ΝουΔο-γαλαζαίικο ΑΡΙΣΤΕΡΟ-ΤΡΑΜΠΟΥΚΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Να ξανασκεφτούμε την πανεπιστημιακή αστυνομία

Υπομονή μέχρι να γίνει κυβέρνηση η Ν.Δ. και όλα αυτά θα κοπούν μαχαίρι. Άκουσα μάλιστα ότι ο Κυριάκος σκοπεύει να φτιάξει ειδική πανεπιστημιακή αστυνομία που θα περιπολεί μέσα στα ΑΕΙ. Δεν υπάρχει περίπτωση να μην τηρήσουν τις υποσχέσεις τους. Τι, απατεώνες είναι;… pic.twitter.com/AhtYhPxZlP

— Θάνος Τζήμερος (@ThanosTzimeros) May 1, 2025

Γράφει η  Βάσω Κιντή

Ομότιμη καθηγήτρια ΕΚΠΑ.

Το 2018 ο ΣΥΡΙΖΑ αντί να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση της βίας στα ΑΕΙ, ανέθεσε σε επιτροπή υπό τον Νίκο Παρασκευόπουλο να μελετήσει τους λόγους της παραβατικότητας στα πανεπιστήμια. 

Στις 7.5.25 στην «Καθημερινή» ο Πάσχος Μανδραβέλης μάς είπε ότι το πρόβλημα της βίας στα ΑΕΙ δεν λύνεται με πυροτεχνήματα. «Θέλει συναίνεση των κομμάτων για να φτιαχτούν πολιτικές που θα ξεδιπλωθούν σε βάθος τουλάχιστον εικοσαετίας…». Δεδομένου ότι τα κόμματα δεν πρόκειται ποτέ να συμφωνήσουν, καλύτερα να έλεγε ότι το πρόβλημα θα λυθεί σε τρία τέρμινα.  

Και οι δύο μας λένε πως πρέπει να συνεχίσουμε να συμβιώνουμε με τη βία μέχρι να μάθουμε τα αίτια και συμφωνήσουμε όλοι μαζί.  

Αυτό είναι το πρόβλημά μας! Δεν θεωρούμε ως κοινωνία ότι είναι επιτακτικό τα τελειώνουμε με αυτή την κατάσταση. Προτιμούμε να διακινδυνεύουμε να υπάρξει νεκρός από τα εκάστοτε επεισόδια, παρά να αναλάβουμε την ευθύνη και να πάρουμε αποτελεσματικά μέτρα σήμερα.

Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό. Σε κανένα πανεπιστήμιο του κόσμου δεν συμβαίνουν όσα συμβαίνουν εδώ γιατί τα ξένα πανεπιστήμια έχουν μηδενική ανοχή στη βία.  

Πώς προστατεύουν την ασφάλεια; 

Εχουν λεπτομερή σχέδια ασφαλείας που προβλέπουν συγκεκριμένες ευθύνες σε άτομα και υπηρεσίες, συνεργασία με τις δημόσιες αρχές, λογοδοσία εσωτερική και δημόσια και καταλογισμό ευθυνών. Κάθε μέλος της ακαδημαϊκής κοινότητας ξέρει τι να κάνει και πού να απευθυνθεί εφόσον παρατηρήσει κάτι ύποπτο, αν κινδυνεύει ή αισθάνεται απειλή. Υπάρχουν τηλέφωνα για έκτακτες καταστάσεις και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται.  

Στις ΗΠΑ, μετά τον βιασμό και τη δολοφονία της φοιτήτριας Τζιν Κλέρι (Jeanne Clery) το 1986, ψηφίστηκε το 1990 το Clery Act που απαιτεί από τα πανεπιστήμια, εφόσον θέλουν χρήματα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, να δημοσιοποιούν στατιστικά στοιχεία για τα εγκλήματα που συμβαίνουν στους χώρους τους, επί ποινή υψηλών προστίμων, ώστε να ενημερώνεται το κοινό. 

Εμείς καλούμε ξένους φοιτητές στα ξενόγλωσσα προγράμματα και αφήνουμε τα ιδρύματα ξέφραγο αμπέλι.

Η παραβατικότητα στα ΑΕΙ, πολιτική και ποινική, είναι δύο ειδών: 

Η, ας πούμε, χαμηλή (με τις καταλήψεις, τους προπηλακισμούς, τις διακοπές των οργάνων, των μαθημάτων και των εξετάσεων, την κατάληψη κάθε επιφάνειας με αφίσες, τις συνελεύσεις χωρίς απαρτία, τις κλοπές, τις φθορές, τη σεξουαλική παρενόχληση, την ηχορρύπανση, τις φορολογικές παραβάσεις, κ.λπ.) και η υψηλή (με το ξύλο, τις μολότοφ, τις κουκούλες, τα κράνη, τους πυροσβεστήρες, τις μπογιές, τα χτισίματα, τα χαστούκια, τα στειλιάρια, τις απειλές).

Πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα;  

Ας δούμε τις λύσεις που ακούγονται εδώ στην Ελλάδα.  

Λέγεται ότι το πρόβλημα είναι τόσο μεγάλο ώστε μόνο η κανονική αστυνομία μπορεί να το αντιμετωπίσει. Αυτοί που το υποστηρίζουν δεν θέλουν ασφαλώς να είναι η οπλισμένη αστυνομία εγκατεστημένη συνεχώς μέσα στο ίδρυμα. Θέλουν να κάνει περιπολίες. Μπορούν όμως αστυνομικοί που απλώς περιπολούν να αντιμετωπίσουν συστηματικά τη «χαμηλή» παραβατικότητα, π.χ. να επέμβουν όταν διακόπτονται μαθήματα, προπηλακίζονται φοιτητές και καθηγητές μέσα στα γραφεία τους και στις αίθουσες;  

Οχι, γιατί δεν θα το ξέρουν και όταν το μάθουν θα είναι αργά. Πρόσφατα στη Νομική η κανονική αστυνομία έφθασε, από μαρτυρίες παρόντων, σε 10 λεπτά και όμως δεν απέτρεψε το σοβαρό επεισόδιο ούτε κατάφερε να κάνει συλλήψεις.

Μήπως μπορεί να κάνει τη δουλειά ένα σώμα σεκιούριτι;  

Μα, αρκετά πανεπιστήμια έχουν ήδη σώμα σεκιούριτι και το πρόβλημα παραμένει διότι τα σώματα αυτά, όπως είπε ο πρύτανης του ΕΜΠ, είναι στατικά και επιπλέον δεν έχουν δικαίωμα να συλλαμβάνουν. Επίσης ενεργούν μόνο κατόπιν εντολής των πανεπιστημιακών αρχών, οπότε καθυστερούν.

Μία ήπιας ισχύος δύναμη μπορεί συστηματικά να εποπτεύει την εφαρμογή των σχεδίων ασφαλείας. Οι αντιδράσεις εναντίον της είναι καθαρά ιδεολογικού χαρακτήρα.

Μάθαμε ότι σε ορισμένα πανεπιστήμια έχουν τοποθετηθεί κάμερες. Μάθαμε όμως επίσης πως οι μισές από τις κάμερες καταστράφηκαν μέσα σε λίγους μήνες διότι δεν υπάρχει κανείς να τις προστατεύει και κανείς να τις αξιοποιεί.

Μήπως θα βοηθήσει η ελεγχόμενη είσοδος; 

Πρώτον, πολλοί από τους δράστες είναι ήδη φοιτητές, άρα θα περνούν τον έλεγχο ταυτότητας. 

Δεύτερον, κανένα σύστημα ελέγχου ταυτότητας δεν μπορεί να σταματήσει αποφασισμένους τραμπούκους. Επιχειρήθηκε στο κτίριο διοίκησης του ΑΠΘ με τουρνικέ τα οποία αχρηστεύθηκαν στην πρώτη επίθεση και εγκαταλείφθηκαν.

Μήπως θα βοηθήσουν τα πειθαρχικά για τους φοιτητές;  

Πόσα πειθαρχικά έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, ακόμη και για απλές και ξεκάθαρες περιπτώσεις λογοκλοπής; 

Τι ποινές έχουν επιβληθεί;  

Ο κύριος λόγος που δεν γίνονται πειθαρχικά δεν είναι επειδή έχει κενά ο νόμος Κεραμέως, όπως υποστηρίχθηκε πρόσφατα. Ο νόμος προβλέπει τη διαδικασία εκλογής των εκπροσώπων των φοιτητών στα πειθαρχικά συμβούλια (ανάλογη με αυτή της εκλογής εκπροσώπων στη Σύγκλητο – άρθρο 199 παρ. 4, άρθρο 43) και προνοεί λέγοντας πως αν δεν αναδειχθεί ή απουσιάζει ο εκπρόσωπος των φοιτητών, το όργανο συγκροτείται και λειτουργεί κανονικά. Πώς λειτουργούν τόσα χρόνια οι σύγκλητοι χωρίς τη συμμετοχή εκπροσώπων των φοιτητών;  

Ο κύριος λόγος που δεν γίνονται πειθαρχικά είναι ο φόβος για τα αντίποινα. Αυτός ο φόβος έχει βάση διότι δεν υπάρχει κανείς να προστατεύσει το ίδρυμα από καταστροφές, ούτε αυτόν που επιβάλλει την τιμωρία.

Στη Βρετανία το 2019, 27 (δημόσια) πανεπιστήμια πλήρωναν περίπου 3 εκατ. λίρες στην αστυνομία για να έχουν επιπλέον προστασία. Εδώ η κυβέρνηση διέθεσε στα ιδρύματα τη λεγόμενη πανεπιστημιακή αστυνομία δωρεάν. Την απέρριψαν, ζητώντας λεφτά για να προσλάβουν επιπλέον σεκιούριτι, που όπως είπαμε παραπάνω δεν μπορούν να κάνουν τη δουλειά.  

Θίγεται το αυτοδιοίκητο επειδή η πανεπιστημιακή αστυνομία προβλέπεται να υπάγεται στην ΕΛ.ΑΣ.; 

Οχι βέβαια, διότι αυτό το θέμα κρίθηκε στο ΣτΕ, που βρήκε τον νόμο συνταγματικό. Εξάλλου τα πανεπιστήμια θα υπέγραφαν μνημόνια συνεργασίας με την αστυνομία. 

Μήπως θα κινδύνευαν οι άοπλοι (χωρίς πυροβόλο όπλο) αστυνομικοί από τους τραμπούκους; 

Μπορεί. Αλλά είναι καλύτερο να κινδυνεύουν άοπλοι και ανεκπαίδευτοι φοιτητές και καθηγητές; 

Η πανεπιστημιακή αστυνομία είναι ...

 

ΝουΔο-γαλαζαίικο ΣΟΥΡΓΕΛΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΙΚΟ: Γελοίοι Ζαίοι με γραβάτα που φοβούνται τη σκιά τους...

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ - Η αλήθεια για τα πανεπιστήμια: «στ’ αρχ..ια μας»!!!

Γράφει η ΒΑΣΩ ΚΙΝΤΗ

Αναπληρώτρια καθηγήτρια του τμήματος Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών είναι κλειστό επί δύο μήνες. Γιατί; Απεργούν οι διοικητικοί υπάλληλοι. Είναι όμως λογικό να απεργεί ένα μέρος του προσωπικού ενός θεσμού και αυτός να βάζει λουκέτο επί δύο μήνες; Είναι λογικό να απεργούν π.χ., οι γιατροί ενός νοσοκομείου και να πετιούνται έξω οι ασθενείς;  

Κι όμως αυτό συμβαίνει στο πανεπιστήμιο. Απεργούν οι διοικητικοί υπάλληλοι και πετιούνται έξω οι φοιτητές και οι καθηγητές. Δεν γίνονται μαθήματα, δεν γίνονται εξετάσεις, δεν έχουν εγγραφεί οι πρωτοετείς, δεν μπορούν να εργαστούν και δεν αμείβονται ερευνητές σε διεθνή προγράμματα, δεν μπορούν να πάνε στα γραφεία τους οι καθηγητές. Και ενώ προγραμματισμένες συνεδριάσεις και διεθνή συνέδρια (αν δεν ματαιώνονται) γίνονται εκτός πανεπιστημίου γιατί τα αμφιθέατρα είναι απροσπέλαστα και κλειδαμπαρωμένα για τους ακαδημαϊκούς, αυτά ανοίγουν για να δεχθούν τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης αλλά και σωματεία εργαζομένων που ουδεμία σχέση έχουν με το πανεπιστήμιο. [Π.χ., τα σωματεία των εργαζομένων στις εταιρίες Wind και Vodafone, ο Σύλλογος Δανειζομένου Προσωπικού Τραπεζικού Τομέα (ΣΥΔΑΠΤΤ), ο σύλλογος εργαζομένων στην Ethnodata, θα αναδείξουν από κοινού με τους διοικητικούς υπαλλήλους που απεργούν, σε συνέντευξη τύπου, την «αναδιάρθρωση των εργασιακών σχέσεων που επιβάλει η κυβέρνηση και η τρόικα σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, καταργώντας τη μισθωτή εργασία και μετατρέποντας τους εργαζόμενους σε σκλάβους των εργολαβικών εταιριών.»] Επίσης η Πανεπιστημιούπολη, που είναι κλειστή για την ακαδημαϊκή κοινότητα, ανοίγει «με έγκριση των πρυτανικών αρχών» για να γίνει το Σάββατο 9/11 το «3ο παζάρι προϊόντων Χωρίς Μεσάζοντες από το Δίκτυο Αλληλεγγύης Ζωγράφου»

Στα απαγορευμένα στους φοιτητές και καθηγητές κτίρια κυκλοφορούν επίσης και οι λεγόμενοι ‘αλληλέγγυοι’, πρόσωπα άσχετα με το πανεπιστήμιο, αλλά καθώς φαίνεται σχετικά με πολιτικές νεολαίες, οι οποίοι (και οποίες) συμμετέχουν στην περιφρούρηση και διέκοψαν εξετάσεις που στην αρχή της κρίσης είχε γίνει απόπειρα να διεξαχθούν.  

Όταν επισημάνθηκε τότε στους ‘αλληλέγγυους’ από τους υπεύθυνους καθηγητές ότι αυτό που κάνουν δεν είναι δημοκρατικό, απάντησαν ευγενέστατα «στ’ αρχ..ια μας» και είπαν ότι περιφρονούν τη δημοκρατία μας και δεν είναι δημοκράτες.

Να σημειώσουμε ότι στο Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν υπάρχει αντίστοιχη των διοικητικών απεργία των καθηγητών ούτε αποφάσεις των φοιτητών για καταλήψεις. Μόνο 2-3 σύλλογοι ΔΕΠ, από τους πολλούς του Πανεπιστημίου, αποφάσισαν να απέχουν από τα διδακτικά τους καθήκοντα (δώρον άδωρον αφού τα κτίρια είναι έτσι κι αλλιώς κλειστά) μετά από συνελεύσεις των γνωστών πλέον διαδικασιών. Ενδεικτικά, η απόφαση για αποχή της τελευταίας συνέλευσης των μελών ΔΕΠ της Σχολής Θετικών Επιστημών (με αριθμό μελών ΔΕΠ πάνω από 400 άτομα) που έγινε στις 29/10/2013, ελήφθη με 25 ψήφους υπέρ, 17 κατά, 9 λευκά και 1 αποχή ενώ για να θεωρείται ότι η συνέλευση έχει απαρτία αυτή συνεχίζεται διακεκομμένα ανά εβδομάδα από τον Σεπτέμβριο (ως να είναι η ίδια συνέλευση). Επιπλέον, η διαχείριση της κεντρικής ιστοσελίδας του ΕΚΠΑ και η διακίνηση ηλεκτρονικών μηνυμάτων σε όλο το Πανεπιστήμιο, έχει περάσει από τα υπεύθυνα όργανα, στα χέρια των απεργιακών επιτροπών χωρίς καμία επίσημη αντίδραση. Λάβαμε όλοι, π.χ., πρόσφατα ανυπόγραφη ανακοίνωση των Δυνάμεων του ΠΑΜΕ.

Γιατί όμως γίνεται η απεργία των διοικητικών; 

Διότι η κυβέρνηση αποφάσισε ότι θα φύγουν 1.349 διοικητικοί υπάλληλοι από 8 ΑΕΙ της χώρας, 498 από τους οποίους από το Πανεπιστήμιο Αθηνών.  

Πώς το αποφάσισε αυτό η κυβέρνηση; 

Διά της μεθόδου που απεικονίζεται σε περυσινή γελοιογραφία του Πετρουλάκη.

ΠΑΙΔΕΙΑ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Αριστερά, εκπαίδευση και αρχαία

Της Βάσως Κιντή 

Αναπληρώτριας καθηγήτριας Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
 

 

Η δημόσια αντιπαράθεση για τα αρχαία έδειξε για πολλοστή φορά ότι συζητούμε με κοινοτοπίες και συνθήματα, καθηλωμένοι σε αντιδικίες του παρελθόντος, αδιάφοροι για την ουσία και τη συνθετότητα των προβλημάτων.

Στη συζήτηση στη Βουλή για το Νέο Λύκειο, όπου αποφασίστηκαν ακόμη και οι ώρες διδασκαλίας των μαθημάτων, δεν παρουσιάστηκαν μελέτες για να τεκμηριωθούν οι προτάσεις που έγιναν αλλά διατυπώθηκαν ιδεολογικά περιχαρακωμένες απόψεις. 

 

Ως συνήθως, η Δεξιά προασπίζεται την αρχαιοελληνική και ορθόδοξη παράδοση και η Αριστερά ενδιαφέρεται με παλινωδίες να την περιορίσει. Λέω με παλινωδίες διότι, ενώ γενικά η Αριστερά λέει πως υπερασπίζεται τις ανθρωπιστικές σπουδές και καταδικάζει τη χρησιμοθηρική γνώση, στη συγκεκριμένη περίπτωση καταδίκασε τα αρχαία ως νεκρά και άρα (;) άχρηστα (χρήσιμα, και άρα υποχρεωτικά, μόνο στους μαθητές που επιλέγουν κλασική παιδεία). Και ενώ ο περιορισμός των αρχαίων σημαίνει μείωση των φιλολόγων, η Αριστερά δεν συμφώνησε με τον περιορισμό του αριθμού των εισακτέων στις φιλολογικές σχολές ούτε συμφώνησε με τη συγχώνευση τμημάτων Θεολογίας. Ο,τι να 'ναι και ό,τι βολεύει κάθε φορά, αρκεί να ακούγεται αφηρημένα προοδευτικό και να εξυπηρετεί επικοινωνιακές στοχεύσεις.

Μπορεί στην εκπαίδευση να είναι κριτήριο το τι είναι χρήσιμο ή τι δεν μισούν τα παιδιά; 

 

Τι σημαίνει «χρήσιμο»; Χρήσιμο για τους μαθητές ή για την κοινωνία συνολικά, για το αύριο ή για το απώτερο μέλλον; 

 

Συμβιβάζονται πάντοτε όλα αυτά; Και τι είναι χρήσιμο στους μαθητές; Αυτό που θα τους βοηθήσει στην επαγγελματική τους αποκατάσταση την οποία θα προεξοφλούν από τα θρανία; 

 

Και πώς θα ανακαλύψουν οι μαθητές την κλίση τους αν δεν τους προσφέρει το σχολείο τη δυνατότητα να γνωρίσουν πολλές διαφορετικές διαδρομές; 

 

Και ποιος θα κρίνει τι είναι χρήσιμο στους μαθητές; Οι ίδιοι, οι καθηγητές, οι γονείς, η Βουλή, το υπουργείο; 

 

 Σίγουρα οι μαθητές, ειδικά στο λύκειο, πρέπει να έχουν δυνατότητες επιλογής, το σχολείο όμως δεν είναι μόνο απόλαυση, προϋποθέτει και πειθαρχία. Αν δεν μάθεις να πειθαρχείς σε έναν τρόπο σκέψης και πράξης (τον μαθηματικό, τον φιλοσοφικό, τον εμπειρικό/επιστημονικό, τον θεολογικό, τον μουσικό, τον αθλητικό κτλ.), δεν θα μπορέσεις να τον κατακτήσεις και στη συνέχεια κάποτε να υπερβείς τα σπουδαία  επιτεύγματά του. Και η πιο καινοτόμα δημιουργία δεν είναι παρά μια αναμέτρηση με την παράδοση των επί μέρους κλάδων στην οποία μας μυεί το σχολείο ακόμη και με στοιχεία καταναγκασμού. Γι' αυτό το τι μισούν οι μαθητές δεν είναι κριτήριο για το τι δεν πρέπει να μάθουν. Γιατί τότε θα έπρεπε να περιορίσουμε, π.χ., και τα μαθηματικά αφού αρκετοί τα μισούν και τα τρέμουν.

Το τι πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία δεν πρέπει να προκύπτει από τις πιέσεις των συντεχνιών (αν έχουν ισχύ οι κοινωνιολόγοι διδάσκεται κοινωνιολογία, αν ο υπουργός είναι οικονομολόγος διδάσκονται οικονομικά κτλ.) αλλά από τις προτεραιότητες που θέτουμε ως κοινωνία και από συγκεκριμένες έρευνες που δείχνουν πότε και πώς πρέπει να διδασκόμαστε τα μαθηματικά, τη μουσική, τη φυσική, τα αρχαία.  

 

Η μέθοδος που μαθαίνουμε τα αρχαία είναι προφανές ότι πάσχει αφού, παρά τα χρόνια διδασκαλίας, μετά δεν μπορούμε να κατανοήσουμε ούτε μία παράγραφο, όχι από τον Ομηρο που είναι μακρινός αλλά ούτε από τον Πλάτωνα ή τον Αριστοτέλη, ενώ στο εξωτερικό μαθαίνουν σε πολύ λίγο χρόνο να διαβάζουν αρχαιοελληνικά κείμενα. 

 

Ούτε το πότε πρέπει να τα διδασκόμαστε έχει μελετηθεί εμπειρικά. Για το θέμα έχουν εκφραστεί προσωπικά σπουδαίοι φιλόλογοι στο παρελθόν, όπως ο Εμμ. Κριαράς και ο Δ. Μαρωνίτης, αλλά σε ένα διαφορετικό πλαίσιο, όταν το επίδικο ήταν η καθιέρωση της δημοτικής και η απαλλαγή από την εθνικιστική καπηλεία. 

 

Επίσης δεν έχει μελετηθεί κατά πόσον η διδασκαλία των αρχαίων κειμένων από μετάφραση βοήθησε την αρχαιογνωσία και τη συνολική συγκρότηση των μαθητών όταν επιχειρήθηκε για ένα διάστημα. Λέγεται δε ότι το σημαντικό δεν είναι τα αρχαία αλλά τα νοήματα που εξέφρασε η αρχαία ελληνική γλώσσα και αυτά πρέπει να συλλάβουμε με τη νέα ελληνική. Μα δεν υπάρχουν νοήματα χωρίς γλώσσα. Δεν είναι τα νοήματα κάποιες οντότητες σαν τις πλατωνικές ιδέες που αιωρούνται ελεύθερα αναμένοντας να συλληφθούν από τις λέξεις των εκάστοτε γλωσσών. Δεν είναι οι λέξεις σκεύη που γεμίζουν από νοήματα. Τα νοήματα δεν είναι παρά οι χρήσεις των λέξεων σε συγκεκριμένες περιστάσεις. Και πρέπει κανείς να μάθει τις χρήσεις αυτές (γραμματικές, συντακτικές, λογοτεχνικές, επιστημονικές, καθημερινές κτλ.), δηλαδή τη γλώσσα, για να καταλάβει το πλήθος και τις διαφοροποιήσεις των νοημάτων. Η μετάφραση, ακόμη κι όταν είναι προσεκτική, κινδυνεύει να εξομοιώνει υπερβολικά την αρχαία με τη σύγχρονη γλώσσα εξαφανίζοντας με αναχρονισμούς τις διαφορές ή να υπερτονίζει την ξενότητα. Η εξοικείωση με την ίδια τη γλώσσα μάς γνωρίζει και τα νοήματα.

Στη συζήτηση για τα αρχαία και τα θρησκευτικά αναδείχθηκαν για άλλη μία φορά δύο θέματα:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η ολική επαναφορά (της Παιδείας στην μετριότητα)

Της Βάσως Κιντή 

Επίκουρης καθηγήτριας Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Με τις τροπολογίες που, σύμφωνα με πληροφορίες, προωθεί το υπουργείο Παιδείας (με αγαστή συνεργασία των τριών κυβερνητικών εταίρων) ξηλώνεται μεθοδικά όλη η λογική του νόμου που ψηφίστηκε πέρυσι και ο οποίος επιχειρούσε να μας συντονίσει κατά το δυνατόν με όσα συμβαίνουν διεθνώς. Μεταξύ πολλών άλλων:

• Επανερχόμαστε στα φέουδα των τομέων και των τμημάτων όπου πλέκονται τα πελατειακά δίκτυα. Οι εκλογές και οι εξελίξεις των καθηγητών επιστρέφουν στο Τμήμα (από τη Σχολή όπου βρίσκονταν με τον 4009), όπως επιστρέφουν οι κλινικές και τα εργαστήρια.

• Βγαίνουν στο προσκήνιο οι κομματικές παρατάξεις, καθώς επανέρχονται οι φοιτητές στις συνελεύσεις των τμημάτων, όπως ίσχυε παλαιά.

• Παραδίδεται το πανεπιστήμιο στη συντεχνία των καθηγητών του. Παύει η διεθνής προκήρυξη για τον πρύτανη (μόνο καθηγητής του ιδρύματος μπορεί να είναι υποψήφιος) και τα εξωτερικά μέλη των Συμβουλίων δεν χρειάζεται να έχουν διακριθεί στην κοινωνική, οικονομική ή πολιτική ζωή. Αρκεί να έχουν διακριθεί στις επιστήμες, στις τέχνες και στα γράμματα, δηλαδή να είναι κατά κανόνα πρώην καθηγητές.

• Αποδυναμώνονται το Συμβούλιο Ιδρύματος και η αυτοτέλεια: ο πρύτανης μετά την εκλογή του από τους καθηγητές (και τους μη μόνιμους λέκτορες) διορίζεται όχι από το Συμβούλιο αλλά από τον υπουργό Παιδείας.

• Οι κοσμήτορες εκλέγονται και με τις μειωμένες πλέον αρμοδιότητές τους δεν θα ενδιαφέρονται να ελέγξουν κανέναν από τους ψηφοφόρους τους, αφού θα μεριμνούν για επανεκλεγούν, καθώς θα επιτρέπεται δεύτερη θητεία.

• Αποσυνδέεται η χρηματοδότηση των πανεπιστημίων από την υποχρέωσή τους να εφαρμόσουν τον νόμο. 

Η σιωπή δεν συνιστά συναίνεση

Γράφει η Βάσω Κιντή

Αναπληρώτρια καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Το προσχέδιο νόμου που παρουσίασε η κυβέρνηση σχετικά με τη δωρεά και τη μεταμόσχευση οργάνων, και το οποίο προβλέπει ότι όλοι οι πολίτες είναι δυνάμει δότες, εκτός εάν έχουν ρητώς εκφράσει τη βούλησή τους ότι δεν επιθυμούν να χρησιμοποιηθούν τα όργανά τους για μεταμόσχευση, προσπαθεί να αντιμετωπίσει την αυξημένη ζήτηση μοσχευμάτων. (Ενας άλλος τρόπος που έχει υιοθετηθεί στο παρελθόν και ο οποίος προτείνεται από ορισμένους και για το μέλλον είναι να αλλάξει ο ορισμός του θανάτου και να μετατεθεί π.χ. νωρίτερα ώστε να μεγαλώσει ο αριθμός των δυνάμει δοτών.)

Η ρύθμιση της κυβέρνησης προϋποθέτει τη λεγόμενη εικαζόμενη συναίνεση των δυνάμει δοτών. Αυτό σημαίνει ότι η πολιτεία υποθέτει ότι οι πολίτες επιθυμούν να είναι δότες αλλά, για συγκυριακούς λόγους, παρέλειψαν να το δηλώσουν. Εικάζει, επομένως, ότι η σιωπή τους συνιστά έκφραση της συναίνεσής τους. 

Με ποια έννοια όμως μπορεί να εκλαμβάνεται η σιωπή ως συναίνεση ειδικά μάλιστα όταν στη μη εικαζόμενη αλλά πραγματική συναίνεση απαιτούμε τεκμήρια που να δείχνουν ότι η συναίνεση δίδεται ελεύθερα και μετά την κατάλληλη ενημέρωση; 

Επιπλέον, πώς τεκμαίρεται ότι οι πολίτες θα ήθελαν πράγματι να είναι δότες ώστε να εικάζεται η συναίνεσή τους;

Συνήθως γίνεται αναφορά σε έρευνες γνώμης όπου οι πολίτες εκφράζονται θετικά γενικά για τη μεταμόσχευση οργάνων. Ωστόσο αυτή η αφηρημένη επιδοκιμασία δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκην ότι επιθυμούν να γίνουν και οι ίδιοι δότες οργάνων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ τα ποσοστά όσων διάκεινται θετικά προς τις μεταμοσχεύσεις οργάνων είναι πολύ υψηλά, πολύ λίγοι καταγράφουν τη βούλησή τους να γίνουν οι ίδιοι δωρητές σώματος. Εχουν μάλιστα παρατηρηθεί σημαντικές διαφορές ανάμεσα στο ποσοστό που δηλώνει στις έρευνες ότι είναι οι ίδιοι δότες και στα επίσημα στοιχεία. Αυτό δεν οφείλεται σε λάθος ή αμέλεια. Αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος έχει ακόμη, για διάφορους λόγους, δικαιολογημένους ή όχι, πολλούς δισταγμούς να δωρίσει τα όργανά του ενώ αναγνωρίζει την ευρύτερη σημασία μιας τέτοιας δωρεάς. Αλλωστε, αυτή η ερμηνεία είναι και ο λόγος που, κατά τη γνώμη μου, αντιστρέφεται η ως τώρα πρακτική.

Στόχος της νέας ρύθμισης δεν είναι η ικανοποίηση της εικαζόμενης επιθυμίας των πολιτών αλλά η μεγιστοποίηση της γενικής ωφέλειας. Ομως η πολιτεία εκτός από τη μέριμνα που πρέπει να επιδεικνύει για τη γενική ωφέλεια, οφείλει να σέβεται την αυτονομία των πολιτών και το δικαίωμα να ορίζουν το σώμα τους έστω και όταν η συμπεριφορά τους δεν συνάδει με μια ορισμένη έννοια ηθικής. Δεν είναι απαραίτητο δηλαδή να φέρονται ηθικά ώστε να δικαιούνται να ορίζουν το σώμα τους. Βεβαίως υπάρχουν περιπτώσεις όπου αυτό το δικαίωμα περιορίζεται (π.χ., η πολιτεία δεν επιτρέπει να μεταχειριζόμαστε το σώμα μας ως εμπόρευμα), και θα πρέπει να εκτιμηθεί κατά πόσον, και σε αυτή την περίπτωση, είναι δικαιολογημένη, και με ποιους όρους, η παρέμβαση της πολιτείας. Δεν πρέπει πάντως να αντικατασταθεί η έννοια της ατομικής δωρεάς από την έννοια του κοινού πλουτοπαραγωγικού πόρου προς διάθεση.

Το σχέδιο αυτό φέρνει στην επιφάνεια και πολλά άλλα φιλοσοφικά ζητήματα: τι είναι θάνατος και τι ζωή, σε τι συνίσταται η προσωπική μας ταυτότητα, σε ποιον ανήκει το σώμα μας και τι σημαίνει ότι ανήκει, έχουμε και τι είδους υποχρεώσεις απέναντι στους νεκρούς, αν μπορούν οι νεκροί να υποστούν βλάβη, πώς σταθμίζεται η γενική ωφέλεια απέναντι στα ατομικά δικαιώματα, κ.λπ.

Η ηθική υπεράνω του συμφέροντος

Από την Βάσω Κιντη

Αναπληρώτρια καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Δικαιολογείται ηθικά η ξένη ανθρωπιστική παρέμβαση σε μια χώρα; Η ίδια η αναφορά στην ηθική σε ό,τι αφορά τη διεθνή πολιτική και τις διεθνείς σχέσεις δημιουργεί αμέσως επιφυλάξεις και σκεπτικισμό, αν όχι μειδιάματα και ειρωνεία. Θεωρείται δεδομένο ότι τα κράτη στη διεθνή σκηνή ενεργούν με βάση ένα στενά νοούμενο ίδιον συμφέρον, ότι η διεθνής πολιτική δεν είναι παρά συσχετισμός ισχύος και ότι η τυχόν επίκληση της ηθικής από τους διεθνείς παίκτες δεν είναι παρά ένα προπέτασμα καπνού που κρύβει τη σκληρή επιδίωξη ιδιοτελών στόχων.

Ωστόσο, ακόμη και ο πιο ρεαλιστής των διεθνών σχέσεων θα πρέπει, νομίζω, να αναγνωρίσει ότι οι κινήσεις στη διεθνή σκηνή μπορούν να αποτιμηθούν ηθικά, ότι ηθικές αξίες και αρχές ενσωματώνονται στους διεθνείς κανόνες και ότι η απόρριψη της ηθικής διάστασης μιας συμπεριφοράς υποδηλώνει και αυτή μια ηθική στάση.

Ποια ηθικά ζητήματα εγείρονται σε σχέση με τις λεγόμενες ανθρωπιστικές παρεμβάσεις; Ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ατομικών ελευθεριών, ζητήματα δικαιοσύνης, γενικού συμφέροντος, αυτονομίας και αξιοπρέπειας, ανθρωπιστικής αλληλεγγύης και βοήθειας. 

Επί Ψυχρού Πολέμου, ενώ δεν έλειπαν οι επεμβάσεις σε ξένα κράτη (π.χ., η επέμβαση της ΕΣΣΔ στην Τσεχοσλοβακία, των ΗΠΑ στη Γρενάδα, κτλ.), το θέμα της ανθρωπιστικής παρέμβασης δεν απασχολούσε τόσο πολύ διότι το διπολικό σύστημα της εποχής με τις παγιωμένες σφαίρες επιρροής δεν επέτρεπε πολλές κινήσεις.

Με την κατάρρευση του ΄89, χαλάρωσαν οι περιορισμοί που επέβαλλε ο ανταγωνισμός των υπερδυνάμεων και εντάθηκε η συζήτηση για το κατά πόσον είναι ηθικά θεμιτές οι παρεμβάσεις, δεδομένων των εξελίξεων στα Βαλκάνια, στον Κόλπο ή στην Αφρική, αλλά και της εξαιρετικής εμβέλειας και επιρροής που απέκτησε ο λόγος περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο οποίος μέχρι τότε αντιμετωπιζόταν από αρκετούς ως δάκτυλος του ιμπεριαλισμού.

Σήμερα μαζικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε μια χώρα μπορούν να δικαιολογήσουν ηθικά τη διεθνή παρέμβαση, ειδικά μάλιστα όταν οι εξεγερμένοι που καταδιώκονται και σφαγιάζονται από έναν τύραννο χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση επιζητούν οι ίδιοι τη διεθνή αρωγή, ώστε να διεκδικήσουν τον συλλογικό αυτοπροσδιορισμό τους.

Το ζήτημα της κρατικής κυριαρχίας, το οποίο αποτελούσε απαραβίαστη αρχή την προηγούμενη περίοδο, έχει χάσει πλέον την απόλυτη προτεραιότητά του έναντι των δικαιωμάτων και της ανθρωπιστικής μέριμνας, αφού θεωρείται ότι αξίζει τον σεβασμό μόνον όταν το κράτος παρέχει στους πολίτες του ένα ασφαλές πλαίσιο για να απολαμβάνουν τις ελευθερίες τους και να επιδιώκουν τα συμφέροντά τους χωρίς τον φόβο μιας εσωτερικής και εξωτερικής απειλής.

Οταν το κράτος αυτό όχι μόνο δεν μπορεί να εγγυηθεί εσωτερικά αυτό το ασφαλές πλαίσιο αλλά φθάνει στο σημείο να βομβαρδίζει τον ίδιο τον λαό του, ποια είναι η ηθική βάση της κυριαρχίας του; Η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί να αποστρέφει το βλέμμα της από την απροκάλυπτη βία ειδικά σε ένα ανοιχτό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον με τόσους σύνθετους διεθνείς δεσμούς. Γιατί το τίμημα της διεθνούς τάξης πρέπει να είναι η ανοχή μιας κατάφωρης αδικίας;

Ασφαλώς η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας δεν χρειάζεται να είναι κατ΄ ανάγκην στρατιωτική. Υπάρχουν και άλλες προηγούμενες επιλογές, οικονομικές, πολιτικές, διπλωματικές, που μπορεί να αποδειχθούν επαρκείς και αποτελεσματικές χωρίς την καταφυγή σε περαιτέρω βία. Ούτε η ανάληψη πρωτοβουλιών πρέπει να είναι αυθαίρετη και μονομερής.

Διεθνείς θεσμοί και οργανισμοί μπορούν να δρομολογήσουν κανόνες και να παράσχουν το πλαίσιο ώστε η ανησυχία και η μέριμνα της διεθνούς κοινότητας να μπορούν να εκφραστούν όχι ως επιθετική σταυροφορία αλλά ως υπεράσπιση των αρχών που η ίδια σταθμίζει και υιοθετεί.