την άλλη, με χρονική απόσταση μεταξύ τους μερικών εκατοστών του δευτερολέπτου. Η συναρμολόγηση μιας πλακέτας υπολογιστή, που το 1990, με χειρωνακτική εργασία, χρειαζόταν 60 ώρες, σήμερα, με ρομποτική, γίνεται σε 10 δευτερόλεπτα. Έτσι, η παραγωγικότητα εκτινάχτηκε, και, σε συνδυασμό με την εντυπωσιακή πτώση του κόστους μεταφοράς (-85% από το 1990), οδήγησε σε συνεχή, επί δεκαετίες, μείωση των τιμών όλων των καταναλωτικών προϊόντων, ιδιαίτερα αυτών της υψηλής τεχνολογίας. Αν ένας σημερινός MAC γινόταν με την τεχνολογία του 1990 θα έπρεπε να πουλιέται τουλάχιστον 200.000 ευρώ.
Φανταστείτε σε μια τέτοια γραμμή παραγωγής, που συναρμολογεί 3.000 κινητά τηλέφωνα την ώρα, να εμφανισθεί ξαφνικά ένα φορτηγό και να ξεφορτώσει πάνω στα υπερευαίσθητα ρομπότ μία καρότσα αμμοχάλικο.
Θα συνεχιστούν οι προηγούμενες επιδόσεις;
Ακριβώς το ίδιο ισχύει και στην εφοδιαστική αλυσίδα. Μ’ αεροπλάνα και βαπόρια (και τραίνα και φορτηγά), προϊόντα μετακινούνται από κάθε σε κάθε σημείο της γης, σε μια αέναη κίνηση, στην οποία η μείωση των συντελεστών (χρόνου, απόστασης, όγκου, βάρους) συνεπάγεται μείωση τιμής. Είναι αυτονόητο ότι το αντίθετο σημαίνει αύξηση. Πρόκειται για φυσικό νόμο που έχει απόλυτη ισχύ, όσο και ο νόμος της βαρύτητας.
Σε περιόδους παγκόσμιων κρίσεων, όπως η πανδημία του κορονοϊού, ο πόλεμος στην Ουκρανία, και τώρα στο Ιράν, η παγκόσμια Οικονομία υφίσταται τεκτονικές αναταράξεις και η εφοδιαστική αλυσίδα σμπαραλιάζεται. Από την "Πύλη των Δακρύων" (Μπαμπ ελ Μαντέμπ) που οδηγεί στο Σουέζ, σε κανονικές συνθήκες περνούν 25.000 πλοία τον χρόνο. Σήμερα, η κυκλοφορία τους έχει μειωθεί κατά 60%. Οι απειλές των franchisees του Ιράν, των Χούθι, η πιθανότητα πλήγματος με βαλλιστικό πύραυλο και η άρνηση πολλών ασφαλιστών να καλύψουν αυτούς τους κινδύνους έκαναν τις περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες να ανακατευθύνουν τα πλοία τους γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, επιμηκύνοντας το ταξίδι κατά 10-15 μέρες.
Το κόστος κάθε μέρας ταξιδιού για τα τάνκερ και τα μεγάλα φορτηγά είναι από 100 έως 200 χιλιάδες δολάρια. 15 μέρες επιπλέον σημαίνει ότι τα προϊόντα που μεταφέρει το πλοίο έχουν ήδη επιβαρυνθεί με 1,5-3 εκατομμύρια δολάρια.
Τα Στενά του Ορμούζ είναι πρακτικά κλειστά και εκατοντάδες πλοία είναι εγκλωβισμένα στην περιοχή. Ακόμα και χωρίς να μετακινείται, ένα τυπικό tanker έχει άμεσο λειτουργικό κόστος (OPEX) 30.000 - 60.000 δολάρια τη μέρα. Αλλά το πραγματικό οικονομικό πλήγμα από την απώλεια των εσόδων, την επιπλέον ασφάλιση και τις ρήτρες (demurrage issues) είναι πολλαπλάσιο: από 200.000 μέχρι 1.000.000 δολάρια τη μέρα.
Αντίστοιχου μεγέθους προβλήματα δημιουργούνται και στην παραγωγή. Η καθήλωση του εμπορίου και η εκτίναξη του κόστους ενέργειας και των ναύλων μπλοκάρουν την παραγωγή Κίνας και Νοτιοανατολικής Ασίας. Η Κίνα προμηθεύεται το 40-50% του πετρελαίου/LNG που χρειάζεται από τη Μέση Ανατολή, οι άλλες χώρες της περιοχής, το 80-90%. Περισσότερο πλήττονται οι ενεργοβόρες βιομηχανίες (πετροχημικά, χάλυβας, πλαστικά, ηλεκτρονικά). Η λειτουργία των διυλιστηρίων πέφτει στο μισό, εργοστάσια μειώνουν ή σταματούν γραμμές παραγωγής ακόμα και στην κλωστοϋφαντουργία. Δεν γλυτώνει ούτε η γεωργία και, συνακόλουθα, η βιομηχανία τροφίμων: το 1/3 των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων περνά από το Ορμούζ. Άρα: μεγαλύτερες τιμές, χαμηλότερες σοδειές, πληθωριστικές πιέσεις σε όλον τον κόσμο, ακόμα και κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης.
Γιατί, όμως, άρχισαν να παρουσιάζονται αυξήσεις στις τιμές μόλις ξεκίνησε ο πόλεμος;
Το πετρέλαιο στα διυλιστήρια έχει αγοραστεί με τις παλιές τιμές. Το ίδιο και τα είδη στα ράφια των καταστημάτων.
Δεν είναι αυτό αισχροκέρδεια;
Όχι, δεν είναι. Και είναι πολύ εύκολο να το καταλάβουμε με ένα παράδειγμα:
· Ας πούμε ότι έχεις ένα mini market. Αγόρασες 100 σοκολάτες με ένα €1 τη μία. Τις πουλάς με 20% μικτό κέρδος, δηλαδή €1,20.
· Μαθαίνεις ότι η τιμή της σοκολάτας στη χονδρική, λόγω κάποιας κρίσης, έχει πάει στο €1,5. Σκέφτεσαι ότι με τα €120 που θα εισπράξεις πουλώντας τες, ακόμα και χωρίς να αφαιρέσεις λειτουργικά έξοδα, δεν θα μπορέσεις ούτε καν να παραγγείλεις άλλες.
· Και καλά η αύξηση της τιμής να σταματήσει εκεί. Αν πάει ακόμα ψηλότερα;
· Για να μπορέσεις να τις ανανεώσεις, θα πρέπει να υπολογίσεις το περιθώριο κέρδους τουλάχιστον στην τρέχουσα τιμή χονδρικής, και να τις πουλήσεις €1,80 τη μία. Αν δεν το κάνεις, λογιστικά θα φαίνεται ότι καταγράφεις κέρδος, αλλά με 3-4 κύκλους αγοράς & πώλησης, σε περίοδο συνεχούς ανόδου των τιμών, θα το κλείσεις το μαγαζί.
· Όμως πουλώντας με €1,80 είσαι 80% πάνω από την τιμή αγοράς.
· Αισχροκερδείς;
Όλες οι επιχειρήσεις, μικρές και μεγάλες, σε περιόδους κρίσης, τιμολογούν με βάση το κόστος αντικατάστασης (replacement cost), όχι το κόστος αγοράς (historical cost).
Όταν η χονδρική ανεβαίνει, το παλιό περιθώριο δεν αρκεί για να ξαναγεμίσει τα ράφια. Αυτό το φαινόμενο έχει τεκμηριωθεί από οικονομικές αναλύσεις και ονομάζεται "πληθωρισμός των πωλητών" (sellers’ inflation). Προέρχεται από αυτό που αποκαλούν οι οικονομολόγοι implicit coordination: συντονισμένη συμπεριφορά, χωρίς να έχει προηγηθεί συνεννόηση. Οι τιμές προεξοφλούν την άνοδο αλλά δεν ακολουθούν την πτώση, εκτός αν η αγορά βεβαιωθεί ότι ο κίνδυνος εξέλιπε οριστικά. Δεν θα πέσει, δηλαδή, η τιμή στο βενζινάδικο επειδή ο Τραμπ έκανε μια δήλωση που κάποιοι την ερμήνευσαν ως παράθυρο προσέγγισης με τους μουλάδες.
Μα, αυτή η προκαταβολική άνοδος δεν ανεβάζει τον πληθωρισμό πριν καν εμφανιστούν τα απόνερα του πολέμου;
Ναι, όπως τον ανεβάζεις κι εσύ διογκώνοντας τη ζήτηση όταν, ενώ κανονικά αγόραζες ένα λίτρο λάδι, τώρα αγοράζεις 3 τενεκέδες, για να προφτάσεις τις τιμές πριν ανέβουν, επιταχύνοντας αυτό που απεύχεσαι. Έτσι όμως λειτουργεί ο άνθρωπος.
Κι αν η κυβέρνηση βάλει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και απειλήσει με μεγάλα πρόστιμα όσους δεν το τηρούν;
Δεν είναι αυτό μέτρο "για την προστασία της κοινωνίας, της μεσαίας τάξης και των πιο ευάλωτων", όπως ισχυρίσθηκε στην παρουσίαση των μέτρων ο Υπουργός Ανάπτυξης;
Όχι! Με τίποτε! Το πρόβλημα επιδεινώνεται! Δες γιατί.
Αν η κρίση κρατήσει αρκετό διάστημα, πολλές υγιείς επιχειρήσεις, ειδικά οι μικρές ή εκείνες που πουλούσαν με μικρό περιθώριο κέρδους θα κλείσουν. Ένα mini market ή ένα βενζινάδικο δεν έχει διαπραγματευτική δύναμη σαν τις μεγάλες αλυσίδες. Δεν μπορεί να "απορροφήσει" απώλειες. Θα δημιουργηθούν ελλείψεις. Θα αποσύρει τις σοκολάτες από το ράφι, περιμένοντας κάπου να σταθεροποιηθεί η αγορά, ή δεν θα αγοράσει καινούργια παρτίδα ή θα αγοράσει λιγότερες, γιατί δεν θα του φτάνουν τα λεφτά. Θα ενισχυθεί η μαύρη αγορά και το λαθρεμπόριο. Θα αυξηθεί το πραγματικό κόστος για τον καταναλωτή. Άδεια ράφια και άδεια βενζινάδικα σημαίνουν ουρές, ψάξιμο σε πολλά σημεία πώλησης, χαμένες ώρες και χαμένα καύσιμα!
Επιπλέον, μηδενίζονται τα κίνητρα για αύξηση της προσφοράς. Γιατί να εισάγει κανείς ή να παράγει περισσότερο εμπόρευμα, αν το φιξαρισμένο περιθώριο κέρδους τον εγκλωβίζει σε ένα καθοδικό σπιράλ θανάτου;
Στην ελεύθερη αγορά, οι ελλείψεις και η αύξηση των τιμών που προκαλείται είναι σύνθημα για να μπουν και άλλοι στον κλάδο.
Για να κερδίσουν θα μπουν, όχι για να προσφέρουν στην ανθρωπότητα.
Η κερδοσκοπία, δηλαδή το να έχεις ως σκοπό το κέρδος, κάτι που στην Ελλάδα, μετά από δεκαετίες πλύσης εγκεφάλου από την αριστερίστικη παράνοια, είναι κακόσημο, είναι στοιχείο της ανθρώπινης φύσης - και ευτυχώς. Κερδοσκόποι είμαστε όλοι στην οικονομική μας συμπεριφορά. Αν ήμασταν "ζημιοσκόποι" δεν θα είχαμε επιβιώσει ως είδος.
Το πλαφόν προκαλεί διοικητικό εφιάλτη και δημιουργεί οικοσύστημα αυθαιρεσιών και διαφθοράς με εκατοντάδες υποθέσεις που θα σέρνονται για χρόνια στα δικαστήρια.
Πώς ορίζεται ο μέσος ετήσιος όρος κέρδους, και μάλιστα μικτού, του 2025, ανά κωδικό προϊόντος;
Ως αριθμητικός μέσος των ποσοστών ή ως σταθμισμένος με βάση τις πωλήσεις;
Περιμένω από τους συναρμόδιους υπουργούς να διευκρινίσουν ποιον τύπο θα χρησιμοποιήσουν, διότι η ΠΝΠ δεν αναφέρει τίποτε.
Έπειτα, ποιος ελέγχει χιλιάδες κωδικούς;
Ακόμα και η ιδέα του προστίμου που πληρώνεται στο κράτος είναι παράλογη. Αν κάποιος (παραγωγός, έμπορος κ.λπ.) όντως αισχροκέρδησε (ας δεχθούμε για χάρη του παραδείγματος ότι υπάρχει αυτή η έννοια και μπορεί να ορισθεί) παίρνοντας καταχρηστικά από τους αγοραστές κάποιων προϊόντων του, ας πούμε, 500.000 ευρώ πέραν του "κανονικού" κέρδους (ας δεχθούμε ότι υπάρχει και αυτή η έννοια), θα έπρεπε να τιμωρηθεί επιστρέφοντάς τα στους ίδιους, στις μελλοντικές αγορές τους, Χ2 ή Χ3, με μείωση των τιμών των συγκεκριμένων προϊόντων. Αν το κράτος του ρίξει π.χ. 2.000.000 ευρώ πρόστιμο και τα λεφτά παν στα κρατικά ταμεία, το πρόστιμο θα το πληρώσει ουσιαστικά ο καταναλωτής, διότι σ΄ αυτόν θα μετακυλισθεί αργά ή γρήγορα. Δηλαδή δύο φορές χαμένος.
Το πλαφόν δεν αντιμετωπίζει την αιτία. Προσπαθεί να ελαχιστοποιήσει, με στρέβλωση της αγοράς, τα συμπτώματα. Όταν αρθούν οι περιορισμοί, ο πληθωρισμός εκρήγνυται.
Τα ίδια μέτρα πάρθηκαν στον κορονοϊό και κράτησαν 5 χρόνια. Τι κατάφεραν;
Τα είδη που ήταν στο πλαφόν κατέγραψαν μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση τιμών από τα είδη που δεν ήταν! Το πλαφόν παραλύει τις δυνάμεις της αγοράς ακριβώς όταν τις χρειαζόμαστε περισσότερο και τελικά βλάπτει κυρίως αυτούς που υποτίθεται ότι θέλει να βοηθήσει.
Έχει όμως δύο πολύ δελεαστικά πλεονεκτήματα, γι’ αυτό οι πολιτικάντηδες το προτιμούν.
Το πρώτο είναι ότι πρόσκαιρα δίνει την εντύπωση πως αποδίδει. Αν ένας νόμος παγώσει τα πάντα με απειλή μεγάλων προστίμων, όπως είχε κάνει ο Νίξον το 1971, ή και φυλάκισης, όπως είχαν κάνει κάποιοι άλλοι, θα προτιμήσεις να πουλήσεις τις σοκολάτες €1,20 κι ας ξέρεις ότι δεν θα μπορέσεις να αντικαταστήσεις το στοκ, παρά να πας φυλακή.
Το δεύτερο είναι ότι δίνει την εντύπωση πως η κυβέρνηση "αγωνίζεται". Τα ΜΜΕ θα δείχνουν τους υπουργούς να επιθεωρούν τα λουκάνικα, τα σαλάμια και τις γατοτροφές (ναι, περιλαμβάνονται στα είδη "πρώτης ανάγκης" της πρόσφατης απόφασης) θα διαβάζουμε για δρακόντεια πρόστιμα σε "εχθρούς του λαού" που αντί για 20% μικτό κέρδος πουλούσαν με 22%, πρωθυπουργός και υπουργοί θα δηλώνουν ότι "υπερασπιζόμαστε τον καταναλωτή κόντρα στην ασυδοσία του μεγάλου κεφαλαίου" και θα νομίζεις ότι το Μαξίμου μετακόμισε στον Περισσό, και αν είμαστε κοντά σε εκλογές, όλο αυτό το σόου μπορεί να προσθέσει ένα 5% στην κυβερνητική πλειοψηφία, που θα γείρει την πλάστιγγα της αυτοδυναμίας, γιατί ο "σοφός λαός" δεν ξέρει οικονομικά και νομίζει ότι όλα στη ζωή γίνονται με έναν νόμο και ένα άρθρο.
"Από κάτω" όμως η Οικονομία θα βράζει. Οι πόλεμοι είναι το μάτι της κουζίνας, αναμμένο στο φουλ, η Οικονομία είναι το νερό στη χύτρα και τα πλαφόν είναι το καπάκι της. Χωρίς βαλβίδα εκτόνωσης, η έκρηξη είναι θέμα χρόνου.
Η ιστορία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα.
Το Executive Order 11615 του Νίξον είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά. Ο Νίξον, θέλοντας να ελέγξει τον στασιμοπληθωρισμό (πληθωρισμός + ανεργία) που έπληττε τη χώρα του, επέβαλε τα πρώτα γενικά πλαφόν στην μεταπολεμική ιστορία των ΗΠΑ, ως μέρος της "Νέας Οικονομικής Πολιτικής" του. Το Nixon Shock ξεκίνησε στις 15 Αυγούστου του 1971 με 90ήμερο πάγωμα σε τιμές, μισθούς, ενοίκια, και ταυτόχρονη αναστολή της μετατρεψιμότητας του δολαρίου σε χρυσό. Τον πληθωρισμό όμως τον τροφοδοτούσαν οι μηχανές που τύπωναν non-stop δολάρια για να καλύψουν το κόστος του πολέμου του Βιετνάμ και των κοινωνικών προγραμμάτων του προκατόχου του, του Τζόνσον, και ο Νίξον δεν τις σταμάτησε. Ουσιαστικά, το 1971, οι ΗΠΑ είχαν χρεοκοπήσει. Είχαν αποθέματα χρυσού 8.000 τόνους περίπου, ενώ για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους, χρειάζονταν 50.000 τόνους.
Ο Νίξον είχε εκλογές το 1972. Έπρεπε να πουλήσει στο πόπολο "μάχη κατά της ακρίβειας". Έτσι τις 90 μέρες απόλυτου παγώματος, τις ακολούθησαν όρια στις αυξήσεις: 5,5% για μισθούς και 2,5% για τιμές.
Τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα ήταν επιτυχημένα (δεν θα μπορούσε να είναι και αλλιώς!) και ο Νίξον κέρδισε θριαμβευτικά τις εκλογές του 1972. Όμως σε λίγο φάνηκε η ζημιά. Οι παραγωγοί σταμάτησαν να τροφοδοτούν την αγορά, τα ράφια άδειασαν. Το κενό κάλυψε η μαύρη αγορά και οι νοθείες, με ό,τι σήμαινε αυτό για την ποιότητα των τροφίμων και την υγεία των Αμερικανών. Κι όταν ξεπάγωσαν οι αγοροπωλησίες του χρυσού, η τιμής της ουγγιάς, από 35 δολάρια που καθόριζε η συμφωνία του Μπρέτον – Γουντς (1944), σε έναν χρόνο διπλασιάστηκε. Tον Ιανουάριο του 1980 έφτασε τα 850 δολάρια. Όταν καταργήθηκαν τα πλαφόν του Νίξον, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε: από 4,4% το 1971 σε 12% το 1974.
Τα ίδια πήγε να κάνει και ο Χιθ στο Ηνωμένο Βασίλειο την ίδια εποχή. Αλλά έφαγε τα μούτρα του νωρίτερα και έχασε και τις εκλογές το 1974.
Υπάρχουν πολλά παραδείγματα τεχνητής συμπίεσης των τιμών με κρατική παρέμβαση, στην οικονομική ιστορία των δυτικών χωρών (Η.Β., Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ολλανδία, Σκανδιναβικές χώρες, Καναδάς) που υπέκυψαν στο δέλεαρ της εκλογικά συμφέρουσας εθελοτυφλίας. Σε όλες τις εφαρμογές αυτής της πατέντας, χωρίς εξαίρεση, το αποτέλεσμα ήταν πανομοιότυπο: εικονική επιτυχία για μερικούς μήνες, εκθετική διόγκωση του προβλήματος, μετά.
Στον αντίποδα, ο Έρχαρντ το 1948, ως Διευθυντής Οικονομικών της Bizone (πρόδρομου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας που ιδρύθηκε το 1949) κατάργησε, χωρίς έγκριση από τις συμμαχικές δυνάμεις, όλο το πακέτο των ελέγχων, πλαφόν, ποσοστώσεων κ.λπ. που είχαν επιβάλει οι Ναζί στη Γερμανική Οικονομία (Preisstopp του 1936) και διατήρησαν οι Σύμμαχοι (Αγγλία, Γαλλία, ΗΠΑ), δήθεν για προστασία από αυξήσεις, καθεστώς που προκαλούσε μαζικές ελλείψεις, μαύρη αγορά και οικονομική στασιμότητα.
Αποτέλεσμα: άμεση έκρηξη παραγωγής και προσφοράς. Τα ράφια γέμισαν μέσα σε λίγες μέρες, η μαύρη αγορά εξαφανίστηκε και ξεκίνησε το Wirtschaftswunder, το Οικονομικό Θαύμα της Δυτικής Γερμανίας.
Έκτοτε, ακόμα και στις πιο δύσκολες περιόδους, η Γερμανία ουδέποτε υιοθέτησε τη "λογική" του πλαφόν. Είναι όμως η χώρα με την αυστηρότερη και ταχύτερη στην Ευρώπη εφαρμογή της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.
Αναφέρθηκα σε δυτικές οικονομίες διότι υποτίθεται ότι λειτουργούν χωρίς "κεντρικό σχεδιασμό". Στο στρατόπεδο της ΕΣΣΔ, όπου όλα τα καθόριζε το κράτος, τα αποτελέσματα τα ξέρουμε.
Όμως υπάρχει και ένα πρόσφατο κορυφαίο παράδειγμα σοσιαλιστικού ελέγχου των τιμών, της Βενεζουέλας. Τα πλαφόν ξεκίνησαν το 2003 επί Τσάβες. Η κυβέρνηση έκανε η ίδια εισαγωγές και μετά πουλούσε τα προϊόντα κάτω του κόστους σε "τιμές πλαφόν", επιδοτώντας τα με πετροδολάρια, όσο το πετρέλαιο ήταν ακριβό. Κουτσά στραβά επιβίωνε και ο ιδιωτικός τομέας γιατί υπήρχαν δολάρια στην αγορά. Από το 2013 όμως και μετά, η βουτιά των τιμών του πετρελαίου (από 133$ το 2008 σε λιγότερα από 30$ το 2016 το βαρέλι) έφερε το χάος.
Αντί ο Μαδούρο, που διαδέχθηκε τον Τσάβες, να αφήσει την αγορά να λειτουργήσει, ψήφισε αυστηρότερο νόμο (Ley Orgánica de Precios Justos / Οργανικός Νόμος Δίκαιων Τιμών), όρισε ανώτατο περιθώριο κέρδους και άρχισε κυνήγι μαγισσών. Δημιούργησε Στρατιωτικές Επιτροπές Ελέγχου, σαν την "Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή και Ελέγχου της Αγοράς" που συλλάμβαναν δεκάδες μαγαζάτορες καθημερινά επειδή πουλούσαν "πάνω από το πλαφόν", δηλαδή πάνω από τις τιμές που η κυβέρνηση όριζε μια φορά τον μήνα, όταν στην πραγματικότητα ο πληθωρισμός άλλαζε τις τιμές κάθε 5 λεπτά! Ακολουθούσαν κατασχέσεις αποθεμάτων, κλείσιμο καταστημάτων, φυλακίσεις. Τα ράφια άδειασαν, τα φάρμακα εξαφανίστηκαν, τα νοσοκομεία ξέμειναν από αναλώσιμα. Ο Μαδούρο έλεγε ότι ο ιδιωτικός τομέας τού κάνει "οικονομικό πόλεμο" και ισχυριζόταν ότι τα πλαφόν είναι "προστασία του λαού" από την "αισχροκέρδεια των καπιταλιστών". Για να δώσει λεφτά στον κοσμάκη, τύπωνε "μπολιβάρ" αβέρτα εκτινάσσοντας τον πληθωρισμό, που, το 2018, έκανε παγκόσμιο ρεκόρ: 1.698.488%! Περισσότεροι από 8 εκατομμύρια Βενεζουελανοί έφυγαν από τη χώρα (η μεγαλύτερη προσφυγική κρίση στην ιστορία της Λατινικής Αμερικής). Όσοι έμειναν, για να επιβιώσουν έτρωγαν σκυλιά, γάτες, ψοφίμια, άλογα ιπποδρόμων μέχρι και τα ζώα στον ζωολογικό κήπο του Καράκας. Όσα δεν φαγώθηκαν, πέθαναν ατάιστα, γιατί τις ζωοτροφές τις έτρωγαν οι άνθρωποι. Το 2021, το ΑΕΠ της χώρας είχε πέσει στο 20% του 2013 και το 90% των κατοίκων σερνόντουσαν κάτω από το όριο της φτώχειας.
Η Βενεζουέλα, η κάποτε πλουσιότερη χώρα της Λατινικής Αμερικής, με το περισσότερο πετρέλαιο στον κόσμο, είχε βουλιάξει στη χειρότερη μεταπολεμική ανθρωπιστική κρίση παγκοσμίως. Η πορεία στον απόλυτο όλεθρο αντιστράφηκε, όταν, μετά το 2021, καθιερώθηκε η χρήση του δολαρίου αντί του ηρωικού, αλλά με αξία χαρτοπόλεμου, "μπολιβάρ" και χαλάρωσαν οι έλεγχοι, αλλά μέχρι την πρόσφατη απαγωγή του Μαδούρο, ο νόμος του πλαφόν υπήρχε και η Οικονομία της Βενεζουέλας ήταν από τις πιο αδύναμες στον κόσμο.
Το πλαφόν στον πληθωρισμό είναι σαν να διαπιστώνεις ότι στάζει η οροφή του σπιτιού σου. Κι αντί να κλείσεις την τρύπα στη σκεπή, κολλάς κάτω από το ταβάνι μουσαμά. Όντως για κάποιο διάστημα θα σταματήσει το στάξιμο. Το νερό όμως θα μαζευτεί στην πλάκα, θα την διαβρώσει και κάποια στιγμή θα σου πέσει στο κεφάλι.
Μα, αν μέχρι τέλος του Ιουνίου, που θα κρατήσουν τα μέτρα, τελειώσει ο πόλεμος, δεν θα μπούμε σε μια ομαλότητα, και ούτε γάτα ούτε ζημιά;
Όχι! Ακόμα και σήμερα το βράδυ να παραδοθούν οι Φρουροί της Επανάστασης, ήταν τέτοια η σεισμική δόνηση στην παγκόσμια οικονομία, που το τσουνάμι ακρίβειας θα σκάει στα μαγαζιά και στα πορτοφόλια μας για τουλάχιστον έναν χρόνο μετά. Δεν πρόκειται για πρόβλεψη. Είναι φυσικός νόμος.
Πώς λοιπόν θα αντιμετωπιστεί η ακρίβεια;
Μια σχετική τιθάσευση των τιμών θα μπορούσε να προκύψει αν η χώρα μας εφάρμοζε…
την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία με τον τρόπο της Γερμανίας. Αλλά δεν είμαι αφελής να περιμένω ότι θα το κάνει. Όταν αφήνεις συγκεκριμένα καρτέλ να αλωνίζουν στην ομαλή περίοδο, δεν υπάρχει περίπτωση να τα μαζέψεις στην κρίση. Ειδικά αν οι "καρτελάρχες" είναι προνομιακοί συνομιλητές της κυβέρνησης.
Άρα;
Η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται, τελεία και παύλα. Θα υποχωρήσει όταν εκλείψουν τα αίτια που την προκαλούν. Όταν ο κόσμος ξαναγυρίσει στις συνθήκες πριν την επίθεση στο Ιράν ή, ακόμα καλύτερα, πριν το 2019. Αν ξαναγυρίσει.
Τα μαγικά τρυκ, που ονομάζονται Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου, για να καταπολεμηθεί δήθεν η αισχροκέρδεια, είναι επικοινωνιακές στρακαστρούκες, και, συνιστούν φυσικά, αισχρή πολιτική.
Όμως, είναι το μοναδικό προϊόν που, μολονότι χωρίς καμμία ουσιαστική αξία, βρίσκει φανατικούς "αγοραστές" μεταξύ των Ελλήνων ψηφοφόρων, και στον πόλεμο και στην ειρήνη.
Αυτό δικαιολογεί και την αδιάλειπτη παρουσία του στα κυβερνητικά ράφια, όποιος κι αν το "τρέχει" το μαγαζί.
Υ.Γ. Μα είμαστε τόσο άτυχοι; Πρώτα η πανδημία, στο καπάκι ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας και τώρα αυτό; Πόσο να αντέξουμε;
Κι όμως, είμαστε πολύ τυχεροί. Πολύ πιο τυχεροί από τους Αμερικανούς ή τους Ισραηλινούς γονείς που έχουν συνηθίσει να παραλαμβάνουν φέρετρα σκεπασμένα με τη σημαία, πολύ πιο τυχεροί από όσους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή και δεν ξέρουν αν θα ζουν αύριο, πολύ πιο τυχεροί από τους παππούδες μας για τους οποίους ο πόλεμος ήταν η κανονικότητα και η ειρήνη η εξαίρεση. Και ασύγκριτα πιο τυχεροί από τις χιλιάδες γενιές στην ανθρώπινη ιστορία, για τις οποίες η εξασφάλιση τροφής ήταν ένας καθημερινός, κοπιώδης αγώνας με αβέβαιο αποτέλεσμα.
Δεν έχουμε κανένα συμβόλαιο με τη μοίρα ότι πάντα θα υπάρχει στη γειτονιά ένα supermarket με όλα τα καλούδια του κόσμου, φθηνά και άφθονα.
Αυτές οι κρίσεις ίσως μας μάθουν να μην θεωρούμε τίποτε ως δεδομένο, να είμαστε πάντα προετοιμασμένοι για το χειρότερο, και να εκτιμούμε τους ανθρώπους και τους θεσμούς, που (με όλα τα κουσούρια τους) εξασφάλισαν για την Ευρώπη και τη χώρα μας αδιατάρακτη ειρήνη και ευημερία εδώ και 80 σχεδόν χρόνια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου