"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


ΠΑΣΟΚ-ο-ΣΟΥΡΓΕΛΑΡΑΔΙΚΟ: Το ΠΑΣΟΚ και η πολιτική της αυθυποβολής

 

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΕΥΘΥΜΑΚΗ

Υπάρχουν κόμματα που πορεύονται με όραμα. Αλλα που μηρυκάζουν την ιστορία τους ή βασίζονται στη σκληρή οργανωτική τους δομή. Κάποια που στηρίζονται μόνο στην αίγλη ή στις τρελές ιδέες και συμπεριφορές των αρχηγών τους. Το σημερινό ΠΑΣΟΚ δεν ανήκει σε καμία από αυτές τις κατηγορίες.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης και το κόμμα του έχουν χαράξει μια πορεία που προσομοιάζει με την περίφημη τεχνική λύση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Εχει λίγα πρόβατα, καθόλου βοσκοτόπια, αλλά δηλώνει μεγαλοτσέλιγκας.

Η κεντρική πολιτική γραμμή του είναι «θα βγούμε πρώτοι στις εκλογές, έστω και με μία ψήφο». Δεν πρόκειται ούτε για έμπνευση, ούτε για ρεαλιστικό στόχο, αλλά για μια μορφή συλλογικής αυθυποβολής.

Αυτό το «θα βγούμε πρώτοι» το ακούμε επίμονα, σχεδόν τελετουργικά. Επαναλαμβάνεται σε ομιλίες, σε συνεντεύξεις, σε κομματικές συνάξεις. Θα έλεγε κανείς ότι πρόκειται για ψυχολογική άσκηση. Αν το πουν αρκετές φορές, ίσως κάποια στιγμή το πιστέψουν.

Πλην, το πρόβλημα είναι ότι δεν το πιστεύει κανείς. Ούτε οι ψηφοφόροι του κόμματος, ούτε τα στελέχη του, ούτε καν ο ίδιος ο αρχηγός.

Ομως η πολιτική δεν είναι σεμινάριο θετικής σκέψης. Δεν αρκεί να δηλώνεις ότι θα βγεις πρώτος, πρέπει να εξηγήσεις πώς.

Με ποιες κοινωνικές συμμαχίες;

Με ποια προγραμματική επεξεργασία;

Με ποια ανατροπή επίμονων δημοσκοπικών δεδομένων;

 Με ποια αφήγηση για τη χώρα;

Οταν η κορυφή της στρατηγικής πυραμίδας είναι ένας στόχος που αιωρείται εκτός πραγματικότητας, όλη η υπόλοιπη πυραμίδα κατασκευάζεται πάνω σε άμμο.

Και τότε συμβαίνει το εξής παράδοξο. Αντί η πολιτική γραμμή να διαμορφώνει τις επιλογές, οι επιλογές αρχίζουν να υπηρετούν το σύνθημα. Κάθε τοποθέτηση, κάθε αξιολόγηση της συγκυρίας, κάθε πρόταση ή άρνηση συνεργασίας, κάθε «όχι» ή «ναι», αξιολογείται με ένα μόνο κριτήριο. Βοηθά να διατηρηθεί το αφήγημα της πρωτιάς;

Οχι αν είναι πειστικό.

Οχι αν απαντά σε κοινωνικές ανάγκες.

Οχι αν ανοίγει δρόμους.

Μόνο αν κρατά ζωντανή την ιδέα ότι «πάμε για πρώτοι».

Αλλά όταν η αφετηρία είναι αποσυνδεδεμένη από τους συσχετισμούς, η πολιτική μετατρέπεται σε άσκηση ασταθούς ισορροπίας.

Δεν μιλάς καθαρά για συνεργασίες, γιατί αυτό θα θεωρηθεί παραδοχή ήττας.

Δεν χαράσσεις σαφή διαχωριστική γραμμή, γιατί μπορεί να χρειαστείς γέφυρες.

Δεν ρισκάρεις μια ριζοσπαστική πρόταση, γιατί ίσως τρομάξει το φαντασιακό ποσοστό που θα σε βγάλει πρώτο.

Μόνο που αυτό το ποσοστό της πρωτιάς δεν υπάρχει. Ετσι, η βελόνα μένει κολλημένη. Οχι επειδή λείπει το καύσιμο, όχι επειδή υπονομεύεται η κομματική εικόνα από εσωστρέφειες και προσωπικές δήθεν στρατηγικές, αλλά επειδή ο προορισμός έχει επιλεχθεί με βάση έναν ευσεβή πόθο.

Ενα κόμμα μπορεί να ανακάμψει από ήττες. Μπορεί να ξανακτίσει ταυτότητα. Μπορεί να βρει ρόλο ως δεύτερη, ακόμα και ως τρίτη ή τέταρτη δύναμη. Δεν μπορεί, όμως…

 

 να οικοδομήσει σοβαρή προοπτική πάνω σε ένα σύνθημα που όλοι αντιμετωπίζουν ως υποχρεωτική φράση άνευ ουσίας και όχι ως ρεαλιστικό σχέδιο.

Η πολιτική απαιτεί ειλικρίνεια με την κοινωνία, αλλά πρώτα απ’ όλα με τον εαυτό σου. Αν δεν παραδεχθείς πού βρίσκεσαι, δεν μπορείς να χαράξεις διαδρομή για το πού θέλεις να πας. Διαφορετικά, θα συνεχίσεις να λες «θα βγούμε πρώτοι», αλλά θα μετράς δεύτερους, τρίτους και τέταρτους γύρους εσωτερικής αμηχανίας.

Και τότε δεν φταίει το εκλογικό σύστημα. Ούτε το «καθεστώς» που έστησαν οι αντίπαλοι. Ούτε τα «εχθρικά» μέσα ενημέρωσης. Ούτε η  προπέτεια των δελφίνων. 

Φταίει η απόφασή σου να στηρίξεις ολόκληρη τη στρατηγική σου σε μια πρόταση που ακούγεται κούφια και αδιέξοδη, διότι δεν πατά πουθενά.

Δεν υπάρχουν σχόλια: