ΛΑΘΡΟΜΕΤΑΝΑΤΕΥΣΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Χειμαζόμενη Γη Eπαγγελίας

Του ΚΩΣΤΑ ΛΕΟΝΤΑΡΙΔΗ

Προηγήθηκαν πόλεμοι, θυσίες διαρκείας. Η χώρα ολοένα κέρδιζε εδάφη με το σπαθί της. Κατόπιν ο διχασμός, ακήρυχτος λυσσώδης εμφύλιος. Απόρροιά του η εθνική καταστροφή, το τέλος του μεγαλοϊδεατισμού, ο Μικρασιατικός Αρμαγεδδών. Ο ξεριζωμός και η πλέον αθρόα εισροή προσφύγων που είδαν έως τώρα ελληνικά χώματα. Οι αριθμοί συγκλονιστικοί. Στην απογραφή του 1928, αυτή που δίνει αξιόπιστες πληροφορίες (Κώστας Κωστής: Τα κακομαθημένα παιδιά της Ιστορίας), ο αριθμός προσφύγων ανερχόταν σε 1.222.000, αντιστοιχώντας στο 20% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Ας σημειωθεί ότι είχαν ήδη αποχωρήσει από την Ελλάδα 500.000 μουσουλμάνοι και 92.000 Βούλγαροι, ενώ 200.000 πρόσφυγες ήλθαν, είδαν και σκόρπισαν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, αναζητώντας ψωμί και τύχη. Από το σύνολο, οι μισοί (627.000) προέρχονταν από τη Μικρά Ασία, 256.000 από την Ανατολική Θράκη, από τον Πόντο (182.000) και από αλλού: Βουλγαρία, Καύκασο, Κωνσταντινούπολη.  

Η υποδοχή τους από τους ντόπιους πληθυσμούς, σε μια χειμαζόμενη χώρα, αποτελεί στενάχωρο κεφάλαιο, συχνά αντιμετωπίζονταν με καχυποψία έως σκληρότητα, ειδικά σε περιοχές όπου ανταγωνίζονταν για θέσεις εργασίας ή γη.
Οσοι έχουμε καταγωγικές ρίζες από την απέναντι πλευρά του Αιγαίου, φυλάττουμε σε Κιβωτό πικρές διηγήσεις πατεράδων, παππούδων, λόγια που όταν εκστομίζονταν βρέχονταν από τα μάτια. Τα εδώ αδέλφια τους δεν μάσαγαν τις λέξεις: Τουρκόσποροι, μπάσταρδοι, ενώ για τις γυναίκες και τα κορίτσια οι χαρακτηρισμοί γίνονταν ακόμα πιο τυφλοί.  

Τα τελευταία χρόνια, η γεωγραφική εσχατιά της Ευρώπης δέχεται κατά κύματα μυρίων πληθυσμούς από χώρες της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής, της βαθιάς Ασίας. Οι συνθήκες στους τόπους φυγής –ανθρωποσφαγεία, λιμοί– πιστοποιούν ότι τα κύματα εισροής δεν θα κοπάσουν. Κάθε άλλο. Αλλά στη συγκίνηση και στον ανθρωπισμό δεν τίθενται αριθμητικά όρια, έτσι δεν είναι; 

 Η άγνωστη ξενόφερτη μάνα που ταΐζει από το στήθος της βρέφος στο προαύλιο λιμεναρχείου, οι συνωστισμένοι ρακένδυτοι εγκαλούν τα ιδεώδη της ευρωπαϊκής οικογένειας. Κι αποδιώχνουν, με το φως της μέρας, το φάντασμα του χρυσαυγιτισμού που μετρά αδιακρίτως «εισβολείς» και «κάθε καρυδιάς καρύδι».
Η καραμέλα «τα σύνορα της Ελλάδας είναι και της Ε.Ε.» έλιωσε από καιρό. Δεχόμαστε αφ’ υψηλού μαστιγωτική κριτική για μη αρμόζουσα διαχείριση ενός εκρηκτικού προβλήματος, που κραυγαλέα αδυνατούμε ν’ αντιμετωπίσουμε μόνοι. Επώδυνο δεδομένο: 

Μια χώρα, σε βαθιά ανθρωπιστική κρίση, καλείται να στεγάσει, σιτίσει, γιατρέψει αναρίθμητους εισερχόμενους εγκλωβισμένους, χωρίς να απεμπολήσει διεθνείς συμβάσεις περί προσφυγιάς.  

Ποιους να πρωτολυπηθείς, πόσους να πρωτοπιστέψεις; 

Και το σκηνικό περιπλέχθηκε από πρόσφατους, κατά φαντασίαν, βρυχηθμούς ημέτερων σκύμνων. Τι μετέφρασαν με θυμό οι εταίροι μας; 

«Θα ανοίξουμε τα σύνορά μας και θα τους στείλουμε στις δικές σας αυλές»...