ΑΚΡΩΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ - ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ...
Ένα δημοψήφισμα μεγάλης σημασίας για την παγκόσμια οικονομία θα γίνει σε λίγες μέρες και σχεδόν κανένας δεν ασχολείται μ’ αυτό.
Στις 10 Ιουνίου οι Ελβετοί θα
αποφασίσουν εάν θα επιτρέπεται πλέον στις τράπεζες να δημιουργούν "χρήμα
από το τίποτα", όπως λέγεται. Η δημιουργία χρήματος στο εθνικό νόμισμα
θα ανήκει αποκλειστικά πλέον στην κεντρική τράπεζα της Ελβετίας. Και στο
εξής το συνολικό ύψος των δανείων που θα χορηγεί μία τράπεζα δεν θα
μπορεί να ξεπερνάει το ύψος των καταθέσεων που έχει.
Η πρωτοβουλία ανήκει σε μία οργάνωση
πολιτών, οι οποίοι συγκέντρωσαν τον αριθμό υπογραφών που απαιτείται για
να γίνει δημοψήφισμα στην Ελβετία. Εάν τυχόν η πρόταση υιοθετηθεί, η
κεντρική τράπεζα της χώρας προβλέπει "σεισμό" στα παγκόσμια οικονομικά.
Αλλά τι ακριβώς σημαίνει η πρόταση τού δημοψηφίσματος;
Στα Οικονομικά που μάθαμε στα
πανεπιστήμια, οι τράπεζες δανείζουν από τις καταθέσεις τους. Ας πάρουμε
πχ ένα δάνειο για επένδυση. Τα περισσότερα λεφτά του δανείου θα
δαπανηθούν για μηχανήματα, οικόπεδα, κτλ. Οπότε τα λεφτά αυτά μπαίνουν
πάλι σε κάποιους τραπεζικούς λογαριασμούς, δηλαδή στους λογαριασμούς
αυτών που πουλήσανε τα μηχανήματα, εκμισθώσανε τα οικόπεδα, κτλ. Με τα
λεφτά των καταθέσεων αυτών, οι τράπεζες μπορούν να δώσουν ξανά δάνεια,
λιγότερα αυτή τη φορά, και ούτω καθ’ εξής μέχρις ότου η επίδραση του
αρχικού δανείου σταματήσει. Έχουμε δηλαδή ένα είδος "πολλαπλασιαστή"
στην οικονομία, ο οποίος ενισχύει την θετική επίδραση του δανείου.
Έτσι τουλάχιστον περιγράφεται η
διαδικασία στα Οικονομικά που διδασκόμαστε, όπου οι φοιτητές μαθαίνουν
να υπολογίζουν το μέγεθος τού "Πολλαπλασιαστή", να αποστηθίζουν τις
εξισώσεις του, να κάνουν μαθηματικές εκτιμήσεις, και όλα τα σχετικά.
Μία πρόσφατη όμως εργασία της κεντρικής
τράπεζας της Βρετανίας, της Τράπεζας της Αγγλίας, ήρθε για να
επιβεβαιώσει τις αναλύσεις της μέχρι σήμερα μειοψηφίας των οικονομολόγων
και να καταρρίψει πανηγυρικά την κατεστημένη βιβλιογραφία. Στην εργασία
αυτή τίθεται πέραν πάσης αμφιβολίας το ότι η κατεστημένη αντίληψη ότι
δήθεν "οι καταθέσεις δημιουργούν δάνεια" είναι απολύτως εσφαλμένη. Στην
πραγματικότητα, τα δάνεια δημιουργούν καταθέσεις.
Η ίδια η έννοια του λεγόμενου
"Πολλαπλασιαστή" ακυρώνεται, με διπλωματική βεβαίως γλώσσα ("δεν είναι
αυτός ο ακριβής τρόπος για να περιγραφεί η πραγματικότητα", λένε), αλλά
από τα συμφραζόμενα βγαίνει ολοκάθαρα το συμπέρασμα: "Πολλαπλασιαστής"
δεν υπάρχει.
Από πού προέρχεται όμως το χρήμα το
οποίο δανείζουν οι τράπεζες, εάν δεν προέρχεται από τις καταθέσεις;
Η
Τράπεζα της Αγγλίας το λέει πολύ απλά: Από...
