ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΗΦΗΝΟΛΑΜΟΓΙΑΡΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Τα μυστικά του κράτους

Του ΠΑΣΧΟΥ ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗ

 Aπό πότε η πληροφόρηση των Ελλήνων πολιτών έγινε αντικείμενο παζαριού του κράτους με τις επιχειρήσεις; 

Πότε ξεκίνησε να επιβάλλεται η νομιμότητα διά εκβιασμού των παραβατών;

Στη χώρα του παραλόγου δεν προκάλεσε εντύπωση η είδηση ότι «η ΑΑΔΕ, ο ΕΦΚΑ προειδοποίησαν 25.000 μεγαλοοφειλέτες ότι εάν δεν ρυθμίσουν τα χρέη τους έως τις 21 Ιουνίου θα δημοσιοποιούνται τα στοιχεία τους» («Καθημερινή» 1.6.2022).  

Με άλλα λόγια, «η δημοσιότητα δεν είναι πλέον η ψυχή της δικαιοσύνης». Είναι ποινή!

Το πρόβλημα είναι ευρύτερο αυτού που ορθώς επεσήμανε στο Κύριο Αρθρο της η «Καθημερινή»: «Από το μέτρο εξαιρούν τα νομικά πρόσωπα του στενού και του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Δηλαδή εκείνους τους φορείς η οικονομική διαχείριση των οποίων θα έπρεπε να υπόκειται σε αυστηρούς κανόνες διαφάνειας και λογοδοσίας. Το να αναγνωρίζεται σε αυτά τα νομικά πρόσωπα προνόμιο μυστικότητας έναντι των ιδιωτών είναι έξω από κάθε λογική δημοκρατικής πολιτείας» (3.6.2022).

Αλλά γιατί οι επιχειρήσεις έχουν «προνόμια μυστικότητας» στις συναλλαγές τους με το κράτος; 

 Επεκτάθηκε και στα Νομικά Πρόσωπα (έστω Ιδιωτικού Δικαίου) η μόδα των προσωπικών δεδομένων; 

Εχουν εταιρείες «προσωπική ζωή» που πρέπει να προστατευθεί από το «αδηφάγο μάτι της δημοσιότητας»; 

Κι αν μέσα στον σωρό του «απόρρητου» καταλόγου υπάρχει το ΝΠΙΔ ονόματι Ν.Δ.; Αν είναι ο ΣΥΡΙΖΑ που δεν πληρώνει ασφαλιστικές εισφορές; Αν είναι η επιχείρηση του ΚΚΕ «Σύγχρονη Εποχή» που χρωστά άνω των 150.000 ευρώ; Δεν πρέπει να το ξέρουν οι Ελληνες πολίτες; Πώς θα διαψευσθεί ένας συνωμοσιολόγος που θα πει ότι «ο κατάλογος έγινε απόρρητος διότι έχει μέσα τις επιχειρήσεις πλειάδας υπουργών»;

Και να ήταν μόνο αυτό;  

Το 2005 ο κ. Στέφανος Μάνος κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή διότι ο τότε ΣΔΟΕ έκανε «ελέγχους σε 39 κέντρα διασκέδασης και εστιατόρια της Αττικής, κυρίως στην παραλιακή ζώνη» και βρήκε «μεταξύ άλλων, 100% νοθεία στα δείγματα από ρούμι και τεκίλα, 50% στη βότκα και 20% στο ουίσκι». Ζήτησε να μάθει τα ονόματα των επιχειρήσεων που σέρβιραν «ποτά-μπόμπες». Μείναμε με την απορία.

Η βεβαίωση της παράβασης του φορολογικού κώδικα ή της ασφαλιστικής νομοθεσίας δεν είναι ιδιωτική υπόθεση των επιχειρήσεων, ούτε των επιχειρηματιών.  

Είναι...

 

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ: "Πανδημίες: Ιστορία & Αποτροπή " - Μια ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ και ΠΡΟΦΗΤΙΚΗ ομιλία του 2008, του Δρος Μάικλ Γκρέγκερ (www.nutritionfacts.org) που θα σας καθηλώσει και θα σας συγκλονίσει

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Τρόπος ζωής και πανδημίες

Του ΘΑΝΑΣΗ ΔΡΙΤΣΑ
Καρδιολόγου

Σύμφωνα με την πλατωνική άποψη, στο μύθο της χρυσής εποχής, ο άνθρωπος δεν είχε ανάγκη ιατρικής υποστήριξης διότι διατηρείτο σε άριστη φυσική κατάσταση. Οι ασθένειες που τιμώρησαν τον άνθρωπο προήλθαν από τη μαλθακότητα, την καλοπέραση και τη διατροφή (Πλάτωνας, Πολιτεία). Και ο Πλούταρχος μάλιστα συμφωνούσε με την επιχειρηματολογία του Πλάτωνα και θεωρούσε τις ασθένειες αποτέλεσμα πολιτισμικής διαφθοράς (*).

Ο Κέλσος είχε την άποψη ότι η υγεία των ανθρώπων, ιδιαίτερα κατά την Ομηρική εποχή, ήταν πολύ καλή εξαιτίας της ανυπαρξίας της διαφθοράς, της νωθρότητας και της πολυτέλειας. Έτσι η τέχνη της Ιατρικής δεν ήταν τόσο απαραίτητη. Σπάνια δε η ιατρική παρέτεινε τη ζωή των ολίγων ως το κατώφλι των γηρατειών (Κέλσος, Praefatio, 4-5). Με βάση την αναφορά του Ησίοδου στον Επιμηθέα η Πανδώρα φέρνει το δημιούργημα των θεών, τις ασθένειες, σφραγισμένες μέσα σε ένα πιθάρι. Μέχρι τότε οι άνθρωποι ζούσαν άτρωτοι από τις αρρώστιες, χωρίς πόνο και δυστυχία. Μέχρι που η Πανδώρα έσπασε το πιθάρι και σκόρπισε τα βάσανα, τις αρρώστιες, τη δυστυχία. Κράτησε στα χέρια της σφραγισμένο τον λαιμό του πιθαριού προκειμένου να μην πληγεί η ίδια, σύμφωνα με το θέλημα του Δία (Ησίοδος, Έργα και Ημέραι). Έτσι χρησιμοποιήθηκε μετά την Αναγέννηση και ο ιστορικός όρος «Το κουτί της Πανδώρας».

Όμως οι πανδημίες και οι λοιμοί φαίνεται ότι αποτελούν διαχρονικό κομμάτι της ανθρώπινης ιστορίας με βάση τις αντικειμενικές ιστορικές μαρτυρίες.  

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο όλεθρος λοιμός που έπληξε την πόλη των Αθηνών το 430 π.Χ., στην αντιμετώπιση του οποίου φαίνεται ότι πρωταγωνιστής ήταν ο γιατρός Ιπποκράτης. Τα ιστορικά στοιχεία, με βάση σύγχρονες μελέτες, καταλήγουν στο ότι η επιδημία που έπληξε την Αθήνα του 430 π.Χ. το πιθανότερο αποδίδεται σε τυφοειδή πυρετό.

Ο μεγάλος κλινικός γιατρός Sir William Osler (1849-1919) διατύπωσε πρώτος την άποψη ότι η ανθρωπότητα έχει απέναντί της τρεις μεγάλους εχθρούς: τον πυρετό, την πείνα και τον πόλεμο. Ο χειρότερος όμως από τα τρία αυτά κακά είναι ο πυρετός (Humanity has but three great enemies: fever, famine and war; of these by far the greatest, by far the most terrible, is fever).

Στα πλαίσια της δύσκολης κατάστασης που βιώνει σήμερα η ανθρωπότητα με την τρέχουσα πανδημία του κορωνοϊού (Covid-19) αναζήτησα επαρκείς επιστημονικές πηγές σχετικά με τη σύγχρονη θεώρηση των πανδημιών.  

Ανακάλυψα, μετά επιστάμενη έρευνα, το εξαιρετικό βιβλίο των Michael Osterholm και Mark Olshaker με τίτλο Deadliest Enemy: Our War Against Killer Germs, Ed. Little Brown & Company, USA, (2017). Ο κύριος συγγραφέας του βιβλίου Michael Osterholm είναι κορυφαίος Αμερικανός επιδημιολόγος, καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Minnesota, ιδρυτής του CIDRAP, Center for Infectious Disease Research and Policy. Ο Osterholm έχει αποτελέσει σύμβουλο του WHO με τεράστια εμπειρία στην αντιμετώπιση του AIDS, επιδημιών SARS, Ebola, Zika, H1N1. Στο βιβλίο αυτό αναδεικνύεται προφήτης αυτού που ζούμε σήμερα και εξηγεί μέσα από τα διάφορα κεφάλαια πόσο απροετοίμαστη είναι σήμερα η ανθρωπότητα όσον αφορά ένα σχέδιο αντιμετώπισης μιας μεγάλης πανδημίας απέναντι σε ιούς που εμφανίζουν μεγάλη πιθανότητα να περάσουν από τα ζώα στον άνθρωπο.

Ο Osterholm εξηγεί ποιες είναι οι αιτίες που ο τρόπος ζωής της παγκοσμιοποιημένης σύνδεσης σήμερα μας αποτελεί υψηλό κίνδυνο έκθεσης μας σε νέους και θανατηφόρους ιούς.  

Αρχικά η εκθετική αύξηση των ανθρωπίνων πληθυσμών στον πλανήτη. Το 1900 ζούσαν περίπου 800 εκατομμύρια άνθρωποι στη γη ενώ το 1960 ο ανθρώπινος πληθυσμός έφτασε τα 3 δις. Σήμερα ο ανθρώπινος πληθυσμός επί της γης εγγίζει τα 7,6 δις. Οι προβλέψεις του WHO είναι ότι ο ανθρώπινος πληθυσμός θα φτάσει τα 10 δις το έτος 2050. Η μεγαλύτερη μάλιστα αύξηση πληθυσμού παρατηρείται στο μη αναπτυγμένο τμήμα του πλανήτη όπου υπάρχουν πρωτόγονες και δυσμενείς υγειονομικές συνθήκες. Μεγαλύτερη έμφαση δίνει ο Osterholm αφενός στην εξάλειψη των άγριων ειδών αφετέρου στην μαζική παραγωγή ζωικών ειδών προκειμένου να σιτισθεί η εκρηκτικά αυξανόμενη ανθρωπότητα (food production animals).

Για παράδειγμα το 1960 υπήρχαν περίπου 3 δις κοτόπουλα παγκόσμια ενώ σήμερα υπάρχουν περίπου 20 δις. Και είναι τόσο μεγάλη η ταχύτητα παραγωγής κοτόπουλου, έτσι ώστε το φιλέτο κοτόπουλο στο πιάτο μας σήμερα ήταν ένα έμβρυο πριν από περίπου 35 ημέρες. Στα πλαίσια της μαζικής παραγωγής κοτόπουλου παρελαύνουν περίπου 12 γενιές κοτόπουλα μέσα σε ένα χρόνο. Κάθε ένα από αυτά τα κοτόπουλα καθίσταται δυνητικά ένας δοκιμαστικός σωλήνας μέσα στον οποίο μπορεί να εξελιχθεί και να εμφανιστεί κάποιος καινούργιος ιός ή μικρόβιο. Και βέβαια λόγω της φύσης διαδικασίας μαζικής παραγωγής τροφής η χωρική σχέση με το ανθρώπινο δυναμικό είναι στενότατη, διευκολύνει ιδιαίτερα μάλιστα μια πιθανή αναπνευστική μετάδοση.

Το ίδιο συμβαίνει επίσης με την παραγωγή χοιρινού κρέατος. Σήμερα περισσότερα από 400 εκατομμύρια ζώα (χοίροι) παράγονται σε ετήσια βάση. Ιδιαίτερα ο χοίρος αποτελεί ιδανικό υπόστρωμα για την ανάπτυξη (genetic mixing bowl) των εύκολα μεταλασσόμενων ιών του τύπου της γρίπης (avian and human influenza virus). Η ανάπτυξη περαιτέρω κινδύνου επιδημιών γίνεται εύκολα αντιληπτή όταν  βασίζεται στην πρόβλεψη ότι η παραγωγή κοτόπουλου και χοιρινού κρέατος θα αυξηθεί κατά 25-30% μέσα στα επόμενα 20 χρόνια.

Το άλλο τεράστιο πρόβλημα που σχετίζεται με την πολύ μεγάλη πιθανότητα εκρήξεων πανδημιών είναι η μεγάλη διάδοση των αεροπορικών μετακινήσεων. Το 1850 ένας άνθρωπος, επιβάτης σε πλοίο θα χρειαζόταν έναν ολόκληρο χρόνο για τον γύρο της γης. Σήμερα μπορεί αεροπορικά να κάνει τον γύρο του πλανήτη σε λιγότερο από 40 ώρες. Τα νούμερα δείχνουν ότι σήμερα 8 εκατομμύρια άνθρωποι πετάνε καθημερινά με αεροπλάνο και περίπου 3.1 δις ανθρώπων πετάνε με αεροπλάνο σε ετήσιο επίπεδο. Ας σκεφτούμε λοιπόν πόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος μετάδοσης μιας ιογενούς λοίμωξης όταν ένας επιβάτης μπορεί να βρεθεί οπουδήποτε στον κόσμο μέσα σε λίγες ώρες. Επίσης ας σκεφτούμε ότι σήμερα η μαζική παραγωγή σημαντικών φαρμάκων δεν συμβαίνει πλέον εκεί που ζούμε (σε τοπικό επίπεδο) αλλά κάπου αλλού στον κόσμο. Αναφέρει ο Osterholm το παράδειγμα της Ινδίας όπου σήμερα παράγεται σήμερα μεγάλος αριθμός φαρμακευτικων σκευασμάτων τα οποία διοχετεύονται παγκοσμίως. Πολλά κράτη είναι εξαρτημένα από τη φαρμακευτική παραγωγή της Ινδίας. Ας φανταστούμε, λοιπόν, τι θα συμβεί σε περίπτωση που μια επιδημία ξεσπάσει σε περιοχές της Ινδίας οι οποίες σχετίζονται με παραγωγή βασικών φαρμάκων.

Ο Osterholm εξηγεί πολύ πειστικά για ποιους λόγους οι επιδημιολόγοι δείχνουν σήμερα τη γρίπη (influenza type viruses) ως πλέον πιθανή αιτία πρόκλησης ολέθριων πανδημιών στο μέλλον. 

Επίσης παρουσιάζει τις μέχρι σήμερα μεγάλες δυσκολίες παραγωγής ενός εμβολίου γρίπης το οποίο θα είναι ενιαίο και αποτελεσματικό απέναντι σε όλες τις μορφές των (εύκολα μεταλασσόμενων) ιών τύπου γρίπης. Ήδη στο ζήτημα αυτό έχει αναφερθεί σε πολλές παρουσιάσεις του (από το 2015) και ο ιδιοφυής Bill Gates. 

Ακόμη ο Osterholm προειδοποιεί για...

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Η εκδίκηση του τυχαίου στην ιστορία

Εθελοντές του Ερυθρού Σταυρού στη μάχη κατά της ισπανικής γρίπης στις ΗΠΑ το 1918 ©Apic / Getty Images / Ideal Image
 

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Του ΠΑΝΤΕΛΗ ΚΑΨΗ

Αυτό που πάντα τρόμαζε στις επιδημίες ήταν το τυχαίο, δηλαδή το ακατανόητο.  

Πάρτε την σημερινή πανδημία. Οι αγορές άγριων ζώων στην Κίνα υπάρχουν εδώ και δεκαετίες, αν όχι αιώνες. Τι ήταν αυτό που οδήγησε να περάσει ο ιός στους ανθρώπους; Και γιατί πέρασε σήμερα και όχι χθες;  

Ίσως να μην το μάθουμε ποτέ. Μπορεί πάλι να οφείλεται σε παράγοντες που δεν είναι  εύκολο να συσχετίσουμε. Έτσι ήταν πάντα.

Το 1911, για παράδειγμα, ξέσπασε μία από τις τελευταίες επιδημίες βουβωνικής πανώλης στην Κίνα. Το επίκεντρο ήταν η Μαντζουρία όπου η πανώλη ήταν ενδημική στους πληθυσμούς ενός τρωκτικού της στέπας, της μαρμότας. Το κυνηγούσαν για τη γούνα του κι έτσι ήταν σχετικά εύκολο να περάσει ο βάκιλος της πανώλης στους ανθρώπους. Για αιώνες ωστόσο τα τοπικά έθιμα που είχαν επικρατήσει, τα οποία είχαν μυθολογικές εξηγήσεις, αποτελούσαν ένα σχετικά αποτελεσματικό εμπόδιο. Το να στήνει κανείς παγίδες για παράδειγμα ήταν ταμπού, τις μαρμότες μόνο τις πυροβολούσαν. Ένα ζώο που κινείτο αργά, απαγορευόταν να το πιάσουν ενώ αν μια αποικία έδειχνε σημάδια αρρώστιας, τότε οι νομάδες έπρεπε να ξεστήσουν τις σκηνές τους και να πάνε μακριά για να αποφύγουν την κακή τύχη. Χωρίς να το ξέρουν απέφευγαν έτσι την ασθένεια. Στις αρχές του 20ού αιώνα ωστόσο, με την κρίση της δυναστείας των Μαντσού, η περιοχή άνοιξε σε Κινέζους μετανάστες. Αυτοί θεώρησαν το εμπόριο της γούνας μια εξαιρετικά επικερδή και εύκολη απασχόληση. Μόνο που δεν είχαν τα ίδια έθιμα κι έτσι ξέσπασε μία από τις τελευταίες μεγάλες επιδημίες πανώλης στον κόσμο. 

Η επιδημία ακολούθησε τις γραμμές του σιδηροδρόμου και θα έκανε τον γύρο του κόσμου, αν δεν προκαλούσε μια διεθνή κινητοποίηση γιατρών που κατάφεραν να την περιορίσουν. Ένας από τους λιγότερο γνωστούς θριάμβους της επιστήμης για μια ασθένεια της οποίας ακόμα και τότε η θνητότητα έφτανε το 60%!

Πέρα από το τυχαίο πάντως, η μετάδοση των ασθενειών και κυρίως η μετατροπή μιας ασθένειας σε επιδημία ή πανδημία, προϋπέθεταν τη συνύπαρξη μιας σειράς παραγόντων. 

 Ένας βασικός ήταν η επικοινωνία. Οι επιδημίες «Μαύρου Θανάτου» για παράδειγμα που έπληξαν την Ευρώπη τον 14ο αιώνα σχετίζονται με την επικράτηση των Μογγόλων στο μεγαλύτερο μέρος της Ασίας. Η δημιουργία ενός ενιαίου πολιτικού χώρου κατέστησε ασφαλή τη διακίνηση ανθρώπων και εμπορευμάτων σε τακτική βάση. Έτσι οι μετακινήσεις καραβανιών από τη μία άκρη της ηπείρου στην άλλη, ακύρωσαν τα φυσικά εμπόδια που ως τότε εμπόδιζαν τη διασπορά του βακίλου της πανώλης. Όταν έφτασε στις ακτές της Κριμαίας οι θαλάσσιες επικοινωνίες που ήταν ήδη αναπτυγμένες στην Ευρώπη ανέλαβαν τα υπόλοιπα. Τα πλοία, πιθανώς σε προηγούμενους αιώνες, είχαν μεταφέρει και το είδος των μαύρων ποντικών που ήταν ο απαραίτητος ξενιστής των ψύλλων μέσω των οποίων κολλούσαν οι άνθρωποι.

Ένας δεύτερος παράγοντας ήταν η ύπαρξη σημαντικών αστικών κέντρων, όρος απαραίτητος για να συντηρηθεί μια επιδημία. Σε μικρές ομάδες ατόμων, προσβάλλει όσους είναι να προσβάλλει και στη συνέχεια εξαφανίζεται καθώς οι υπόλοιποι αποκτούν ανοσία. Ειδικά η πανώλη μάλιστα, επειδή σκότωνε και τα ποντίκια, χρειαζόταν συνεχώς παρθένους πληθυσμούς.

Φυσικά και στην πανώλη το τυχαίο έπαιξε ρόλο. Για παράδειγμα, στην έναρξη της επιδημίας. Το 1346 ένα μογγολικό στράτευμα πολιόρκησε την πόλη Θεοδοσία, ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο στην Κριμαία. Όταν οι στρατιώτες προσβλήθηκαν από την πανώλη έλυσαν την πολιορκία, είχαν όμως προηγουμένως μεταδώσει την ασθένεια στους κατοίκους της πόλης και η αλυσίδα ξεκίνησε. 

Ένα και πάλι τυχαίο γεγονός, η μεγάλη φωτιά του Λονδίνου τον 17ο αιώνα, συνέβαλε στον περιορισμό της επιδημίας. Τα καινούργια σπίτια που χτίστηκαν, λόγω της έλλειψης στην ξυλεία, έγιναν από πέτρα ενώ εγκαταλείφθηκαν οι οροφές από άχυρο που αποτελούσαν ιδανικές κρυψώνες για ποντίκια. Έτσι έγινε πιο δύσκολη η μετάδοση. Κι όπως και στη Μαντζουρία έτσι και στην Ευρώπη, κυρίως στα λιμάνια του Νότου, αναπτύχθηκαν πρακτικές που περιόριζαν την εξάπλωση, όπως η καραντίνα.

Αν και η εξήγηση που έδιναν στηριζόταν στη Βίβλο, όχι στην κατανόηση της ασθένειας, η πρακτική ήταν αρκετά αποτελεσματική καθώς οι σαράντα ημέρες ήταν αρκετές για να κάνει η αρρώστια τον κύκλο της. Όσοι προσβάλλονταν θα είχαν πεθάνει μέσα σε αυτό το διάστημα. Δεν ίσχυε πάντα το ίδιο για τα ποντίκια και τους ψύλλους που μετέφεραν τον βάκιλο. Αυτά φυσικά, όπου ήταν δυνατόν, παραβίαζαν την καραντίνα.

Όπως και τα περιοριστικά μέτρα σήμερα η γενίκευση της καραντίνας προκαλούσε και τότε αντιδράσεις και μάλιστα πολύ πιο έντονες. Όταν, για παράδειγμα, ανάλογα μέτρα πήγαν να εφαρμοστούν στον Βορά τον 19ο αιώνα, για τη χολέρα, οι  Άγγλοι φιλελεύθεροι αντέδρασαν καθώς τη θεωρούσαν περιορισμό του εμπορίου. Χρειάστηκε να πειστούν πρώτα οι επιστήμονες ότι η μετάδοση των ασθενειών οφειλόταν σε μικρόβια, για να γίνουν αποδεκτοί οι περιορισμοί. Δεν ήταν εύκολο. Η θεωρία του «μιάσματος» είχε βαθιές ρίζες. Όταν ο Κοχ ανακάλυψε τον βάκιλο της χολέρας, το επιστημονικό καταστημένο τον αμφισβήτησε. Ένας διάσημος γερμανός γιατρός μάλιστα, για να αποδείξει ότι έκανε λάθος, ήπιε ένα ποτήρι γεμάτο βακίλους. Το εντυπωσιακό είναι ότι δεν ασθένησε, πιθανώς λόγω της αγωνίας του, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την υπερέκκριση γαστρικών υγρών που σκότωσαν τον βάκιλο. Αυτά το 1892, όταν ήδη δηλαδή είχαμε μπει στην εποχή του μικροσκόπιου!

Τυχαίες, ή πάντως δύσκολα προβλέψιμες, ήταν και οι επιπτώσεις των επιδημιών. Στον τομέα αυτό βέβαια υπάρχουν πολλές δυσκολίες. Κατ’ αρχήν να αναπαραχθούν τα πραγματικά περιστατικά. Σε πολλές περιπτώσεις οι ιστορικοί δεν είναι καν σε θέση να αναγνωρίσουν τις ασθένειες που προκάλεσαν τις επιδημίες, πόσο μάλλον να υπολογίσουν τις επιπτώσεις που είχαν στους πληθυσμούς, την οικονομία και την κοινωνία. Φαίνεται ακόμα ότι υπάρχει μια διανοητική δυσκολία να ενσωματώσουμε τέτοιου είδους τυχαία περιστατικά στις ερμηνείες που δίνουμε. Μια επιστημονική ανάλυση δεν μπορεί να στηρίζεται στο τυχαίο.

Έστω κι έτσι έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί διάφορες θεωρίες για τον καθοριστικό ρόλο των επιδημιών στην ανθρώπινη ιστορία.  

Η επικράτηση του Χριστιανισμού για παράδειγμα έχει συσχετιστεί με τον λοιμό που έπληξε τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τον 3ο αιώνα. Το καθήκον της χριστιανικής αλληλεγγύης έδινε ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα επιβίωσης στους πιστούς. Η διδασκαλία για τη μετά θάνατον ζωή εξάλλου, έδινε νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη σε μια περίοδο που ο ξαφνικός θάνατος ήταν μια καθημερινή πραγματικότητα. Έτσι οι παλιοί Θεοί έδωσαν την θέση τους στον νέο. Αντιθέτως η επιδημία της πανώλης τον 14ο αιώνα ενδεχομένως συνέβαλε στην απονομιμοποίηση της εκκλησίας και στη διάδοση της θρησκευτικής μεταρρύθμισης. Άλλοι ιστορικοί πάλι υποστήριξαν ότι οδήγησε στο τέλος της φεουδαρχίας καθώς η έλλειψη αγροτικών χεριών ενίσχυσε την θέση των αγροτών. «Ήταν τέτοια η έλλειψη χεριών που οι χωρικοί αντιμετώπιζαν αφ’ υψηλού την προοπτική της απασχόλησης και ήταν δύσκολο να πειστούν να υπηρετήσουν τους εξοχότατους ακόμα και με τριπλάσια μεροκάματα» σημείωνε ένας ανώνυμος χρονικογράφος της εποχής. 

Όσο για την πρώτη επιδημία πανώλης επί Ιουστινιανού, αποτέλεσε ίσως μία από τις αιτίες που ο Βυζαντινός αυτοκράτορας δεν κατάφερε να ενοποιήσει ξανά τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. 

Ακόμα και για τις εθνικές επαναστάσεις στα Βαλκάνια έχουν διατυπωθεί εικασίες ότι στην επιτυχία τους μπορεί να συνέβαλε η δημογραφική υποχώρηση των μουσουλμανικών πληθυσμών, εξαιτίας της στάσης τους απέναντι στην ασθένεια. Τη θεωρούσαν θέλημα Θεού και δεν έπαιρναν κανέναν μέτρο. Αναφέρεται μάλιστα ένα περιστατικό, για την αντίδραση του Σουλτάνου, όταν ο πρέσβης δυτικής χώρας ζήτησε να αλλάξει κατοικία επειδή είχε αρρωστήσει ένας από τους υπηρέτες του. Γέλασε και πρόσθεσε: στο παλάτι μου έχουμε κάθε μέρα τέτοια κρούσματα.

Αλλά και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπόρεσαν να επεκταθούν προς τον Νότο ενδεχομένως και λόγω της ασθένειας που έπληξε τα γαλλικά στρατεύματα στην Κεντρική Αμερική. Τα είχε στείλει ο Ναπολέων το 1802 για να καταπνίξουν μια εξέγερση στον Άγιο Δομίνικο, οι 33.000 βετεράνοι που τα αποτελούσαν, όμως, αποδεκατίστηκαν μέσα σε πολύ λίγο χρόνο από τον κίτρινο πυρετό. Μπήκε έτσι φρένο στα όνειρά για επέκταση της γαλλικής κυριαρχίας στην αμερικανική ήπειρο. Ήταν ένας από τους λόγους που οδήγησαν τον Ναπολέοντα στην απόφασή του να πουλήσει τη Λουιζιάνα στις ΗΠΑ.

Όλες αυτές οι θεωρίες βέβαια είναι δύσκολο να αποδειχθούν. Παραμένουν αντικείμενο έρευνας και διαφωνιών. Στην περίπτωση των ιθαγενών της Νότιας Αμερικής ωστόσο, κανείς πια δεν αμφισβητεί ότι στην επικράτηση των Ισπανών οι ασθένειες ήταν καθοριστικός παράγοντας. Τα νούμερα είναι συγκλονιστικά όσο και αν υπάρχουν αποκλίσεις στις σχετικές εκτιμήσεις. Ορισμένοι ιστορικοί ανεβάζουν τις απώλειες ακόμα και στο 90% ενός πληθυσμού που οι περισσότερες εκτιμήσεις τον φέρνουν στα 40 με 50 εκατομμύρια! Η νίκη του Κορτέζ είναι χαρακτηριστική. Στην αρχή οι Αζτέκοι τον έδιωξαν από τη (σημερινή) πόλη του Μεξικού, σκοτώνοντας πολλούς στρατιώτες του. Δεν τον ακολούθησαν ωστόσο για να τον εξοντώσουν και η μόνη λογική εξήγηση είναι η επιδημία ευλογιάς η οποία εκείνο τον καιρό ερήμωνε την Τενοστιτλάν, σκοτώνοντας ανάμεσα σε άλλους και τον αρχηγό της εξέγερσής τους. Ανάλογη επιτυχία είχε ο Πιζάρο με τους Ίνκας. Δεν αποδεκατίστηκαν όμως μόνο οι πληθυσμοί. Χάθηκαν και οι πολιτισμοί. Γιατί η επιδημία είχε και αυτό το χαρακτηριστικό: έπληττε σχεδόν αποκλειστικά τους ιθαγενείς.

Οι περισσότερες ασθένειες, όταν κάνουν τον κύκλο τους, έχουν την τάση να γίνονται πιο ήπιες και να μετατρέπονται σε παιδικές. Οι μεγάλοι αποκτούν ανοσία. Έτσι οι Ισπανοί δεν είχαν πρόβλημα καθώς η ευλογιά είχε μακρά ιστορία στην Ευρώπη. Η ανοσία τους ωστόσο θεωρήθηκε ότι αποδείκνυε την υπεροχή των θεών τους έναντι των ντόπιων θεών. Είναι ένας βασικός λόγος που ο καθολικισμός επικράτησε τόσο εύκολα στη Λατινική Αμερική. Άλλωστε όσοι λίγοι ιθαγενείς επιβίωσαν νόμιζαν ότι παρακολουθούσαν το τέλος του κόσμου τους. Ήταν εξαντλημένοι χωρίς το παραμικρό περιθώριο αντίστασης.

Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο κορωνοϊός θα έχει ανάλογες επιπτώσεις στις σημερινές κοινωνίες. Ήδη όμως γίνονται συζητήσεις για τις ιδεολογικές και τις κοινωνικές ανακατατάξεις που θα επιφέρει.  

Θα ενισχύσει τον κεϋνσιανισμό και θα σηματοδοτήσει την επιστροφή του κράτους; 

Θα αποκαταστήσει την αξιοπιστία των επιστημόνων και θα υποχωρήσει ο λαϊκισμός και η θρησκοληψία; 

Θα βάλει τις βάσεις για ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με στόχο την κοινωνική συνοχή ή θα ανοίξει την πόρτα στον αυταρχισμό και σε μια νέα εποχή ασφυκτικού ελέγχου των πολιτών μέσα από την τεχνολογία; 

Θα είναι η απαρχή της υποχώρησης της παγκοσμιοποίησης ή αντιθέτως θα ενισχύσει τη διεθνή συνεργασία και τους υπερεθνικούς οργανισμούς όπως ο Π.Ο.Υ.; Και πώς θα βγουν από την επιδημία οι σημερινές «αυτοκρατορίες»; 

Θα είναι η αρχή του τέλους της Ενωμένης Ευρώπης;  

Πιθανότατα...

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Εφερε η μαύρη πανούκλα την Αναγέννηση;

Γράφει ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος
Διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Γενεύης 

Η μαύρη πανούκλα εμφανίστηκε στην Κίνα το 1330. Μέσω των διαδρομών των καραβανιών εξαπλώθηκε δυτικά.  

Το 1346 είχε φτάσει στην Κριμαία και τον Οκτώβριο του 1347 μεταφέρθηκε στην Ιταλία με γενουατικό εμπορικό πλοίο.  

Η διάδοση της πανδημίας ήταν ραγδαία. Μέχρι το καλοκαίρι του 1348, η πανούκλα είχε φτάσει στην Αγγλία, όπου την ονόμασαν «Μαύρο Θάνατο», λόγω των σκούρων στιγμάτων που προκαλούσε στο δέρμα.

Την πανδημία διέσπειραν ψύλλοι, που ζούσαν ως ξενιστές σε αρουραίους. 

Η πανδημία είχε εποχικότητα. Τον χειμώνα, που οι ψύλλοι έπεφταν σε χειμερία νάρκη, η διασπορά επιβραδυνόταν. Το καλοκαίρι επανερχόταν. 

Μέσα σε μία πενταετία, η πανούκλα είχε εξοντώσει το ένα τρίτο του ευρωπαϊκού πληθυσμού.  

Ο Βοκάκιος, που γλίτωσε από την πανούκλα καταφεύγοντας με τους φίλους του σε μία απομονωμένη κατοικία στην εξοχή, έγραψε για κάποιον ότι: «Εφαγε το μεσημεριανό γεύμα με τους φίλους του και δείπνησε με τους συγγενείς του στον παράδεισο».  

Ο επίσης σύγχρονος των γεγονότων Πετράρχης έγραψε ότι: «Πώς θα πιστέψουν οι απόγονοί μας ότι υπήρξε μία εποχή κατά την οποία παρ΄ ολίγο η γη να μείνει χωρίς κατοίκους;».

Αλλά υπήρχαν και «υποκείμενες συνθήκες» στη διάδοση της πανδημίας: η Δυτική Ευρώπη είχε γνωρίσει τους προηγούμενους τρεις αιώνες εκρηκτική οικονομική και δημογραφική άνοδο. Ο πληθυσμός της από περίπου 38 εκατομμύρια το έτος 1000 είχε φτάσει τα 75 εκατομμύρια το 1347, όταν έφτασε η πανούκλα. Η πυκνότητα, η εγγύτητα και η ρυπαρότητα των πληθυσμών στις πόλεις λειτούργησε ως καλός αγωγός της πανδημίας (αντιθέτως στο οργανωμένο Βυζάντιο με την ελληνική παράδοση υγιεινής, δημοσίων λουτρών, αποχετεύσεων κ.λπ. η πανδημία είχε πιο περιορισμένες διαστάσεις).

Η μεσαιωνική κοινωνία της δυτικής Ευρώπης ήταν αδύνατον να αντιμετωπίσει την πανούκλα. 

Οργανωμένα κράτη δεν υπήρχαν. Τα διάφορα μεσαιωνικά βασίλεια ήταν συνονθυλεύματα υπανάπτυκτων φέουδων.  

Οι βασιλείς και οι φεουδάρχες ήταν αγράμματοι και οι πληθυσμοί ζούσαν στην αθλιότητα, τις προλήψεις και την άγνοια.  

Οι γιατροί ήταν εμπειρικοί και πολλοί αιώνες θα περνούσαν μέχρι να εμφανιστεί η έννοια εργαστήριο, μικρόβιο, ιός, βάκιλλος, αντιβίωση.  

Οι επιδημίες εθεωρούντο μεταφυσική τιμωρία. Μετά την πρώτη καταστροφική πενταετία, όπου εξοντώθηκαν περίπου 25 εκατομμύρια άνθρωποι, η πανούκλα επανερχόταν περιοδικά μέχρι τον 17ο αιώνα, αλλά σε όλο και πιο περιορισμένη και τοπικά σποραδική εμβέλεια.

Σύγχρονοι κοινωνιολόγοι και ιστορικοί έχουν υποστηρίξει ότι η μαύρη πανούκλα δρομολόγησε μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες ανατροπές μεγάλης κλίμακας. Η δραματική μείωση του δυτικοευρωπαϊκού πληθυσμού ανάγκασε τους φεουδάρχες να μειώσουν τους καταναγκασμούς, ώστε οι δουλοπάροικοι να παραμείνουν στη γη τους. Η διαδικασία αυτή αποδόμησε σταδιακά τη φεουδαρχία. Η τεράστια έλλειψη εργατικών χεριών οδήγησε στην εφεύρεση μηχανικών υποκαταστάτων, άρα στην ανάπτυξη της τεχνολογίας.  

Η αδυναμία ερμηνείας και αντιμετώπισης της πανδημίας διευκόλυνε την εγκατάλειψη των απαρχαιωμένων αντιλήψεων και έδωσε ώθηση στην επιστήμη. 

Ο ορθολογισμός αντικατέστησε σταδιακά τις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες. 

Τελικώς...

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: 1346 μ.Χ.

Toυ ΗΛΙΑ ΜΑΓΚΛΙΝΗ
 
Η είδηση μιας φονικής επιδημίας που είχε εξολοθρεύσει πολύ κόσμο στην Ινδία, στη Συρία, στην Αρμενία, στη Μεσοποταμία και στη σημερινή Μογγολία είχε καταφτάσει στην Ευρώπη ήδη από τις αρχές του 1346: επιστολές και φήμες, έκαναν λόγο για μυριάδες πτώματα και άταφους νεκρούς. Οι Κούρδοι, έλεγαν οι πληροφορίες, είχαν πάρει τα βουνά για να γλιτώσουν, ενώ σε πόλεις όπως την Καισάρεια δεν είχε επιζήσει κανένας.

Κι όμως, όπως γράφει στο κλασικό σήμερα βιβλίο του «Ο Μαύρος Θάνατος» («The Black Death», εκδ. Collins, 1969 - Penguin, 1982) ο Βρετανός ιστορικός και βιογράφος Φίλιπ Ζίγκλερ (Philip Ziegler), δεν πέρασε από το μυαλό κανενός Ευρωπαίου ότι μπορεί κάποτε η επιδημία να έφτανε στα μέρη τους.

Ηταν εκείνη τη χρονιά όμως, το 1346, που σε κάποια αναταραχή που προκλήθηκε στην Κριμαία, οι Τάταροι άδραξαν την ευκαιρία που γύρευαν από καιρό προκειμένου να ξεκινήσουν μια εκστρατεία εξόντωσης των χριστιανικών πληθυσμών.
 
Ετσι, έθεσαν ως στόχο τους την πόλη Φεοντόσια, στις ακτές της Κριμαίας. Εκεί, οι Ιταλοί έμποροι από τη Γένοβα είχαν χτίσει έναν καλά οχυρωμένο σταθμό, ο οποίος ήταν και η έδρα για τις εμπορικές τους επιχειρήσεις με την Ανατολή.

Ο στρατός των Τατάρων στρατοπέδευσε έξω από τα τείχη του γενοβέζικου εμπορικού σταθμού και ξεκίνησε την πολιορκία. Στην πορεία όμως, ο ένας μετά τον άλλο, οι Τάταροι άρχισαν να νοσούν και να πεθαίνουν σαν τις μύγες. Ο Ζίγκλερ επικαλείται τη γνωστή στους ιστορικούς της πανώλης καταγραφή του Ιταλού Γκαμπριέλ ντε Μoύσις (1280-1356) σχετικά με το τι συνέβη στη συνέχεια.

Οι Τάταροι, χρησιμοποιώντας καταπέλτες, άρχισαν να εκσφενδονίζουν στο εσωτερικό της παραθαλάσσιας πόλης τα πτώματα των θυμάτων της πανώλης. Η σκηνή θυμίζει εκείνη την εκπληκτική ταινία του Πολ Βερχόφεν, «Σάρκα και αίμα» (1985).

Οι Γενοβέζοι συγκέντρωναν τα πτώματα και τα πετούσαν στη θάλασσα, ενώ προετοίμαζαν τα πλοία τους για να εγκαταλείψουν την πόλη. 

Μέσω της Μαύρης Θάλασσας πέρασαν στη Μεσόγειο, οπότε «μαζί τους ταξίδεψε και η πανούκλα», σχολιάζει ο Ζίγκλερ, ο οποίος βέβαια, όπως και άλλοι ιστορικοί, ενώ θεωρεί απολύτως αξιόπιστη την ιστορική κατάθεση του Ντε Μούσις, πιστεύει πως το περιστατικό αυτό δεν ήταν το μοναδικό μέσω του οποίου ο «Μαύρος Θάνατος» ταξίδεψε στη Δύση φονεύοντας από 75 έως 200 εκατομμύρια ανθρώπους.

Χαρακτηριστικό είναι πάντως πως και ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Ιωάννης Καντακουζηνός έγραψε πως τα πρώτα θύματα «της επιδημίας» ήταν οι «υπερβόρειοι Σκύθες», δηλαδή οι Τάταροι της Κριμαίας (C. S. Bartsocas, «Two 14th Century Greek Descriptions of the “Black Death”», Περ. Hist. Med., Vol. XXI, No. 4, 1966, σελ. 395 - πηγή του Ζίγκλερ).

Η ειρωνεία είναι ότι...

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Οι ψύλλοι του Ιουστινιανού

Toυ ΑΝΔΡΕΑ ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Ανάμεσα στις μεγάλες επιδημίες της Ιστορίας εκείνη που θεωρείται από τις πιο καταστρεπτικές και σημαδιακές για την πορεία της είναι αυτή που ξέσπασε στα εδάφη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στα χρόνια του Ιουστινιανού. Σχεδόν σαν κομμάτια ντόμινο που πέφτουν το ένα μετά το άλλο, μια σειρά γεγονότων που ξεκίνησαν στα τέλη του 4ου αιώνα προκάλεσαν τον χωρισμό του ανατολικού και του δυτικού κομματιού της Αυτοκρατορίας. Οι Ούννοι εισέβαλαν στην Ευρώπη από την Ανατολή υποχρεώνοντας τους Γότθους να διασχίσουν τον Δούναβη διαφεύγοντας προς Νότο μέσω ρωμαϊκών εδαφών. Η μάχη της Αδριανούπολης που ακολούθησε το 378 προκάλεσε την καταστροφή των δύο τρίτων του ανατολικού ρωμαϊκού στρατού κι οδήγησε στην οριστική διαίρεση της Αυτοκρατορίας σε ανατολική και δυτική.

Ο Ιουστινιανός ανέβηκε στον θρόνο της Ανατολικής Αυτοκρατορίας στις αρχές του 6ου αιώνα. Μέχρι το 540 η Βόρεια Αφρική και το μεγαλύτερο μέρος της Ιταλίας είχαν βρεθεί κάτω από τον έλεγχό του. Ομως το 542 ένας καινούργιος κατακτητής εμφανίστηκε στην Αίγυπτο και μετά, το 543, στην Κωνσταντινούπολη. Ηταν το Xenopsylla cheopis, ένα θανατηφόρο μικρόβιο που προέρχεται από τους ψύλλους των αρουραίων της Ανατολής. 

 Προκάλεσε τρομακτικές καταστροφές σε όλες τις επαρχίες της Αυτοκρατορίας, ενώ πέρασε στη Δυτική Ευρώπη και στην Περσία αποδεκατίζοντας τους εκεί πληθυσμούς. Να σημειώσουμε πως η επιδημία αυτή, σύμφωνα με νεότερες έρευνες, είχε εμφανιστεί και 3.000 χρόνια πριν στη Σουηδία, δίνοντας μια εξήγηση για την ξαφνική τότε «νορδική παρακμή» κατά τη νεολιθική περίοδο.

Για τους επόμενους δύο αιώνες η πανούκλα, όπως ονομάστηκε, χτύπησε επανειλημμένα τις χώρες της Ευρώπης, της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής αποδεκατίζοντας τους πληθυσμούς τους. 

Εμφανίστηκε ξανά τον 14ο αιώνα, επί αυτοκράτορα Ανδρόνικου Γ’ Παλαιολόγου, με προέλευση από ανατολίτικα επιθετικά φύλα (Σκύθες, Μογγόλοι), στην Κριμαία και εξουθένωσε με εκατομμύρια θύματα Δύση και Ανατολή. Ουσιαστικά άλλαξε την πορεία της Ιστορίας φέρνοντας τον Μεσαίωνα.

Το γεγονός είναι πως οι καταστρεπτικές πανδημίες από τους ψύλλους των αρουραίων άλλαξαν τον κόσμο. 

Ο αποδεκατισμός μεγάλων τμημάτων των τότε πληθυσμών είχε δύο αποτελέσματα:  

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Η γρίπη του Χονγκ Κονγκ σκότωσε ένα εκατομμύριο ανθρώπους το 1968. Γιατί την ξεχάσαμε;

Της Lucie Dendooven / RTBF
 
Είναι μια επιδημίαγια την οποία κανείς δεν μιλάει. Ωστόσο, η γρίπη του Χονγκ Κονγκ του 1968-1969, που συχνά συγχέεται με την "ασιατική γρίπη", η οποία εμφανίστηκε 10 χρόνια νωρίτερα, προκάλεσε τον θάνατο ενός εκατομμυρίου ανθρώπων παγκοσμίως, εκ των οποίων 31.000 στη Γαλλία. 

Εμφανίζεται αρχικά στην Κίνα τον Ιούλιο του 1968, αλλά εξαπλώνεται στο Χονγκ Κονγκ, όπου πλήττει το 15% του πληθυσμού.  

Οι Αμερικανοί στρατιώτες που βρίσκονται στο Βιετνάμ θα την εισάγουν στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου σκοτώνει 50.000 ανθρώπους μέσα σε τρεις μήνες. Για τον Serge Jaumain, ιστορικό στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, πρόκειται για την πρώτη πανδημία της σύγχρονης εποχής. "Χαρακτηρίζεται από την ταχύτητα διάδοσής της, λόγω της πολύ γρήγορης ανάπτυξης των μέσων μεταφοράς και του πολλαπλασιασμού των αεροπορικών μεταφορών."

Φτάνει στην Ευρώπη με δύο κύματα. Το δεύτερο, τον χειμώνα του '69, είναι το πιο σφοδρό. Η ασθένεια σταματά τα τρένα - το 10% του εργατικού δυναμικού των σιδηροδρόμων πλήττεται στην περιοχή της Τουλούζης. Πολλά σχολεία πρέπει να κλείσουν ελλείψει εκπαιδευτικών. Ωστόσο, στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, η γρίπη του Χονγκ Κονγκ δεν γίνεται πρωτοσέλιδο. Καμία σχέση με την σημερινή μηντιακή κάλυψη της κρίσης του κορωνοϊού. 

Από την πλευρά του πολιτικού κόσμου, δεν υπάρχουν ιδιαίτερες αντιδράσεις. Η αλήθεια είναι ότι οι πολιτικοί δεν έχουν συνέλθει ακόμη από το σοκ του Μάη του 1968 και εκτιμούν ότι έχουν άλλες έγνοιες. Αλλά ούτε και οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται τη σημασία της πανδημίας. Τον Οκτώβριο του 1969, ο ΠΟΥ τους καλεί στην Ατλάντα για ένα διεθνές συνέδριο με θέμα την γρίπη στο Χονγκ Κονγκ. Εκτιμούν ότι η πανδημία έχει τελειώσει. Τους επόμενους δύο μήνες, θα προκαλέσει ακόμη χιλιάδες θύματα. Θα χρειαστεί ωστόσο να περιμένουμε το 2003, και την έρευνα του Γάλλου επιδημιολόγου του Inserm, Antoine Flahault, για να υπάρξει ένας απολογισμός της γρίπης του Χονγκ Κονγκ. 

Πώς εξηγείται μία τέτοια αβλεψία;  

Σήμερα, δεν δεχόμαστε πια τον θάνατο "Το κόστος της ανθρώπινης ζωής ήταν πιθανώς πολύ διαφορετικό εκείνη την εποχή. Με την κρίση του κορωνοϊού, για πρώτη φορά, οι κοινωνίες επέλεξαν τη ζωή αντί για την οικονομία", προτείνει ως εξήγηση ο Serge Jaumain. 

Ο Vincent Genin είναι ιστορικός ερευνητής στην Ecole pratique des Hautes Etudes στο Παρίσι και στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λέουβεν. Καταλήγει κι αυτός στο ίδιο συμπέρασμα με τον συνάδελφό του: "πριν από λίγα χρόνια, η προοπτική του θανάτου εξαιτίας μιας επιδημίας ήταν σίγουρα τρομακτική αλλά όχι απαράδεκτη. Υπήρξε μια εξέλιξη των νοοτροπιών και σήμερα φτάσαμε σε ένα ανθρωπολογικό όριο. Δεν δεχόμαστε πια τον θάνατο. Παρατηρούμε εξάλλου στις κοινωνίες μας μία εξαφάνιση του θανάτου και της αναπαράστασής του. Κινήματα όπως ο μετανθρωπισμός ζητούν έναν αυξημένο ανθρωπισμό, δηλαδή έναν ανθρωπισμό που υπερβαίνει τον θάνατο και γίνεται αθάνατος."  

Ο ίδιος ερευνητής παρατηρεί ένα άλλο φαινόμενο στη σημερινή κρίση: "Αυτή η κρίση δεν είναι μόνο μια υγειονομική κρίση, αλλά είναι και μία κρίση της παγκοσμιοποίησης και της ρευστότητας. Πρόκειται για μια κρίση που...

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Πανδημίες από το 1918 έως το 2020 – Για να θυμηθούμε την Ιστορία!

 Γράφει ο Καθηγητής Γιώργος Πιπερόπουλος 
       

     Ο Αμερικανός Πρόεδρος ανακοίνωσε  ότι η Πατρίδα του, ο μεγαλύτερος χρηματοδότης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, προχωρεί στην διακοπή χρηματοδότησής του επειδή "απέτυχε στο βασικό του καθήκον", με κακή διαχείριση της κρίσης και πρέπει να θεωρηθεί υπεύθυνος για κάλυψη της εξάπλωσης του ιού μετά την αρχική του εμφάνιση στην Κίνα.

    Στο μεταξύ εδώ και εβδομάδες οι Δημοκρατικές Κυβερνήσεις της Δύσης, για να μας προστατεύσουν από τον νέο ιό που λένε ότι ‘καλπάζει’ με πρωτόγνωρες ταχύτητες, υιοθέτησαν αυταρχικά αντιδημοκρατικές τακτικές και πρακτικές αντιγράφοντας το παράδειγμα της Κομμουνιστικής Κυβέρνησης της Κίνας όπου πρωτοεμφανίστηκε ο θανατηφόρος «κορονοϊός»!..

     Δηλαδή μας «κλείδωσαν» στα σπίτια μας, έκλεισαν εργοστάσια, μεγάλες και μικρές επιχειρήσεις, καταδίκασαν ένα δισεκατομμύριο εργαζομένους στην ‘ανεργία’ και έκλεισαν τα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και των τριών βαθμίδων.  

     Έχοντας όπως όλοι μας την αίσθηση ότι ζούμε πρωτόγνωρες εποχές ενός ‘υβριδικού-βιολογικού-ακήρυχτου πολέμου’ αναζήτησα ιστορικό υλικό που σχετίζεται με φονικές πανδημίες γρίπης.

     Χρησιμοποίησα μια άριστη, απόλυτα έγκυρη, πηγή πληροφοριών που αφορούν στη Δημόσια Υγεία για να σας παρουσιάσω σήμερα τις πανδημίες από το 1918 έως το 2020 και να βοηθήσω να θυμηθούμε, όσοι την ξέρουμε, και να την μάθουν όσοι δεν την ξέρουν, την σχετική με θανατηφόρες πανδημίες ιστορία μας.  

     Η πηγή μου είναι τα Αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC -The Centers for Disease Control and Prevention) τα οποία ιδρύθηκαν την 1η Ιουλίου του 1946 ως διάδοχη Ομοσπονδιακή Υπηρεσία των Κέντρων ελέγχου και μελέτης της Ελονοσίας και εδρεύουν έκτοτε στην πόλη Atlanta της Πολιτείας Georgia των ΗΠΑ.

     Τα CDC είναι ένα από τα κύρια λειτουργικά τμήματα του Υπουργείου  Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης των ΗΠΑ. Εκεί εντόπισα και σας δίνω παρακάτω τις σχετικές πληροφορίες.

(https://www.cdc.gov/flu/pandemic-resources/2009-h1n1-pandemic.html)

   Η πανδημία γρίπης του 1918 (που εσφαλμένα μνημονεύεται ως ‘Ισπανική γρίπη’) Τα τελευταία 100 χρόνια αυτή ήταν η πιο σοβαρή πανδημία στην πρόσφατη ιστορία της Ανθρωπότητας. Η γρίπη προκλήθηκε από ιό H1N1 με γονίδια προέλευσης από  πτηνά. Η Πανδημία του 1918 είχε τα πρώτα θύματα την Άνοιξη του 1918,  αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά σε στρατιωτικό προσωπικό στις ΗΠΑ, και μεταξύ του 1918 και 1919 διαδόθηκε σε όλο τον Πλανήτη. Είχε τα περισσότερα θύματα στη Γερμανία, τη Γαλλία, τη Μεγάλη Βρετανία και στις ΗΠΑ. Καθώς είχαμε τον Πρώτο παγκόσμιο Πόλεμο για λόγους προστασίας του ηθικού των Ενόπλων Δυνάμεων ασκήθηκε λογοκρισία από Στρατιωτικές Διοικήσεις για μεταφορά ειδήσεων από Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας.

     Καθώς η Ισπανία έμεινε ουδέτερη στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο η σοβαρή ασθένεια από τη γρίπη του Βασιλέα Alfonso XIII και η έλλειψη ανάγκης επιβολής λογοκρισίας στα Ισπανικά ΜΜΕ έδωσε αφορμή σε υπέρμετρες αναφορές κρουσμάτων γρίπης στην Ισπανία δημιουργώντας την ανεδαφική αναφορά σε μεγάλο αριθμό θυμάτων και έτσι προέκυψε και ο ψευδότιτλος που αφορά στην ‘Ισπανική γρίπη’ ο οποίος και παρέμεινε σε κυκλοφορία έκτοτε…

    Υπολογίζεται ότι η ‘πανδημία του 1918’ είχε περίπου 500 εκατομμύρια κρούσματα σε παγκόσμια κλίμακα, προκάλεσε συνολικά 50 εκατομμύρια θανάτους από τους οποίους 675,000 στις ΗΠΑ. 

     Στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι η γρίπη προκαλείται από ιό και όχι από βακτήριο.

    Η πανδημία γρίπης του 1957-58 (Η2Ν2). Τον Φεβρουάριο του 1957, ένας νέος ιός ο Α (H2N2) εμφανίστηκε στην Ανατολική Ασία, προκαλώντας μια πανδημία («ασιατική γρίπη»). Ο H2N2 αποτελούταν από τρία διαφορετικά γονίδια: τον ιό H2N2 προερχόμενο από ιό γρίπης των πτηνών Α, συμπεριλαμβανομένων των Η2 αιμαγλουτινίνης και των γονιδίων νευραμινιδάσης Ν2. Πρωτοεμφανίστηκε στη Σιγκαπούρη τον Φεβρουάριο του 1957, στο Χονγκ Κονγκ τον Απρίλιο του 1957 και στις παράκτιες πόλεις στις Ηνωμένες Πολιτείες το καλοκαίρι του 1957. Εκτιμάται ότι είχαμε παγκοσμίως 1,1 εκατομμύρια θανάτους και 116.000 στις ΗΠΑ. 

   Η πανδημία γρίπης του 1968 (Η3Ν2) προκλήθηκε από τον ιό της γρίπης Α (H3N2) που αποτελείται από δύο γονίδια από έναν ιό της γρίπης των πτηνών, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας αιμοσυγκολλητίνης Η3, αλλά επίσης περιείχε τη Ν2 νευραμινιδάση από τον ιό H2N2 του 1957. Πρωτοεμφανίστηκε στις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 1968 προκαλώντας παγκοσμίως  1 εκατομμύριο θανάτους και περίπου 100.000 στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι περισσότεροι θάνατοι ήταν σε άτομα 65 ετών και άνω. Ο ιός H3N2 συνεχίζει να κυκλοφορεί παγκοσμίως ως εποχιακός ιός της γρίπης Α. 

     Σημειώστε ότι οι εποχικοί ιοί H3N2, που σχετίζονται με σοβαρή ασθένεια σε ηλικιωμένους, υποβάλλονται σε τακτική ‘αντιγονική μετατόπιση’ δηλαδή σε μικρές αλλαγές (ή μεταλλάξεις) στα γονίδια των ιών της γρίπης που μπορούν να οδηγήσουν σε αλλαγές στις επιφανειακές πρωτεΐνες του ιού.

     Προσπερνώ την πανδημία(;) του SARS (2003) με 8,000 κρούσματα και 800 θανάτους.

     Η πανδημία γρίπης του 2009 (Η1Ν1) διήρκεσε από τις 12 Απριλίου 2009 έως τις 10 Απριλίου 2010. Τα CDC εκτιμούν ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω του ιού (H1N1) pdm09, υπήρξαν 60,8 εκατομμύρια κρούσματα (εύρος: 43,3-89,3 εκατομμύρια), 274.304 νοσηλεύτηκαν (εύρος: 195.086-402.719) και 12.469 έχασαν τη ζωή τους (εύρος: 8868-18.306). Επιπρόσθετα σε παγκόσμια κλίμακα, τα CDC υπολόγισαν ότι από 151.700 έως 575.400 άτομα πέθαναν από λοίμωξη από τον ιό (H1N1) pdm09 κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους που κυκλοφόρησε ο ιός.

     Οι αριθμοί κρουσμάτων και θανάτων από τον ‘κορονοϊό’ αλλάζουν συνεχώς. Πάντως  μέχρι τώρα, παγκοσμίως, έχουμε 2,005,000 κρούσματα και 126,830 θανάτους…

     Κάθε πανδημία έχει τις ιδιομορφίες της αλλά...