ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Τι θέλουν οι Αμερικανοί για την χώρα μας

Γράφει ο Βασίλης Μαγκλάρας

Πολιτικός Επιστήμων

maglar@yahoo.com

Ο τίτλος θα ήταν ίσως ορθότερο να διατυπωθεί ως: «τι ενδεχομένως θέλουν οι Αμερικανοί», διότι κανείς από εμάς δεν μπορεί να γνωρίζει με ασφάλεια την πολιτική του State Department. 

Ας ξεκινήσουμε όμως να χωρίζουμε αναλυτικά το επιχείρημά μας. 

Εδώ δυο πράγματα είναι προφανή. 

Αφενός, επιδιώκουν την απομείωση του ελληνικού χρέους και επιθυμούν η χώρα να είναι γεωπολιτικά σταθερή. 

Αφετέρου, δεν θα ήθελαν να συμμετέχουν οι ίδιοι στο παιχνίδι της οικονομικής ενίσχυσης της χώρας και δεν επιθυμούν να παρέμβουν στη διαπραγμάτευση προκειμένου να διασώσουν ό,τι μπορεί να διασωθεί από την ευημερία των Ελλήνων πολιτών.  

Ας εξειδικεύσουμε όμως τα παραπάνω προφανή, διότι από την εξειδίκευση θα φανούν ενδιαφέροντα ζητήματα.

Η απομείωση του ελληνικού χρέους δεν συνδέεται με πιθανές εξελίξεις στο θέμα του νομίσματος, διότι είτε εντός είτε εκτός της ζώνης του ευρώ η χώρα δεν θα μπορέσει να εξέλθει από την κρίση με ένα δυσθεώρητο δημόσιο χρέος που επικρέμαται ως ληξιπρόθεσμη οφειλή. Συνεπώς, η όποια αρωγή τους δεν πρέπει να μεταφράζεται ως υποβόσκουσα επιδίωξή τους να κρατήσουν την Ελλάδα στο ευρώ. 


Στην περίπτωση παραμονής της χώρας στη ζώνη του ευρώ η ρύθμιση θα σημαίνει πως δεν θα χρειαστούμε και τέταρτο μνημόνιο σε τρία ή τέσσερα χρόνια, κάτι εντελώς σίγουρο χωρίς ρύθμιση. 


Σε περίπτωση εξόδου, είναι προτιμότερο να έχεις ρυθμίσει το χρέος σου σε μακρές λήξεις που δεν θα σε θέσουν σε καθεστώς χρεοκοπίας τις πρώτες δυο δεκαετίες στις οποίες θα προσπαθείς να κερδίσεις το χαμένο έδαφος σε ανάπτυξη, και φυσικά δεν θα υπάρχουν λήξεις που θα αποστερούν κεφάλαια από αυτήν την ανάπτυξη.

Επιπλέον, με ρυθμισμένο το χρέος η χώρα θα μπορεί να δανειστεί μεσοπρόθεσμα, αφού ο κίνδυνος μη αποπληρωμής θα είναι σχεδόν ασήμαντος. 


Συνεπώς, η ρύθμιση δεν συνδέεται με την επιθυμία τους να παραμείνουμε στην ζώνη του ευρώ, αλλά με την ευρύτερη πολιτική τους επιδίωξη για γεωπολιτική σταθερότητα. 


Όντως οι Αμερικανοί δεν θέλουν για μια σειρά λόγων την κατάρρευση της χώρας. 


Οι δυο κυριότεροι εξ αυτών είναι ο μεν πρώτος η γεωπολιτική σταθερότητα και ασφάλεια σε μια περιοχή ιδιαιτέρως ασταθή και ο δεύτερος η τυχόν επέκταση της οικονομικής «αταξίας» και στα δικά τους οικονομικά μεγέθη. 


Σε κάθε περίπτωση, μια συντεταγμένη έξοδος δεν θα συνιστούσε μια μεγάλη γεωπολιτική ή οικονομική απειλή, σε αντίθεση με μια ασύντακτη χρεοκοπία. Γι’ αυτό άλλωστε και το ΔΝΤ σφύριζε αδιάφορα επί μακρόν όταν η χώρα δεν αποπλήρωσε τις δόσεις. Έτσι εξηγείται και η καθοριστικής σημασίας παρέμβασή τους τις κρίσιμες μέρες της διαπραγμάτευσης. Μια ασύντακτη χρεοκοπία θα συνιστούσε σημαντικό κίνδυνο αστάθειας για την ευρύτερη περιοχή.

Ας περάσουμε τώρα στο τι δεν θέλουν: 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Σε αναμονή «σωτήρων»

Γράφει ο Βασίλης Μαγκλάρας

Διδάσκων Πολιτικών Επιστημών στο ΕΑΠ
maglar@yahoo.com

Η αμερικανική φολκλόρ παράδοση έχει ένα ενδιαφέρον, τεξανής μάλλον προέλευσης, ρητό. Το «big hat no cattle». Στην ελληνική, εάν θα επιχειρούσαμε να μεταφέρουμε το νόημα της φράσης αυτό θα ήταν κάπως έτσι: «μεγάλη σκιά, μικρό μπόι». 

Χωρίς προσβλητική διάθεση για έναν περήφανο και εθνικά ανεξάρτητο λαό, σε αντίθεση με την Ελλάδα των μνημονίων, αυτό το ρητό συνοψίζει μάλλον με πολύ πετυχημένο τρόπο την προσπάθεια της Ρωσίας σήμερα να παίξει τον ρόλο που θεωρεί πως της ανήκει, εάν όχι σε παγκόσμιο, τουλάχιστον σε περιφερειακό επίπεδο.

Με την οικονομία της όμως σε μέγεθος λίγο παραπάνω από την ισπανική οικονομία και την ίδια σε βαθιά οικονομική κρίση και μ’ έναν ανοιχτό πόλεμο που επιφέρει εκτός των άλλων και οικονομικές κυρώσεις, δύσκολα μπορεί να ανταποκριθεί στον ρόλο του σωτήρα, ειδικά για το ελληνικό οικονομικό μέγεθος. Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι η Ρωσία είναι πλέον μια λίγο πολύ ενσωματωμένη στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα οικονομία και τα συμφέροντά της με την υπόλοιπη Ευρώπη δεν είναι μικρά και δεν μπορούν να τεθούν προς διακινδύνευση τουλάχιστον όχι για την Ελλάδα. Είναι καλό λοιπόν και χρήσιμο να κοιτάμε και αλλού και να διεκδικούμε μια πολύπλευρη εξωτερική πολιτική και ρόλο, αλλά καλύτερα ας μην κρεμάσουμε όλες μας τις ελπίδες σε «μπροστάτζες» και ας μην επενδύσουμε το μέλλον μας σ’ έναν ψευδεπίγραφο αντιαμερικανισμό και αντιευρωπαϊσμό.

Ωστόσο, όλα τα παραπάνω δεν μας υποδεικνύουν κανέναν δρόμο για το τι πρέπει να κάνουμε, παρά μόνο για το τι δεν πρέπει να κάνουμε. 

Για τη λύση δεν έχουμε παρά να κοιτάξουμε την εθνική μας ιστορία, τουλάχιστον τη σύγχρονη.

Το «ανήκουμε στη Δύση» που μας έχει τόσο πολύ καθορίσει είχε τουλάχιστον τρεις πτυχές. 

Ανήκουμε στη Δύση  

-Για να μπορούμε να διασφαλίσουμε με πιο αποτελεσματικό τρόπο την εδαφική μας ακεραιότητα,  

-Για να εμπεδώσουμε τη δημοκρατία και 

-Για να ενισχύσουμε την οικονομική μας ευημερία. 

Σήμερα και οι τρεις αυτοί λόγοι για τους οποίους θέλαμε να ανήκουμε στην Ευρωπαϊκή Δύση έχουν ατροφήσει:  

Η ιδέα του ευρωστρατού έχει πλήρως υποκατασταθεί από την αμυντική Συμμαχία του ΝΑΤΟ και στα θέματα της άμυνας είμαστε απλώς μεγαλοπελάτες αμυντικού υλικού. 

Στα θέματα δημοκρατίας τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα με τη λογική των δανειστών εταιρών μας να υποδεικνύει ότι η πληρωμή του χρέους είναι πάνω από τις δημοκρατικές διαδικασίες, το κράτος πρόνοιας, την κοινωνική συνοχή, για να μη θυμηθούμε το ευρωπαϊκής εκδοχής regime change του 2011 και τις συνεχείς αποκλίσεις από το ευρωπαϊκό κεκτημένο. 

Τέλος, η οικονομική μας ευημερία θυσιάστηκε και αυτή σε ένα σχέδιο αύξησης των γερμανικών εξαγωγών, με την Ελλάδα να αποτελεί τον καλύτερο πελάτη με την τσέπη γεμάτη και κράτος παρία με την τσέπη άδεια.

Η παγκόσμια ιστορία μάς διδάσκει πως ο αδύναμος και ετεροκαθοριζόμενος λαός δεν έχει ποτέ σπουδαίο ρόλο, τουλάχιστον όχι για πολύ, και η τύχη του δεν είναι άλλη από την περιπέτεια και τα δεινά. 

Η λύση σε όλα μας τα προβλήματα είναι :

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Στο μενού ή στο τραπέζι;

Αλέξη τσαμπουκά ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ... 

Γράφει ο Βασίλης Μαγκλάρας

Καθηγητής στο ΕΑΠ

«Όποιος δεν είναι στο τραπέζι είναι στο μενού». Κάπως έτσι συνοψίζει ένα παλιό γνωμικό των διπλωματών τη σοφία και τη σωφροσύνη να θες και να επιδιώκεις να βαδίζεις στη διεθνή πολιτική σκηνή με συμμάχους αντί μόνος.  

Θα πει όμως κάποιος πως απ' αυτό το γνωμικό απουσιάζει πλήρως οποιαδήποτε ιδεολογική προσέγγιση των διεθνών σχέσεων και της διεθνούς πολιτικής. Ωστόσο, αυτό δεν είναι αληθές διότι εξίσου πολιτική και ιδεολογική προσέγγιση είναι να επιδιώκεις να αποφύγεις πολιτικές που μπορούν να οδηγήσουν τη χώρα και τον λαό σου σε μια βραχύβια και αμφίβολή ηθική νίκη, που θα ακολουθείται όμως από μια υλική και εν τέλει ηθική παρακμή.

Και εξηγούμαι.  

Η πρόσφατη συζήτηση για τον ρόλο και τη θέση της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ είναι χαρακτηριστική του τρόπου που αντιλαμβάνεται γενικά η χώρα τις διεθνείς της σχέσεις.  

Ερασιτεχνικά και οπαδικά. Και οι δυο απόψεις που ακούστηκαν είχαν αυτόν τον χαρακτήρα. Είχαν και οι δυο αμιγώς ιδεολογική τεκμηρίωση και δεν συνδέονταν με κανέναν τρόπο με την πραγματική διαχρονική κατάσταση και τα συμφέροντα της χώρας, αλλά ούτε με το πραγματικό γεωπολιτικό της περιβάλλον. Πρέπει να γίνει όμως σαφές ότι η θέση και ο ρόλος της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ δεν έχει να κάνει ούτε με την ιστορική ταυτότητα των Ελλήνων, το «ανήκουμε στη Δύση» δηλαδή, ούτε με μια ηθική επιλογή μεταξύ καλών και κακών χωρών ή πολιτικών.

Η θέση μας στη συμμαχία, μεταξύ άλλων, συνδέεται με το ζήτημα της ασφάλειας και της προόδου της χώρας.  

Αυτό δεν σημαίνει ότι αναμένουμε τη φύλαξη και την εγγύηση των συνόρων μας από το ΝΑΤΟ. Αλίμονο εάν πιστεύαμε κάτι τέτοιο. Αλλά ότι ευελπιστούμε βασίμως πως οποιαδήποτε επιθετικότητα των γειτόνων μας μπορεί να προσκρούσει σε ένα ακόμα εμπόδιο. Άλλωστε, αυτή η οιονεί εγγύηση καταγράφεται ξεκάθαρα στο άρθρο 5 του καταστατικού χάρτη της συμμαχίας και ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι υπήρξε ένα καλό ανάχωμα. 

Πέραν αυτών, η συμμετοχή μας στις δράσεις της συμμαχίας είναι ad hoc και αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να ελέγχουμε τις δαπάνες που συνεπάγεται η θέση μας, αλλά και τις αποστολές στις οποίες θα λαμβάνουμε μέρος, δηλαδή, έχουμε τη δυνατότητα να αξιολογούμε τα πολιτικά οφέλη από τη συμμετοχή μας και να επιλέγουμε με τα δικά μας κριτήρια.

Επιπλέον, η ιδιότητα του μέλους μάς δίνει την ευκαιρία να προωθούμε τις «ηθικές» μας εάν θέλετε επιδιώξεις ή συμφέροντα, όπως συνέβη με το βέτο που άσκησε η κυβέρνηση Καραμανλή στη συμμετοχή των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ στη σύνοδο στο Βουκουρέστι.

  Ως εκ τούτου η συμμετοχή μας στη συμμαχία δεν συνεπάγεται μια δουλική στάση απέναντι στα συμφέροντα των άλλων, αλλά μια δυναμική διεκδίκηση από καλύτερη θέση των δικών μας συμφερόντων.

Οι διεθνείς σχέσεις ομοίαζαν πάντα με τη χομπσιανή παρά την λοκιανή φυσική κατάσταση και αυτό αποδεικνύεται με τον πιο αδιαμφισβήτητο τρόπο από την παγκόσμια ιστορία που δεν έχει να επιδείξει ούτε μια βραχεία περίοδο συνεργασίας και ειρήνης. Εφόσον κανείς δεν έχει δώσει το σύνθημα με το τρία να αφήσουμε όλοι τα όπλα μας στο τραπέζι, είναι πολύ πιθανόν φεύγοντας από την «αγέλη» να μετατραπούμε σε θήραμα. 

Ο κόσμος θα μπορούσε μετά βεβαιότητας να είναι καλύτερος. Η Ευρώπη έχασε μια μεγάλη ευκαιρία να παίξει τον ρόλο του παγκόσμιου ειρηνοποιού και να προωθήσει τις αρχές του Διαφωτισμού στις διεθνείς σχέσεις. Αυτή τη δυνατότητα όμως δεν την διαθέτει η Ελλάδα μόνη της και η κατάσταση για εμάς παραμένει όπως την ξέραμε. Η πολιτική του δίκαιου Δον Κιχώτη θα έχει μάλλον για τη χώρα το τέλος της πρόσκρουσης στον ανεμόμυλο.

 

Συνεπώς: