ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Και... τσάμικο οι θεσμοί

Του ΚΩΣΤΑ ΛΕΟΝΤΑΡΙΔΗ

Εως τη δεκαετία του ’80 το φαινόμενο ήταν έντονο. Σε τόπους θερινής αναψυχής, οι Ελληνες αντιμετωπίζονταν ως πελάτες δεύτερης διαλογής. 

Τι κι αν το τραπέζι τους στην ταβέρνα ξεχείλιζε από πιάτα που και τον Γαργαντούα θα χόρταιναν; Το ζευγάρι των ξένων με τη χωριάτικη σαλάτα (αγνό το ελαιόλαδο) και μια μπίρα απολάμβανε καλύτερη εξυπηρέτηση. 

Ο Ξένιος Ζευς από τις υποκλίσεις στους συναλλαγματοφόρους –απουσία ευρώ δεν ήμασταν όλοι οι Ευρωπαίοι ίσοι...– πάθαινε λουμπάγκο.  

Μια μη αμελητέα παράμετρος που οι παλαιότεροι σίγουρα διαπίστωναν. Εκείνα τα χρόνια, οι Ελληνίδες δεν είχαν αρχίσει να ξανθαίνουν απότομα και ομαδικά. Ετσι, οι βόρειες υπερείχαν σε εκδηλώσεις αβροφροσύνης εκ μέρους των ακάματων σερβιτόρων. Αυτά δεν αρκούσαν για να φύγουν οι τουρίστες με τις καλύτερες εντυπώσεις από τη χώρα μας. Πολλοί έριχναν μαύρη πέτρα πίσω, καθώς οι «τρελές» ταρίφες και οι εκδορές από... φουσκωμένους λογαριασμούς σε εστιατόρια είχαν την τιμητική τους. Φτάνοντας στην πατρίδα τους, συμβούλευαν: Προσοχή στους Ελληνες, μη σας κλέψουν. 

 Πορτρέτα λαών, από μεγάλη μερίδα κοινής γνώμης, συντίθενται με ψηφίδες από συμβάντα της καθημερινότητας και συμπτώσεις. Γιατί, εμείς είμαστε δικαιότεροι; Γερμανοί, Γάλλοι, Βρετανοί, Ιταλοί κ.ο.κ. βαφτίζονται «καλοί» ή «κακοί», ανάλογα με τις προσωπικές μας εμπειρίες, από ταξίδια, σπουδές, εργασία στα ξένα. Και τα αισθήματά μας απέναντι στους άλλους λαούς καθορίζονται και αλλάζουν σε υψηλό βαθμό, βάσει της πολιτικής στάσης που τηρούν οι ηγεσίες τους έναντι της χώρας μας –άρα και ημών των ιδίων. Το γαρ πολύ της θλίψεως...
 

Με το χρόνιο, επιτεινόμενο, αίσθημα ότι όλοι μάς αδικούν, δαιμονοποιούμε τις «ανθελληνικές» φωνές, αποθεώνοντας παρηγορητικές παρεμβάσεις «φιλελλήνων», όσο ανίσχυρες κι αν είναι ή εξόφθαλμα διπλωματικές. Ο Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος, στο εκπληκτικό πόνημά του «Ο χαρακτήρας των Ελλήνων», φιλοξενεί εκτενείς αναφορές Ευρωπαίων περιηγητών-ιστορικών για τους προγόνους μας, πριν και μετά το 1821, όπου τονίζεται ότι «ο ελληνικός λαός παρά τις πολυάριθμες προκαταλήψεις του είναι άξιος της ευρωπαϊκής ευεργεσίας...». Τη γνώμη τους δεν την κράταγαν για τον εαυτό τους. Ετσι, άλλοι μας καταβαράθρωναν ως ραδιούργους, χαιρέκακους, «εφιάλτες των διπλανών τους» κι άλλοι μας υμνούσαν ως ευφυείς, φιλόπονους, τολμηρούς. Αν μη τι άλλο, ενδιαφέρουσα σύνθεση. 

Υπάρχει και μια πικρή διαπίστωση του αρχάγγελου των φιλελλήνων, λόρδου Βύρωνα:

«Μηχανορράφα, πανούργα και ανήσυχη γενιά». 

Διακόσια έτη μετά, μάλλον όλοι πεισθήκαμε ότι οι ξένοι, στα ενυπόγραφα συμφωνηθέντα, «βλέπουν» κράτος, όχι τους εκάστοτε πρωταγωνιστές της δημόσιας ζωής. 

Ο κ. Αλέξης Τσίπρας, πριν αλέκτορα φωνήσαι, υπέπεσε στο προπατορικό πολιτικό αμάρτημα. Δεσμευθείς-αστειευθείς «εμείς θα βαράμε το νταούλι και οι αγορές θα χορεύουν», ανέβασε ψηλά –ατάκτως ψηλά– τον πήχη των λαϊκών προσδοκιών. Ερέθισε ταυτόχρονα αρχέγονα ένστικτα των «θεσμών». Ολοι το είδαμε.