RADAR: Ο ΑΓΡΥΠΝΟΣ ΦΡΟΥΡΟΣ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Τo ευρωομόλογο δεν είναι λύση

Διευθυντή του Κέντρου Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής των Βρυξελλών

Η διαφαινόμενη συναίνεση που επικρατεί πλέον στην Ευρώπη είναι ότι μόνο η «αμοιβαιοποίηση του χρέους» με τη μορφή των ευρωομολόγων μπορεί να επιλύσει την κρίση της Ευρωζώνη. Η συγκεκριμένη λύση έχει περιγραφεί ουκ ολίγες φορές μέσω μιας αναφοράς στο σχέδιο που είχε καταρτίσει το 1790 στις ΗΠΑ ο Αλεξάντερ Χάμιλτον, ο υπουργός Οικονομικών του προέδρου Τζορτζ Ουάσινγκτον, προκειμένου να πείσει τη νέα κυβέρνηση να αναλάβει μεγάλο μέρος του χρέους των πολιτειών από την Αμερικανική Επανάσταση. Ομως, μία προσεκτική ματιά αποκαλύπτει ότι αυτή η πρώιμη εμπειρία των ΗΠΑ δεν παρέχει ενθαρρυντικό παράδειγμα του παρελθόντος υπέρ της ιδέας των ευρωομολόγων.

Κατ’ αρχάς, η ανάληψη ενός μέρους υφιστάμενου δημόσιου χρέους σε ομοσπονδιακό επίπεδο διαφέρει αρκετά από το να επιτρέψεις σε κράτη–μέλη να εκδώσουν ομόλογα με «από κοινού και εις ολόκληρον» ανάληψη της ευθύνης από το σύνολο των κρατών.

Δεύτερον, το χρέος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης τότε υπερέβαινε κατά πολύ αυτό των πολιτειών. Η επιτυχία της οικονομικής σταθεροποίησης βασίστηκε σε ριζική αναδιάρθρωση. Στους κατόχους τόσο πολιτειακού όσο και ομοσπονδιακού χρέους προσφέρθηκε ένα καλάθι ομολόγων μακράς διάρκειας, κάποια με επιτόκιο 3% και άλλα με 6% (και με δεκαετή περίοδο χάριτος). Παράλληλα, η μακρά διάρκεια των νέων ομολόγων σήμαινε ότι δεν υπήρχε κίνδυνος μετακύλησης. Το παραμικρό αρνητικό σοκ θα μπορούσε να οδηγήσει σε χρεοκοπία της νέας κυβέρνησης. Ευτυχώς κάτι τέτοιο δεν έγινε, και τα ομοσπονδιακά έσοδα τριπλασιάστηκαν υπό την επίδραση της μεταπολεμικής περιόδου ραγδαίας ανάπτυξης.

Στον αντίποδα, οι προοπτικές ανάπτυξης στην Ευρώπης φαντάζουν πλέον ιδιαίτερα χαμηλές.

Ο κατευνασμός των ανησυχιών όσον αφορά στη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη ενδεχομένως να απαιτεί κάποια βαθύτερη αναδιάρθρωση. Η κρίση στην Ευρωζώνη θα μπορούσε δίχως αμφιβολία να επιλυθεί αν το σύνολο του υπάρχοντος δημόσιου χρέους μετατρεπόταν σε 20ετή ευρωομόλογα με απόδοση 3% και μια περίοδος χάριτος πέντε ετών για την εξυπηρέτηση του χρέους.

Ακόμα πιο ενδιαφέρον, δεδομένης και της τρέχουσας κατάστασης στην Ευρωζώνη, είναι αυτό που ακολούθησε κατά τον μισό αιώνα μετά τις κινήσεις του Χάμιλτον:

Στις δεκαετίες του ’30 και ’40, αρκετές πολιτείες είχαν υπερ-επενδύσει στις κορυφαίες τεχνολογίες μεταφορών της εποχής, τα κανάλια. Οταν η περίοδος ανάπτυξης των καναλιών τελείωσε, οκτώ πολιτείες δεν ήταν σε θέση να εξυπηρετήσουν το χρέος τους και κήρυξαν στάση πληρωμών, κυρίως επί βρετανικών δανείων.

Το αίτημα διάσωσης δεν κατέστη εφικτό, διότι δεν μπόρεσε να συγκεντρώσει την απλή πλειοψηφία των πολιτειών και του πληθυσμού. Η χρεοκοπία αποδείχθηκε ιδιαίτερα δαπανηρή. Η χρεοκοπία δεν ήταν εύκολη διέξοδος, και το σύνολο των πολιτειών προχώρησαν σε τροποποιήσεις για τον ισοσκελισμό των προϋπολογισμών τους στα συντάγματά τους ως έναν τρόπο για την ενίσχυση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας τους.

Τα κράτη της Ε.Ε. είναι έτοιμα να αναλάβουν ένα παρόμοιο βήμα;