Ο Φράνσις Φουκουγιάμα, ο σπουδαίος δοκιμιογράφος, αναρωτιέται: πώς πηγαίνει κανείς από το Μογκαντίσου στην Κοπεγχάγη;
Η ερώτηση δεν απευθύνεται σε γραφείο ταξιδιών. Είναι πιο θεμελιώδης. Ο Φουκουγιάμα ερευνά ένα σημαντικό ζήτημα: μπορούμε να επιταχύνουμε το πέρασμα στη δημοκρατία;
Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, στην Καλιφόρνια, ο Φουκουγιάμα θα ήθελε ένα αποτυχημένο κράτος το οποίο έχει παραδοθεί στις ένοπλες συμμορίες, όπως η Σομαλία, να μπορέσει μια μέρα να πάρει τον δρόμο που οδηγεί στη Δανία, να γίνει αυτό που είναι η χώρα αυτή, μια από τις πιο ολοκληρωμένες επιτυχίες των σκανδιναβικών σοσιαλδημοκρατιών.
Το τελευταίο βιβλίο του με τίτλο «Η αρχή της ιστορίας. Από την απαρχή της πολιτικής ώς τις ημέρες μας» (Le Debut de l' histoire. Des origines de la politique a nos jours, εκδ. Saint-Simon, 438 σελ.) αφορά το ζήτημα αυτό. Ο τίτλος «κλείνει το μάτι» στο βιβλίο του Φουκουγιάμα «Το τέλος της ιστορίας και ο τελευταίος άνθρωπος», που τον έκανε διάσημο σ' όλο τον κόσμο.
Ο Φουκουγιάμα θεωρεί πως η πτώση του Τείχους του Βερολίνου, το 1989, δεν σηματοδοτεί μόνο το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Συμβολίζει τη νίκη της δημοκρατίας ως μοντέλου διακυβέρνησης. Αυτό δεν σημαίνει πως θα θριαμβεύσει παντού, αλλά πως στη μάχη των ιδεών το ζευγάρι πολιτική δημοκρατία - οικονομία της αγοράς εμφανίζεται μέχρις αποδείξεως του αντιθέτου ως ένα είδος αξεπέραστου ορίζοντα - η χειρότερη από τις δυνατές μορφές «διακυβέρνησης», με εξαίρεση όλες τις άλλες.
Στην ιδέα αυτή ο Φουκουγιάμα επιμένει, παρότι εγκατέλειψε την ομάδα των νεοσυντηρητικών τη στιγμή της εισβολής στο Ιράκ και ετοιμάζεται να ψηφίσει για δεύτερη φορά τον Μπαράκ Ομπάμα. Στο νέο βιβλίο του, την υπερασπίζεται αναφανδόν. Και απομονώνει τρία στοιχεία, χωρίς τον συνδυασμό των οποίων δεν υπάρχει δημοκρατικό καθεστώς: σταθερό κράτος, κυριαρχία του νόμου, ευθύνη της κυβέρνησης έναντι των κυβερνωμένων. Βυθίζεται στην ιστορία για να αφηγηθεί τη γέννηση αυτών των τριών ιδεών και τον τρόπο που εξελίχθηκαν. Δείχνει πως αυτές οι τρεις συνιστώσες της φιλελεύθερης πολιτικής τάξης υπήρχαν χωριστά, εδώ κι εκεί, ανάλογα με τις εποχές. Το θαύμα του συνδυασμού τους, της συγχώνευσής τους, έγινε στην Ευρώπη τον 18ο αιώνα.
«Το Αφγανιστάν οργανώνει δημοκρατικές εκλογές από το 2003, όμως δεν διαθέτει παρά μια ανίσχυρη κυβέρνηση, ανίκανη να κάνει σεβαστούς τους νόμους της· αντίθετα, η Ρωσία έχει μια ισχυρή κυβέρνηση και οργανώνει εκλογές, αλλά οι ηγέτες της δεν αισθάνονται δεσμευμένοι από την εξουσία του νόμου· η Σιγκαπούρη έχει μια ισχυρή κυβέρνηση και η αρχή του νόμου είναι εκεί σεβαστή (...), αλλά δεν υπάρχει παρά μια εξασθενημένη μορφή κυβερνητικής ευθύνης», εξηγεί ο Φουκουγιάμα, για τον οποίο δεν υπάρχει δημοκρατία χωρίς την ισορροπημένη συνύπαρξη των τριών «Χαρίτων»: ισχυρό κράτος, κυριαρχία του νόμου, κυβερνητική ευθύνη.
Είναι αυτή η «απόσταση» που χωρίζει το Μογκαντίσου από την Κοπεγχάγη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου