2024: Οι λέξεις της χρονιάς που φεύγει

Διοργανώνουμε για 15η συνεχή χρονιά ψηφοφορία για τη Λέξη της Χρονιάς 2024. Οι λέξεις που πρώτευσαν τα προηγούμενα χρόνια, από το 2010 έως το 2023, δίνουν μια εικόνα της 14ετίας που πέρασε.
Ποια θα είναι η λέξη του 2024; Ψηφίζετε εδώ: https://t.co/4pcAbIrPHK pic.twitter.com/JtZS2bZCq8

— Nikos Sarantakos (@nikosarantakos) December 23, 2024

Tης ΛΕΝΑΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Υβριδικός πόλεμος Δεν ξέρεις πλέον από πού θα σου ‘ρθει. Ολα μπορούν να γίνουν στόχος: υποδομές μεταφορών και τηλεπικοινωνιών, στρατιωτικές βάσεις,  μεμονωμένα άτομα. Μήπως η πρόσφατη συντριβή του φορτηγού αεροσκάφους της DHL κοντά στο αεροδρόμιο του Βίλνιους (Λιθουανία), δεν βγάζει μάτι ότι δεν οφειλόταν σε τεχνικό πρόβλημα αλλά σε «δολιοφθορά»; Τι να πει κανείς και για την κυβερνοεπίθεση σε καναδική εγκατάσταση που επεξεργάζεται τα λύματα 1,2 εκατ. ανθρώπων (θα είχε γίνει το μάλε βράσε αν οι χάκερ δεν περιορίζονταν σε ένα μικρό μέρος των ψηφιακών συστημάτων). Οσο για  εκείνο τα «κομμένο» στα καλά καθούμενα υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών μεταξύ  Γερμανίας και Φινλανδίας, η υπόθεση «βρωμάει» από χιλιόμετρα. Ο «μπασταρδεμένος» πόλεμος ή πόλεμος γιαλαντζί δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά η εντατικοποίησή του σαφώς διευκολύνεται από τη ραγδαία τεχνολογική αλλαγή και την παγκόσμια –που να μην έσωνε– διασυνδεσιμότητα. Αποτέλεσμα; Ταχύτατη επιδείνωση του μόνιμου αισθήματος ανασφάλειας – πόσο πλέον; Δεν μπορείς να διακρίνεις τον πόλεμο από την ειρήνη ή, μάλλον, πόσο αντέχουν τα νεύρα σου αυτή τη διαολεμένη ειρήνη.

Μουρτζούκου Το όνομα που διαδέχτηκε στα δελτία ειδήσεων το «Πισπιρίγκου». 

Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ψίμυθο Το ουτοπικό νησί που απέκτησε σάρκα και οστά χάρη σε έναν ευφάνταστο λογαριασμό στο Χ (πρώην Twitter): «Να βρεις ένα ψεύτικο όνομα για νησί, φασέϊκο λίγο, Ψίμυθο π.χ., και να λες ότι φέτος η φάση ήταν εκεί. Δεν έχεις πάει Ψίμυθο; Ε, ρε φίλε, γα@@ Εγινε χαμός φέτος». Και ύστερα να οι  απανταχού ψευδοαναμνήσεις από τότε που πηγαίναμε στο νησί «με ένα παρεό, μια σουλουμπάμια και τα “Εκατό χρόνια μοναξιά”, ή «τότε που δεν πήγαινε πλοίο και κολυμπούσαμε έξι μίλια με τους γονείς μας για να φτάσουμε». Μέχρι και τρέλερ ντοκιμαντέρ για τις ομορφιές της ανύπαρκτης νήσου κυκλοφόρησε. Και τα τρολ της αντιπολίτευσης επωφελήθηκαν, σύμφωνα τουλάχιστον με τον υπουργό Υγείας Αδωνι Γεωργιάδη: «Παραιτήθηκε και ο τελευταίος αγροτικός γιατρός στην Ψίμυθο. Ενα νησί 600 κατοίκων και χιλιάδων επισκεπτών χωρίς γιατρό. Το ΕΣΥ του Αδωνι».

Aura (αύρα) Λέξη της χρονιάς για τη Γενιά Ζ. Δεν είναι η έννοια όπως την ξέραμε – η αίσθηση, η «ατμόσφαιρα» που δημιουργεί κάποιος με την παρουσία του. Περισσότερο έχει να κάνει με το πόσο «κουλ» είναι κάποιος ή έστω με πόσο κουλ τρόπο περιδιαβάζει την καθημερινότητά του. Στο TikTok και στα ελληνικά λύκεια μετρώνται και πόντοι της αύρας, τους οποίους κερδίζεις ή και όχι. Επί παραδείγματι, αν πιαστεί το δάκτυλό σου σε πόρτα, χάνεις αυτομάτως 1.000 πόντους αύρας, ενώ κερδίζεις κάμποσους αν, μετά από έναν χωρισμό, προχωρήσεις μπροστά χωρίς μαραθώνιους οδυρμούς. To χειρότερο είναι ότι η όλη τάση συνδέθηκε –σε διάφορες δήθεν ψαγμένες αναλύσεις– με την κλασική αρχαιότητα και τον Αριστοτέλη.

Παράγωγα της κλιματικής αλλαγής Τεράστια η γκάμα των κλιματικών όρων που εισέβαλαν στη ζωή μας κατά τη διάρκεια του έτους. Κλιματική δικαιοσύνη, διπλή καιρική διαταραχή, θερμική άνεση (το να αισθάνεσαι ικανοποιημένος από τις θερμικές συνθήκες του εργασιακού σου περιβάλλοντος, π.χ. να μη δουλεύεις σε δημόσια υπηρεσία με χαλασμένο ερ κοντίσιον), θερμική καταπόνηση, θερμικές καταιγίδες, δείκτης δυσφορίας και το κακό συναπάντημα.

Ick Η Γενιά Ζ έχει τη δική τη λέξη για να περιγράψει τις ενοχλητικές συνήθειες του άλλου (σε ένα ζευγάρι). Αναπόσπαστο κομμάτι του σύγχρονου dating (στα αγγλικά η λέξη «ick» είναι επιφώνημα αηδίας, κάτι σαν το δικό μας «μπλιάχ») αποτυπώνει μια τεράστια γκάμα συνηθειών που μπορεί να έχει ο άλλος (μέσα και έξω από το σπίτι) και που μπορεί να σε απωθήσουν (η έκφραση είναι  «he/she gives me the ick»). Ενδεικτικά, να θέλει να τρώει από το πιάτο σου στο πρώτο ραντεβού, να έχει βρώμικα νύχια ή να χειροκροτεί μετά την προσγείωση του αεροπλάνου.  

Μπάτσος Πενήντα χρόνια ακριβώς φέτος από τη μετάβαση στη δημοκρατία και ετοιμαζόμαστε να θεσπίσουμε αδικήματα λόγου. Η πρόταση για ποινικοποίηση της λέξης (όποιος την ξεστομίζει να αντιμετωπίζει αυτόφωρη δίωξη και απειλή φυλάκισης) έγινε από τον πρώην υπουργό Θάνο Πλεύρη. Η ΕΛ.ΑΣ. απάντησε με δικό της διαφωτιστικό βίντεο με τίτλο: «Ας εξηγήσουμε λοιπόν τι είναι μπάτσος».

Κασσελίστας (Kasselistas) Φανατικοί οπαδοί του Στέφανου Κασσελάκη που τον ακολουθούν παντού, εντός και εκτός (πλέον) ΣΥΡΙΖΑ. Από τα πιο hot φετινά συνθήματά τους: «Kάτω η Χούντα της Αριστεράς».

Demure (ντεμιούρ) Λέξη της χρονιάς για το Dictionary.com. Γεννήθηκε στο TikTok, όπου γεννιούνται πλέον αναγκαστικά οι περισσότεροι νεολογισμοί. Εγινε viral το καλοκαίρι χάρη στην plus size τρανς influencer Tζουλς Λεμπρόν, που ήθελε έτσι  («very demure, very mindful») να περιγράψει το μακιγιάζ και τα ρούχα που χρησιμοποιεί στη δουλειά και είναι διακριτικά και χαμηλών τόνων, και όχι φανταχτερά, πολύ έντονα ή αποκαλυπτικά (το βίντεο που τράβηξε μέσα από το αυτοκίνητό της μετράει μέχρι σήμερα 54,5 εκατ. προβολές). Η λέξη έγινε ανάρπαστη. Ακόμα και ο Λευκός Οίκος (του Μπάιντεν) τη χρησιμοποίησε στον λογαριασμό του προκειμένου να προωθήσει νομοσχέδιο που θα απαλλάξει 5 εκατομμύρια Αμερικανούς από τα φοιτητικά τους χρέη. Οταν προσδιορίζει πρόσωπο, το «demure» σημαίνει «συγκρατημένος» σε εμφάνιση ή συμπεριφορά.

«They are eating their dogs… they are eating their cats» («Tρώνε τους σκύλους τους… τρώνε τις γάτες τους») Η ατάκα της χρονιάς για τους μετανάστες στο Σπρίνγκφιλντ του Οχάιο ανήκει δικαιωματικά στον καθόλου demure Ντόναλντ Τραμπ (από το debate με τη Χάρις τον Σεπτέμβριο). Απειρα τα memes με pets προς βρώση, αλλά και μια εξαιρετικά επιτυχής μουσική διασκευή.  

Βrain rot (σήψη του μυαλού ή του εγκεφάλου) Επρεπε να βρεθεί ένας όρος που να συμπυκνώνει την «επιδείνωση της διανοητικής κατάστασης ενός ατόμου» από τον εθισμό του στα σόσιαλ, το «κάψιμο» σε memes ή TikTok βίντεο με μωρά, γάτες και ρακούν, και γενικά από την υπερκατανάλωση «ευτελούς διαδικτυακού περιεχομένου». Στην αρχή τον χρησιμοποιούσαν οι πολύ νέοι (Γενιά Ζ κτλ.), στην πορεία όμως έγινε τόσο mainstream που επιλέχθηκε και ως λέξη της χρονιάς από το λεξικό της Οξφόρδης. Παρουσιάζει ενδιαφέρον ότι το brain rot επινοήθηκε για πρώτη φορά πολλά χρόνια πριν τη γέννηση του Ιντερνετ, το 1854, από τον Χένρι Ντέιβιντ Θορό στο προφητικό βιβλίο του «Walden: H Ζωή στο Δάσος». Παραθέτω εδώ κάτι άλλο, νομίζω σχετικό, που γράφει ο Θορό στο ίδιο έργο: «Γιατί πρέπει να ζούμε τόσο βιαστικά και τόσο σπάταλα;». 

Ανεμογεννήτριες χωρίς μπαταρίες Το πλέον καυτό κλιματικό ζήτημα της φετινής χρονιάς μετά τα αστακοκάραβα.

Kate–gate Τώρα που γύρισε και στα επίσημα καθήκοντά της, έχει ξεχαστεί η υπόθεση και ο διασυρμός έχει αντικατασταθεί από συμπόνοια και πατ πατ στην πλάτη, αλλά η Κέιτ Μίλντλετον είχε εκείνη την περίοδο ακούσει τα εξ αμάξης για την άτσαλα πειραγμένη φωτογραφία για τη γιορτή της μητέρας. Oυδείς βέβαια υποψιάζεται ότι στην πραγματικότητα δεν της καιγόταν καρφάκι, γιατί όταν τα κουτσομπολιά θέριευαν εκείνη έκανε χημειοθεραπεία. 

Affordating Dating με οικονομικά υποφερτούς όρους, γιατί η ακρίβεια δεν πατάσσει τη λίμπιντο.

Ουδέτερη γονεϊκότητα Αυτό που προέταξε στις αρχές της χρονιάς η Ιερά Σύνοδος προκειμένου να αντιταχθεί στους εμπνευστές του νομοσχεδίου για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών, οι οποίοι «προωθούν την κατάργηση της πατρότητας και της  μητρότητας».

Merde (σκατά) Μια μικρή σύνοψη της πολιτικής κατάστασης στη Γαλλία τη φετινή χρονιά (όπως την αποτύπωσε και ο Economist στο πρόσφατο εξώφυλλό του). Τι να σου κάνει η πρώτη πλωτή τελετή έναρξης των Jeux de la XXXIIIe Olympiade στον Σηκουάνα, τι να σου κάνει και η (ανακαινισμένη) Νοτρ Νταμ; 

Δικό σου το σώμα, δική μου η επιλογή Μεγάλο σουξέ είχε φέτος στις ΗΠΑ η παραφθορά του συνθήματος υπέρ του δικαιώματος στην άμβλωση «Δικό μου το σώμα, δική μου η επιλογή» (υπάρχει και πιο σκοτεινή βερσιόν, με την επωδό «για πάντα», αμφότερες με σαφείς νύξεις περί βιασμού). Κάποιοι αμερικανοί γονείς αντιστέκονται σε αυτό το νέο παλιρροϊκό κύμα μισογυνισμού μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, και ποστάρουν στο TikTok βίντεο με μαθήματα αυτοάμυνας στις τρίχρονες κόρες τους.

GenCast Το ChatGPT έχει σχεδόν παλιώσει (μόλις έγινε δύο ετών). H Tεχνητή Νοημοσύνη επιστρέφει με το νέο μοντέλο της Google (προϊόν του βρετανικού ερευνητικού εργαστηρίου DeepMind), το οποίο υπόσχεται μετεωρολογικές προβλέψεις μέχρι και 15 μέρες νωρίτερα. Από σήμερα κιόλας, δηλαδή, μπορείς να γνωρίζεις τι ανσάμπλ θα φορέσεις την Παραμονή των Χριστουγέννων (και τι μικροδιορθώσεις θα χρειαστεί να κάνεις αν βρεθεί στο διάβα σου μια κακοκαιρία Bora, o Τυφώνας Μίλτον ή κάτι άλλο βιβλικό).

Διότι δεν χωράμε Σύνθημα όσων...

 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ: H εφηβεία των ΧΧΧ

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ...

Της ΛΕΝΑΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

 

To δικό µου παιδί να βλέπει τσόντα στο Internet; 

 

Α πα πα, ούτε κατά διάνοια. Και ας του έχω πάρει smartphone (από την Ε' Δημοτικού) και ας μην έχω ιδέα τι χαζεύει με τις ώρες όταν εγώ λείπω από το σπίτι (ή μαζεύω τα μάλλινα στο διπλανό δωμάτιο) και ας κοιμάται το βράδυ με το κινητό κάτω από το μαξιλάρι (τι, υστερίες θα κάνουμε τώρα; 

 

 Η γενιά αυτή έτσι μεγαλώνει, δεν μπορείς να τους το απαγορεύσεις), και ας μην έχουμε μιλήσει ποτέ για την πορνογραφία (τι να πούμε δηλαδή, λέγονται με τους γονείς αυτά τα πράγματα;). Οχι, αποκλείεται. Το δικό μου παιδί δεν έχει μπει ποτέ στο Pornhub.  

Η γονεϊκή αφέλεια είναι ένα βασικό σύμπτωμα. Και δεν αφορά βέβαια μόνο την Ελλάδα. Η προκαταρκτική ανάλυση των δεδομένων μιας έρευνας που διενήργησε το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα (2016) σε 600 ζευγάρια παιδιών με έναν από τους γονείς τους κατέδειξε ακριβώς αυτό. Οι γονείς που πίστευαν ότι τα παιδιά τους (ηλικίας 14-18 ετών) έβλεπαν πορνογραφικό υλικό στο Internet ήταν οι μισοί από τα παιδιά που δήλωσαν ότι πράγματι έβλεπαν. Οσον αφορά δε τις διαφορετικές σεξουαλικές «τεχνικές», οι γονείς υποτιμούσαν ακόμη και 10 φορές αυτές που «έψαχναν» τα παιδιά τους.

H εγχώρια γονεϊκή αφέλεια όμως συνυπάρχει με ένα περίεργο μείγμα αδιαφορίας, ενοχής και ψευδοσυντηρητισμού. Γιατί αυτά αφορούν, σχεδόν πάντα, τα παιδιά των άλλων. Και βέβαια στο φόντο το ελληνικό σχολείο, που όσον αφορά τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση διανύει την Εποχή του Χαλκού (οι εξαιρέσεις προοδευτικών ιδρυμάτων και εκπαιδευτικών απλώς έρχονται να επιβεβαιώσουν τον κανόνα). 

 

«Στο σχολείο μπαίνεις και ξεχνάς τελείως την έννοια του σεξ» μου είχε πει ένας 15χρονος μαθητής από δημόσιο σχολείο της Αθήνας, στο πλαίσιο ενός ρεπορτάζ για την πρώτη γενιά εφήβων στην Ιστορία που μεγαλώνει με ανεξέλεγκτη πρόσβαση στο πορνό. «Δεν σ' το περνάνε καν σαν κάτι "απαγορευμένο". Είναι σαν να μην υπάρχει».  

 

Δεν χρειάζεται να απορεί λοιπόν κανείς γιατί τα adult sites έρχονται συχνά να πάρουν τη θέση της ανύπαρκτης sex education. Ηδη αρκετές έρευνες αποκαλύπτουν το σχεδόν αυτονόητο: το Διαδίκτυο παραμένει η βασική πηγή πληροφόρησης όσον αφορά το σεξ (μετά τους φίλους, τα αδέλφια, το σχολείο και - χα, χα, χα - τους γονείς).

Porn Literacy. Πορνογραφικός Αλφαβητισμός. 

 

Ναι, σύμφωνα με  άρθρο του «New York Times Magazine», παρέχεται σχετικό μάθημα σε μαθητές γυμνασίου και λυκείου από δημόσια σχολεία της Βοστώνης των ΗΠΑ (μια πρόσφατη προσθήκη στo Start Strong, ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης εφήβων). Ναι, κάποιες χώρες το έχουν πάρει απόφαση ότι η συντριπτική πλειονότητα αγοριών και κοριτσιών είναι πιθανό να εκτεθεί σε πορνογραφικές εικόνες ήδη από την πρώιμη εφηβεία (δεν είναι μόνο τα αυστηρώς ακατάλληλα adult sites, μπορεί να είναι κάλλιστα π.χ. και ένα mainstream βίντεο της Ριάνα) και το έχουν προσεγγίσει επιθετικά. Στη Δανία π.χ. (όπου, υπενθυμίζω, η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είναι υποχρεωτική από το 1970!), οι δάσκαλοι μιλούν για την πορνογραφία μέσα στην τάξη. «Από τη στιγμή που το πορνό βρίσκεται παντού γύρω τους, είναι σημαντικό τα νέα παιδιά να μάθουν να είναι καταναλωτές με κριτική σκέψη» έλεγε προ καιρού στον «Economist» ο Κρίστιαν Γκράουγκαρντ, καθηγητής Σεξολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ααλμποργκ.

Στην Ελλάδα βέβαια κάτι τέτοιο μοιάζει ένα κακόγουστο αστείο, γιατί...

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Το άδοξο τέλος του σχολείου

Tης ΛΕΝΑΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Θυμάμαι μια συζήτηση με γονείς δημόσιου σχολείου, σε εκείνες τις άδολες, προ κορονοϊού εποχές. Αφορούσε την τελετή αποφοίτησης μαθητών της Στ’ Δημοτικού, η οποία συνοδευόταν υποχρεωτικά και από επταήμερη εκδρομή στη Ρώμη. 

«Και τι γίνεται με τα παιδιά που δεν μπορούν να δώσουν τα 600 ευρώ για τις επτά μέρες στο εξωτερικό;» είχε τολμήσει κάποιος να ρωτήσει. 

«Τι να κάνουμε! Θα πάνε όσα μπορούν» είχε απαντήσει μια έμπλεος ενσυναίσθησης μητέρα.  

Η Covid-19 ήρθε εφέτος να βάλει τέλος στα μεγαλεπήβολα σχέδια (γεννητόρων και εκπαιδευτικών) για την αποφοίτηση, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Μόνο που έβαλε Χ και στα λιγότερο μεγαλεπήβολα, ακόμα και στα αυτoνόητα σχέδια· σε όλα εκείνα τα μικρά και μεγάλα τελετουργικά αποχαιρετισμού στο τέλος της σχολικής χρονιάς.  

Μεγάλη πληγείσα βέβαια η φετινή Γ΄Λυκείου, το μεγάλο θύμα του SARS-CoV-2 ανά τον πλανήτη. «Πολύ άδοξο το τέλος του σχολείου για αυτά τα παιδιά» μου εξομολογείται καθηγήτρια σε δημόσιο λύκειο της Αθήνας. «Ολο αυτό που συμβαίνει τους στερεί το δικαίωμά τους να πουν αντίο. Ο αποχαιρετισμός αυτός είναι πολύ σημαντικός, ειδικά για τα παιδιά που φέτος βιώνουν το οριστικό τέλος της σχολικής ζωής τους. Ο γιος μου, που διαβάζει για τις Πανελλαδικές, θέλει να πάει στο σχολείο, όχι τόσο για τα μαθήματα, αλλά για να μπορέσει να πει ένα “γεια” στους συμμαθητές και τους καθηγητές του. Το σχολείο είναι ένας ολόκληρος κόσμος. Είναι τεράστια απώλεια να χάσεις το τέλος της χρονιάς: τις πλάκες με τους καθηγητές, τα μπουγέλα (που δεν επιτρέπονται, αλλά κάθε χρόνο γίνονται), τις εξόδους, τα σχέδια για το πρώτο “ενήλικο” καλοκαίρι». 

«Δεν πήραμε χαμπάρι ότι τελείωσε η χρονιά» μου λέει 17χρονη νεαρή από το τμήμα του I.B. (Ιnternational Baccalaureate) ιδιωτικού σχολείου (για τα τμήματα αυτά, οι εξετάσεις ακυρώθηκαν, άρα το έτος έχει ήδη λήξει). «Δεν κατάλαβα ότι η 10η Μαρτίου ήταν η τελευταία μέρα του σχολείου. Oτι ήταν η τελευταία μέρα που μιλούσα με τον τάδε καθηγητή, η τελευταία μέρα που έβλεπα τα παιδιά με τα οποία έχουμε περάσει μαζί έξι ολόκληρα χρόνια, ειδικά αυτά που δεν είναι οι κολλητοί μου». 

Στη δική της περίπτωση (όπως και σε αρκετούς μαθητές ιδιωτικών σχολείων) προστίθεται και η απώλεια του μεγάλου event της αποφοίτησης με τα βραβεία, τα κοστούμια και τα φορέματα, τα afterparty κ.ο.κ. 

«Δεν μας έχουν σβήσει τελείως την ελπίδα ότι κάτι μπορεί να γίνει. Γι’ αυτό δεν είμαστε ακόμα τελείως “στα πατώματα”». Για όσους, πάλι, διαβάζουν πυρετωδώς για τις Πανελλαδικές, χάνεται και αυτή η ενδυναμωτική προσδοκία του πρώτου ξέφρενου, «ενήλικου» μετά.  

«Τελειώνω το σχολείο και αισθάνομαι ότι όλο αυτό δεν έχει γίνει ομαλά, ότι κάτι δεν έχω χορτάσει» μου λέει έτερη 18χρονη νεαρή από δημόσιο σχολείο της Αττικής. «Κανονικά θα κάναμε μια γιορτή, θα ντυνόμασταν, θα βγάζαμε φωτογραφίες και, όποιος ήθελε, έναν λόγο για το τι του άφησε το λύκειο… Ειδικά όταν διαβάζεις γα τις εξετάσεις και πέφτεις καμιά φορά ψυχολογικά, είναι ωραίο να ονειρεύεσαι τις διακοπές, το πρώτο αυτό καλοκαίρι… Φέτος, όμως, δεν έχω τι να περιμένω, είναι όλα στον αέρα…». 

«Seniors, έχουμε γλυκόπικρα νέα όσον αφορά την αποφοίτηση της τάξης του 2020». Ετσι ξεκινούσε το μέιλ που έλαβε προ ημερών η 18χρονη Δάφνη, Ελληνοαμερικανίδα που φοιτά στο Berkeley High στην Bay Area τού Σαν Φρανσίσκο. «Επειδή χάνουμε φέτος ακόμα και το prom, τον χορό που περιμένουμε όλοι εδώ και χρόνια, το σχολείο μου έχει προσλάβει μια εταιρεία digital marketing να μας διοργανώσει τουλάχιστον μια διαδικτυακή τελετή αποφοίτησης!». Το παραπάνω μέιλ περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, οδηγίες για το πώς οι seniors (κατ’ αντιστοιχίαν οι απόφοιτοι της Γ΄Λυκείου) θα παραλαμβάνουν κατά αλφαβητική σειρά την τήβεννο και τη λοιπή εξάρτυση για την ψηφιακή αποφοίτηση που θα λάβει χώρα στις 12 Ιουνίου και θα ανέβει στο YouTube. 

Οι γονείς της τι λένε; «Μου έχουν πει να κάνουμε κάτι εδώ στο σπίτι, αλλά prom με τη μαμά και τον μπαμπά;». «Οι ίδιοι άλλωστε έχουν πιο σοβαρά θέματα να λύσουν» συμπληρώνει, εξηγώντας μου τις οικονομικές δυσκολίες που έχουν ανακύψει. Σημειωτέον ότι η απώλεια του προαναφερθέντος «prom» είναι ιδιαίτερα τραυματική για τους αμερικανούς εφήβους (κάτι παραπάνω από σαφές για όποιον έχει δει αμερικανικό σινεμά και αμερικανική τηλεόραση). Διόλου τυχαίο ότι το Διαδίκτυο έχει φέτος κατακλειστεί από (συχνά λίαν κιτς) βίντεο (σύμφωνα με το Atlantic, ιδιαίτερα στο Tik Tok) από τεθλιμμένους/ες αποφοίτους με σμόκινγκ και τουαλέτες ζαχαροπλαστείου να κοιτούν απορημένοι/ες τον φακό μέσα από την κουζίνα του σπιτιού τους. Μάλιστα, η πλατφόρμα Zoom προσφέρει και ειδικά πλουμιστά φόντα για prom.  

Η κάμερα του FaceTime δεν κρύβει τη συννεφιά στο κοριτσίστικο χαμόγελο της Δάφνης: «Ξέρετε, ήταν αυτό που ονειρευόμουν από τότε που ξεκίνησα το λύκειο. Νιώθω ότι ποτέ δεν θα γίνει αυτό το “κλείσιμο” για μένα, να όπως όταν κλείνεις ένα βιβλίο. Οτι δεν θα πετάξω το καπελάκι μου στον αέρα, δεν θα κάνω σχέδια γι’ αυτό το πρώτο καλοκαίρι μετά το σχολείο, ότι δεν θα ζήσω όλα αυτά που σε κάνουν να πιστεύεις πως όλος αυτός ο αγώνας was worth it (άξιζε τον κόπο)». 

Και σε πολλά ελληνικά σχολεία γίνονται σήμερα υπόγειες διαβουλεύσεις για την αποκατάσταση αυτής της απουσίας, π.χ. σύλλογοι γονέων καταστρώνουν σχέδια για τη δημιουργία αποχαιρετιστήριου φιλμ (με όλα τα παιδιά να λένε ένα “γεια” από το υπνοδωμάτιό τους), ενώ σε κάποια ιδιωτικά παλεύουν ακόμα να διασώσουν ό,τι μπορούν από το γκλάμουρ του «commencement» της Γ΄Λυκείου. 

Ακόμα και νηπιαγωγεία και παιδικoί σταθμοί αγωνίζονται να ενορχηστρώσουν ένα μικρό αντίο (για να έχουν οι μπόμπιρες να θυμούνται κάτι παραπάνω από τη μαμά και τον μπαμπά να περιλούζουν με χλωρίνη το σπίτι). 

«Ο επίλογος της σχολικής χρονιάς είναι πάντα και σε όλες τις βαθμίδες σημαντικός. Οσο και ο πρόλογος» μου αναφέρει η διευθύντρια ιδιωτικού παιδικού σταθμού της Αθήνας. «Οι γιορτές και οι εκδηλώσεις δίνουν χρόνο και χώρο εντός μας, τόσο σαν βίωμα, όσο και σαν διεργασία να συναντηθούμε και να αποδεχτούμε ένα τέλος. Το τέλος της συνθήκης που μας συντρόφευσε έναν ολόκληρο χρόνο. Γι’ αυτό υπάρχει συχνά συγκίνηση, γέλιο, κλάμα. Oλοι όσοι συμμετέχουμε, αναπολούμε, ανατρέχουμε, είτε θέλουμε είτε όχι, σε ό,τι τελειώνει, γιορτάζουμε, όμως, και με λίγο φόβο για το άγνωστο, την προσδοκία για την καινούργια αρχή». 

Παρατηρώ τον λίγο χλωμό από την κλεισούρα 12χρονο γιο μου, την ώρα που κάνει ένα ακόμα διαδικτυακό μάθημα. Φέτος, τελειώνει το Δημοτικό (σε δημόσιο σχολείο) και υπό κανονικές συνθήκες θα απολάμβανε τον Ιούνιο τη γιορτή των «μεγάλων», που αποχαιρετούν και αλλάζουν εκπαιδευτική βαθμίδα και σχολείο. Η δασκάλα του κάνει ό,τι μπορεί για να τον στηρίξει, οι γονείς όλο και κάτι (ψηφιακό πάλι) θα σκαρφιστούμε. Είμαι σχεδόν πεπεισμένη ότι ουδείς μας έχει πάρει αληθινά πρέφα τι του έχει αφήσει (σε αυτόν και τους συμμαθητές του) η βίαιη διακοπή από το σχολείο… 

 Ισως τελικά ο κορονοϊός να επιτέλεσε ένα...

ΚΟΙΝΩΝΙΑ και ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ: Αλίμονο στους γέρους!

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Της ΛΕΝΑΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

 

Πώς θα μοιάζεις γεροξούρας;  

Η FaceApp παίρνει μια φωτογραφία σου και σου προσθέτει λευκά μαλλιά, ρυτίδες, προγούλι, «σακούλες», γκρίζους κροτάφους, «πόδια της χήνας» (στα μάτια) και όλα αυτά τα απεχθή και μακριά- από- εμάς αξεσουάρ της γήρανσης.  

Τα υπόλοιπα είναι λίγο πολύ γνωστά. Μαζική κατάδυση στην #FaceAppChallenge, κατόπιν εορτής υστερία γύρω από την ασφάλεια της εφαρμογής που «κατέβασαν» 100 εκατ. άνθρωποι σε 121 χώρες, φόβος για ρωσικό δάκτυλο, στις ΗΠΑ ο γερουσιαστής Τσακ Σούμερ ζήτησε την παρέμβαση του FBI, μερικός καθησυχασμός, άλλωστε τα δεδομένα όλων μας είναι ήδη βορά της ψηφιακής ζούγκλας. 

Απ΄όλα αυτά προσωπικώς κρατώ την εξόχως γουστόζικη ιδέα του Κωστή Μαραβέγια: έβαλε τον γέρικο εαυτό του _που τυγχάνει φτυστός ο Στίβεν Σπίλμπεργκ_ και πόζαρε δίπλα στην (απείραχτη, όπως είναι δηλαδή σήμερα) σύντροφό του Τόνια Σωτηροπούλου, κοτσάροντας τη λεζάντα: «14.03.2069. Με την εγγονή μου Αντωνία στην απονομή των Όσκαρ». 

Κρατώ βέβαια και αυτή την παιγνιώδη, ναρκισσευόμενη διάθεση απέναντι στο γήρας. Είναι σαν να αλλάζεις χρώμα ματιών, να αλλάζεις _για λίγο_ φύλο ή να βλέπεις πώς θα ήταν ο δίδυμος αδελφός που δεν έχεις (και αυτά μέσα στις δυνατότητες του FaceApp). Ενας ωραίος τρόπος να περάσεις την ώρα και να γίνεις viral.  

Στην εποχή της «αθνητότητας» («amortality»), όπως την αποκαλούσε προ ετών το αμερικανικό «Τime», όλοι και όλα «παίζουν» με τον χρόνο.  

Τα παιδιά μεγαλώνουν πρόωρα (γιατί δεν θέλουν να είναι παιδιά), οι έφηβες κάνουν μπότοξ («teen toxing»), οι γυναίκες κυοφορούν το πρώτο τους παιδί όσο πιο αργά μπορούν, η μέση ηλικία είναι παντελώς ακαθόριστη (άλλοι την τοποθετούν στα 40, άλλοι στα 50, άλλοι στα 60), τα 60 είναι τα νέα 40, τα 75 τα νέα 60 κοκ. 

Δεν μπορείς να φαντασιωθείς εαυτόν γέρο, παρά μόνο στο πλαίσιο μιας «έξυπνης» (ή ηλίθιας) app.  

Μήπως όλο αυτό το παιχνίδι δεν είναι παρά FOGO (Fear of Getting Old, δηλαδή Φόβος των Γηρατειών); 

Προχθές καθόμουν στις καρέκλες αναμονής στο ΚΕΠ Συντάγματος. Εχοντας μπροστά μου καμιά τριανταριά νούμερα και μηδέν μπαταρία στο κινητό μου, άφησα το βλέμμα μου να περιηγηθεί στην ανοιχτή οθόνη της τηλεόρασης, δίπλα από τα γκισέ. Συνειδητοποίησα ότι έβλεπα μια βιντεοσκοπημένη συναυλία της 60χρονης Μαντόνα (χωρίς φωνή). Προσπάθησα να την παρακολουθήσω, λησμονώντας ποιαν βλέπω στην οθόνη (η έλλειψη φωνής στη συσκευή και το γύρω περιβάλλον συνέδραμαν). Παρακολούθησα τότε ένα νευρώδες, καλογυμνασμένο, σέξι σώμα να «σφαδάζει» και να σέρνεται πάνω στην σκηνή, σαν αιλουροειδές. Ηταν ένα κορμί «νεανικό» που όμως αδυνατούσε να αλλάξει «πουκάμισο». Από κάτω έχασκε ανεξίτηλο το δέρμα του καλοσυντηρημένου αλλά τρομοκρατημένου με την αναπόφευκτη φθορά μεσήλικου οργανισμού. 

Οχι ότι μόνο οι διάσημοι φοβούνται τον χρόνο. Απλά ο φόβος τους είναι πιο εκτεθειμένος.  

Υποθέτω ότι επιτέλους ευοδώθηκε το όνειρο του λοξού βρετανού βιογεροντολόγου Oμπρι ντε Γκρέι που έχει τρελάνει τη Σίλικον Βάλεϊ: το γήρας αντιμετωπίζεται πλέον ως αρρώστια! Μπορείς να αντιστρέψεις αυτά που σε κάνουν να γερνάς. Μπορείς να θεραπεύσεις το γήρας, να το πατάξεις, να το νικήσεις. Αν δεν τα καταφέρνεις είσαι αποτυχημένος. Είναι η αποτυχία να χρησιμοποιήσεις τις δυνατότητες της τεχνολογίας, της βιογεροντολογίας, του γκότζι μπέρι, της hot yoga, της αντιγηραντικής κρέμας, της θεραπευτικής κλωνοποίησης, του διαλογισμού, των βιωματικών σεμιναρίων, των βλαστοκυττάρων, της συμφωνίας με τον Διάβολο.  

Αυτή η εντατική παθολογικοποίηση και ο ευτελισμός του γήρατος έχει κτιστεί πάνω σε ένα τερατώδες ψέμα. Σύμφωνα με τη βρετανή κοινωνιολόγο Αν Καρπφ, συγγραφέα του εγχειριδίου «Ηοw to Age» (The School of life) είναι το εξής:  

ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Aγένεια νέας γενιάς

 Tης ΛΕΝΑΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Τον απόλυτο εφιάλτη έζησε εσχάτως ο γνωστός βρετανός καθηγητής και πολιτικός Ρόμπερτ Γουίνστον ταξιδεύοντας με το τρένο από το Λονδίνο στο Μάντσεστερ. Μια γυναίκα στο ίδιο βαγόνι μιλούσε δυνατά στο κινητό, αγνοώντας παντελώς το παιδί της στο διπλανό κάθισμα (που φορούσε ακουστικά) αλλά και τους λοιπούς επιβάτες (που δεν είχαν προνοήσει να φορέσουν). Η ακατάσχετη λογοδιάρροια συνεχιζόταν επί μακρόν. Ο Γουίνστον, ειδικός σε θέματα γονιμότητας, ένιωθε παντελώς αδύναμος να συγκεντρωθεί στο οτιδήποτε. Οσο περνούσε η ώρα, άρχισε να τον λούζει κρύος ιδρώτας. Στα 30 λεπτά έκλεισε την εφημερίδα του, σήκωσε ανεπαίσθητα το αριστερό φρύδι και αποφάσισε να διοχετεύσει την οργή του. Οχι στη λυσίπονη θέα από το παράθυρο, αλλά στο Twitter.

Είχε περάσει σχεδόν μία ώρα. Η φωνή στο γειτονικό κάθισμα εξακολουθούσε να ηχεί, βροντερή, υστερική και επαίσχυντα αγενής, αλλά ο μαινόμενος καθηγητής είχε βρει διέξοδο. Μετά τα σαρκαστικά «τιτιβίσματα» («Εχοντας ήδη εξαντλήσει το ένα αφτί, τώρα χρησιμοποιεί το άλλο»), οι 40.000 ακόλουθοί του είχαν λάβει και φωτογραφίες της συνεπιβάτιδος.  


Το τρένο έφτασε επιτέλους στον σταθμό Μάντσεστερ Πικαντίλι. Ανυποψίαστη, η ξανθιά κυρία με το τηλέφωνο (η οποία δεν είχε πάψει να μιλάει) ακούμπησε με τη λευκή γόβα της την αποβάθρα και είδε τους δημοσιογράφους να την περιμένουν. Ηταν πια celebrity. Η αγένειά της είχε κάνει τον γύρο του Διαδικτύου.

Η αντίδραση του Γουίνστον πυροδότησε με τη σειρά της ένα διαδικτυακό κύμα οργής. Ποιος ήταν τελικά πιο αγενής; Η κυρία με τη λογοδιάρροια ή ο συνεπιβάτης της που την παρέδωσε με τέτοιο μένος στον ψηφιακό όχλο;  


Ο ίδιος (όταν πια τον κατηγόρησαν για bullying) αναγκάστηκε να επιδείξει μετριοπαθή μεταμέλεια: «Οπως και να έχει, μετανιώνω. Εσβησα τα tweets, αλλά ακόμη νιώθω ότι η παραβίαση της ιδιωτικότητας μπορεί να είναι διπλής κατεύθυνσης».

Στην ψηφιακή εποχή, οι κακοί τρόποι είναι κάτι σαν ιός. Οπως σημειώνει στο αμερικανικό «Τime» ο Ντάνι Γουάλας, συγγραφέας του βιβλίου «F*** You Very Much: The surprising truth about why people are so rude», «οι μελέτες δείχνουν ότι η αγένεια εξαπλώνεται ταχύτατα και επιθετικά, όπως το κοινό κρυολόγημα. Οταν γινόμαστε μάρτυρες απρεπούς συμπεριφοράς από άλλους αυξάνουμε τις πιθανότητες να γίνουμε και εμείς αγενείς αργότερα». Η ανωνυμία είναι καθοριστικός παράγοντας στην online καφρίλα και στο τρολάρισμα, αλλά «τελευταίες έρευνες καταδεικνύουν ότι στην πραγματικότητα είναι η απουσία οπτικής επαφής που μας επιτρέπει να γινόμαστε υπερβολικά αγενείς με τους άλλους».

Η αγένεια στην ψηφιακή εποχή έχει βρει πολλά κανάλια εκτόνωσης. Εκτός από το να ουρλιάζεις στο κινητό και να επιδίδεσαι σε «shaming» αγνώστων, η γκάμα μοιάζει ανεξάντλητη.  


Το πλέον διαδεδομένο είναι το περίφημο «phubbing» (εκ του phone snubbing, ήτοι αγνοώ κάποιον επειδή τσεκάρω επιδεικτικά και χωρίς να μου καίγεται καρφάκι το κινητό μου). Δεν είναι τυχαίο ότι σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Computers in Human Behavior» (2016) αντιμετωπίζεται πλέον ως απολύτως «φυσιολογική» και κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά.

Σύµφωνα µε τον Ντάνι Γουάλας, η οργή απέναντι στην (παλαιάς και νέας κοπής) αγένεια μπορεί να είναι καταστροφική:


  Γνωρίζατε αλήθεια ότι ...

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Στις δαγκάνες του photo album

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ...
Της ΛΕΝΑΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Το 2017 θα τραβηχτούν 1,3 τρισεκατομμύρια φωτογραφίες (πόσο παρωχημένοι, αλήθεια, ακούγονται σήμερα οι πανηγυρισμοί της Κodak το 2000 για το «ιστορικό ρεκόρ» των 80 δισεκατομμυρίων κλικ εκείνης της χρονιάς;).  


Ας μην παριστάνουμε τους ανίδεους, οι ειδικοί μιλούν εδώ και καιρό για τις παρενέργειες αυτής της πανδημίας. 


Εχουν προειδοποιήσει π.χ. ότι το oversharing (υπερβολικό μοίρασμα) στα social media υποσκάπτει τις αληθινές, εκτός Διαδικτύου, σχέσεις. Οτι το να τραβάς μια τέλεια φωτογραφία κάθε στιγμή της ύπαρξης του παιδιού σου είναι σαν να εμβαπτίζεις το παραδοσιακό οικογενειακό άλμπουμ σε ένα εξωτικό παρασκεύασμα εγωκεντρισμού. Οτι αυτή η μανία να κρατάς εξονυχιστικά οπτικά ντοκουμέντα των σημαντικών σταθμών της ζωής σου θα σου στερήσει αργά ή γρήγορα την ικανότητα να τους θυμάσαι κ.ο.κ. Κανείς, όμως, δεν φαίνεται να πτοείται. Η τυραννία της οπτικής πληροφορίας είναι γλυκιά (όταν αφορά εσένα και μόνον εσένα).

Τα φωτογραφικά ντοκουμέντα των άλλων είναι που κάνουν τον βίο αβίωτο. Πρωτίστως γιατί σε πνίγουν σε απεικονίσεις εμπειριών που βιώνουν οι άλλοι. Εμπειριών που εσένα σε αποξενώνουν, σε αφήνουν απέξω. Τον περασμένο Αύγουστο ο Χένρι Αλφορντ, συγγραφέας του βιβλίου «Would It Kill You to Stop Doing That? - A Modern Guide to Manners» ανέτεμνε με μαεστρία στους «Νew York Τimes» την «τυραννία των φωτογραφιών από τις διακοπές των άλλων»:  


«Τα εκνευριστικά selfie sticks ωχριούν μπροστά στα σοφιστικέ φωτογραφικά φίλτρα που μπορούν να μεταμορφώσουν έναν συνηθισμένο λεκέ από φράουλα σε μία μελαγχολική σύνθεση με ένα α λα Καραβάτζιο κιαροσκούρο» θα γράψει μεταξύ άλλων. 


Ο Αλφορντ κρούει τον κώδωνα, η κατάσταση έχει πια ξεφύγει. Και καταλήγει: «Προσπαθώ να περιορίσω τη φωτογραφική παραγωγή μου. Κάτι που όλοι θα έπρεπε να κάνουμε. Στο μεταξύ, ας ξεκινήσουμε μια κουβέντα για ένα από τα ακανθώδη παρακλάδια του ζητήματος. Πράγματι, ας προσπαθήσουμε να βρούμε κοινούς τόπους σε ό,τι αφορά την ουσία της φωτογραφίας. Θα ξεκινήσω εγώ, εδώ και τώρα: Ολα τα ηλιοβασιλέματα είναι κιτς».

Σημειωτέον ότι αυτό το οπτικό, πανταχού παρόν blitz μαίνεται ακόμη και στην Ελλάδα της κρίσης με το αβέβαιο μέλλον. Αφού πίνει εσπρέσο στη Sala del Senato του Caffè Florian της Φλωρεντίας πρέπει να το ανεβάσει στo Instagram (με ένα επιπλέον καρέ για τα συνοδευτικά μπισκότα Zaletti). Αφού στόλισε χθες το δέντρο με τα παιδιά και το σπίτι θυμίζει χριστουγεννιάτικο διαφημιστικό σποτ από την Αμερική του Αϊζενχάουερ, πρέπει να το «μοιραστεί» στο Facebook. Αφού ετοιμάζεται για μεταπτυχιακό στο Στάνφορντ, θέλει να το πανηγυρίσει κοινοποιώντας φωτογραφίες από το farewell πάρτι στο Snapchat. Τα κίνητρα μπορεί να είναι εξοφθάλμως ποταπά, π.χ. να υποδαυλίσει τον φθόνο. Αλλά ακόμη και όταν είναι ευγενή (π.χ. λίγο Christmas spirit, βρε παιδιά), δεν παύουν να αφήνουν απέξω μια αδυσώπητα γρανιτένια πραγματικότητα. Ο εγγενής ναρκισσισμός των social media στραγγίζει και την τελευταία σταγόνα ενσυναίσθησης. Ο καθένας χώνεται μέσα σε ένα ροζ συννεφάκι από πίξελ και η «εθνική μελαγχολία» μένει έξω από το κάδρο.

Θα είναι δύσκολη η επιβίωση σε αυτό το τυραννικό οπτικό χάος. Ιδιαίτερα, μάλιστα, τη στιγμή που συνοδεύεται από μια παντελώς καινούργια φωτογραφική κουλτούρα: 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ:Ο εκτσογλανισμός της ανέχειας

Της ΛΕΝΑΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Επιστρέφοντας προ ημερών τις πρώτες πρωινές ώρες από γάμο στενού φίλου στη Σαρωνίδα, αντικρίζω ένα παράδοξο, ακόμη και για τα δεδομένα της πολυμνημονιακής Ελλάδας, θέαμα. Σταματημένη σε κάποια φανάρια της Ποσειδώνος μια άδεια Porsche Cayenne. Ο ιδιοκτήτης της βρίσκεται παραπλεύρως και στραμμένος προς την άσφαλτο ουρεί προς τέρψιν των διερχόμενων αυτοκινήτων και του έναστρου ουρανού - μια υπερρεαλιστικής επινοήσεως εικόνα που μοιάζει να ξεπηδά από την καρδιά των 80s και που θα έκανε και αυτόν ακόμη τον Σαλβαντόρ Νταλί να ανθυπομειδιάσει.

 

Χρειάζεται ένα ακραίο παράδειγμα για να μιλήσει κανείς για την καταπάτηση (όχι μόνο του δημόσιου χώρου αλλά και) της τελευταίας ρανίδας αστικής αγωγής. Η Ελλάδα της κρίσης βιώνει μια διαφορετική κρίση ευπρέπειας από την Ελλάδα της ευωχίας. Με μοναδικές φωτεινές εξαιρέσεις τους οδηγούς ταξί και τις πωλήτριες του Κολωνακίου που έχουν αναδιπλωθεί, η πλειονότητα των Ελλήνων του παρατεταμένου κραχ αποδυόμεθα σε ένα εναγώνιο σπριντ κακοτροπιάς. Αυτό σε συνδυασμό με την γκρίνια, την ανασφάλεια, τον αυτοστιγματισμό, το στρες, τη μηδαμινή επένδυση σε κάθε μελλοντική προοπτική οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην παντελή έλλειψη σεβασμού προς εαυτόν αλλά και προς τον πλησίον. Οδηγεί δηλαδή στον απόλυτο «εκτσογλανισμό» (για να χρησιμοποιήσουμε μια επινόηση του γλωσσοπλάστη της εγχώριας πολιτικής σκηνής Ευάγγελου Βενιζέλου).  

Αυτή τη φορά, όμως, σε έναν εκτσογλανισμό της ανέχειας. Για να εξηγούμεθα, σε αυτόν τον τόπο οι καλοί τρόποι και προ κρίσης εκλαμβάνονταν ως εξωτική μεταδοτική ασθένεια.  

Σήμερα, όμως, υπάρχει και το άλλοθι της εθνικής μελαγχολίας, του επερχόμενου ENΦΙΑ, του χαμένου καλοκαιριού (χωρίς χαρά και διακοπές), του «αφού δεν πληρώνομαι», της απενοχοποιημένης ανομίας, του δεν υπάρχει αύριο.  

Ποιον θα πειράξει, λοιπόν, ένα επιπλέον μπινελίκι, ένα ακόμη διπλοπαρκάρισμα, ένα 1.000ό αποτσίγαρο στην άσφαλτο, μια ακόμη σκουντιά, μια παραπάνω χυδαία χειρονομία;  

Κούγκι και το savoir vivre.

Υπάρχουν, βέβαια, και χώροι όπου το όλο θέμα ηχεί σαν ένα κακόγουστο αστείο. Το να μιλάς π.χ. για «οffice etiquette» στη σημερινή Ελλάδα της ανεργίας του 24% (και άνω) είναι σαν να βάζεις τον Ντόναλντ Τραμπ (που ποδοπάτησε το πολιτικό savoir vivre σαν ευμέγεθες μαμούνι) να παραδίδει μαθήματα καλής συμπεριφοράς σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Και όμως, σε μια εποχή όπου όσοι έχουν την τύχη να δουλεύουν καλούνται να επιδείξουν περισσό ψυχικό σθένος, η συμπεριφορά εντός γραφείου συνιστά ζήτημα υψίστης σημασίας. Ο προϊστάμενος με το ανύπαρκτο EQ (Συναισθηματική Νοημοσύνη), ο συνάδελφος που δεν λέει «καλημέρα» ή καταναλώνει δίπλα σου τρόφιμα με μυρωδιές που στοιχειώνουν ολόκληρο το τετράγωνο κ.ο.κ. απαρτίζουν αυτή την ακμάζουσα «workplace incivility» (αγένεια στον εργασιακό χώρο) που σιγοτρώει την καθημερινότητά σου. 

Ευτυχώς, δεν ευδοκιμεί μόνο στην Ελλάδα. Οπως σημείωνε πρόσφατα η Λούσι Κέλαγουεϊ στους «Financial Times», τείνουμε (στον δυτικό κόσμο) να φερόμαστε πολύ πιο απρεπώς στους ανθρώπους που δουλεύουν δίπλα μας από ό,τι σε παντελώς αγνώστους που απαντούμε στον δρόμο.  

Μία είναι, βέβαια, κατά την Κέλαγουεϊ, η πλέον αγενής εφεύρεση των σύγχρονων open-air γραφείων: