ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: «Ποιος φταίει» για την κρίση

Γράφει ο Ναπολέων Μαραβέγιας

Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

Το ερώτημα όλων των Ελλήνων πολιτών είναι «ποιος φταίει» για τη διολίσθηση της χώρας μας σε ένα τέλμα χωρίς άμεση ορατή διέξοδο. 

Για να δοθεί κάποια απάντηση στο ερώτημα, εκτός από τους πολιτισμικούς παράγοντες, π.χ την επίδραση της Ορθόδοξης Ανατολής στις νοοτροπίες της ελληνικής κοινωνίας (εύκολη συγχώρηση και ατιμωρησία των παραπτωμάτων, διάχυση της ατομικής ευθύνης μέσα στην οικογένεια και την κοινότητα, έμφαση στην προσωπική σχέση κ.λπ.), πρέπει να ανατρέξει κανείς και στην Ιστορία της εξέλιξης της ελληνικής κοινωνίας, η οποία έχασε τον αγροτικό και κοινοτικό της χαρακτήρα με τους ηθικούς καταναγκασμούς του μόνο μέσα σε μια γενιά και πέρασε στην απρόσωπη ζωή στα αστικά κέντρα χωρίς κανέναν έλεγχο.

Η λειτουργία θεσμών δυτικού τύπου, όπως κοινοβουλευτισμός, κράτος δικαίου, ατομικά δικαιώματα κ.ά., μέσα στις ελληνικές κοινωνικές συνθήκες δεν μπόρεσε να αποδώσει. Οι θεσμοί εκφυλίστηκαν σε πελατειακές σχέσεις, προσωπικές εξυπηρετήσεις και διακρίσεις, πέρα και έξω από νόμους, κανόνες και διαδικασίες, όπου κυριαρχούσε η διαφθορά. Ολα τα παραπάνω διευκολύνθηκαν από την ανυπαρξία συμπεριφορών «αστικού τύπου», λόγω της αδυναμίας συγκρότησης αστικής τάξης στη μεταπολεμική περίοδο.

Ο εξευτελισμός της γνώσης

Γράφει ο Ναπολέων Μαραβέγιας 

Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

Σ' όλες τις εποχές, από την Αρχαιότητα, τον Μεσαίωνα μέχρι και τη Νεωτερική Εποχή, η Γνώση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ύπαρξης και ανάπτυξης μιας κοινωνίας και συνεπώς παραγωγοί και φορείς της Γνώσης αξιολογούνταν και αμείβονταν αναλόγως. 

Σήμερα, σ' όλες τις χώρες του κόσμου οι καθηγητές Πανεπιστημίου, ως κατεξοχήν φορείς και παραγωγοί Γνώσης, έχουν ειδική μεταχείριση ως προς τις αμοιβές τους.

Η ειδική αυτή μεταχείριση των Καθηγητών δεν είναι μόνο αποτέλεσμα μακροχρόνιων σπουδών και συνεχών αξιολογήσεων, αλλά οφείλεται και στο γεγονός ότι είναι αυτοί που «παράγουν» το επιστημονικό δυναμικό μιας χώρας και στελεχώνουν τις απαιτητικότερες σε Γνώση θέσεις του κρατικού μηχανισμού.  

Επιπλέον, σε δύσκολες στιγμές για την επιβίωση ενός έθνους, οι καθηγητές Πανεπιστημίου, ως κάτοχοι της Γνώσης που απαιτείται για το ξεπέρασμα μιας κρίσιμης κατάστασης, καλούνται να αναλάβουν και τη διακυβέρνηση της χώρας (βλ. πρόσφατα, κυβέρνηση Μόντι στην Ιταλία, υπηρεσιακή κυβέρνηση στην Ελλάδα κ.α.).

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Ο εφιάλτης της δραχμής

Του Ναπολέοντα Μαραβέγια  

Καθηγητή Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Θα μπορούσε η έξοδος από την ευρωζώνη να συμβάλει στην προσπάθεια της χώρας μας να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας με την υποτίμηση της δραχμής, γλιτώνοντας έτσι από τον φαύλο κύκλο της λιτότητας και της ύφεσης, που έχει οδηγήσει μεγάλο μέρος της κοινωνίας σε απόγνωση; 

Δυστυχώς, η πρόταση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη σημαντικά δεδομένα που ανατρέπουν αυτή τη διέξοδο της ελληνικής οικονομίας.

Πρώτα απ' όλα, η έξοδος από το ευρώ θα σημάνει άμεσα πλήρη αδυναμία δανεισμού από το εξωτερικό προκειμένου, αφενός, να μπορούμε να εξασφαλίσουμε τουλάχιστον μέρος των αναγκαίων εισαγωγών μας, αφετέρου, για να καλυφθεί το ετήσιο πρωτογενές έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 4-5 δισ. ευρώ που υπάρχει ακόμη (το έλλειμμα δηλαδή των δημοσίων εσόδων σε σχέση με τις δημόσιες δαπάνες μισθών, συντάξεων κ.λπ., χωρίς τους τόκους των δανείων).

Εστω ότι το πρωτογενές έλλειμμα της χώρας μας μπορεί να καλυφθεί με δραχμές. Το πρόβλημα όμως είναι ότι η αξία των ελληνικών εξαγωγών καλύπτει σήμερα (σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του 2011), παρά την αύξησή της, μόνο το περίπου 50% της αξίας των εισαγωγών. Συνεπώς, η επιστροφή στη δραχμή θα σημάνει σοβαρή έλλειψη συναλλάγματος για τις απαραίτητες εισαγωγές ενέργειας, τροφίμων κ.λπ.