ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Λόγια της τρύπας

 ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Από τον ΠΑΥΛΟ ΜΕΘΕΝΙΤΗ

Καλησπέρα σας, είμαι η τρύπα στο ψηφιδωτό της Αμφίπολης. 

Σύμφωνα με την κ. Περιστέρη, την αρχαιολόγο που προΐσταται της ανασκαφής, δεν είμαι ούτε «φυσική» ούτε «λογική». Αρα, είμαι αφύσικη και παράλογη, συνεπώς μπορώ να λέω και να κάνω ό,τι γουστάρω - ποιος μπορεί να τα βάλει με μια τρύπα;

 

Υστερα από τόσους αιώνες που έμεινα στο σκοτάδι, καλυμμένη από χώματα, έχω μια τεράστια επιθυμία να μιλήσω, να κάνω λίγο θόρυβο γύρω από την ύπαρξή μου. Είμαι ματαιόδοξη, ξέρετε, όπως όλες οι χαίνουσες οπές με εκθαμβωτικό φέροντα οργανισμό. Και δικαίως, πιστεύω - εκπροσωπώ το κενό, και το κενό, η έλλειψη, είναι αυτή που έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Νομίζω πως δεν είναι δύσκολο να το καταλάβετε αυτό -πάρτε ένα οποιοδήποτε δοχείο. Τα τοιχώματά του είναι δευτερεύοντα, όσο ωραία κι αν είναι - το σημαντικό είναι ο κενός του χώρος, που θα γεμίσει με το ποτό, το φαγητό ή τα λουλούδια σας.

Αντιπροσωπεύω το Κενό. Εάν το ψηφιδωτό ήταν πλήρες, όλοι θα το κοιτούσαν μια, δυο, άντε πέντε φορές, θα θαύμαζαν την ποιότητά του και μετά θα το ξεχνούσαν. Ομως τώρα, με μένα στο κέντρο του, το ψηφιδωτό αιχμαλωτίζει το νου - κάνει τα μυαλά σας να ταξιδεύουν.  

Τι να εικονιζόταν στη θέση μου; 

 Ισως λεπτομέρειες από τα άλογα που σύρουν το άρμα - ίσως. Δεν θα το μάθετε ποτέ, αλλά πάντα θα αναρωτιέστε - αυτή είναι η γοητεία μου, η χρησιμότητά μου, αφήνω το χώρο ελεύθερο για να τον καλύψει η φαντασία σας. 

 Μήπως υπήρχε στη θέση μου κάποιο στολίδι, μια μυστηριώδης επιγραφή, ένα σύμβολο σοφίας και δύναμης; 

 Μπορεί - δεν θα το μάθετε ποτέ.

Σας το είπα, συμβολίζω την Απουσία, το Πλην. Το έλλειμμα του προϋπολογισμού σας, το εθνικό σας Χρέος, το άδειο πουκάμισο που κρέμεται στην ντουλάπα, τις Μαύρες Τρύπες του Σύμπαντος που καταπίνουν τα πάντα, τα κενά στη μνήμη σας, τα παιδικά σας χρόνια που ξεχάσατε, το σκοτάδι που άφησαν πίσω τους τα αγαπημένα σας πρόσωπα, το περιεχόμενο του τραπεζικού σας λογαριασμού, το άδηλο μέλλον: ό,τι χάθηκε κι ό,τι δεν έχει υπάρξει ακόμα. Είμαι τα όνειρα κι οι εφιάλτες σας, είμαι και στις δύο σκοτεινές άκρες του τούνελ - και αυτή προς την οποία κατευθύνεστε, αλλά και αυτή που αφήσατε πίσω σας. Είμαι η αφετηρία και η κατάληξή σας - η μήτρα και το μνήμα, όπως έλεγε κι ο Καζαντζάκης, είμαι η παύση ανάμεσα σε δυο μουσικούς φθόγγους, είμαι η εύγλωττη σιωπή.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΦΤΩΧΕΙΑ: Γιατί, μπαμπά;

Από τον ΠΑΥΛΟ ΜΕΘΕΝΙΤΗ

Ο γιος μου είναι δέκα χρόνων. Πρόσφατα έπαθε κάποια ίωση, μάλλον, και την πρώτη μέρα ο πυρετός ξεπέρασε το 39. Πιανόταν η καρδιά μου να τον βλέπω: ήταν ξαπλωμένος στο κρεβάτι του, άκεφος, ακτινοβολώντας θερμότητα -την ένιωθες από ένα μέτρο μακριά.

Αυτός, που θα σήκωνε το σπίτι στον αέρα υπό κανονικές συνθήκες, τώρα καθόταν ήσυχος και με κοιτούσε με γυάλινο βλέμμα. Φαινόταν τόσο μικρός, τόσο ευάλωτος, ενώ εγώ ένιωθα τόσο ανίσχυρος και φοβισμένος -το αντιπυρετικό αργούσε να επιδράσει και χίλιες μαύρες σκέψεις περνούσαν από το μυαλό μου.

«Μπαμπά, να σε ρωτήσω κάτι;», είπε κάποια στιγμή, καθώς του δρόσιζα το μέτωπο με μια κομπρέσα. 

Ωχ, σκέφτηκα. Πάλι θα μου κάνει κάποια από εκείνες τις απίστευτες ερωτήσεις που κάνουν τα παιδιά, επίτηδες, λες, για να φέρουν σε δύσκολη θέση τους γονείς τους. Γιατί υπάρχει φτώχεια; Γιατί πολεμούν οι άνθρωποι; Πού πήγε η γατούλα μας όταν πέθανε; Υπάρχει Θεός, κι αν ναι, γιατί αφήνει να σκοτώνονται παιδάκια;

Πράγματι, ήταν μία από εκείνες τις ερωτήσεις. «Μπαμπά, γιατί υπάρχουν αρρώστιες;», με ρώτησε με αγωνία ο γιος μου, αναψοκοκκινισμένος σαν να είχε τρέξει. Ουσιαστικά, απέφυγα να απαντήσω. Είπα κάτι σαν «γιατί είμαστε θνητοί, αγόρι μου», κλείνοντας βιαστικά την κουβέντα, και τον σήκωσα για να του κάνω ένα χλιαρό ντους, μπας και πέσει επιτέλους ο πυρετός.

Ομως η ερώτηση δεν έλεγε να φύγει από το μυαλό μου. Γιατί αρρωσταίνουν οι άνθρωποι; Εντάξει, είμαστε θνητοί, θα πεθάνουμε που θα πεθάνουμε, είναι ανάγκη να αρρωσταίνουμε και να πονάμε πριν τα κακαρώσουμε;  

Αν ήμουν πιστός, η απάντηση θα ήταν εύκολη: ο Θεός μάς στέλνει τις δυστυχίες για να μας δοκιμάσει.

Μακάρι να ήταν έτσι -θα είχαμε κάποιον άλλο να του φορτώσουμε τα δεινά της ανθρωπότητας κι όχι εμάς τους ίδιους. Ομως η κυριότερη αιτία των ασθενειών, δυστυχώς, δεν είναι άλλη από τη φτώχεια. Ο Γιάννης Τούντας, καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, δεν θα μπορούσε να είναι σαφέστερος: 

«Η φτώχεια γεννά την αρρώστια, ενώ ο πλούτος προστατεύει και προάγει την υγεία. Η αύξηση του εισοδήματος οδηγεί σε βελτίωση της υγείας, εφ' όσον παρέχει τη δυνατότητα για καλύτερη κατοικία, για πιο ασφαλές και υγιεινό περιβάλλον, για επαρκή διατροφή, καθώς και για πολλούς άλλους κοινωνικούς και υλικούς παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία. Υψηλότερο εισόδημα σημαίνει επίσης περισσότερους πόρους για πρόληψη, περίθαλψη και άλλες κοινωνικές υπηρεσίες».

Αντε τώρα εσύ να εξηγήσεις σ' ένα παιδί, με 39 και 4, ότι η αιτία των ασθενειών, σίγουρα όχι της δικής του ίωσης, αλλά πολλών άλλων, που σκοτώνουν εκατομμύρια παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο, είναι, ουσιαστικά, πολιτική, ζήτημα άνισης κατανομής του πλούτου. 

Ας πούμε όμως ότι αποφασίζεις να του πεις την αλήθεια. Τότε κινδυνεύεις από τη δυσκολότερη παιδική ερώτηση: 

ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΘΑΡΜΑΤΑ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: "Από το Ισραήλ με αγάπη"

Από τον ΠΑΥΛΟ ΜΕΘΕΝΙΤΗ

Η φωτογραφία έκανε το γύρο του Διαδικτύου: ένα όμορφο κοριτσάκι με κοτσίδες, 8-9 χρόνων, γράφει με μαρκαδόρο «From Israel with love» πάνω σε μια τεράστια οβίδα πυροβόλου, σχεδόν στο μπόι της, που σε λίγο θα εκτοξευθεί από κάποιο κανόνι των Ισραηλινών προς τους Παλαιστινίους στη Γάζα.

Οι Ισραηλινοί έχουν δικαίωμα να προστατεύσουν τους εαυτούς τους. Κανείς δεν διαφωνεί μ' αυτό, κανείς δεν θα 'θελε να δει αυτό το κοκκινομάλλικο, αθώο κορίτσι να διαμελίζεται από καμιά ρουκέτα. Το ζήτημα είναι ο τρόπος αυτοπροστασίας. Εάν η αυτοάμυνά τους, στις μελλοντικές συγκρούσεις, εξαντληθεί στη χρήση οβίδων, τότε, κάποια στιγμή στο μέλλον, μια παλαιστινιακή ρουκέτα, φτιαγμένη από το ανακυκλωμένο μέταλλο εκείνης με το χαιρέκακο μήνυμα μίσους, ίσως χτυπήσει το σπίτι του κοριτσιού που το έγραψε αρχικά, σκοτώνοντας την ίδια -μητέρα πια- ή τα παιδιά της. Και η ιστορία θα επαναλαμβάνεται, σε ένα φρικαλέο φαύλο κύκλο, γιατί, εκτός από τους Ισραηλινούς, και οι Παλαιστίνιοι έχουν δικαίωμα να υπερασπίσουν τους εαυτούς τους.

Ο καλύτερος τρόπος αυτοάμυνας των Ισραηλινών είναι να αναγνωρίσουν την κρατική οντότητα της Παλαιστίνης, χωρίς αστερίσκους ή επιφυλάξεις, άμεσα και ολοκληρωτικά. Να αποσυρθούν αμέσως από τα παλαιστινιακά εδάφη, να ξηλώσουν όλους τους ισραηλινούς οικισμούς σ' αυτά, και, πάνω απ' όλα, να αποδεχθούν το γεγονός πως και οι Παλαιστίνιοι είναι άνθρωποι. 

Είναι αδήριτη ανάγκη να καταλάβουν οι Ισραηλινοί πως δεν είναι δυνατόν να φτιάχνουν αυτοκινητόδρομους, τους οποίους απαγορεύεται να χρησιμοποιούν Παλαιστίνιοι, για να αναφέρουμε ένα μικρό αλλά ενδεικτικό παράδειγμα. Αυτή η ρατσιστική πολιτική, που θυμίζει το νοτιοαφρικανικό απαρτχάιντ, τους παλιούς νόμους των ΗΠΑ εναντίον των μαύρων, ή, βέβαια, τις διώξεις των Εβραίων από τους ναζί, που θεωρούσαν τους πρώτους υπανθρώπους και τους φέρονταν ανάλογα, πρέπει να σταματήσει, όχι σήμερα, χθες.

Το Ισραήλ οφείλει να κάνει το πρώτο βήμα. Μπορεί να έχει την τελειότερη πολεμική μηχανή στην περιοχή, με την οποία ξεκληρίζει τους κατοίκους της Γάζας, αλλά αφ' ενός περιβάλλεται από εχθρικά αραβικά κράτη, και αφ' ετέρου αυτοί οι μπαγάσηδες οι Παλαιστίνιοι δεν συνεργάζονται, δεν λένε να εξοντωθούν, παρ' όλες τις φιλότιμες προσπάθειες του ισραηλινού στρατού. Απ' την άλλη, η γενοκτονική πολιτική του Ισραήλ έναντι των Παλαιστινίων τροφοδοτεί το φανατικό Ισλάμ, το οποίο, όπως όλοι ξέρουμε, δεν στοχοποιεί μόνο τους Εβραίους όπου γης, αλλά και όλους τους συμμάχους του κράτους του Ισραήλ, πραγματικούς ή φανταστικούς. Οσο ματώνει η Παλαιστίνη, κανείς δεν μπορεί να κοιμάται ήσυχος.