ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η περίπτωση της Ελλάδας και τα διδάγματα που πρέπει να αντλήσουμε από την Ισλανδία

Του Martin Sandbu / Financial Times

Από τότε που το τραπεζικό σύστημα της Ισλανδίας κατέρρευσε στα τέλη του 2008, το μικρό νησιωτικό κράτος αποτελεί ένα πρωτοποριακό αντιπαράδειγμα στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη χειρίστηκε την κρίση χρέους.

Όταν οι ισλανδικές τράπεζες - οι οποίες έφτασαν να έχουν κεφάλαια ίσα με το ετήσιο εισόδημα της χώρας 10 φορές - δεν μπορούσαν πλέον να αναχρηματοδοτήσουν το χρέος τους, η κυβέρνηση του Ρέικιαβικ έκανε τρία πράγματα.

Αναδιάρθρωσε τις τράπεζες, αφήνοντας τους πιστωτές να μάχονται για τα απομεινάρια, ενώ οι νέες τράπεζες συνέχισαν να εξυπηρετούν την τοπική οικονομία. 

Άφησε το νόμισμα να κατρακυλήσει.  

Eπέβαλε έλεγχους στο συνάλλαγμα, αποτρέποντας τον μαζικό εκπατρισμό ξένων κεφαλαίων.

Οι ηγέτες της ευρωζώνης επέλεξαν μια διαφορετική πορεία κι από τις τρεις αυτές απόψεις. 

Πρώτον, επέλεξαν να διασώσουν τους τραπεζίτες αντί να διαγράψουν τα χρέη. 

Η δεύτερη πολιτική, η υποτίμηση, δεν ήταν στη διάθεσή τους εκτός κι αν συνοδευόταν από εγκατάλειψη του ευρώ. 

Και ως προς το τρίτο, απέφυγαν τους ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων, εκτός από την περίπτωση της Κύπρου.

Η Ισλανδία βρέθηκε ξανά στο παγκόσμιο οικονομικό προσκήνιο την περασμένη εβδομάδα με την είδηση ότι ήταν έτοιμη να άρει τους περιορισμούς στις μεταφορές χρημάτων έξω από τη χώρα, επτά χρόνια αφότου τέθηκαν σε εφαρμογή οι συναλλαγματικοί έλεγχοι. 

Αυτό προκάλεσε τις επευφημίες τόσο του Matthew Yglesias όσο και Πολ Κρούγκμαν, οι οποίοι επεσήμαναν ότι σε ορισμένα σημαντικά οικονομικά στοιχεία - πάνω απ' όλα στην ανεργία - η Ισλανδία αντιμετώπισε καλύτερα την κρίση απ' ό,τι η Ιρλανδία, πλησιέστερη δυνατή χώρα σύγκρισης. Ο Tyler Cowen δε συμφωνεί με αυτό, καθώς, ισχυρίζεται ότι εδώ δεν υπάρχει κάποιο κοινό μοντέλο.

Σίγουρα υπάρχουν διδάγματα που πρέπει να αντληθούν από την Ισλανδία, αλλά εναποκειται σε εμάς να εξετάσουμε τις κύριες πολιτικές που εφήρμοσε χωριστά. 

Το γεγονός ότι η Ισλανδία αναγκάστηκε θέλοντας και μη σε «αποκήρυξη χρέους, ελέγχους κεφαλαίων και και μαζική υποτίμηση», όπως ο Κρούγκμαν συνοψίζει επιγραμματικά, δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη αυτή τριπλέτα είναι και η βέλτιστη για όλες τις χώρες με ανάλογα προβλήματα. Εδώ περιλαμβάνονται κι οι χώρες της ευρωζώνης. 

Ας πάρουμε όμως τα ζητήματα ένα-ένα.

Πρώτον, το χρέος. Τα υπερβολικά χρέη από το παρελθόν αποτελούν τροχοπέδη για την ανάπτυξη κι ως εκ τούτου, οι πολιτικές που μπορούν να επιφέρουν γρήγορα μια «απομόχλευση» - δηλαδή μείωση του χρέους - θα πρέπει να μπορούν να οδηγήσουν τις οικονομίες σε στασιμότητα πίσω στη ζωή.

Αλλά ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να μειώσει κανείς το χρέος; 

Ο πιο γρήγορος τρόπος, με μεγάλη διαφορά, είναι η απλή διαγραφή. Εδώ έχουμε ένα διάγραμμα του ισλανδικού και τους ελληνικού τραπεζικού χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ των δύο χωρών:

Αν αυτό που θέλει κανείς είναι η απομόχλευση, τότε η αποκήρυξη των χρεών είναι ο γρηγορότερος τρόπος. Ο Κόουεν υποστηρίζει ότι αυτό ήταν μια «μεταφορά πλούτου στην εγχώρια οικονομία» από αλλοδαπούς, το οποίο, όπως λέει, ήταν λάθος. 

Αλλά πρόκειται για μια λανθασμένη εκτίμηση. 

Η ισλανδική κυβέρνηση, με το να εγγύηθεί μέρος των απαιτήσεων των ξένων καταθετών», έκανε γι' αυτούς περισσότερα από όσα απαιτούνται βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου. Αν μη τι άλλο, η όποια μεταβίβαση ήταν από το Ρέικιαβικ στους αλλοδαπούς.

Δεύτερον, η υποτίμηση. Πολλά είναι αυτά που λέγονται για το υποτιθέμενο πλεονέκτημα του να έχει κανείς το δικό του νόμισμα σε μια κρίση. 

Υπάρχουν μάλιστα δύο εκδοχές αυτού του επιχειρήματος. 

Η μία είναι ότι ένα ανεξάρτητο νόμισμα επιτρέπει την μείωση χρεών μέσω του πληθωρισμού. Αυτό προσομοιάζει φυσικά το προηγούμενο σημείο. Όμως ήταν μέσω της αναδιάρθρωσης, όχι του πληθωρισμού, που η Ισλανδία μείωσε το πλεονάζον χρέος της. Και μια πολιτική αναδιάρθρωσης του χρέους είναι εξίσου διαθέσιμη εντός όσο και εκτός του ευρώ. Το τραγικό σημείο εδώ είναι πόσο καιρό έχει πάρει στα μέλη της ευρωζώνης να δεχτούν αυτό το γεγονός.

Το άλλο, καθώς υποστηρίζεται, πλεονέκτημα της υποτίμησης είναι ότι θα ενισχύσει την τοπική οικονομία μέσω της μεγέθυνσης εξαγωγών.

Ο Yglesias ισχυρίζεται ότι η Ισλανδία άφησε την αξία του νομίσματός της να μειωθεί... καθώς εξαγωγικές βιομηχανίες της χώρας κέρδιζαν γρήγορα έδαφος στις διεθνείς αγορές». 

Όμως η Ισλανδία δεν έκανε κανένα τέτοιο πράγμα, όπως δείχνει το σχετικό διάγραμμα συμμετοχής της Ισλανδίας στις παγκόσμιες εξαγωγές εμπορευμάτων:

Στην πράξη, οι εξαγωγές είναι συχνά πολύ λιγότερο ευαίσθητες σε συναλλαγματικές ισοτιμίες απ' ό,τι προτείνει η απλοϊκή σχετική θεωρία. Τα απογοητευτικά στοιχεία των εξαγωγών της Βρετανίας μετά από μια τεράστια υποτίμηση το 2008-09 είναι μια μόνο περίπτωση, όπως άλλωστε και η αποτυχία των ελληνικών εξαγωγών, παρά την τεράστια πραγματική υποτίμηση (που επέφερε η πτώση των μισθών και όχι η υποτίμηση του νομίσματος από το 2010 κι έπειτα).

Τέλος, όσον αφορά στους ελέγχους στις κινήσεις του συναλλάγματος: Ο Jon Danielsson και ο Ásdís Kristjánsdóttir έχουν γράψει το καλύτερο εγχειρίδιο για αυτό το θέμα – π.χ. γιατί τέθηκαν σε εφαρμογή από την αρχή, και πώς έπρεπε να αρθούν. Με βάση όμως το προηγούμενο σημείο, σημειώστε ότι ο κύριος σκοπός των ελέγχων ήταν, φυσικά, να αποφευχθεί η κατάρρευση του νομίσματος. Γι'αυτό και στην καλύτερη περίπτωση είναι ασυνεπές να επαινεί κανείς τόσο την υποτίμηση της Ιρλανδίας από τη μία, όσο και τους συναλλαγματικούς ελέγχους από την άλλη. Πόσω μάλλον όταν ο ολοκληρωτικός χαρακτήρας των ελέγχων έχει παραλύσει τις επενδύσεις κι έχει επιβάλλει έκτακτους περιορισμούς στις ελευθερίες των Ισλανδών (όπως η δυνατότητά τους να μεταναστεύσουν), όπως εξηγεί ο Danielsson.

Αρά γιατί το έκαναν; 

Εν μέρει για να αποφευχθεί η κατάρρευση του νομίσματος, και εν μέρει επειδή το ΔΝΤ τους είπε να το κάνουν. 

Όμως, υπήρχε πάντα η επιλογή αφήσουν το νόμισμα να κατρακυλήσει όσο γινόταν βραχυπρόθεσμα - περίπτωση στην οποία το ποσό των πραγματικών πόρων που θα μπορούσαν να πάρουν οι πιστωτές από τη χώρα θα ήταν χαμηλό - ή να φορολογήσουν το πιο ευκίνητο ή κερδοσκοπικό κεφάλαιο κατά την έξοδο από τη χώρα – πράγμα που θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα. 

Πράγματι, το σημερινό σχέδιο για την άρση των ελέγχων στην πραγματικότητα κάνει ακριβώς αυτό (επιβάλλοντας φόρο σχεδόν 40%, όπως εξηγείται από τα παραπάνω). Έτσι φαίνεται πως η Ισλανδία αποφάσισε τελικά να κάνει κάτι που θα μπορούσε να έχει γίνει χρόνια πριν.

Εν ολίγοις, τα διδάγματα που πρέπει να αντλήσουμε από την Ισλανδία:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Xρεοκοπία τύπου Ισλανδίας ετοιμάζει η Αριστερή Πλατφόρμα των τσαμπουκαλεμένων γραφικών

Toυ  Ambrose Evans-Pritchard / The Telegraph

Η Αριστερή Πλατφόρμα του ΣΥΡΙΖΑ έχει ετοιμάσει σχέδιο για μια χρεοκοπία της Ελλάδας κατά το μοντέλο της Ισλανδίας, που θα περιλαμβάνει εθνικοποίηση του τραπεζικού συστήματος, καθώς θεωρεί άσκοπες τις συνομιλίες.  

Σύμφωνα με πηγές μέσα από το κόμμα, τα μέτρα που θα απαιτηθούν θα είναι έλεγχος κεφαλαίων και η δημιουργία μιας φερέγγυας κεντρικής τράπεζας που θα μπορεί να στηρίξει ένα νέο οικονομικό σύστημα. Το παράλληλο νόμισμα, παρότι θεωρητικά φαίνεται λειτουργικό και πιθανό, ενδέχεται να μην ακολουθηθεί όσο η Ελλάδα είναι μέλος του ευρώ, επομένως αυτομάτως αυτό μπορεί να σημαίνει την ταχεία υιοθέτηση της δραχμής.

Αυτά τα εμπιστευτικά σχέδια τέθηκαν επί τάπητος το Σαββατοκύριακο και υποστηρίζονται από 30 βουλευτές που πρόσκεινται στην Αριστερή Πλατφόρμα, όπως και από άλλες σκληροπυρηνικές συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ.  

Επίσης, οι ΑΝΕΛ είναι υπέρ της σκλήρυνσης της στάσης προς τους δανειστές και ό,τι αυτή συνεπάγεται.

Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ που έχει σχέση με το συγκεκριμένο σχέδιο σχολιάζει: «Όλο αυτό ξεπερνάει την Αριστερή Πλατφόρμα. Μιλάμε για σοβαρά δεδομένα και νούμερα. Είμαστε τρομοκρατημένοι από την πιθανότητα μιας παράδοσης. Δεν θα επιτρέψουμε στους εαυτούς μας θα στραγγαλιστούμε μέχρι θανάτου από την ευρωπαϊκή νομισματική ένωση».

Αυτή η πολεμική θέση, δείχνει πόσο δύσκολο θα είναι για τον Αλέξη Τσίπρα να έχει με το μέρος του το σύνολο του κόμματός του, σε περίπτωση που ξεπεράσει τις «κόκκινες» γραμμές στα θέματα των συντάξεων, της διαγραφής χρέους, της λιτότητας και των εργασιακών δικαιωμάτων. Παράλληλα, ενισχύει και τη διαπραγματευτική θέση του έναντι των δανειστών, λέγοντας τους ευθέως πως δεν πρέπει να τον πιέσουν κι άλλο. 

Την ίδια στιγμή οι ημερομηνίες είναι πλέον δεσμευτικές και ενόψει τις 30ης Ιουνίου και της πληρωμής προς το ΔΝΤ, ο υπουργός Εσωτερικών έχει ζητήσει από τους πάντες να μεταφέρουν τα μετρητά τους στην κεντρική τράπεζα. Ακόμη και αυτό, όμως, δύσκολα θα αποτρέψει τη χρεοκοπία, αν δεν υπάρξει συμφωνία, σημειώνεται.

Την προηγούμενη Πέμπτη, οι δανειστές, σε μια συνάντηση στην Μπρατισλάβα, εξέτασαν για πρώτη φορά ένα Plan B που περιλαμβάνει την ελληνική χρεοκοπία. Στην πραγματικότητα, όπως αποκάλυψε ένας εκ των συμμετεχόντων, ήταν η εξέταση του χειρότερου δυνατού σεναρίου, έτσι ώστε όλοι να είναι προετοιμασμένοι για παν ενδεχόμενο.

Η Αριστερή Πλατφόρμα έχει εξετάσει το ισλανδικό μοντέλο θεωρώντας ότι ήταν ένα success story –μια άποψη που συμμερίζεται και το ΔΝΤ. 

«Οι ελληνικές τράπεζες θα πρέπει να εθνικοποιηθούν αμέσως, παράλληλα με τη δημιουργία μιας ''bad bank''. Επίσης, θα πρέπει να υπάρξουν κάποιοι περιορισμοί στην ανάληψη χρημάτων», λέει ένας βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ. «Φυσικά ξέρουμε πως οι τράπεζες θα αντιδράσουν και θα υπάρξουν πολλές προσφυγές στη δικαιοσύνη, αλλά στο τέλος θα αποδειχθεί πως είμαστε μια κυρίαρχη δύναμη».

Τη στιγμή που τα χρήματα το τελευταίο διάστημα κάνουν φτερά από τις ελληνικές τράπεζες, περίπου 400 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα, το φαινόμενο μπορεί να οδηγηθεί σε ένα bank run. Όπως λέει ένας βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ: «Όσα περισσότερα χρήματα φεύγουν, τόσο πιο εύκολο θα είναι το Grexit». Ένας άλλος συμπληρώνει: «Είναι ένα ατού για την Ελλάδα».

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ένα ισχυρό ιδεολογικό κίνητρο για να πλήξει τις οικονομικές ελίτ. Υπό αυτό το πρίσμα, θεωρεί πως οι τράπεζες είναι το νευραλγικό κέντρο των ολιγαρχών που κυριάρχησαν στην Ελλάδα περισσότερο από μισό αιώνα. Έτσι, οδηγώντας τα ιδρύματα σε χρεοκοπία, θα προσδώσει κοινωνικο-ιδεολογική κάλυψη, που θα γίνει κατανοητή ως επανάσταση

Όσον αφορά την Ισλανδία, η χώρα το 2008 κήρυξε χρεοκοπία έναντι των ξένων δανειστών του. Η βρετανική κυβέρνηση αντέδρασε έντονα βάζοντας την Ισλανδία στη μαύρη λίστα των χωρών που προωθούν την τρομοκρατία –μαζί με την Αλ Κάιντα.  

Οι νέες τράπεζες κράτησαν τα παλιά τους ονόματα, αλλά στην πραγματικότητα είχαν εντελώς διαφορετική μορφή. Επιβλήθηκαν έλεγχοι κεφαλαίων, όλες οι διοικήσεις των τραπεζών άλλαξαν, ενώ κάποια μέλη των παλαιών διοικήσεων συνελήφθησαν. Η Ισλανδία με το χρόνο ανέκαμψε και εμφάνισε αξιοσημείωτη ανάπτυξη. Μέρος της «θεραπείας» ήταν η υποτίμηση του νομίσματος κατά 50%. Έκτοτε η ισλανδική κορόνα έχει ενισχυθεί ελάχιστα έναντι του ευρώ.

Ωστόσο, η Ισλανδία έχει μια πολύ διαφορετική κοινωνική και οικονομική δομή

Η γρήγορη σταθεροποίηση ήταν δυνατή μόνο και μόνο επειδή το ΔΝΤ και οι σκανδιναβικές χώρες παρενέβησαν με ένα πακέτο διάσωσης πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων.  

Η Ελλάδα φυσικά δεν μπορεί να έχει απαιτήσεις από το ΔΝΤ μετά τις δύο αποτυχημένες διασώσεις και τη στιγμή που πολλοί στην Αθήνα ζητούν το κεφάλι του Τόμσεν κατηγορώντας τον ότι συνεργάζεται με τους ολιγάρχες και τώρα ζητάει παράλογες μειώσεις.

 

Ο Τσίπρας αντιμετωπίζει μια κρίσιμη επιλογή:

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Οι έλεγχοι στην κίνηση κεφαλαίων αν έρθουν, δύσκολα ξαναφεύγουν !!! Iσλανδικά διδάγματα για την Ελλάδα...

By SWAHA PATTANAIK / REUTERS BREAKINGVIEWS

Ενα παγόβουνο αρχίζει να λιώνει σιγά σιγά στην Ισλανδία. Το σκανδιναβικό κράτος αποφάσισε να λάβει τα πρώτα μέτρα για τη σταδιακή κατάργηση των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων που υιοθετήθηκαν προ επταετίας.

Στη χρηματοπιστωτική κρίση που κλιμακώθηκε μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008, κατέρρευσαν οι τρεις ισχυρότερες τράπεζες της Ισλανδίας και η κυβέρνηση ζήτησε οικονομική βοήθεια από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Ωστόσο, οι Ελληνες που μπορεί να καταλήξουν στην εφαρμογή μιας «νοτιότερης» εκδοχής των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων θα πρέπει να είναι επιφυλακτικοί ως προς αυτό το ενδεχόμενο.  

Διότι είναι πολύ πιο δύσκολη η κατάργηση των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων σε σχέση με την επιβολή τους, όπως ανακαλύπτει η Ισλανδία.

Το Ρέικιαβικ εξετάζει σήμερα μέτρα για να αποτρέψει τη μαζική εκροή κεφαλαίων που είναι δεσμευμένα εντός των συνόρων της χώρας εδώ και μια επταετία. Οι πιστωτές των τριών χρεοκοπημένων τραπεζών –Glitnir, Landsbanki και Kaupthing– αλλά και οι επενδυτές της Ισλανδίας κατέχουν περιουσιακά στοιχεία 1,2 τρισ. ισλανδικών κορονών ή 8 δισ. ευρώ. Αντανακλούν, περίπου, το 15% του ΑΕΠ της χώρας και παραμένουν ακινητοποιημένα εντός συνόρων από το 2008.  

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε, αρχές Ιουνίου, ότι σκοπεύει άμεσα ή έμμεσα να φορολογήσει εκείνους που θα αποπειραθούν να πάρουν από τη χώρα κεφάλαια που τους οφείλονται από τις χρεοκοπημένες τράπεζες. Πρόταση της κυβέρνησης είναι να επιβάλει φόρο έως και 39% σε εκείνους που θα επιθυμήσουν να «εξαγάγουν» τα κεφάλαιά τους από τη χώρα. Είναι σαφές ότι η απομάκρυνση των ελέγχων θα είναι χρονοβόρα διαδικασία.

Δίχως αμφιβολία, οι έλεγχοι στην κίνηση κεφαλαίων βοήθησαν την οικονομία της Ισλανδίας. Ηταν ένα απαραίτητο μέτρο το 2008, επειδή η ονομαστική αξία των τριών ισχυρότερων τραπεζών της χώρας ήταν δεκαπλάσια του ΑΕΠ της.

Η πραγματική αξία τους ήταν αρκετά χαμηλότερη και, τελικά, οι τράπεζες χρεοκόπησαν. 

Οι έλεγχοι στην κίνηση κεφαλαίων έδωσαν χρόνο στην κυβέρνηση να ξεκαθαρίσει την κατάσταση στον τραπεζικό κλάδο χωρίς να καταφύγει σε σπασμωδικές κινήσεις, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη σύγχυση.

Η ύφεση στην οικονομία της Ισλανδίας ήταν αρκετά σοβαρή και βαθιά. Χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να ανακάμψει η οικονομία. Μόνο μέσα στο τρέχον έτος, το ΑΕΠ θα ξεπεράσει τα επίπεδα προ του 2008.  

Ομως, η κυβέρνηση της Ισλανδίας, η οποία υποβλήθηκε σε σκληρό δανειοδοτικό πρόγραμμα του ΔΝΤ της τάξεως των 2,15 δισ. δολαρίων, έπρεπε να λάβει κάποιες σκληρές αποφάσεις, που έφεραν αποτελέσματα. Ο προϋπολογισμός και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών βρίσκονται σε πλεόνασμα, ενώ τα συναλλαγματικά αποθέματα έχουν σήμερα ανασυγκροτηθεί έως ένα βαθμό.

Η Ελλάδα μπορεί να ατενίζει αυτό το σενάριο ως απαραίτητο μέτρο για να αποφευχθεί η τραγική εξάντληση της ρευστότητας στην οικονομία. Οι τράπεζες της χώρας ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα, διότι οι καταθέσεις κυμαίνονται στο χαμηλότερο επίπεδο μιας δεκαετίας. Αλλά οι έλεγχοι στην κίνηση κεφαλαίων μπορούν να δώσουν μόνο μια ανάσα. Δεν μπορούν να αντικαταστήσουν σοβαρές μεταρρυθμίσεις.

Πέραν τούτου, οι αφερέγγυες τράπεζες δεν είναι το βασικό πρόβλημα της Ελλάδας: 

ΙΣΛΑΝΔΙΑ: Δικαστική δικαίωση για την άρνηση να αποζημιώσει ξένους καταθέτες

Δικαίωσε την Ισλανδία το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Ανταλλαγών (EFTA), όσον αφορά στην άρνηση του Ρέικιαβικ να αποζημιώσει τους ξένους αποταμιευτές, μετά την κατάρρευση των τραπεζών της, τον Οκτώβριο του 2008.

Με το σκεπτικό των δικαστών, απορρίφθηκε η προσφυγή την οποία είχαν καταθέσει η Βρετανία και η Ολλανδία -οι οποίες είχαν αποζημιώσει πλήρως τους αποταμιευτές τους και ζητούσαν να πάρουν τα χρήματα από το Ρέικιαβικ.

Το 2010 και το 2011 οι Ισλανδοί είχαν αρνηθεί, μέσα από τη διαδικασία του δημοψηφίσματος, να αναλάβουν πλήρως τις ζημιές μιας ιδιωτικής τράπεζας, όπως ήταν τότε η Landsbanki. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ετυμηγορία του δικαστηρίου είναι τελεσίδικη και δεν μπορεί να εφεσιβληθεί.

 
Βεβαίως, η Ισλανδία δεν είναι μέλος της Ε.Ε. και η συγκεκριμένη απόφαση δεν μπορεί να θεωρηθεί δεσμευτική για το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο - όμως, αποτελεί αναμφίβολα ένα δεδικασμένο που θα λαμβάνεται σοβαρά υπόψη σε ανάλογες περιπτώσεις . 

Μια τέτοια ενδέχεται να είναι και η Κύπρος: όπως και στην περίπτωση της Ισλανδίας, οι τράπεζές της έχουν προσελκύσει μεγάλα κεφάλαια από το εξωτερικό και, σε περίπτωση κατάρρευσης ή χρεοκοπίας, οι αρχές θα βρεθούν αντιμέτωπες με ανάλογα προβλήματα.

Όπως είναι γνωστό, με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία, κάθε χώρα υποχρεούται να έχει ένα ειδικό ταμείο που εγγυάται τις καταθέσεις στις τράπεζες μέχρις ενός ορίου. Όμως, στην Ισλανδία, η κατάρρευση υπήρξε καθολική και τα υπάρχοντα κεφάλαια δεν επαρκούσαν για να καλύψουν τις απαιτήσεις Ολλανδών και Βρετανών.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΑΔΑ: Το άλλο μάθημα από την Ισλανδία

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ...

Toυ ΠΑΣΧΟΥ ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗ

Αν πάει κάποιος στην Ισλανδία, θα διαπιστώσει ότι στα ταμεία των περισσότερων καταστημάτων δέχονται σχεδόν όλα τα νομίσματα του κόσμου: ευρώ, δολάριο, σουηδική κορώνα, βρετανική λίρα, καναδικό δολάριο, μέχρι και γιεν Ιαπωνίας. 

Στο τέλος της λίστας είναι η ισλανδική κορώνα που αποτιμάται με τέσσερα μηδενικά (0,000). «Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορείς να αγοράσεις τίποτε, διότι το ισλανδικό νόμισμα πλέον είναι χωρίς αξία. Κανείς δεν το εμπιστεύεται», δήλωσε στο αμερικανικό National Public Radio (NPR 13.4.2012) μια κάτοικος του Ρέικιαβικ.

Γράφτηκαν πολλά αυτόν τον καιρό στην Ελλάδα για την «επανάσταση των Βίκινγκς», για τη διαγραφή του χρέους από τους Ισλανδούς και άλλα αριστερολυρικά. Ενα δεν ελέχθη: οι καταθέσεις των Ισλανδών που είναι αναγκαστικά σε τοπικό νόμισμα μηδενίστηκαν. Οχι εκείνων που είχαν τα λεφτά τους στο εξωτερικό, αλλά των εργαζομένων και των μικρών επαγγελματιών. Τώρα η Ισλανδία έχει αυστηρότατους περιορισμούς στην εξαγωγή συναλλάγματος, αλλά οι συναλλαγές εντός της χώρας γίνονται με όλα τα νομίσματα της οικουμένης, πλην του δικού της.

Κάπως έτσι θα εξελιχθεί η κατάσταση και με το ελληνικής κοπής ευρώ· greuro, geuro, γκιαούρο ή όπως αλλιώς ονομαστεί. Το Δημόσιο θα πληρώνει σ’ αυτό το νόμισμα, αλλά όλοι θα κάνουν τις συναλλαγές τους σε ευρώ, επειδή κανείς δεν θα εμπιστεύεται τη μεταμφιεσμένη δραχμή. Το κράτος θα τυπώνει όλο και περισσότερα geuros, για τα εσωτερικά χρέη και για να καλύπτει τις εισοδηματικές απώλειες των υπαλλήλων του, μέχρι που θα γίνει κάτι σαν τα χαρτονομίσματα της «Μονόπολης» ή την ισλανδική κορώνα. Και τότε θα συναλλασσόμαστε με ευρώ, αλλά θα βρισκόμαστε εκτός του μηχανισμού του ευρώ, με ό,τι αυτό σημαίνει για τις τράπεζες, το εξωτερικό χρέος, τις διεθνείς συναλλαγές της χώρας. Αυτό συνεπάγεται ακόμη μεγαλύτερη φτώχεια στα λαϊκά στρώματα, αφού μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων που καταναλώνουμε είναι εισαγόμενα ή εμπεριέχουν εισαγόμενες πρώτες ύλες.

ΙΣΛΑΝΔΙΑ: Πώς πέτυχε εκεί που η Ελλάδα απέτυχε...

Του Βαγγέλη Δεμίρη

Γιατί οι Ισλανδοί πέτυχαν εκεί που οι Ελληνες αποτυγχάνουν, είναι από τα ερωτήματα που θέτουν όλο και περισσότεροι πολιτικοί παρατηρητές στις Βρυξέλλες. Διερευνώντας το πώς η ισλανδική οικονομία κατάφερε τελικά να ορθοποδήσει, κερδίζοντας εκ νέου την εμπιστοσύνη των αγορών, αυτό που εξετάζεται είναι κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να αντλήσει διδάγματα από το παράδειγμα της Ισλανδίας, ώστε να καταφέρει να ανακάμψει.

Αυτό που απασχολεί ιδιαίτερα είναι το πώς οι Ισλανδοί κατάφεραν να ξεπεράσουν μέσα σε τρία χρόνια την κρίση, τη στιγμή που «οι Έλληνες παραπαίουν και πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο». Μάλιστα, υποστηρίζεται ότι οι Ισλανδοί έπραξαν αυτό που δεν θέλησαν να κάνουν οι Έλληνες: Να λάβουν, δηλαδή, αμέσως τα μέτρα που έπρεπε και να προχωρήσουν στην εφαρμογή τους χωρίς χρονοτριβή και αντιρρήσεις.

Βέβαια, θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η κατάσταση στην Ισλανδία είναι εντελώς διαφορετική από ό,τι στην Ελλάδα. Και αυτό, γιατί τα ισλανδικά χρέη δεν οφείλονται σε διαρθρωτικά ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, όπως συμβαίνει στην Ελλάδα, αλλά προέκυψαν εξαιτίας της διάσωσης των τραπεζών από το κράτος, η οποία εκτόξευσε το δημόσιο έλλειμμα, οδηγώντας τη χώρα στη χρεοκοπία. Στον αντίποδα, η Ελλάδα καλείται να αντιμετωπίσει χρόνια προβλήματα που αφορούν στη διαρθρωτική ανισορροπία που υπάρχει μεταξύ κρατικών εσόδων και δαπανών. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με βαθιά ριζωμένες οικονομικές στρεβλώσεις, ενώ οι Ισλανδοί καλούνται να αντιμετωπίσουν προβλήματα που έχουν συγκυριακό χαρακτήρα.

Επισημαίνεται επίσης ότι οι Ισλανδοί μπόρεσαν να επιβάλουν περιορισμούς στη διακίνηση των κεφαλαίων, οι οποίοι δεν επέτρεψαν στους ξένους επενδυτές να αποσύρουν από τη χώρα τα κεφάλαιά τους και να θέσουν προσκόμματα στις προσπάθειες οικονομικής ανάκαμψης. Αντίθετα, οι Έλληνες δεν διαθέτουν τέτοια δυνατότητα από τη στιγμή που συμμετέχουν στην Ευρωζώνη και ως εκ τούτου δεν είναι σε θέση να προστατέψουν το νόμισμα και τις τράπεζές τους όπως οι Ισλανδοί.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΙΣΛΑΝΔΙΑ: Γενναία διαγραφή δανείων νοικοκυριών από τις τράπεζες

Οι τράπεζες της Ισλανδίας διέγραψαν δάνεια των νοικοκυριών που αντιστοιχούν στο 13% του ΑΕΠ της χώρας, μειώνοντας το βάρος χρέους για περισσότερο από το ένα τέταρτο του πληθυσμού της, αναφέρει δημοσίευμα του Bloomberg που επικαλείται τα στοιχεία έκθεσης της Ισλανδικής Ένωσης Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών.

Τα μέτρα που έλαβε η Ισλανδία για να αναγεννηθεί από την κρίση του 2008 αποδεικνύονται αποτελεσματικά, και οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δείχνουν τώρα ότι οι Ισλανδοί δεν επιθυμούν να ενταχθούν στην ΕΕ, όπου η κρίση δεν έχει τέλος.

«Μπορείτε να πείτε με βεβαιότητα ότι η Ισλανδία κατέχει το παγκόσμιο ρεκόρ στη διαγραφή χρέους νοικοκυριών. Η χώρα έκανε ό,τι χρειαζόταν σε μία κρίση, ακολουθώντας τα εγχειρίδια. Οποιοσδήποτε οικονομολόγος θα συμφωνούσε» δηλώνει ο Λαρς Κρίστενσεν, επικεφαλής οικονομολόγος αναδυόμενων αγορών στην τράπεζα Danske στην Κοπεγχάγη.

Τα νοικοκυριά του νησιωτικού κράτους βοηθήθηκαν από μία συμφωνία της κυβέρνησης και των τραπεζών, οι οποίες ελέγχονται ακόμη εν μέρει από το κράτος, για τη διαγραφή του χρέους που ξεπερνούσε το 110% της αξίας των κατοικιών.

Επιπλέον, απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της χώρας θεώρησε παράνομα τα δάνεια που είναι συνδεδεμένα με ξένα νομίσματα, με αποτέλεσμα να μη χρειάζεται πλέον τα νοικοκυριά να καλύπτουν τις απώλειες (από την υποτίμηση) της ισλανδικής κορόνας. Χωρίς τη διαγραφή του χρέους, οι ιδιοκτήτες ακινήτων θα λύγιζαν από το βάρος των δανείων τους μετά την εκτόξευση του χρέους στο 240% των εισοδημάτων το 2008.

Το δημοσίευμα τονίζει ότι αποδεικνύονται αποτελεσματικά τα μέτρα που πήρε η Ισλανδία για να αναγεννηθεί από την κρίση του 2008, όταν οι τράπεζές της προχώρησαν σε χρεοκοπία για το ποσό των 85 δισ. δολαρίων.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΙΣΛΑΝΔΙΑ: Μια «νεκρανάσταση» σε χρόνο - ρεκόρ

Της ΟΛΓΑΣ ΚΟΛΙΑΤΣΟΥ

Τρία χρόνια μετά την οικονομική κατάρρευση, η χώρα απέκτησε ξανά τον έλεγχο της οικονομίας της. Η κυβέρνηση ενδιαφέρεται για κοινοτική ένταξη και είσοδο στη νομισματική ένωση, ωστόσο πολλοί Ισλανδοί είναι υπερχρεωμένοι σε βαθμό απελπιστικό.

Ο Γκέιρ Χάαρντε ήταν πρωθυπουργός όταν η Ισλανδία είχε ένα είδος «επιθανάτιας εμπειρίας» πριν από τρία χρόνια -μέσα σε λίγες ημέρες κατέρρευσαν οι τρεις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, η αξία της κορόνας έπεσε κατακόρυφα, η πτώχευση βρισκόταν προ των πυλών. Ο Γκ. Χάαρντε κάθεται στο εδώλιο για τις τότε ευθύνες του, μια πρωτιά σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Το ισλανδικό Σύνταγμα του 1905 επιτρέπει την καταδίκη πολιτικών εκπροσώπων, σε περίπτωση που αυτοί δεν ενήργησαν καταλλήλως ή καθυστέρησαν ν' αντιδράσουν σε καταστάσεις καθ' οιονδήποτε τρόπο επικίνδυνες για τη χώρα. Ο Χάαρντε αντιμετωπίζει έως και δύο χρόνων φυλάκιση. Ο ίδιος παραδέχεται πως «σήμερα θα έκανε διαφορετικές κινήσεις», αλλά θεωρεί εαυτόν και «αποδιοπομπαίο τράγο».

Ωστόσο, σε χρόνο-ρεκόρ η Ισλανδία επέστρεψε στη διεθνή χρηματαγορά. Από το καλοκαίρι η κυβέρνηση εξέδωσε πάλι κρατικά ομόλογα, για πρώτη φορά μετά την κρίση, το έλλειμμα του προϋπολογισμού βρίσκεται στο 2,7% του ΑΕΠ, το ποσοστό ανεργίας περίπου στο 6%, φέτος μάλιστα σημειώθηκε και ανάπτυξη 2,7% σχετικώς σταθερή.

Παρ' όλα αυτά χιλιάδες Ισλανδοί είναι ακόμη υπερχρεωμένοι και υπολογίζεται ότι θα περάσουν δεκαετίες για να ξεπληρωθούν δάνεια, οικονομικές υποχρεώσεις -και ατασθαλίες- των περασμένων χρόνων. Κυρίως η μεσαία τάξη με τις απώλειές της έχει χάσει κίνητρα και διάθεση για εργασία, ενώ επιστήμονες και ειδικευμένο εργατικό δυναμικό αναζητούν ευκαιρίες σε Νορβηγία, Δανία και Ολλανδία.

ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΟ: Η Ισλανδία αναγνώρισε την Παλαιστίνη στα σύνορα προ του 1967

Ανεξάρτητη και κυρίαρχη Παλαιστίνη στα σύνορα προ του 1967 αναγνώρισε χθες η Ισλανδία, γεγονός που τη μετατρέπει στην πρώτη χώρα της Δυτικής Ευρώπης που προβαίνει σε αυτή την κίνηση.

Το Κοινοβούλιο της σκανδιναβικής χώρας υιοθέτησε σχετικό ψήφισμα λίγες ημέρες αφότου υψώθηκε η παλαιστινιακή σημαία στην έδρα της UNESCO στο Παρίσι.

Η κατάκτηση της έδρας στον επιστημονικό και πολιτιστικό οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών αποτελεί μια πρώτη νίκη στον διπλωματικό αγώνα των Παλαιστινίων για αναγνώριση - ένας αγώνας που πλέον συνεχίζεται στο διαιρεμένο Συμβούλιο Ασφαλείας, όπου θεωρείται δεδομένη η άσκηση βέτο εκ μέρους των ΗΠΑ.

Οπως επισημαίνεται στον βρετανικό «Γκάρντιαν», το ισλανδικό Κοινοβούλιο υιοθέτησε ψήφισμα με 38 ψήφους υπέρ σε σύνολο 68 για την αναγνώριση της Παλαιστίνης «ως κυρίαρχου και ανεξάρτητου κράτους» στη βάση των συνόρων προ του πολέμου των Εξι Ημερών, το 1967.

ΙΣΛΑΝΔΙΑ: Αλλάζει Σύνταγμα μέσω... Facebook!

Οι Ισλανδοί εφαρμόζουν την άμεση δημοκρατία στην πράξη. Οχι επειδή "δικάζουν" τον πρώην πρωθυπουργό τους Γκέιρ Χάαρντε για βαριά αμέλεια στην τραπεζική κρίση του 2008, ούτε επειδή αρνήθηκαν να αποζημιώσουν τις αγγλο-ολλανδικές τράπεζες για την επενδυτική φούσκα Icesave.

Σε μια πρωτόγνωρη διαδικασία, οι 320.000 Ισλανδοί συμμετείχαν στη διαμόρφωση του νέου τους Συντάγματος μέσα από το Facebook, το Twitter και το Youtube. Μετά την ανεξαρτητοποίηση της Ισλανδίας από τη Δανία, το 1944, το Σύνταγμα άλλαξε επτά φορές. Η δημόσια διαβούλευση της τελευταίας αναθεώρησης ξεκίνησε τον Απρίλιο, με ανοιχτές συνεδριάσεις του 25μελούς Συνταγματικού Συμβουλίου που μεταδίδονται από το Ιντερνετ. Το ενδιαφέρον είναι ότι η συζήτηση του θεσμικού οργάνου βασίστηκε στις παρατηρήσεις και τις γνώμες 950 πολιτών.

Ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Ισλανδίας στην Ε.Ε.

A. P., Reuters

Αρχισαν επισήμως προχθες οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Ισλανδίας στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ενωσης ύστερα από πολύμηνες προετοιμασίες και από τις δύο πλευρές.

Η διαδικασία δεν έχει καταληκτική προθεσμία για την ολοκλήρωσή της, ενώ για την ιστορία πρέπει να αναφερθεί πως η χώρα υπέβαλε αίτημα ένταξης το 2008, μετά την κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού της κλάδου. Πάντως, μεγάλο μέρος των πολιτών της Ισλανδίας αντίκειται στη συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο υπουργός Εξωτερικών, Οέσουν Σκαρφέντισον, ο οποίος ηγείται της ισλανδικής αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις, δήλωσε πως η ένταξη στην Ε. Ε. μπορεί να οδηγήσει στην κατάργηση των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων, καθώς και στην υιοθέτηση νέου νομίσματος. Υπενθυμίζεται πως η Ισλανδία έχει ήδη ενσωματώσει μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στο πλαίσιο της συμμετοχής της στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, ο οποίος θεωρείται επέκταση της εσωτερικής αγοράς της Ε. Ε. για τα μη μέλη της Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία.

Προχθες ξεκίνησαν οι συνομιλίες σε τέσσερα από τα βασικά ζητήματα, τα οποία είναι οι προμήθειες του δημόσιου τομέα, η κοινωνία της πληροφορίας και τα ΜΜΕ, η επιστήμη και η έρευνα, καθώς και ο πολιτισμός και η εκπαίδευση. Τα κεφάλαια της επιστήμης και της εκπαίδευσης ολοκληρώθηκαν εντός ολίγων ωρών, και αυτό έχει να κάνει με την άριστη προετοιμασία των Ισλανδών. Από την πλευρά του ο αρμόδιος επίτροπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διεύρυνση, Στέφαν Φούλε, εξέφρασε την ικανοποίησή του με την αποδοτική έναρξη των διαπραγματεύσεων. Πάντως, οι πιο δύσκολες συνομιλίες θα αφορούν την αλιεία, τη γεωργία, καθώς και θέματα σχετικά με το περιβάλλον και την προστασία του. Η κυβέρνηση της Ισλανδίας αναμένεται μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο να ανοίξει όλα τα αναγκαία προς διαπραγμάτευση θέματα για την ένταξή της.

ΙΣΛΑΝΔΙΑ: Στις χώρες που υπάρχει Δικαιοσύνη οι ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΙ ΚΑΘΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΚΑΜΝΙ

Ο Γκέιρ Χόρντε, πρωθυπουργός της Ισλανδίας την εποχή του τραπεζικού κραχ, το 2008, αρνήθηκε πως είναι ένοχος των κατηγοριών για βαριά αµέλεια που του αποδίδονται κατά την έναρξη, χθες, της ιστορικής δίκης του για τον ρόλο που διαδραµάτισε στην κατάρρευση του ισλανδικού τραπεζικού τοµέα.

Ο Χόρντε δικάζεται από ένα ειδικό δικαστήριο, το οποίο συνεδριάζει για πρώτη φορά από το 1905 που ιδρύθηκε για να δικάζει πρώην και εν ενεργεία υπουργούς. Το Κοινοβούλιο της Ισλανδίας ψήφισε πέρυσι υπέρ της απαγγελίας κατηγοριών κατά του Χόρντε. «∆ηλώνω πως είµαι αθώος και θα καταβάλω κάθε προσπάθεια για να αποδείξω την αθωότητά µου», δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός προς το δικαστήριο, το οποίο αποτελείται από 15 δικαστές.  

Αν βρεθεί ένοχος, αντιµετωπίζει ποινή φυλάκισης δύο ετών και πρόστιµο, αλλά µπορεί επίσης να τεθεί υπό αστυνοµική επιτήρηση. «Η όλη υπόθεση είναι µια φάρσα, την οποία ξεκίνησαν µόνο τρία µέλη του σηµερινού Κοινοβουλίου, τα οποία κατάφεραν τώρα να προκαλέσουν την πρώτη πολιτική δίκη στην ιστορία της χώρας», υποστήριξε ο Χόρντε.

Κατηγορείται για αµέλεια επειδή δεν έλαβε τα κατάλληλα µέτρα για να προετοιµάσει τη χώρα για την επικείµενη κατάρρευση του χρηµατοπιστωτικού τοµέα, απέτυχε να ελέγξει τις τράπεζες και απέτυχε να κρατήσει τους ίδιους τους υπουργούς του ενηµερωµένους για το υπερβολικό µέγεθος που είχε λάβει ο τραπεζικός τοµέας σε σχέση µε την εθνική οικονοµία. Ο Χόρντε ήταν πρωθυπουργός από το 2006 ώς το 2009 και η κυβέρνησή του έπεσε εξαιτίας της λαϊκής δυσαρέσκειας και των διαδηλώσεων.

TA NEA

Αυτοί που διεκδικούν τον χαµένο τους παράδεισο

Του ΡΟΥΣΣΟΥ ΒΡΑΝΑ

Οι Ισλανδοί έδειξαν ότι µπορεί να γίνει. Για δεύτερη φορά µέσα σε δύο χρόνια αρνήθηκαν να πληρώσουν αυτοί τα χρέη που τους φόρτωσαν στους ώµους οι κυβερνήσεις και οι τραπεζίτες τους.

Η εκφοβιστική εκστρατεία της πρωθυπουργού της Ισλανδίας, που απειλούσε µε «οικονοµικό και πολιτικό χάος», δεν απέτρεψε την αρνητική ψήφο των Ισλανδών στο πρόσφατο δηµοψήφισµα. «Υστερα από όλα αυτά, δεν θα αργήσουµε να δούµε την οικονοµία της χώρας να γίνεται η πιο ανθηρή της Ευρώπης την προσεχή δεκαετία ενώ άλλες ευρωπαϊκές οικονοµίες θα αποτυγχάνουν η µία µετά την άλλη, εξαιτίας της ανικανότητας, της απροθυµίας και της δειλίας των ηγετών τους να υποχρεώσουν τους τραπεζίτες να αναλάβουν τις ζηµιές τους» γράφει ο οικονοµικός αναλυτής Τάιλερ Ντάρντεν. «Οσο για τις απειλές περί “αποµόνωσης” της Ισλανδίας, είµαστε βέβαιοι πως είναι απλώς ζήτηµα µηνών ώσπου να της ξαναχτυπήσουν την πόρτα φιλόδοξα κεφάλαια υψηλού ρίσκου καινα αρχίσουν να την ξαναδανείζουν». 

Να λοιπόν που ένα έθνος µόλις 320.000 ψυχών σηκώνει τη σηµαία της απελευθέρωσης από τις συµµορίες των τραπεζιτών, ενώ οι πολίτες άλλων πολύ µεγαλύτερων χωρών περιορίζονται απλώς να παρατηρούν το κοντέρ του εθνικού χρέους να προσθέτει καθηµερινά δισεκατοµµύρια.

Τι ζήτησαν µε δυο λόγια,από τους Ισλανδούς οι κυβερνήτες τους και οι τραπεζίτες τους που πριν από λίγα χρόνια αποφάσισαν να κάνουν τη χώρα τους παγκόσµιο επενδυτικό κέντρο, προσφέροντας στους κερδοσκόπους αποδόσεις 50% παραπάνω από άλλες χώρες, ώσπου ναέρθει η κατάρρευση; Να ξεχάσουν πως η χώρα τους ήταν το 2007 πρώτη στον κατάλογο των πιο προηγµένων χωρών που συντάσσει κάθε χρόνο ο ΟΗΕ µε βάση τον δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης, πως οι κάτοικοί της ήταν από τους µακροβιότερους του πλανήτη µε προσδόκιµο ζωής 81,8 χρόνια και πως ζούσαν σε µία από τις πιο ανοιχτές και ανεκτικές κοινωνίες. Και να το πάρουν απόφαση πως στο εξής θα ζουν µε λιτότητα για να βουλώσουν τις «τρύπες» τους οι τραπεζίτες, πως το ένα τρίτο των Ισλανδών που έχασε στις τράπεζές τους το κοµπόδεµά του δεν θα το ξαναδεί ποτέ και πως οι νέοι που αναγκάστηκαν να πάρουν τους δρόµους της ξενιτιάς δεν θα ξαναγυρίσουν ποτέ πίσω. 

Αντί να ξεχάσουν, αντί να το πάρουν απόφαση, οι Ισλανδοί προτίµησαν να βγουν στους δρόµους και να διεκδικήσουν τον χαµένο τους παράδεισο, λέγοντας δύο φορές «όχι» στη λιτότητα καιστην υποδούλωση σε έναχρέος που δεν ήταν δικό τους.

Αν η κρίση όµως µπορεί και απειλεί έτσι τους πολίτες της χώρας που, πριν από την κατάρρευση, είχε το τέταρτο υψηλότερο ατοµικό εισόδηµαστον κόσµο, αυτό σηµαίνει πως τα πράγµατα είναι πολύ άσχηµα για τους πολύ φτωχότερους πολίτες άλλων χρεωµένων ευρωπαϊκών χωρών που ελπίζουν να γλιτώσουν από τα νύχια των αρπακτικών µε λιγότερες ζηµιές από όσες υπέστησαν οι Ισλανδοί, αν καθήσουν «φρόνιµα».

Οι Βίκινγκ είπαν πάλι «Οχι»

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΕΛΑΣΤΙΚ

Εκδηλος ήταν ο εκνευρισμός των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» του Λονδίνου στο χθεσινό φύλλο τους με τους Ισλανδούς. Οκτάστηλος ο τίτλος του στο σχετικό ρεπορτάζ: «Ο πρόεδρος της Ισλανδίας χαιρετίζει την προκλητική στάση του έθνους»!

Ακόμη πιο αποκαλυπτικός για τις αιτίες της οργής των Βρετανών ο υπότιτλος: «Ο (πρόεδρος) Γκρίμσον λέει ότι το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στέλνει μήνυμα στις χώρες που έχουν χτυπηθεί από κρίση εξωτερικού χρέους»!

Φοβούνται δηλαδή οι Αγγλοι μήπως οι Ελληνες, οι Πορτογάλοι ή οι Ιρλανδοί μιμηθούν τους ανυπότακτους Ισλανδούς, οι οποίοι για δεύτερη φορά αρνήθηκαν κατηγορηματικά να επιτρέψουν στην ψοφοδεή κεντροαριστερή κυβέρνησή τους να βάλει τον ισλανδικό λαό να πληρώσει τα χρέη των απατεώνων Ισλανδών τραπεζιτών σε Βρετανούς και Ολλανδούς καταθέτες, ύψους 4 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η αλήθεια είναι ότι για δεύτερη φορά μέσα σε έναν χρόνο ο δεξιός Ισλανδός πρόεδρος Ολαφουρ Ράγκναρ Γκρίμσον εξευτέλισε την υπό την ηγεσία των σοσιαλιστών κυβέρνηση της Γιόουχανα Σίγκουρδαντόουτιρ. Δύο φορές η κεντροαριστερή πρωθυπουργός πέρασε από τη Βουλή συμφωνία υποταγής στους Αγγλοολλανδούς.

Δύο φορές ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αρνήθηκε να την υπογράψει και την παρέπεμψε σε δημοψήφισμα.  

Δύο φορές ο ισλανδικός λαός την απέρριψε με σαρωτική πλειοψηφία - την τελευταία, το Σάββατο, με 60% «όχι».

Είναι να απορεί κανείς πώς δεν έχει τη στοιχειώδη πολιτική ευθυξία η κεντροαριστερή κυβέρνηση να παραιτηθεί μετά την τόσο κραυγαλέα απόρριψή της από το εκλογικό σώμα για δεύτερη φορά στο κορυφαίο θέμα που απασχολεί τη χώρα.

Τα ίδια έκανε όμως και η προηγούμενη δεξιά κυβέρνηση της Ισλανδίας, η οποία τελικά εξεδιώχθη κακήν - κακώς στις αρχές του 2009, αποδεικνύοντας ότι οι Ισλανδοί πολιτικοί είναι απίστευτοι «καρεκλοκένταυροι» εκπληκτικής θρασύτητας και έλλειψης στοιχειώδους πολιτικού φιλότιμου.

Παρ' όλα αυτά, η κυβέρνηση της Σίγκουρδαντόουτιρ είναι οριστικά τελειωμένη πολιτικά, όσο και αν η πρωθυπουργός παραμένει γαντζωμένη στην εξουσία με νύχια και με δόντια.

Σύντομα η χώρα θα απαλλαγεί από αυτόν τον κυβερνητικό εσμό, που αποδείχθηκε ανίκανος να υπερασπιστεί τα συμφέροντα του ισλανδικού λαού, ο οποίος έφερε την Κεντροαριστερά στην εξουσία ελπίζοντας ότι θα τον οδηγούσε στην έξοδο από την κρίση που προκάλεσε η κυβερνητική πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης της Δεξιάς, αλλά διαψεύστηκε οικτρά.

«Ο ισλανδικός λαός μίλησε καθαρά γι' αυτό το θέμα δύο φορές. Οι ηγέτες άλλων κρατών και διεθνών θεσμών οφείλουν να σεβαστούν αυτή την έκφραση της εθνικής βούλησης» δήλωσε στο διάγγελμά του μετά το δημοψήφισμα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

«Τα δύο δημοψηφίσματα έδωσαν στη χώρα την εμπιστοσύνη που είχε χάσει μετά την καταβαράθρωση της οικονομίας της... Τα αποτελέσματά τους ενισχύουν ακόμη περισσότερο τη δημοκρατία» πρόσθεσε.

«Η καμπάνια του ''όχι'' μιλάει τόσο καθαρά στο κύριο χαρακτηριστικό της ισλανδικής εθνικής ταυτότητας, που είναι η άρνηση υποχώρησης σε ξένες πιέσεις.

Οποια κι αν είναι τα πλεονεκτήματα της συμφωνίας, ο λαός εστιάζει περισσότερο την προσοχή του στα ζητήματα αρχής» δηλώνει στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο Ισλανδός Εϊρίκουρ Μπέργμαν, πολιτικός επιστήμονας στο πανεπιστήμιο Μπίφροστ.

«Το καθοριστικό ζήτημα είναι πως η Ισλανδία είναι μια δημοκρατία και όχι ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα» είχε δηλώσει στην ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς» ο πρόεδρος Γκρίμσον λίγες μέρες πριν από το πρόσφατο δημοψήφισμα.

ΕΚΒΙΑΣΜΟΣ

«Ή πληρώνετε ή δεν μπαίνετε στην ΕΕ!»

Απέτυχαν όλες οι προσπάθειες εκβιασμού των Ισλανδών πριν από το δημοψήφισμα. Τους απείλησαν με καταστροφή της οικονομίας τους, με διακοπή δανεισμού, με υποβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης. Μάταιος κόπος. Τώρα τους απειλούν με προσφυγή στα δικαστήρια και τους λένε ότι δεν πρόκειται να τους βάλουν στην ΕΕ, αν δεν δεχτούν να πληρώσει ο λαός τα χρέη των χρεοκοπημένων Ισλανδών τραπεζιτών σε Βρετανούς και Ολλανδούς καταθέτες.  

Πρόκειται για μάλλον αφελή απειλή γιατί ναι μεν η κεντροαριστερή κυβέρνηση έκανε το καλοκαίρι του 2009 αίτηση ένταξης στην ΕΕ, αλλά η πλειοψηφία των Ισλανδών είναι... κατά της ένταξης, η οποία και θα απορριφθεί αν ποτέ γίνει δημοψήφισμα!

Με την αξιοπρέπεια του «όχι» η Ισλανδία βιώνει την πτώχευση...

Από την ZEZA ZHKOY

Τον περασμένο Μάρτιο, ο λαός της Ισλανδίας είπε ένα πολύ ισχυρό «όχι» σε ένα σπουδαίο δημοψήφισμα –το πρώτο στην ιστορία της Ισλανδίας– για τη συμφωνία αποζημίωσης σε Βρετανούς και Ολλανδούς καταθέτες, οι οποίοι έχασαν τα χρήματά τους μετά την κατάρρευση της ηλεκτρονικής τράπεζας Icesave, θυγατρικής της ισλανδικής Landsbanki. Οι πολίτες απέρριψαν με ποσοστό 93% εκείνη τη συμφωνία της κυβέρνησης για την αποπληρωμή ώς το 2024 των 4 δισ. ευρώ που χορηγήθηκαν από τη Βρετανία και την Ολλανδία ως αποζημίωση στους πολίτες τους που είχαν καταθέσεις στην Icesave, η οποία χρεοκόπησε τον Οκτώβριο του 2008 μαζί με ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα της χώρας. Το μεγάλο ποσοστό με το οποίο τότε καταψήφισαν οι Ισλανδοί τη συμφωνία έδειξε ταυτόχρονα τον θυμό των πολιτών απέναντι στους τραπεζίτες και τους πολιτικούς.

Προχθές Κυριακή, είπαν ξανά «όχι», με μικρότερο ποσοστό, 58%, στο δεύτερο δημοψήφισμα που έγινε. Ο πρόεδρος Ολαφουρ Ραγκνάν Γκρίμσον αρνήθηκε να υπογράψει και τη νέα συμφωνία πληρωμής που ενέκρινε το Κοινοβούλιο της χώρας τον περασμένο Δεκέμβριο, δηλώντας ότι οι πολίτες της χώρας αρνούνται να πληρώσουν για τις πράξεις λίγων «άπληστων τραπεζιτών» και το παρέπεμψε σε δημοψήφισμα! Αξιοσημείωτο δε είναι το γεγονός ότι το νομοσχέδιο έγινε επί μιας συμφωνίας πιο ευνοϊκής ως προς τους όρους της.

Λονδίνο, Αμστερνταμ και Βερολίνο, από κοντά και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μαζί με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, αξιώνουν από τους Ισλανδούς πολίτες να πληρώσουν δισεκατομμύρια ευρώ στους 450.000 Βρετανούς, Ολλανδούς και άλλους ξένους καταθέτες που έχασαν τις επισφαλείς οικονομίες τους όταν το «ταχύπλοο» των ισλανδικών τραπεζών, ιδίως η διαδικτυακή «φούσκα» Ιcesave, προσέκρουσε σε παγόβουνο. Και βούλιαξε σαν Τιτανικός.

Η τραγωδία. Από την ανακήρυξη της Δημοκρατίας, το 1944, το Κόμμα της Ανεξαρτησίας, που απηχεί τα συμφέροντα της επιχειρηματικής κοινότητας, ήταν η κυρίαρχη πολιτική δύναμη στην Ισλανδία. Μέχρι την «επανάσταση της κατσαρόλας», τον Ιανουάριο του 2009, όταν ο συνήθως γαλήνιος λαός της χώρας ξεσηκώθηκε και ανέτρεψε την κυβέρνηση του Γκέιρ Χάαρντε. Μέχρι τότε το Κόμμα της Ανεξαρτησίας κυβερνούσε τη χώρα επί 18 χρόνια με τη βοήθεια μικρότερων εταίρων του. Ηταν η πρώτη κυβέρνηση που κατέρρευσε, διεθνώς, μετά την έναρξη της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης. Μια έκθεση 2.900 σελίδων με τίτλο «Εκθεση για την Αλήθεια», εννέα τόμων, αποδίδει ευθύνες για την οικονομική κατάρρευση της Ισλανδίας τον Οκτώβριο του 2008 στον πρώην πρωθυπουργό Γκέιρ Χάαρντε, ο οποίος παραπέμφθηκε στο ειδικό δικαστήριο. Ετσι, ο Χάαρντε έγινε ο πρώτος ηγέτης διεθνώς στον οποίο απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε σχέση με την παγκόσμια οικονομική κρίση.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι τρεις εθνικές τράπεζες της χώρας «προσφέρθηκαν» το 2003 σε μια ομάδα επιχειρηματιών και τραπεζιτών που βρίσκονταν κοντά στην κυβέρνηση. Ομως, τελικά, το ισλανδικό τραπεζικό σύστημα γκρεμίστηκε σαν πύργος από τραπουλόχαρτα. Ηδη «χειροπέδες» έχουν περάσει στον πρώην διευθυντή της άλλοτε μεγαλύτερης τράπεζας της Ισλανδίας, Kaupthing, για ποινικές ευθύνες. Η Kaupthing εθνικοποιήθηκε μαζί με τις άλλες δύο μεγαλύτερες τράπεζες της χώρες, Landsbanki και Glitnir. Σήμερα, η ανάκτηση δυνάμεων στην οικονομία προσφέρει πολύτιμα μαθήματα και στους υπόλοιπους ασθενείς της περιφερειακής Ευρωζώνης. Ανέλαβε την κυριότητα των τραπεζικών περιουσιακών στοιχείων που ήταν υγιή και άρα απαραίτητα για τη σωστή λειτουργία της οικονομίας και τα εκχώρησε για τη δημιουργία νέων και υγιών τραπεζών. Αντίθετα, η Ιρλανδία άφησε τις τράπεζές της να καταρρεύσουν με τα γνωστά επακόλουθα. Από την πορεία του δείκτη «μιζέριας», ο οποίος απαρτίζεται από στοιχεία για την ανεργία και τον πληθωρισμό, στις δύο οικονομίες προκύπτει ότι η Ισλανδία βρίσκεται σε καλύτερη θέση από την Ιρλανδία.

Να επισημανθεί πώς σε διάστημα μικρότερο μιας δεκαετίας, η Ισλανδία, από οικονομία φυσικών πόρων, που βασιζόταν στα αλιεύματα και στη γεωθερμική της ενέργεια, μετατράπηκε σε χρηματοπιστωτικό γίγαντα. Από πού, στο καλό, ήρθαν όλα αυτά τα χρήματα; Η απάντηση ήρθε τον Οκτώβριο του 2008. Ζούσαν με δανεικό χρόνο, όπως ακριβώς εμείς, που μετέτρεψε την οικονομία σε σωρό ερειπίων.

Νέο δημοψήφισμα στην Ισλανδία

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΕΛΑΣΤΙΚ

Υστερική κρίση κοντεύει να πάθει η πρωθυπουργός της Ισλανδίας Γιοχάνα Σιγκουρδαντόουτιρ με τον δεξιό πρόεδρο της χώρας Ολαφουρ Ράγκναρ Γκρίμσον - αν γλιτώσει το πολιτικό έμφραγμα! Η σοσιαλδημοκράτισσα πρωθυπουργός, η οποία βρέθηκε απροσδόκητα στην πρωθυπουργία της χώρας στις αρχές του 2009 εξαιτίας της εξέγερσης του ισλανδικού λαού εναντίον της δεξιάς κυβέρνησης που είχε αφήσει ασύδοτες τις ισλανδικές τράπεζες να κερδοσκοπούν στο εξωτερικό με αποτέλεσμα η κατάρρευσή τους να απειλεί να συμπαρασύρει στα Τάρταρα ολόκληρη τη χώρα, αποδείχθηκε παντελώς ανάξια των προσδοκιών του λαού και κινδυνεύει τώρα να έχει και η δική της κυβέρνηση την τύχη των δεξιών προκατόχων της, με «εκτελεστή» της τον δεξιό πρόεδρο!

Βέτο πρόβαλε και πάλι ο πρόεδρος Γκρίμσον προ δεκαημέρου στη νέα συμφωνία που έκλεισε η Σιγκουρδαντόουτιρ με τις κυβερνήσεις της Βρετανίας και της Ολλανδίας για να πληρώσει ο ισλανδικός λαός 5,6 δισεκατομμύρια δολάρια, σχεδόν το μισό ΑΕΠ της χώρας, τα λεφτά που είχαν φάει απατεώνες Ισλανδοί τραπεζίτες από Βρετανούς και Ολλανδούς καταθέτες.

Το νέο προεδρικό βέτο (βέτο είχε προβάλει και πέρυσι τέτοια εποχή ο Ισλανδός πρόεδρος στην πρώτη συμφωνία που είχε κλείσει η άκρως υποχωρητική Σιγκουρδαντόουτιρ με το Λονδίνο και τη Χάγη) σημαίνει ότι πρέπει να γίνει πολύ σύντομα νέο δημοψήφισμα στην Ισλανδία, με σαφή κίνδυνο να υποστεί νέα πολιτική ήττα η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση.

Ως γνωστόν στο περυσινό δημοψήφισμα η Σιγκουρδαντόουτιρ είχε υποστεί απίστευτης έκτασης συντριβή, καθώς η συμφωνία που είχε υπογράψει και την οποία είχε περάσει από το κοινοβούλιο απορρίφθηκε με το αδιανόητο ποσοστό του... 93,2% των ψήφων!

Ο πρόεδρος ήταν καταπέλτης στο διάγγελμα που ανακοίνωσε την απόφασή του να μην υπογράψει ούτε τη νέα συμφωνία που ενέκρινε το κοινοβούλιο και να την παραπέμψει σε δημοψήφισμα. Είπε ότι η παρούσα Βουλή είχε εγκρίνει και την προηγούμενη συμφωνία, η οποία απορρίφθηκε συντριπτικά από τον λαό στο δημοψήφισμα. Εκτοτε το παρόν κοινοβούλιο δεν έλαβε κανενός είδους νέα λαϊκή εντολή να αποφασίσει επί του θέματος της αποπληρωμής του χρέους κατά την κρίση του, οπότε ο πρόεδρος θεωρεί θεμελιώδες να ασκήσει ο λαός και μόνον ο κυρίαρχος λαός τη νομοθετική εξουσία επί του κρισιμότατου αυτού ζητήματος.

Η κυβέρνηση της Γιοχάνα Σιγκουρδαντόουτιρ, η οποία αποδυναμώθηκε δραματικά στο εσωτερικό της χώρας μετά την ταπείνωσή της στο δημοψήφισμα αλλά ωστόσο δεν παραιτήθηκε, είναι βέβαιο ότι δεν θα επιβιώσει σε καμιά περίπτωση αν ηττηθεί και στο δεύτερο δημοψήφισμα.

Παρά την απαράδεκτα ενδοτική στάση της ισλανδικής σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης, οι Βρετανοί και οι Ολλανδοί υποχρεώθηκαν να προσφέρουν στους Ισλανδούς πολύ καλύτερους όρους στη δεύτερη συμφωνία από εκείνους της πρώτης, μετά την απόρριψή της στο δημοψήφισμα.

Η πρώτη συμφωνία προέβλεπε αποπληρωμή των 5,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων (για την ακρίβεια 2,35 δισ. στερλινών στη Βρετανία και 1,32 δισ. ευρώ στην Ολλανδία) σε 13 χρόνια, ως το 2024, και με επιτόκιο 5,55%. Η νέα συμφωνία προβλέπει αποπληρωμή του χρέους σε τριπλάσιο χρόνο, μετά από 35 χρόνια, ως το 2046, ρίχνοντας το επιτόκιο σχεδόν στο μισό, στο 3,2%. Προβλέπει επίσης ότι τα ετήσια τοκοχρεολύσια δεν μπορούν να υπερβαίνουν ένα ποσοστό του ΑΕΠ της Ισλανδίας - σε περίπτωση δηλαδή σοβαρής οικονομικής κρίσης που μειώνει το ΑΕΠ της χώρας θα μειώνονται αυτομάτως και οι δόσεις που πρέπει να πληρώνει.

Σίγουρα η νέα συμφωνία τυγχάνει ευρύτερης υποστήριξης από την προηγούμενη «αλλά η κυβέρνηση αντιμετωπίζει σκληρή μάχη για να κερδίσει την πλειοψηφία, με αμφιβολίες περί της ικανότητάς της να επιβιώσει ενός νέου "όχι" στο δημοψήφισμα» έγραψαν χαρακτηριστικά οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς».

Σε ελάχιστο χρονικό διάστημα 40.000 Ισλανδοί πολίτες, το ένα πέμπτο του εκλογικού σώματος, υπέγραψαν κείμενο με το οποίο ζητούσαν να γίνει δημοψήφισμα, αναβιώνοντας τους χειρότερους φόβους των κυβερνήσεων τόσο της Ισλανδίας όσο και της Βρετανίας και Ολλανδίας ότι δεν είναι καθόλου απίθανη μια νέα νίκη του «Οχι» σε μερικές εβδομάδες.

Υπόδειγμα

Οι Ισλανδοί θα βρουν μιμητές;

«Οταν ο ισλανδικός λαός αρνήθηκε να πληρώσει για τα λάθη των τραπεζιτών του, ο ουρανός δεν έπεσε στο κεφάλι των Ισλανδών. Αν κάνουν το ίδιο πάλι, τότε και άλλοι μπορεί να πάρουν κάποιες ιδέες» έγραψαν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» του Λονδίνου. Ο κίνδυνος να δημιουργήσουν «σχολή» με το παράδειγμά τους οι ανυπότακτοι Ισλανδοί είναι όντως υπαρκτός. Οταν πειθαρχούσαν στο ΔΝΤ και τις αγορές, το ΑΕΠ της χώρας έπεσε το 2009 κατά 7%, ο πληθωρισμός έφτασε μέχρι 19% και η κορώνα υποτιμήθηκε μέχρι 58%. Μετά το πρώτο «Οχι» ο πληθωρισμός έπεσε στο 1,8%, η κορώνα κοντεύει να φτάσει την αξία της πριν από την κρίση, το ΑΕΠ μειώθηκε μόνο 3% πέρυσι και φέτος αναμένεται να αυξηθεί κατά 3%, ενώ τα CDS μειώθηκαν κατά 80%!

ΕΘΝΟΣ

Ισλανδία: «Δεν πληρώνω... δεν πληρώνω»

Απο την ZEZA ZHKOY

Τον περασμένο Μάρτιο, ο λαός της Ισλανδίας είπε ένα πολύ ισχυρό «όχι» σε ένα σπουδαίο δημοψήφισμα –το πρώτο στην ιστορία της Ισλανδίας– για τη συμφωνία αποζημίωσης σε Βρετανούς και Ολλανδούς καταθέτες, οι οποίοι έχασαν τα χρήματά τους μετά την κατάρρευση της ηλεκτρονικής τράπεζας Icesave, θυγατρικής της ισλανδικής Landsbanki. Οι πολίτες απέρριψαν μαζικά με ποσοστό 93% εκείνη τη συμφωνία της κυβέρνησης για την αποπληρωμή ώς το 2024 των 3,8 δισεκατομμυρίων ευρώ που χορηγήθηκαν από τη Βρετανία και την Ολλανδία ως αποζημίωση στους πολίτες τους που είχαν καταθέσεις στην Icesave, η οποία χρεοκόπησε τον Οκτώβριο του 2008 μαζί με ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα της χώρας.

Το μεγάλο ποσοστό με το οποίο τότε καταψήφισαν οι Ισλανδοί τη συμφωνία έδειξε ταυτόχρονα τον θυμό των πολιτών απέναντι στους τραπεζίτες και τους πολιτικούς. Ο πρόεδρος Ολαφουρ Ραγκνάν Γκρίμσον είχε αρνηθεί να υπογράψει τη συμφωνία πληρωμής που ενέκρινε το Κοινοβούλιο της χώρας, δηλώντας ότι οι πολίτες της χώρας αρνούνται να πληρώσουν για τις πράξεις λίγων «άπληστων τραπεζιτών».

Προχθές Κυριακή, ο ίδιος πρόεδρος για δεύτερη φορά αρνήθηκε να υπογράψει το νομοσχέδιο που ενέκρινε το Κοινοβούλιο και το παρέπεμψε σε δημοψήφισμα! Αξιοσημείωτο, δε, είναι το γεγονός ότι το νομοσχέδιο έγινε επί μιας συμφωνίας πιο ευνοϊκής ως προς τους όρους της προβλέποντας αποζημίωση ύψους 5 δισ. δολαρίων στους Βρετανούς και Ολλανδούς καταθέτες.

Η τραγωδία. Από την ανακήρυξη της δημοκρατίας, το 1944, το Κόμμα της Ανεξαρτησίας, που απηχεί τα συμφέροντα της επιχειρηματικής κοινότητας, ήταν η κυρίαρχη πολιτική δύναμη στην Ισλανδία. Μέχρι την «επανάσταση της κατσαρόλας», τον Ιανουάριο του 2009, όταν ο συνήθως γαλήνιος λαός της χώρας ξεσηκώθηκε και ανέτρεψε την κυβέρνηση του Γκέιρ Χάαρντε. Μέχρι τότε το Κόμμα της Ανεξαρτησίας κυβερνούσε τη χώρα επί 18 χρόνια με τη βοήθεια μικρότερων εταίρων του. Ηταν η πρώτη κυβέρνηση που κατέρρευσε, διεθνώς, μετά την έναρξη της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Μια έκθεση 2.900 σελίδων με τίτλο «Εκθεση για την αλήθεια», εννέα τόμων, αποδίδει ευθύνες για την οικονομική κατάρρευση της Ισλανδίας τον Οκτώβριο του 2008 στον πρώην πρωθυπουργό Γκέιρ Χάαρντε, ο οποίος παραπέμφηκε στο ειδικό δικαστήριο. Ετσι, ο Χάαρντε έγινε ο πρώτος ηγέτης διεθνώς στον οποίο απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε σχέση με την παγκόσμια οικονομική κρίση.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι τρεις εθνικές τράπεζες της χώρας «προσφέρθηκαν» το 2003 σε μια ομάδα επιχειρηματιών και τραπεζιτών που βρίσκονταν κοντά στην κυβέρνηση. Ομως, τελικά, το ισλανδικό τραπεζικό σύστημα γκρεμίστηκε σαν πύργος από τραπουλόχαρτα. Ηδη «χειροπέδες» έχουν περάσει στον πρώην διευθυντή της άλλοτε μεγαλύτερης τράπεζας της Ισλανδίας, Kaupthing, για ποινικές ευθύνες. Η Kaupthing εθνικοποιήθηκε μαζί με τις άλλες δύο μεγαλύτερες τράπεζες της χώρες, Landsbanki and Glitnir.

Σήμερα, η ανάκτηση δυνάμεων στην οικονομία προσφέρει δύο πολύτιμα μαθήματα και στους υπόλοιπους ασθενείς της περιφερειακής Ευρωζώνης. Ανέλαβε την κυριότητα των τραπεζικών περιουσιακών στοιχείων που ήταν υγιή και άρα απαραίτητα για τη σωστή λειτουργία της οικονομίας και τα εκχώρησε για τη δημιουργία νέων και υγιών τραπεζών. Αντίθετα, η Ιρλανδία άφησε τις τράπεζές της να καταρρεύσουν με τα γνωστά επακόλουθα. Από την πορεία του δείκτη «μιζέριας», ο οποίος απαρτίζεται από στοιχεία για την ανεργία και τον πληθωρισμό, στις δύο οικονομίες προκύπτει ότι η Ισλανδία βρίσκεται σε καλύτερη θέση από την Ιρλανδία.

Να επισημανθεί πώς σε διάστημα μικρότερο μιας δεκαετίας, η Ισλανδία, από οικονομία φυσικών πόρων, που βασιζόταν στα αλιεύματα και στη γεωθερμική της ενέργεια, μετατράπηκε σε χρηματοπιστωτικό γίγαντα. Από πού, στο καλό, ήρθαν όλα αυτά τα χρήματα; Η απάντηση ήρθε τον Οκτώβριο του 2008. Ζούσαν με δανεικό χρόνο, όπως ακριβώς εμείς, που μετέτρεψε την οικονομία σε σωρό ερειπίων.

Ενδεχομένως, η μοίρα της ισλανδικής πολιτικής ελίτ να στέλνει ρίγη ανατριχίλας στη σπονδυλική στήλη των κομμάτων εξουσίας άλλων ευρωπαϊκών κρατών, που έχουν κατηγορηθεί για την οικονομική κρίση. Θα έχει, άραγε, σειρά, το Εργατικό Κόμμα της Βρετανίας; Ή μήπως το Φιάνα Φάιλ της Ιρλανδίας;