Γράφει ο Γιώργος Καπόπουλος
Η μετωπική αντιπαράθεση Τουρκίας-Ιράν στη Συρία είναι παγιωμένη εδώ και
αρκετούς μήνες, με την Αγκυρα να υποστηρίζει τους αντικαθεστωτικούς και
την Τεχεράνη το καθεστώς Ασαντ, επί της ουσίας δηλαδή την τουρκική
πλευρά να επιχειρεί να καταστήσει δικό της προτεκτοράτο τον μοναδικό
σύμμαχο της Ισλαμικής Δημοκρατίας στην ευρύτερη περιοχή.
Η
επιδείνωση των διμερών σχέσεων των δύο χωρών δεν έχει όμως επηρεάσει
μέχρι στιγμής ούτε την ήπια και μάλλον ευμενή για το Ιράν στάση της
κυβέρνησης Ερντογάν στη διένεξη της Τεχεράνης με τη Δύση για τον έλεγχο
του πυρηνικού της προγράμματος, ούτε την de facto συνεργασία στο Ιράκ,
όπου οι δύο πλευρές έχουν ατύπως χαράξει ζώνες επιρροής στους Σιίτες και
τους Σουνίτες με κοινό παρονομαστή συμφερόντων τη διαφύλαξη της
ακεραιότητας της χώρας για να αποτραπεί η ανακήρυξη de iure ανεξάρτητου
κουρδικού κράτους.
Τη συνύπαρξη σκληρής σύγκρουσης για τις
εξελίξεις στη Δαμασκό, με ανοικτούς δίαυλους επικοινωνίας και
διαβούλευσης, επιβεβαίωσε για ακόμη μία φορά η επίσκεψη του Ιρανού
υπουργού Eξωτερικών Σαλεχί χθες στην τουρκική πρωτεύουσα με αφορμή τη
σύλληψη των Ιρανών «προσκυνητών» από τους αντικαθεστωτικούς στη Συρία,
μια διαπραγμάτευση που μοιραία δεν μπορεί παρά να περιέλαβε και μια
συνολική ανταλλαγή απόψεων για την επόμενη μέρα στη Δαμασκό.
Εδώ
βρίσκεται και το μεγάλο παράδοξο που συντηρεί τις επιφυλάξεις και την
καχυποψία των ΗΠΑ και του Ισραήλ απέναντι στην προσφορά καλών υπηρεσιών
της Άγκυρας σε σχέση με τη Συρία: Παρά τη σύγκρουσή τους στη Δαμασκό,
Τουρκία και Ιράν έχουν έναν κοινό παρονομαστή ζωτικών συμφερόντων, καθώς
διεκδικούν με διαφορετική ρητορική και μεθοδεύσεις τον ρόλο
περιφερειακών δυνάμεων που θα έχουν τον βαρύνοντα λόγο στις εξελίξεις
στον Αραβομουσουλμανικό Κόσμο και στο Μεσανατολικό και που δεν θα
μπορούν να αγνοηθούν όταν έλθει η ώρα της συνολικής διευθέτησης της
αραβο-ισραηλινής σύγκρουσης.
Στο πλαίσιο αυτής της κοινής
στρατηγικής στόχευσης χωράει και η αντιπαλότητα και η συνεργασία και ο
συμβιβασμός, αλλά όχι η ανοικτή σύγκρουση: Η πολιτική της κυβέρνησης
Ερντογάν διευρύνει τα περιθώρια διπλωματικών ελιγμών της Τεχεράνης και
αντίστροφα η Αγκυρα αποκτά ρόλο ως πρόθυμος διαμεσολαβητής ανάμεσα στο
Ιράν και τη Δύση.
Πέραν των παραπάνω, Αγκυρα και Τεχεράνη έχουν
έναν κοινό αντίπαλο σήμερα και ένα ενδεχόμενο δεύτερο αύριο: Η Σαουδική
Αραβία αμφισβητεί τις ηγεμονικές φιλοδοξίες του Ιράν στον Κόλπο, ενώ
είναι άμεσος ανταγωνιστής της προσπάθειας της Τουρκίας να κατοχυρώσει
ηγετικό ρόλο στο πολιτικό Ισλάμ στον Αραβομουσουλμανικό Κόσμο, με την
Αίγυπτο -στην περίπτωση που παγιωθεί στις όχθες του Νείλου ένα άλλο
μοντέλο σουνιτικού πολιτικού Ισλάμ- να αποτελεί ενδεχόμενο αυριανό
αντίπαλο και της Αγκυρας και της Τεχεράνης, που θα μειονεκτούν απέναντι
στο Κάιρο ως μη αραβικές δυνάμεις.
Με τα παραπάνω
δεδομένα είναι ακατανόητη τόσο η συνεχιζόμενη αντιπαλότητα Ουάσιγκτον -
Μόσχας στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή όσο και η πλήρης
απουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αγκυρα και Τεχεράνη ισορροπούν την
αντιπαλότητα με τη συνεργασία πολύ πιο αποτελεσματικά από ό,τι οι
Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου