ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η γεωπολιτική της Δημοκρατίας

Toυ Δρ. Ευάγγελου Βενέτη
Υπεύθυνου Ερευνητικού Προγράμματος Μέσης Ανατολής - ΕΛΙΑΜΕΠ


Η εξελισσόμενη σε εμφύλιο κρίση στην Ουκρανία έχει τόσες ομοιότητες με την λεγόμενη «Αραβική Άνοιξη» και την πολιτική κρίση στην Τουρκία, στην απέναντι ακτή της Μαύρης Θάλασσας, ώστε χρήζει ιδιαίτερης αναφοράς. 


Η κινητοποίηση των λεγόμενων δημοκρατικών δυνάμεων εντός αστικού χωροταξικού πλαισίου εναντίον των υφιστάμενων πολιτικών ηγετών και συστημάτων τους παρουσιάζει ενδιαφέρον για την χρονική και μεθοδολογική εγγύτητά τους.


Η εν λόγω ομοιότητα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη και για τις δύο αντικρουόμενες παρατάξεις, καθώς προσφέρει γνώση και πρόνοια για τον αιφνιδιασμό της κυβέρνησης ή την έγκαιρη αντιμετώπιση των κινήσεων της αντιπολίτευσης από την κυβέρνηση. Η μεθοδολογία των διαδηλωτών είναι η ίδια με κάποιες διαφοροποιήσεις ανάλογα με την χώρα και το κλιματολογικό της πλαίσιο: κατάληψη της κεντρικής πλατείας της πρωτεύουσας, μαζική παρουσία διαδηλωτών μέσω του διαδικτύου, κάθοδος ηθοποιών, τραγουδιστών και λοιπών διασημοτήτων υπέρ των διαδηλωτών, ευρεία κάλυψη της κρίσης από τα δυτικά ΜΜΕ κλπ. κλπ.
 

Το κυριότερο όμως κοινό στοιχείο αυτών των κρίσεων είναι η γεωπολιτική τους διάσταση: 

ΤΟΥΡΚΙΑ: Οι Ουαχαβίτες στο κατώφλι της

Του Δρ. Ευάγγελου Βενέτη

Υπεύθυνου Ερευνητικού Προγράμματος Μέσης Ανατολής

Μία σειρά χτυπημάτων εναντίον τουρκικών στόχων στην Μέση Ανατολή (αγωγός στο Β. Ιράκ) και την Αφρική (τουρκική πρεσβεία στην Σομαλία)  εγείρει ερωτήματα για τα αίτια και τους πρωταγωνιστές. Το κύριο αίτιο αναζητείται στο ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν το τουρκικό ισλάμ και το Ισλάμ της αραβικής χερσονήσου στο σουνιτικό κόσμο.

Η αποσταθεροποίηση της Συρίας λόγω του εκτεταμένου χρονικά και γεωγραφικά εμφυλίου πολέμου πάντοτε ανησυχούσε την κάθε εμπλεκόμενη πλευρά. Από ό,τι φαίνεται οι εν λόγω ανησυχίες αποδεικνύονται βάσιμες, καθώς έχει αυξηθεί ο αριθμός και η επιρροή των διαφόρων σουνιτικών ουαχαβιτικών (σαλαφιστικών) ισλαμιστικών ομάδων, όπως της Νόσρα, στις τάξεις της συριακής αντιπολίτευσης οι οποίες αντιμάχονται τόσο τον Αλεβίτη πρόεδρο της Συρίας Ασσάντ και τους γεωπολιτικούς υποστηρικτές του όσο και άλλες ομάδες με τις οποίες μέχρι τώρα οι Ουαχαβίτες μουτζαχεντίν (άλλως “μαχητές υπέρ πίστης”) έχουν συμμαχήσει.  

Η τελευταία εξέλιξη έχει ανησυχήσει αρκετά την Δύση και την Τουρκία, καθώς θέτει εν αμφιβόλω την συνοχή της συριακής αντιπολίτευσης τόσο στρατιωτικά όσο και πολιτικά σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για το μέλλον του συριακού εμφυλίου. Παράλληλα η παρουσία ουαχαβιτικών ομάδων στα τουρκο-συριακά σύνορα ανησυχεί την Άγκυρα για εσωτερικούς της λόγους.

Ακριβώς την κρισιμότητα της τρέχουσας περιόδου φαίνεται ότι εκμεταλλεύονται οι Ουαχαβίτες μουτζαχεντίν οι οποίοι, θεωρώντας ότι η μέχρι τώρα στρατηγική της συριακής αντιπολίτευσης έχει αποτύχει, προσπαθούν να την θέσουν σε νέες επιχειρησιακές βάσεις. Σε αυτό το πλαίσιο ο ρόλος των φιλελεύθερων δημοκρατικών και μετριοπαθών Ισλαμιστών που στηρίζει η Τουρκία στη Συρία βρίσκει αντίθετους τους Ουαχαβίτες. Ο λόγος για την εν λόγω αντίθεση δεν είναι μόνο πρακτικός-επιχειρησιακός αλλά και θρησκευτικός, καθώς υπάρχει ένα ιδεολογικό χάσμα το οποίο χωρίζει το ζηλωτικό Ουαχαβιτικό Ισλάμ της αραβικής χερσονήσου από το μετριοπαθές Ισλάμ της Τουρκίας.

ΑΙΓΥΠΤΟΣ: H αρχή του τέλους της Αραβικής Άνοιξης;

Γράφει ο Δρ. Ευάγγελος Βενέτης

e.venetis@yahoo.com

Η εν εξελίξει πραξικοπηματική παρέμβαση του στρατού στα πολιτικά πράγματα της Αιγύπτου σημαίνει την κατάλυση των όποιων δημοκρατικών κατακτήσεων έλαβαν χώρα μετά την πτώση Μουμπάρακ στην χώρα. Παράλληλα φέρνει στην επιφάνεια τα επιχειρήματα των σκεπτικιστών της Αραβικής Άνοιξης για την προοπτική εκδημοκρατικοποίησης όχι μόνο της Αιγύπτου αλλά και άλλων αραβικών χωρών. Η ηγεσία του Αιγυπτιακού στρατού παρεμβαίνει εν ονόματι της ακεραιότητας και εσωτερικής ασφάλειας της χώρας. Όντως είναι επιτακτική η εξεύρεση λύσης, καθώς η Αίγυπτος εδώ και μήνες έχει μία παραπαίουσα οικονομία και την κοινωνικο-οικονομική της βάση σε αδράνεια. Στην πράξη ο στρατός φοβάται την πολιτική ενίσχυση των Ισλαμιστών. Τίς πταίει; Η εν λόγω κατάσταση είναι το αποτέλεσμα του εσωτερικού ανταγωνισμού μεταξύ του Προέδρου Μόρσι και της εκκοσμικευμένης ηγεσίας του στρατού και της δικαιοσύνης με τις φιλελεύθερες κοινωνικές δυνάμεις της χώρας να παρακολουθούν σε ρόλο δευτεραγωνιστή.  Ας μην γελιόμαστε: ο Μόρσι, γνωρίζοντας ότι ο στρατός καλά κρατεί τα σκήπτρα της εξουσίας στην χώρας, δεν δέχθηκε να παίξει τον ρόλο του κομπάρσου που του ανέθεσε ο στρατός για την όσο πιο ομαλή μετάβαση της Αιγύπτου από την εποχή του Μουμπάρακ στην εποχή του μετριοπαθούς Ισλάμ, δηλ. μίας ισλαμικής ηγεσίας η οποία θα ελέγχεται από το στρατιωτικό κατεστημένο της χώρας. Ο Μόρσι είναι αποφασισμένος να αντιταχθεί ενεργά στον στρατό προκειμένου να μην καταστεί ένας περαστικός πρόεδρος στην ιστορία της χώρας και να δώσει το μήνυμα στους οπαδούς του για την ενεργό διεκδίκηση των πολιτικών κεκτημένων τους. Θεωρεί ότι η εποχή Μουμπάρακ έχει περάσει ανεπιστρεπτί και ο στρατός δεν είναι σε θέση να κλείσει στο σπίτι τους Ισλαμιστές.