ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΕΘΝΟΠΑΤΕΡΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Παγιδευμένη χώρα

Γράφει ο ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΣΤΗΣ

Καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Προσπαθώντας να παρακολουθήσω την ελληνική και διεθνή πραγματικότητα, δεν παύω να αισθάνομαι κάθε μέρα που περνάει ότι κάτι μου διαφεύγει, ότι όσα εγώ καταλαβαίνω ότι συμβαίνουν γύρω μου, στη χώρα μας, δεν έχουν καμία σχέση με όσα αντιλαμβάνονται οι πολιτικές ελίτ (όχι μόνο οι κυβερνητικές) του τόπου προκειμένου να ασκήσουν τις πολιτικές τους και να διαμορφώσουν τις προτάσεις τους.

Πρώτα απ’ όλα το διεθνές περιβάλλον δεν αντιμετωπίζεται ως ένας καταναγκασμός που θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας, να πάρουμε μέτρα για να το αξιοποιήσουμε ή, στην αντίθετη περίπτωση, να το αντιμετωπίσουμε κατά τον βέλτιστο τρόπο. Αντιθέτως αποτελεί ένα άλλοθι που μας επιτρέπει να ξοδεύουμε ασυστόλως ή να ζητάμε –αν ανήκουμε στην αντιπολίτευση– να δαπανάμε ακόμη περισσότερο, λες και η χώρα δεν είχε χρεοκοπήσει μόλις λίγα χρόνια πριν, λες και το δημόσιο χρέος της Ελλάδας είναι τόσο χαμηλό, που αφήνει αυτά τα περιθώρια. Και ναι μεν η διάρθρωση του χρέους είναι τέτοια που δεν δημιουργεί πιέσεις άμεσα, αλλά η χρηματοδότηση πολλών δαπανών απαιτεί την προσφυγή στις αγορές, όπου τα επιτόκια σκαρφαλώνουν αργά αλλά σταθερά. Και ας μη λησμονούμε ότι δημόσιο χρέος σημαίνει ότι μεταθέτουμε δαπάνες στις μελλοντικές γενιές, για τις οποίες κοπτόμεθα ότι ενδιαφερόμαστε.

Ενα δεύτερο στοιχείο που θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας είναι οι προγνώσεις για επερχόμενη ύφεση. 

Αν η Γερμανία αντιμετωπίσει προβλήματα, όπως ήδη γίνεται φανερό ότι θα συμβεί, και για την αντιμετώπιση των οποίων προετοιμάζεται, εμείς θα μείνουμε ανεπηρέαστοι;  

Ετσι φαίνεται να πιστεύει τουλάχιστον ένας εκ των υπουργών της κυβέρνησης όταν προβάλλει τις αντοχές της ελληνικής οικονομίας. Και φυσικά το ερώτημα είναι τι είδους ύφεση θα έχουμε στην περίπτωση που υπάρξει πλήρης διακοπή στην παροχή πετρελαίου και αερίου από τη Ρωσία. Πόσες ελληνικές επιχειρήσεις θα μπορέσουν να αντέξουν και τι θα συμβεί με την ανεργία, που ήδη είναι προβληματική, παρά την επιφανειακή βελτίωση των μεγεθών; 

Πόσο θα αντέξει το ελληνικό κράτος να επιδοτεί –στην πραγματικότητα να χαρίζει χρήματα σε ιδιώτες και επιχειρήσεις– χωρίς κριτήρια, επιδεινώνοντας την κοινωνική ανισότητα και ανταμείβοντας τους φοροφυγάδες; 

Με ποιον τρόπο θα αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός και οι συνέπειες που θα έχει για τους κοινωνικά πιο αδύναμους; 

Οι προβλέψεις υπαγορεύουν ότι η άνοδος των τιμών θα διαρκέσει· στην Ελλάδα τι θα κάνουμε, πώς σχεδιάζουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα αυτό έπειτα από τόσα χρόνια στενής εισοδηματικής πολιτικής;

Δυστυχώς το ελληνικό κράτος, εμείς οι Ελληνες, έχουμε αυτοπαγιδευτεί για μία φορά ακόμη. Κοιτάμε τον καθρέφτη και αυτό που βλέπουμε δεν είναι το είδωλό μας, αλλά μία άλλη Ελλάδα που καμία σχέση δεν έχει με την πραγματική. Γιατί αυτήν θέλουμε να βλέπουμε. Το πολιτικό μας σύστημα για μία φορά ακόμη αποδεικνύεται λίγο στην αντιμετώπιση των κρίσιμων ζητημάτων που απασχολούν τη χώρα και χωρίς να θέλω να παριστάνω την Κασσάνδρα, οι συνθήκες που αντιμετωπίζουμε τείνουν στο να μετατραπούν σε μία «τέλεια καταιγίδα»: πληθωρισμός, ενεργειακή κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία, αδυναμία επίλυσης προβλημάτων καθημερινότητας, ανεργία κ.ο.κ. Και τότε φοβάμαι ότι δεν θα έχουμε τους κακούς ξένους για να τους μεμφόμαστε. Γιατί δεν θα είναι αυτοί που μοίραζαν ενεργειακές επιδοτήσεις σε όσους δεν τις έχουν ανάγκη, αλλά ακόμη και στα εξοχικά. Και την ίδια στιγμή να μην κάνουν καμιά προσπάθεια να πείσουν τους καταναλωτές να δείξουν αυτοσυγκράτηση.

Το ελληνικό πολιτικό σύστημα θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι όσο ως μοναδικό όπλο δράσης του δεν έχει πολιτικές που θα μειώνουν την κοινωνική ανισότητα, που θα διευκολύνουν την ανάπτυξη και θα κάνουν πιο εύκολη την καθημερινότητα των πολιτών, αλλά το απλόχερο μοίρασμα χρημάτων που δεν υπάρχουν (άρα που είναι δανεικά και που θα τα πληρώσουν οι μέλλουσες γενιές) μπορεί να εξασφαλίσει μερικές ψήφους παραπάνω στις επόμενες εκλογές, ωστόσο εξακολουθεί να υποθηκεύει το μέλλον της χώρας. 

Πριν μετατραπεί η Ελλάδα σε μία χώρα που θα κάνει εξαγωγή ευτυχίας (η έκφραση δεν είναι δικιά μου) θα έπρεπε να φροντίσει να λύσει τα θεμελιώδη προβλήματα στην ανταγωνιστικότητά της και να βρει έναν τρόπο να κάνει εξαγωγές υλικών προϊόντων. Γιατί και ο τουρισμός είναι μία δραστηριότητα ιδιαιτέρως ασταθής σε βάθος χρόνου.

Η δημοσιονομική ισορροπία επιτεύχθηκε με πολύ κόπο και εξαιρετικά μεγάλες θυσίες.  

Ολα αυτά φαίνεται ότι τα έχουμε ξεχάσει και αντιμετωπίζουμε το σήμερα σαν να μην τρέχει τίποτα, δημιουργούμε προσδοκίες που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν και τελικά παραπλανούμε τους πολίτες. Σε αυτήν την περίπτωση πάντως δεν θα πρέπει να παραπονιόμαστε για τα πλήγματα που δέχεται η δημοκρατία. Και είμαι σίγουρος ότι όταν τα δύσκολα θα έρθουν οι κατ’ επάγγελμα εφησυχαστές θα σιωπούν για να μη χαλάσουν την εικόνα τους.

Καλώς ή κακώς, μία οικονομία, μία χώρα για να προχωρήσει έχει ως αφετηρία μία πραγματικότητα που δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη. Αυτό φαίνεται να το ξεχνάμε, όπως φαίνεται να ξεχνάμε ότι θα πρέπει να προχωρούμε βήμα βήμα, μέρα με τη μέρα και να λύνουμε τα σημαντικά προβλήματα που υπάρχουν.  

Το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν είναι φτιαγμένο για να λύνει προβλήματα και θα πρέπει να αρχίσει κάποτε να αναζητά τους μηχανισμούς και τους τρόπους αυτο-μεταρρύθμισής του.  

Γιατί η μόνη ικανότητα που δείχνει να έχει είναι ...

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Και όμως οι τσαμπουκαλεμένοι γραφικοί είναι απόλυτα ειλικρινείς…

Toυ Kώστα Κωστή 

Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών

Νομίζω ότι το μεγάλο λάθος όσων ήσαν αντίθετοι με τον Σύριζα ήταν ότι δεν τον πήραν στα σοβαρά, δεν άκουσαν όλα όσα έλεγαν τα στελέχη του, ο ίδιος ο αρχηγός του, αλλά και το κόμμα σε συλλογικό επίπεδο. Πιστεύαμε όλοι ότι δεν ήταν παρά λόγια του αέρα, υποσχέσεις ή εντυπωσιασμοί που, όταν θα βρεθούν αντιμέτωπα με την πραγματικότητα, θα σκάσουν σαν φούσκα. Θα προσαρμοστούν στην πραγματικότητα, σκεφτόμαστε, θα αλλάξουν πορεία, δεν γίνεται, και τελικά θα μπουν στο παιγνίδι με τους ίδιους όρους με τους οποίους παίζουν και οι υπόλοιποι.  

Τελικά, τα πράγματα δεν ήταν έτσι, και το αποτέλεσμα ήταν ότι οδήγησαν την οικονομία στην καταστροφή, γιατί και μόνο οι κλειστές τράπεζες είναι καταστροφή. Αλλά το είχαν δηλώσει ήδη, όπως και τώρα δηλώνουν ότι δεν θα αλλάξουν ρότα.

Επιμένω, λοιπόν, ότι οι άνθρωποι μας είχαν προειδοποιήσει, μόνο που δεν δώσαμε σημασία, πιστεύοντας ότι ήταν μεγάλα λόγια. 

Ο ιδεολογικός μπροστάρης του Σύριζα, ο αγλαός Φλαμπουράρης, σε μια συνέντευξη που είχε δώσει στην Καθημερινή, είχε πει πολλά πράγματα. Συγκρατήσαμε και γελάσαμε με την ανοησία του, ότι το χρέος είναι αέρας, αλλά ο Φλαμπουράρης είπε και άλλα. Και δεν δίστασε να πει ότι ο εχθρός είναι ο καπιταλισμός. 

Για να σκεφτούμε, όμως, ότι ο αγλαός Φλαμπουράρης είναι υπουργός μιας κυβέρνησης ενός καπιταλιστικού –με όλες τις ιδιαιτερότητες της περίπτωσης– κράτους και ας αναρωτηθούμε πώς είναι δυνατόν να εργάζεται για το καλό της χώρας αυτής.  

Ο άνθρωπος, επομένως, δεν ήταν μόνο γραφικός, ήταν και ειλικρινής, αλλά και επικίνδυνος.

Αλλά και ο νυν υπουργός Οικονομικών, ο κομψός Τσακαλώτος, αντιμετωπίστηκε με πολλή συμπάθεια όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του, προφανώς γιατί το μέτρο σύγκρισης ήταν πολύ χαμηλά. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να λησμονούμε ότι τον τελευταίο καιρό αυτός ήταν ο υπεύθυνος της διαπραγμάτευσης και, ουσιαστικά, αυτός οδήγησε τη χώρα στο σημείο που βρίσκεται σήμερα, εξαιτίας του οι τράπεζες είναι κλειστές. Και έτσι, υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούν να πάρουν ούτε «τη σύνταξη των 500 ευρώ, με την οποία συντηρούν μια ολόκληρη οικογένεια», αλλά μόνο 120 ευρώ. Δεν ξέρω τι μπορούν να συντηρήσουν με το ποσό αυτό, αλλά σίγουρα είναι έργο Τσακαλώτου, μόνο που από σεμνότητα, φαντάζομαι, δεν το ομολογεί. Και ο ίδιος, βεβαίως, στην ομιλία του κατά την παράδοση-παραλαβή του υπουργείου, έδωσε τα εύσημα στον προκάτοχό του, υποστηρίζοντας ότι «σε αυτό το σημείο δεν θα είχαμε φτάσει χωρίς τον Γιάνη Βαρουφάκη». Αλλά, τουλάχιστον, μας καθησύχασε λέγοντας ότι «ελπίζει ότι θα μπορέσει να συνεχίσει αυτό το έργο».

Τι είναι εκείνο, λοιπόν, που μας κάνει να πιστεύουμε ότι θα ξεφύγουμε από την ολική καταστροφή και την έξοδο από το ευρώ? 

Οποιος πει ότι μας εξαπάτησαν θα έχει άδικο:

Πολύ ειλικρινά, ο Τσακαλώτος δήλωσε ότι η πορεία προς το χάος θα συνεχιστεί (...)  

Παραμένει συνεπής με τον εαυτό του. Ποτέ δεν έκρυψε ότι η Ευρώπη δεν είναι του γούστου του και ότι δεν είναι διατεθειμένος να δουλέψει για αυτή την Ευρώπη.

Επομένως:

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΗΛΙΘΙΟΙ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η φιλοδοξία Τσίπρα να καταστρέψει και την Ευρώπη μετά την Ελλάδα

Toυ ΚΩΣΤΑ ΚΩΣΤΗ

Μου ζητήθηκε από ένα έντυπο του εξωτερικού να περιγράψω την περίοδο από τις εκλογές του Γενάρη έως το δημοψήφισμα.  

Το κείμενο το έγραψα, αλλά είχα μια δυστοκία στον τίτλο που θα του έδινα.  

Ομολογώ ότι ο τίτλος «Ο χειρότερος πρωθυπουργός της ελληνικής ιστορίας» πέρασε πολλές φορές από το μυαλό μου, αλλά είχα πάντα τον ενδοιασμό ότι πολλοί πρωθυπουργοί της τελευταίας δεκαετίας μπορούν να τον διεκδικήσουν επάξια: ο ένας γιατί μας οδήγησε εδώ που είμαστε (όχι δεν είναι ο Γ.Α.Π.), ο άλλος γιατί δεν είχε πάρει χαμπάρι τι συνέβαινε στη χώρα (αυτός είναι ο Γ.Α.Π.), ο τρίτος γιατί, προκειμένου να γίνει πρωθυπουργός και να εφαρμόσει ένα μνημόνιο, έσκιζε προηγουμένως μνημόνια, διευκολύνοντας έτσι τον Αλέξη Τσίπρα να γίνει πρωθυπουργός. Πληθώρα εναλλακτικών λύσεων.  

Τέλος, η λύση ήρθε μόνη της:  

Ακούγοντας τις δηλώσεις που έκανε ο πρωθυπουργός κ. Αλέξης Τσίπρας βγαίνοντας από το εκλογικό κέντρο στο οποίο ψήφισε, αναλογίστηκα ότι ήταν απαράμιλλος, αξεπέραστος, μοναδικός. Ηταν, με διαφορά, ο χειρότερος πρωθυπουργός που γνώρισε η Ελλάδα στην ιστορία της.


Ο κ. Τσίπρας δικαιούται να θεωρείται ο χειρότερος πρωθυπουργός της ελληνικής ιστορίας, όχι γιατί υποσχέθηκε τα πάντα προκειμένου να καταλάβει την επίζηλη θέση που με τόσο σθένος διεκδικούσε. Στο παρελθόν υπήρξαν πολλοί πρωθυπουργοί που έπραξαν εξίσου ανενδοίαστα και ανερυθρίαστα το ίδιο. Ούτε κερδίζει αυτή την –όχι και τόσο επίζηλη– διάκριση καταφεύγοντας σε ένα άνευ περιεχομένου δημοψήφισμα, προκειμένου να σώσει τις κομματικές ισορροπίες. Το γεγονός ότι δίπλα του, σαν σύμβουλοι, στέκονται ο αγλαός Φλαμπουράρης και ο τρισόλβιος Σακελλαρίδης πάλι δεν του δίνει μια πρωτοπορία· υπήρξαν και άλλοι πρωθυπουργοί με όχι και τόσο πετυχημένο περιβάλλον. Επίσης, ούτε η καλλιέργεια της ξενοφοβίας και το διχαστικό του πνεύμα δεν δικαιολογούν την υψηλοτέρα των διακρίσεων μεταξύ των προέδρων των κυβερνήσεων της χώρας. Οι επιδόσεις του στη διακυβέρνηση νομίζω ότι μπορεί να είναι πολύ κάτω του μετρίου και, όπως φάνηκε, να μην ήταν σε θέση να ελέγξει κανέναν υπουργό του, αλλά στον τομέα αυτό οι επιδόσεις προκατόχων του ήταν επίσης της συμφοράς, οπότε δεν μπορεί να δικαιολογήσει τα αριστεία. Εκεί που οι επιδόσεις του είναι υψηλές και αδιαμφισβήτητες, δηλαδή στην επιλογή των υπουργών του (το ομολογώ, είμαι λάτρης του Στρατούλη), ήρθε ο κ. Σαμαράς και, με την κυβέρνηση που σχημάτισε μετά τις ευρωεκλογές του 2014, του έκανε ματ. Τώρα σε κάποια πεδία, όπως η επιτυχία της απόλυτης απομόνωσης της Ελλάδας διεθνώς, ο κ. Τσίπρας δεν είχε τύχη. Στον τομέα αυτό, πολλοί Ελληνες πρωθυπουργοί είχαν στο παρελθόν εξαιρετικές επιδόσεις.


Ο κ. Τσίπρας διατηρεί μία, νομίζω, ασύγκριτη υπεροχή σε σύγκριση με όλους του προκατόχους του για τον τρόπο που χειρίζεται την πραγματικότητα. Εκεί νομίζω ότι δεν μπορεί να συγκριθεί με κανέναν Ελληνα πρωθυπουργό από τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Η τάση υπήρχε σε όλα τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά νομίζω ότι ο κ. πρωθυπουργός έφτασε την τέχνη της παραμόρφωσης της πραγματικότητας σε απίθανα ύψη. Εχοντας ως εκπρόσωπο της κοινοβουλευτικής ομάδας τον μειλίχιο και ευγενή Φίλη, κατάφερε κάτι που κανένας Ελληνας πρωθυπουργός δεν είχε καταφέρει: 

Nα αφήνει τους αντιπάλους του άφωνους. Είναι αδύνατον να αντικρούσεις κάτι που δεν υπάρχει, δεν υφίσταται… Αλλά, δυστυχώς γι’ αυτόν, υπήρξαν κάποια καθεστώτα του παρελθόντος που είχαν την παραποίηση της πραγματικότητας ως συστατικό της λειτουργίας τους. Οπότε και εδώ είχα ατυχήσει, και, μαζί με εμένα, ο πρωθυπουργός στον αγώνα για διάκριση.
 

Αλλά, όπως είπα, οι δηλώσεις του αμέσως μετά τη συμμετοχή του στο δημοψήφισμα μού έλυσαν το πρόβλημα. Αφού ψήφισε, λοιπόν, ο πρωθυπουργός, δήλωσε: