This is what Islam does to your country.
— Afghan Zoroastrian (@AfgZoroastrian) July 18, 2025
Afghanistan 60 years ago. A very saddening degradation. pic.twitter.com/YYyIvYegaT
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ: To Αφγανιστάν πριν 60 χρόνια όταν δεν ήταν Ισλαμοφασιστικό μπουρδέλο
ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ - ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΘΑΡΜΑΤΑ - ΑΡΙΣΤΕΡΑ: Γι αυτές τις καταπιεσμένες γυναίκες δεν φώναξε κανένας αριστερούλης
Γι αυτές τις καταπιεσμένες γυναίκες δεν φώναξε κανένας αριστερούλης.
— PANOS.P🇬🇷 (@PANOS_Ps3) January 4, 2025
Για το μόνο που φωνάζουν είναι υπέρ του δικαιώματος της μπούρκας. Κατά τα άλλα θέλουν να λέγονται "προοδευτικοί". pic.twitter.com/jA8gbxw9av
ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ και ΔΥΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΟ-ΜΑΧΜΟΥΤΟ-ΨΥΧΟΠΟΝΙΑΡΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Γυναίκα στην Καμπούλ
Το χιτζάμπ είναι επιλογή.
— Κουφοκώτσιος Μάλαμας (@GdtlJ3lAQ0TA5fW) August 21, 2024
Απλώς αν επιλέξης να μην το φοράς υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να πέση οξύ στο πρόσωπο σου. pic.twitter.com/czxIT7YAIE
Οι Ταλιμπάν έδωσαν εντολή να καλυφθούν τα πρόσωπα από τις κούκλες στις βιτρίνες των καταστημάτων. Πάλι καλά που δεν τις αποκεφάλισαν. https://t.co/r8G1pgemqb pic.twitter.com/rbWQcznuXd
— Θάνος Τζήμερος (@ThanosTzimeros) August 19, 2024
Τρία χρόνια πέρασαν από τότε που οι αμερικανικές δυνάμεις εγκατέλειψαν το Αφγανιστάν στην τύχη του. Τον θυμάστε οι περισσότεροι τον πανικό των ημερών εκείνων όταν όσοι Αφγανοί είχαν συνεργασθεί με τους Αμερικανούς προσπαθούσαν να διαφύγουν πριν οι Ταλιμπάν μπουν στην Καμπούλ. Δεν ξέρω πόσοι τα κατάφεραν. Και κανείς δεν ξέρει ποια είναι η τύχη όσων έπεσαν στα χέρια των Ταλιμπάν. Εκείνο όμως που είναι βέβαιο είναι ότι η Αμερική, με την εγκατάλειψη του Αφγανιστάν, ξόδεψε ένα σημαντικό μέρος του κεφαλαίου της αξιοπιστίας της. Μην ξεχνάμε ότι τη συμφωνία την υπέγραψε ο Τραμπ και την εφάρμοσε ο Μπάιντεν. Η όλη Αμερική που λένε.
Το «αφήγημα» που είχε διαδοθεί τότε στη Δύση ήταν ότι οι Ταλιμπάν, στα χρόνια που μεσολάβησαν, έχουν ωριμάσει και θα συμπεριφερθούν με διαφορετικό τρόπο.
Ηταν μια ακόμη δυτική ψευδαίσθηση, βολική μεν, ψευδαίσθηση δε. Οι Ταλιμπάν, μέσα σ’ αυτά τα τρία χρόνια, έχουν εγκαθιδρύσει την εξουσία τους χωρίς καμιά εξωτερική παρέμβαση. Το Αφγανιστάν, για τον δυτικό κόσμο, έχει γίνει μια μαύρη τρύπα της παγκόσμιας κοινότητας. Κανείς δεν ασχολείται μαζί του, κανείς δεν ενδιαφέρεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Τα κορίτσια δεν δικαιούνται να πάνε σχολείο. Δεν μιλάμε για τις επόμενες βαθμίδες της εκπαίδευσης. Δεν έχουν πρόσβαση ούτε στην εκπαίδευση ούτε στην ιατρική περίθαλψη. Η θεραπεία των όγκων στο στήθος έχει καταργηθεί διότι ο άνδρας γιατρός δεν δικαιούται να δει γυμνό το γυναικείο στήθος. Γυναίκες γιατροί δεν υπάρχουν ούτως ή άλλως. Η γυναίκα δεν δικαιούται να κυκλοφορεί μόνη της σε δημόσιο χώρο χωρίς τη συνοδεία κάποιου αρσενικού προστάτη της. Ακόμη κι όταν κυκλοφορεί είναι ένα μαύρο φάντασμα χωρίς πρόσωπο, χωρίς σώμα. Την καλύπτει το ύφασμα της σεμνότητας από την κορυφή ώς τα νύχια. Πρόσφατα επανήλθε η ποινή του λιθοβολισμού για τις μοιχαλίδες.
Μην κάνετε τον κόπο να αναζητήσετε τις αγανακτισμένες αντιδράσεις των ανθρωπιστικών οργανώσεων της Δύσης για τα δικαιώματα των γυναικών στο Αφγανιστάν.
Εχουμε να κάνουμε με έναν άλλο πολιτισμό από τον δικό μας και πρέπει να σεβαστούμε τα ήθη του; Ή μήπως έχουμε να κάνουμε με μια επικράτεια περίπου 40 εκατομμυρίων την οποία δεν μπορούμε να εντάξουμε στον δικό μας τρόπο σκέψης και να της επιβάλλουμε τα δικά μας ήθη;
Το βέβαιο είναι ότι το Αφγανιστάν ανατρέπει όλες τις μπούρδες περί πολυπολιτισμικότητας και τη σχέση της με τα οικονομικά συμφέροντα.
Το Αφγανιστάν είναι μια φτωχή χώρα χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα. Και μέχρι σήμερα έχει αποδείξει ότι η θρησκευτική πίστη –σουνίτες μουσουλμάνοι ως επί το πλείστον– μπορεί να έχει μια ισχύ αντίστοιχη με την οικονομική δύναμη.
Αν μη τι άλλο αυτό μας λέει η μαύρη τρύπα της ανθρωπιάς που είναι το Αφγανιστάν.
Μας θυμίζει και την υποκρισία του ανθρωπισμού μας.
Για περισσότερες πληροφορίες…
ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΘΑΡΜΑΤΑ - ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Γιατί η Ρωσία νομιμοποιεί τους Ταλιμπάν
Ενόψει του φετινού Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης —στο οποίο συμμετέχει αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν από το 2022— το Κρεμλίνο έδωσε μια επικοινωνιακή νίκη στους ηγέτες του Αφγανιστάν. Τα ρωσικά υπουργεία Εξωτερικών και Δικαιοσύνης υπέβαλαν επίσημη πρόταση στον Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν για τη διαγραφή των Ταλιμπάν από τον κατάλογο των χαρακτηρισμένων τρομοκρατικών οργανώσεων της Ρωσίας. Οι Ταλιμπάν βρίσκονται σε αυτόν τον κατάλογο από το 2003, μαζί με ομάδες όπως η Αλ Κάιντα, για την υποστήριξη των αυτονομιστών στον Βόρειο Καύκασο τότε.
Το Καζακστάν έλαβε παρόμοια απόφαση τον Δεκέμβριο του 2023, αν και άρχισε να μιλά για αυτήν δημόσια μόλις τον Ιούνιο.
Σε μια άλλη βασική χώρα της Κεντρικής Ασίας, το Ουζμπεκιστάν, οι Ταλιμπάν δεν χαρακτηρίστηκαν ποτέ ως εξτρεμιστές. Πράγματι, οι διπλωμάτες του Ουζμπεκιστάν έχουν αναλάβει ηγετικό ρόλο στην πίεση για την αναγνώριση των Ταλιμπάν ως περιφερειακής δύναμης.
Όταν οι Ταλιμπάν εισήλθαν στην Καμπούλ τον Αύγουστο του 2021 εν μέσω της χαοτικής αποχώρησης των δυτικών ενόπλων δυνάμεων, πολλοί αναρωτήθηκαν αν θα ήταν σε θέση να διοικήσουν τη χώρα. Αν και έχει διατηρηθεί μια σταθερότητα, αυτό οφείλεται λιγότερο στις δεξιότητες διαχείρισης των Ταλιμπάν και περισσότερο στο γεγονός ότι δισεκατομμύρια δολάρια ανθρωπιστικής βοήθειας συνεχίζουν να ρέουν στο Αφγανιστάν.
Επιπλέον, η απομόνωση των Ταλιμπάν και η ετοιμότητα των γειτόνων του Αφγανιστάν να διατηρήσουν τον έλεγχο των κοινών τους συνόρων χωρίς να δέχονται πρόσφυγες συνέβαλε στο να διασφαλιστεί ότι η τραγωδία της χώρας θα παραμείνει εγχώρια.
Καμία από τις εξελίξεις που φοβόταν περισσότερο στην περιοχή -ότι νέες τρομοκρατικές ομάδες θα εγκατασταθούν στο Αφγανιστάν, ότι η αυξανόμενη δημοτικότητα των Ταλιμπάν θα ενέπνεε άλλους ισλαμιστές και ότι το εμπόριο ναρκωτικών θα άνθιζε- δεν έχει πραγματοποιηθεί. Υπάρχουν λίγοι ξένοι υποστηρικτές των Ταλιμπάν, και ακόμη και για τους πιο επικίνδυνους εξτρεμιστές, το Αφγανιστάν δεν είναι ένα ελκυστικό μέρος για να εγκατασταθούν. Ενώ η παραγωγή οπίου αυξήθηκε καθώς οι Ταλιμπάν έθεταν τον έλεγχο, κατέρρευσε όταν εγκρίθηκαν αυστηρά μέτρα.
Είναι αλήθεια ότι οι πυρήνες της εξτρεμιστικής ομάδας Ισλαμικού Κράτους Χορασάν (ISIS-K) που εδρεύουν στο Αφγανιστάν έχουν ενισχυθεί, αν και αμφισβητείται αν οι Ταλιμπάν ευθύνονται γι' αυτό. Η πολύνεκρη επίθεση στο Δημαρχείο Crocus της Μόσχας τον Μάρτιο έδειξε τη διεθνή εμβέλεια του ISIS-K.
Ενώ το Κρεμλίνο κατηγορεί επίσημα το Κίεβο για αυτή την επίθεση, η συχνή επαφή της Μόσχας με τους Ταλιμπάν και η αφαίρεση των Ταλιμπάν από τον κατάλογο των τρομοκρατικών ομάδων υποδηλώνουν ότι επιδιώκει στενότερη συνεργασία με την Καμπούλ στη μάχη με το Ισλαμικό Κράτος. Αλλά αυτό θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί - κυρίως επειδή οι Ταλιμπάν αρνούνται ότι υπάρχουν μαχητές στο έδαφός τους.
Εκτός από τα ζητήματα ασφαλείας, η Μόσχα τρέφει επίσης ελπίδες για ανάπτυξη οικονομικών δεσμών με τους Ταλιμπάν.
Ρώσοι αξιωματούχοι άρχισαν και πάλι να μιλούν για...
ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ και ΔΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΣ ΟΡΘΑ ΛΟΒΟΤΟΜΗΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Δυο φιλμάκια-καμπανάκια για όσους εθελοτυφλούν και δεν βλέπουν πως η Ευρώπη μεταρέπεται σε χαλιφάτο - Δειτε το Αφγανιστάν και το Ιράν της δεκαετίας του '70 ΠΡΙΝ την λαίλαπα του ισλαμοφασιμού και κάντε σύγκριση με τα σημερινά τους χάλια...
Afghanistan. Before the Islamists took over.
— Visegrád 24 (@visegrad24) May 11, 2024
Europe this one is for you.
pic.twitter.com/A7FviAwNj0
Iran. Before 1979.
— Visegrád 24 (@visegrad24) May 10, 2024
pic.twitter.com/7ZsJjGICy6
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΗΛΙΘΙΟΙ - ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ: Οι Ταλιμπάν εξέδωσαν απαγόρευση για το ξύρισμα γενειάδας στο νότιο Αφγανιστάν
Αξιωματούχοι των Ταλιμπάν εξέδωσαν απαγόρευση για το ξύρισμα της γενειάδας στην επαρχία Χελμάντ, στο νότιο Αφγανιστάν, μετέδωσαν τοπικά ΜΜΕ.
Ο διευθυντής ενημέρωσης και πολιτισμού των Ταλιμπάν, Χαφίζ Ρασίντ Χελμάντ, είπε στην εφημερίδα Etilaatroz ότι η απόφαση ελήφθη από τη θρησκευτική αστυνομία των Ταλιμπάν, κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης με ιδιοκτήτες κουρείων στην επαρχία.
Σε μια επίσημη επιστολή, που εξέδωσαν οι Ταλιμπάν και κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αξιωματούχοι της οργάνωσης στην επαρχία προειδοποιούν τα κουρεία για...
Ο διευθυντής ενημέρωσης και πολιτισμού των Ταλιμπάν, Χαφίζ Ρασίντ Χελμάντ, είπε στην εφημερίδα Etilaatroz ότι η απόφαση ελήφθη από τη θρησκευτική αστυνομία των Ταλιμπάν, κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης με ιδιοκτήτες κουρείων στην επαρχία.
Σε μια επίσημη επιστολή, που εξέδωσαν οι Ταλιμπάν και κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αξιωματούχοι της οργάνωσης στην επαρχία προειδοποιούν τα κουρεία για...
ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Μπορούμε να εξάγουμε τη δημοκρατία;
Ε-Ξ-Α-Ι-Ρ-Ε-Τ-Ι-Κ-Ο
Της ΣΩΤΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ
Πρέπει να συμπεράνουμε από την αποτυχία στο Αφγανιστάν ότι η δημοκρατία δεν μπορεί να εξαχθεί;
Η Ιαπωνία, η Ινδία, η Νότια Κορέα, η Ταϊβάν και η Τυνησία συνηγορούν υπέρ του αντιθέτου. Πράγματι, η επιτυχία και η αποτυχία εξαρτώνται από τις συνθήκες και τον τοπικό πολιτισμό ― αν υπάρχει πολιτισμός· δεν υπάρχει παντού.
Στην Ινδία, ακόμα και πριν από τη βρετανική αποικιακή διοίκηση υπήρχαν τοπικές παραδόσεις εκλογών και διαβουλεύσεων· η Ιαπωνία είχε, με τον τρόπο της, μια ιδέα κράτους δικαίου και εθνικό αίσθημα· η Τυνησία βασιζόταν τόσο στην αραβομουσουλμανική παράδοση όσο και στη ρωμαϊκή.
Σήμερα, το σχέδιο επιβολής ενιαίας κεντρικής πολιτείας και εθνικών εκλογών στο Αφγανιστάν που φαινόταν εξαρχής ουτοπικό αποδεικνύεται όντως ουτοπικό: οι ΗΠΑ ήλπιζαν στη συνεργασία μεταξύ των φυλών και των φυλάρχων, υποτιμώντας το βάρος της θρησκείας και της γεωγραφίας.
Όμως, το θέμα δεν είναι να παραιτηθεί ο ευρω-ατλαντικός κόσμος από τη διάδοση της δημοκρατίας· το θέμα είναι να την προσαρμόσει στους αποδέκτες της επιλέγοντας καλύτερα τους αγγελιοφόρους.
Η ιδέα του William Blum ότι οι ΗΠΑ είναι το κατ’ εξοχήν rogue state είναι ακραία: μπορεί να οδηγήσει σε κενά εξουσίας πολύ επικίνδυνα για ολόκληρο τον κόσμο• επικίνδυνα για την ειρήνη και για τις στοιχειώδεις δημοκρατικές αρχές. Αναφέρω εδώ τον William Blum επειδή τις θέσεις του για την αμερικανική πολιτική θαύμαζε ο Οσάμα μπιν Λάντεν.
Οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ δεν μελέτησαν, όπως όφειλαν, την αφγανική πραγματικότητα και βρέθηκαν σε αμηχανία μπροστά στις ριζικές διαφορές της από την πραγματικότητα στη Δύση. Στην αφγανική κοινωνία οι συμμαχίες αλλάζουν διαρκώς: άτομα, οικογένειες και φυλές παίρνουν κάθε φορά το μέρος εκείνου που ευνοεί περισσότερο την επιβίωσή τους. Στο Αφγανιστάν δεν υπάρχουν πολιτικά κόμματα σαν εκείνα που μας είναι οικεία· δεν υπάρχουν συντηρητικοί και φιλελεύθεροι· η κομματική αφοσίωση είναι ευκαιριακή και στρέφεται γύρω από τέσσερις άξονες: το «ψωμί», την ειρήνη, την εκδίκηση των «εχθρών» και την εφαρμογή της Σαρία. Όποιος τα υπόσχεται αυτά ―και τα επιτυγχάνει― κερδίζει τις μάζες. Το πρόβλημα είναι ότι, από φιλοσοφική άποψη, τα εν λόγω αιτήματα δεν συνδυάζονται.
Βλέποντας το Αφγανιστάν απέξω, δεν μπορούμε παρά να ευχηθούμε να αποκτήσει έναν Κεμάλ Aτατούρκ, μολονότι η ισλαμική θεμελιοκρατία είναι πάντοτε ικανή να ανατρέψει το έργο ακόμα και μεγάλων εθνικιστών-προοδευτικών ηγετών. Συνέβη σε πολλές ισλαμικές χώρες, συνήθως με τη βοήθεια των ΗΠΑ, οι οποίες στη διάρκεια του 20ού αιώνα φρόντισαν να καταστρέψουν τον αραβικό σοσιαλισμό και κάθε άλλη ελπίδα προόδου: αυτή η καταστροφή ευνόησε το Ισλάμ και διευκόλυνε την οπισθοδρόμηση του μουσουλμανικού κόσμου. Με λίγα λόγια, καθώς στο Αφγανιστάν δεν υπήρχε προοπτική φιλελευθερισμού και δημοκρατίας ―πρόκειται για χώρα φυλών, σεχταριστική, χωρίς ενιαίο φρόνημα― ίσως η λύση να ήταν μια καλοπροαίρετη, έντιμη αλλά αυταρχική κυβέρνηση που θα μπορούσε να αντικαταστήσει εμμέσως τη θρησκεία με ένα καινούργιο δόγμα όπως αποπειράθηκε να κάνει ο Ατατούρκ στην Τουρκία στις αρχές του περασμένου αιώνα. Αλλά σε τούτο τον αιώνα, ο κόσμος διακατέχεται από την έμμονη ιδέα της δημοκρατίας ―δημοκρατία ή θάνατος― με αποτέλεσμα σε πολλές χώρες του κόσμου το δίλημμα να καταλήγει στον θάνατο.
Από την πλευρά του μουσουλμανικού κόσμου, η αμερικανική ιδέα της εξαγόμενης δημοκρατίας είναι «αντιδημοκρατική», «ένα ακόμα προϊόν του νεοφιλελευθερισμού». Όπως γράφει ο Faisal Devji στους “Tehran Times’’, «η δημοκρατία είναι το πρόσχημα για πολεμικές συρράξεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ: παράδειγμα το Αφγανιστάν και το Ιράκ». Αλλά αυτή η ιδέα παραείναι απλοϊκή· αντι-ιμπεριαλιστική με αναχρονιστικό τρόπο: το πρόβλημα με την εξαγωγή δημοκρατίας είναι η ίδια η αντίληψη που έχουμε για τη δημοκρατία ― η οποία δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι όμοια σε όλες τις κοινωνίες.
Αν η δημοκρατία πρέπει να εκπροσωπεί την πλειοψηφία των πολιτών και παραλλήλως να τους εμποδίζει να συνιστούν μια κοινωνική ταυτότητα που να αποκλείει τις κάθε είδους μειονότητες, καμιά μουσουλμανική χώρα δεν μπορεί να την υιοθετήσει. Στην πραγματικότητα, δεν μπορεί να την υιοθετήσει καμιά κοινωνία που δεν είναι, έστω ατύπως, κοσμική. Το λάθος που κάνουμε με το να μη λαμβάνουμε υπόψη τις ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες σε χώρες όπως το Αφγανιστάν είναι ότι η δημοκρατία απαιτεί «άτομα», όχι ομάδες:
Στη δημοκρατία το άτομο ψηφίζει μυστικά, σιωπά μυστικά και έχει ελευθερία επιλογής για όσα το αφορούν. Στο Αφγανιστάν δεν τίθεται ζήτημα ατόμου και ατομικών αποφάσεων: οι οικογένειες και οι κοινότητες αποφασίζουν για τη μοίρα του κάθε ανθρώπου.
Σε κάποιο βαθμό κοινωνία δίχως άτομα ήταν (είναι;) και η Ελλάδα: η οικογένεια όριζε, εν πολλοίς, τις επιλογές των μελών της· οι ανυπάκουοι γίνονταν απόβλητοι.
Κατά τη διάρκεια της ιστορίας της, η δημοκρατία ως ιδέα έχει ταξιδέψει από το ένα μέρος στο άλλο• δεν ανήκει σε κάποιο συγκεκριμένο λαό. Αυτό που ίσως ξεχνάμε είναι ότι παντού στον κόσμο οι μορφές δημοκρατικής διακυβέρνησης θεσπίστηκαν είτε μέσω βίαιων επαναστάσεων είτε ως παράπλευρο αποτέλεσμα της αποικιοκρατίας. Παντού η δημοκρατία «επεβλήθη»· κι αν έγινε δεκτή ήταν επειδή τα άτομα κατάλαβαν ότι είχαν πολλά να κερδίσουν από το δημοκρατικό σύστημα.
Εξάλλου, παντού η δημοκρατία έχει δεχθεί πιέσεις ―όπως ήταν ο φασισμός, ο ναζισμός και ο σταλινισμός― πράγμα που μας δείχνει ότι δεν υπάρχει κάτι εγγενώς δημοκρατικό στη γεωγραφία ή, πιο συγκεκριμένα, στην ιστορία της Ευρώπης η οποία θεωρείται λίκνο της δημοκρατίας. Θέλω να πω ότι αν και η δημοκρατία είναι για μας στη Δύση το by default πολιτικό σύστημα, ο πειρασμός της απολυταρχίας δεν λείπει ποτέ: σιωπηρά ή ρητά, πολλοί άνθρωποι, ομάδες και κόμματα πιστεύουν σε αυταρχικές λύσεις, υιοθετούν τυραννικές μορφές συμπεριφοράς και θαυμάζουν απολυταρχικά καθεστώτα. Κομμουνιστικές, φασιστικές, θεοκρατικές και γενικά αντιανθρωπιστικές αντιλήψεις υπονομεύουν τη δημοκρατία ακόμα κι όπου συνιστά το by default πολιτικό σύστημα. Επαναλαμβάνω: η «δημοκρατία» μάς επιβάλλεται· έχουμε επιλέξει να μας επιβληθεί.
Οι ΗΠΑ προσπαθούν να εξαγάγουν δημοκρατία που να εξασφαλίζει, μεταξύ άλλων, θρησκευτική ελευθερία ―κάτι που αναγνωρίζουν λιγοστές μουσουλμανικές χώρες εφόσον η νομοθεσία τους θεωρείται ότι απορρέει από τον θεό. Έτσι, τόσο οι ΗΠΑ, όσο και όλες οι αντιαμερικανικές πολιτικές δυνάμεις που πιστεύουν πως οι λαοί επιζητούν «δημοκρατία», σφάλλουν με θλιβερό τρόπο: οι προτεραιότητες των Αφγανών, για παράδειγμα, διαφέρουν δραματικά από τις δικές μας ακόμα κι αν μπορούμε να ανιχνεύσουμε ομοιότητες μεταξύ Αμερικανών φανατικών χριστιανών και ισλαμιστών ― με λίγα λόγια, η θρησκευτική ελευθερία εκείνων που δεν ανήκουν στο ίδιο, στο «ορθό», θρησκευτικό δόγμα τούς φαίνεται εγκληματική.
Το όνειρο των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ είναι ένας ειρηνικός κόσμος με δημοκρατικό πολίτευμα πρόσφορο στην παραγωγή και ανταλλαγή αγαθών.
Δεν τίθεται ζήτημα κακοδοξίας: όλα τα συμφέροντα ―ακόμα και εκείνα των κατασκευαστών και εμπόρων όπλων― μπορούν να εξυπηρετηθούν σε περιβάλλον ειρήνης. Αν και αναμφισβήτητα οι περιφερειακοί πόλεμοι καταναλώνουν οπλισμό πλουτίζοντας τη στρατιωτική βιομηχανία, δεν μπορούμε να εξισώσουμε την ευμάρειά της με το πολεμοχαρές πνεύμα. Κανείς δεν κερδίζει από τον πόλεμο: οι δαπάνες των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν ήταν κολοσσιαίες και η αμερικανική οικονομία βγήκε χαμένη παρά την εξυπηρέτηση κάποιων ιδιωτικών συμφερόντων.
Ποια πρέπει να είναι επιτέλους η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ;
Πιθανότατα πρέπει...
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Τα Νοσοκομεία του Αφγανιστάν κλείνουν καθώς οι δωρεές απο το εξωτερικό σταμάτησαν μετά την επικράτηση των Ταλιμπάν
Του Graison Dangor / Forbes
Το σύστημα υγείας του Αφγανιστάν βρίσκεται "στα πρόθυρα της κατάρρευσης”, καθώς οι χορηγοί του μεγαλύτερου προγράμματος υγείας της χώρας αποσύρουν τις δωρεές τους, δήλωσε την Τετάρτη ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, επισημαίνοντας ότι τα νοσοκομεία κορονοϊού στη χώρα κλείνουν, τα εμβόλια μένουν αχρησιμοποίητα και οι βασικές ανάγκες υγείας καλύπτονται από όσες νοσοκομειακές μονάδες παραμένουν ακόμα σε λειτουργία.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, λιγότερες από μία στις πέντε μονάδες υγείας που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα Σεχατμαντί, τον κύριο πάροχο υπηρεσιών υγείας στο Αφγανιστάν, είναι πλέον ανοιχτές.
Χωρίς χρηματοδότηση, η χώρα "αντιμετωπίζει μια επικείμενη ανθρωπιστική καταστροφή”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο Δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγιεσούς, γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, σε ανακοίνωσή του μετά την επίσκεψή του στη χώρα.
Επίσης, ανέφερε ότι εννέα από τα 37 νοσοκομεία Covid στο Αφγανιστάν έχουν κλείσει, ενώ 1,8 εκατομμύρια εμβόλια κατά του κορονοϊού δεν έχουν χρησιμοποιηθεί, τη στιγμή που έχουν εμβολιαστεί μόλις 2,2 εκατομμύρια άνθρωποι από τον συνολικό πληθυσμό των περίπου 40 εκατομμυρίων που έχει η χώρα.
Ο επικεφαλής του ΠΟΥ πρόσθεσε ότι καταγράφονται εξάρσεις των κρουσμάτων ιλαράς, ενώ τόνισε ότι η χώρα κινδυνεύει και από εξάπλωση της πολιομυελίτιδας -το Αφγανιστάν είναι μία από τις δύο χώρες που εξακολουθούν να καταγράφουν κρούσματα- εάν το ευρύτερο εμβολιαστικό πρόγραμμα του Σεχατμαντί ξεμείνει από κεφάλαια για την αγορά προμηθειών ή την πληρωμή του προσωπικού.
"Χιλιάδες μονάδες υγείας”, δήλωσε ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγιεσούς, έχουν μείνει "χωρίς χρηματοδότηση για την αγορά ιατρικών προμηθειών και την καταβολή των μισθών του υγειονομικού προσωπικού. Πολλές από αυτές τις μονάδες έχουν πλέον περιορίσει τη λειτουργία τους ή έχουν κλείσει, αναγκάζοντας τους παρόχους υπηρεσιών υγείας να λαμβάνουν δύσκολες αποφάσεις σχετικά με τον ποιον θα σώσουν και ποιον θα αφήσουν να πεθάνει”.
Το πρόγραμμα Σεχατμαντί είναι "η ραχοκοκαλιά του συστήματος υγείας του Αφγανιστάν”, ανέφερε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που απέστειλε στο Forbes, καθώς περιλαμβάνει περισσότερες από 2.300 μονάδες.
Το πρόγραμμα διαχειρίζεται η Παγκόσμια Τράπεζα και χρηματοδοτείται από την τράπεζα καθώς και από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και οι τρεις εμπλεκόμενοι έχουν "παγώσει” την παροχή βοήθειας από τον Αύγουστο, όταν οι Ταλιμπάν ανέτρεψαν την στηριζόμενη από την Δύση κυβέρνηση, σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC.
Εν τω μεταξύ, η Παγκόσμια Τράπεζα αναφέρει ότι περίπου το 40% της οικονομίας του Αφγανιστάν στηρίζεται στη βοήθεια από το εξωτερικό, και χρησιμοποιείται από τις ΗΠΑ και τους υπόλοιπους δωρητές ως μοχλός πίεσης προς τους Ταλιμπάν, ώστε να βεβαιωθούν ότι οι τελευταίοι θα τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, στις οποίες περιλαμβάνεται ο σεβασμός στο δικαίωμα των κοριτσιών και των γυναικών να επιστρέψουν στο σχολείο και στις δουλειές τους.
Καταλήγοντας ο επικεφαλής του ΠΟΥ τόνισε ότι...
Το σύστημα υγείας του Αφγανιστάν βρίσκεται "στα πρόθυρα της κατάρρευσης”, καθώς οι χορηγοί του μεγαλύτερου προγράμματος υγείας της χώρας αποσύρουν τις δωρεές τους, δήλωσε την Τετάρτη ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, επισημαίνοντας ότι τα νοσοκομεία κορονοϊού στη χώρα κλείνουν, τα εμβόλια μένουν αχρησιμοποίητα και οι βασικές ανάγκες υγείας καλύπτονται από όσες νοσοκομειακές μονάδες παραμένουν ακόμα σε λειτουργία.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, λιγότερες από μία στις πέντε μονάδες υγείας που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα Σεχατμαντί, τον κύριο πάροχο υπηρεσιών υγείας στο Αφγανιστάν, είναι πλέον ανοιχτές.
Χωρίς χρηματοδότηση, η χώρα "αντιμετωπίζει μια επικείμενη ανθρωπιστική καταστροφή”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο Δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγιεσούς, γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, σε ανακοίνωσή του μετά την επίσκεψή του στη χώρα.
Επίσης, ανέφερε ότι εννέα από τα 37 νοσοκομεία Covid στο Αφγανιστάν έχουν κλείσει, ενώ 1,8 εκατομμύρια εμβόλια κατά του κορονοϊού δεν έχουν χρησιμοποιηθεί, τη στιγμή που έχουν εμβολιαστεί μόλις 2,2 εκατομμύρια άνθρωποι από τον συνολικό πληθυσμό των περίπου 40 εκατομμυρίων που έχει η χώρα.
Ο επικεφαλής του ΠΟΥ πρόσθεσε ότι καταγράφονται εξάρσεις των κρουσμάτων ιλαράς, ενώ τόνισε ότι η χώρα κινδυνεύει και από εξάπλωση της πολιομυελίτιδας -το Αφγανιστάν είναι μία από τις δύο χώρες που εξακολουθούν να καταγράφουν κρούσματα- εάν το ευρύτερο εμβολιαστικό πρόγραμμα του Σεχατμαντί ξεμείνει από κεφάλαια για την αγορά προμηθειών ή την πληρωμή του προσωπικού.
"Χιλιάδες μονάδες υγείας”, δήλωσε ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγιεσούς, έχουν μείνει "χωρίς χρηματοδότηση για την αγορά ιατρικών προμηθειών και την καταβολή των μισθών του υγειονομικού προσωπικού. Πολλές από αυτές τις μονάδες έχουν πλέον περιορίσει τη λειτουργία τους ή έχουν κλείσει, αναγκάζοντας τους παρόχους υπηρεσιών υγείας να λαμβάνουν δύσκολες αποφάσεις σχετικά με τον ποιον θα σώσουν και ποιον θα αφήσουν να πεθάνει”.
Το πρόγραμμα Σεχατμαντί είναι "η ραχοκοκαλιά του συστήματος υγείας του Αφγανιστάν”, ανέφερε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που απέστειλε στο Forbes, καθώς περιλαμβάνει περισσότερες από 2.300 μονάδες.
Το πρόγραμμα διαχειρίζεται η Παγκόσμια Τράπεζα και χρηματοδοτείται από την τράπεζα καθώς και από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και οι τρεις εμπλεκόμενοι έχουν "παγώσει” την παροχή βοήθειας από τον Αύγουστο, όταν οι Ταλιμπάν ανέτρεψαν την στηριζόμενη από την Δύση κυβέρνηση, σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC.
Εν τω μεταξύ, η Παγκόσμια Τράπεζα αναφέρει ότι περίπου το 40% της οικονομίας του Αφγανιστάν στηρίζεται στη βοήθεια από το εξωτερικό, και χρησιμοποιείται από τις ΗΠΑ και τους υπόλοιπους δωρητές ως μοχλός πίεσης προς τους Ταλιμπάν, ώστε να βεβαιωθούν ότι οι τελευταίοι θα τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, στις οποίες περιλαμβάνεται ο σεβασμός στο δικαίωμα των κοριτσιών και των γυναικών να επιστρέψουν στο σχολείο και στις δουλειές τους.
Καταλήγοντας ο επικεφαλής του ΠΟΥ τόνισε ότι...
ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Χρονικό του Αφγανιστάν (Μια ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ από τη Σώτη Τριανταφύλλου)
ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ
Το επαναλαμβάνω με κάθε ευκαιρία: η αμερικανική πολιτική έχει πολλά μυστικά, αλλά δεν έχει κανένα μυστήριο. Είναι ευκαιριακή, μυωπική, ανορθολογική και συχνά αυτεπιβούλευτη ―φέρνει στο μυαλό μια πολυχρησιμοποιημένη φράση του Φ.Σ. Φιτζέραλντ από τον «Μεγάλο Γκάτσμπυ»: «Ήταν απρόσεκτοι άνθρωποι, ο Τομ και η Ντέιζυ· έσπαζαν πράγματα κι ανθρώπους κι ύστερα αποσύρονταν στα λεφτά τους ή στην απέραντη απροσεξία τους ή σε οτιδήποτε ήταν εκείνο που τους κρατούσε μαζί, κι άφηναν τους άλλους να μαζεύουν τα σπασμένα.» Πράγματι, μπορούμε να απεικονίσουμε έτσι στην αμερικανική πολιτική: η τελευταία της επιτυχία ήταν, νομίζω, στον πόλεμο της Κορέας. Από τότε έχουν περάσει εβδομήντα χρόνια.
Το ερώτημα που μπαίνει αυτές τις τελευταίες εβδομάδες γύρω από το Αφγανιστάν είναι γιατί, ενώ οι Ταλιμπάν κατελάμβαναν τη χώρα και πλησίαζαν στην Καμπούλ, οι ΗΠΑ αντί να αλλάξουν σχέδια, να ενισχύσουν τα εναπομείναντα νατοϊκά στρατεύματα και να τους αναχαιτίσουν, είπαν see you later alligator και έφυγαν με ελαφρά πηδηματάκια. Οι Αμερικανοί, οι δυτικοί γενικά, βρίσκονταν στο Αφγανιστάν για να εμποδίσουν την επικράτηση του φονταμενταλιστικού Ισλάμ, όχι για να το καλωσορίσουν στην Καμπούλ ― και όντως, για λίγα χρόνια, είχαν πετύχει κουτσά-στραβά ένα είδος containment· αργότερα όμως, ενώ οι ακραίοι ισλαμιστές κέρδιζαν δημοτικότητα και εδάφη, αντί να εντατικοποιηθεί η πολεμική προσπάθεια και κυρίως η προσπάθεια οικοδόμησης κράτους, οι ΗΠΑ αποφάσισαν να παρατήσουν το Αφγανιστάν και να προχωρήσουν σε νέες περιπέτειες. Να λοιπόν πώς έχει πάνω-κάτω η ιστορία:
Η αμερικανική επέμβαση στο Αφγανιστάν άρχισε στα σοβαρά το 1981 (είχε προηγηθεί μια φάση όπου δεν ήξεραν πώς να φερθούν) με τον λεγόμενο «πόλεμο του Τσάρλι Γουίλσον» ο οποίος, μαζί με τον πράκτορα της CIA Γκαστ Αβρακότος (Gust Avrakotos) έπεισαν την επιτροπή χρηματοδότησης των covert affairs να αυξήσει τον προϋπολογισμό στρατιωτικής βοήθειας στο Αφγανιστάν. Όχι μόνο την αμερικανική επιτροπή, αλλά και την ισραηλινή: το Ισραήλ χρηματοδότησε τους μουτζαχεντίν εναντίον των Ρώσων ―το βρίσκω πάρα πολύ νόστιμο: προώθησε στους μουτζαχεντίν τα όπλα σοβιετικής κατασκευής που είχε βουτήξει από τους Άραβες στον πόλεμο του 1967. Το βιβλίο του Τζορτζ Κράιλ "Charlie Wilson’s War" και η ομώνυμη ταινία του Μάικ Νίκολς δίνουν μια εικόνα για γέλια και για κλάματα γύρω από το πώς πήρε τερατώδεις διαστάσεις η Επιχείρηση Κυκλώνας· πώς οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν στο Αφγανιστάν επειδή έτσι έκριναν ο Τσάρλι Γουίλσον (μέλος του Κογκρέσου από το ανατολικό Τέξας) και ο Γκαστ Αβράκωτος, ο οποίος, σημειώνω en passant, ήταν ένας από τους τότε κατώτερους αξιωματικούς της CIA που είχε κρίνει απαραίτητο το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Απορώ πώς γλίτωσε από τη 17η Νοέμβρη· το 1975, η συμμορία επέλεξε να εκτελέσει το αφεντικό του Αβράκωτου, Ρίτσαρντ Γουέλτς. Άλλο θέμα αυτό, επιστρέφω στην υπόθεση Αφγανιστάν.
Τι έκανε τις ΗΠΑ να πεισθούν να επέμβουν τελικά;
Ο φόβος του κομμουνισμού, η έμμονη ιδέα του. Και παρότι της σοβιετικής επέμβασης στο Αφγανιστάν το 1979 είχαν προηγηθεί πολυαίμακτα πραξικοπήματα, δολοφονίες, συγκρούσεις μεταξύ φυλάρχων, ανιψιών και κουμπάρων, θα ξεκινήσω την αφήγηση από αυτή τη μοιραία πολεμική επιχείρηση που είχε στόχο την οικοδόμηση σοσιαλιστικού, τρόπον τινά, κράτους· μια ρωσική χίμαιρα.
Οι Σοβιετικοί εισέβαλαν στο Αφγανιστάν τον Δεκέμβριο του 1979 για να στηρίξουν το κυβερνών Δημοκρατικό Κόμμα Μαρξιστών του Λαού που είχε, ας πούμε, καλές προθέσεις αλλά ασθενικά λαϊκά ερείσματα. Οι μαρξιστές-λενινιστές είχαν αρπάξει την εξουσία όπως συνηθιζόταν στο Αφγανιστάν (και στις περισσότερες χώρες του Τρίτου Κόσμου) σε όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Αντίπαλοί τους ήταν οι μουτζαχεντίν, υπερπατριώτες ισλαμιστές, τους οποίους στήριζαν οι ΗΠΑ (διστακτικά: μέχρι να κηρυχθεί ο «πόλεμος του Τσάρλι Γουίλσον» με μόνο 5 εκ. δολάρια ετησίως) και, βεβαίως, όπως θα περίμενε κανείς, η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και άλλα μουσουλμανικά κράτη.
Υπενθυμίζω ότι το 1979 βρισκόμασταν ακόμα σε περιβάλλον Ψυχρού Πολέμου κι ότι στο Ιράν εκτυλισσόταν η Ισλαμική Επανάσταση η οποία είχε θαμπώσει όλο τον μουσουλμανικό κόσμο και μαζί, περιέργως, την αριστερά στη Δύση. Το δόγμα που εφάρμοζαν τόσο η αριστερά όσο και η δεξιά ήταν «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου»: έτσι, η δεξιά στήριζε το φονταμενταλιστικό Ισλάμ στο Αφγανιστάν και στο Πακιστάν για να μπει στη μύτη των άθεων και πραγματιστών Ρώσων, ενώ η αριστερά ήταν χαμένη στη γνωστή της σύγχυση με τους φιλοσοβιετικούς να προσπαθούν να δικαιολογήσουν τη σοβιετική εισβολή ως ανθρωπιστική και προοδευτική ενώ ταυτοχρόνως χειροκροτούσαν την ισλαμική ιρανική επανάσταση που ανέτρεψε τον αμερικανόδουλο Σάχη ως ήττα του ιμπεριαλισμού. Οι ΗΠΑ, για να εκδικηθούν τους μουλάδες για την εκδίωξη του Σάχη, έστειλαν είκοσι πλοία και δύο αεροπλανοφόρα στον Περσικό Κόλπο και στην Αραβική Θάλασσα ―τα οποία έκαναν απλώς μια βολτίτσα.
Ό,τι να ’ναι δηλαδή.
Η ρωσική εισβολή κατάφερε πάντως να μετατρέψει σε γεράκι ακόμα και τον ειρηνόφιλο Τζίμι Κάρτερ: ο πρόεδρος Κάρτερ είδε κυριολεκτικά κόκκινο. Αλλά η στρατιωτική εμπλοκή των Ρώσων στο Αφγανιστάν χρονολογούνταν από τον 19ο αιώνα όταν οι τσάροι ήθελαν να επεκτείνουν τα εδάφη τους στην κεντρική Ασία ―δεν ήταν κάτι καινούργιο. Παρότι το Αφγανιστάν per se δεν είχε ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον, τότε η Βρετανία ανέκοψε τις ρωσικές φιλοδοξίες επινοώντας το λεγόμενο Μεγάλο Παιχνίδι ―που δεν ήταν και τόσο μεγάλο τελικά. Αφορμή του ρωσοβρετανικού ανταγωνισμού ήταν η Υπόθεση Παντζάχ, μια αψιμαχία που ακολούθησε μια επιχείρηση των ρωσικών δυνάμεων κοντά στην όαση Παντζάχ το 1885. Έγινε φασαρία για το τίποτα. Έναν αιώνα αργότερα, στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η ΕΣΣΔ προσπαθούσε να κρατήσει στη σφαίρα επιρροής της το Αφγανιστάν, στο οποίο από το 1955 έστελνε οικονομική και στρατιωτική βοήθεια.
Εν πάση περιπτώσει, το 1979-1980, όταν οι Ρώσοι έσπευσαν να βοηθήσουν τους φίλους τους τους μαρξιστές η διεθνής κατάσταση ήταν εκρηκτική: στις 14 Φεβρουαρίου 1979 ο Αμερικανός πρέσβης στο Αφγανιστάν Άντολφ Νταμπς απήχθη από ενόπλους και σκοτώθηκε κατά την επιχείρηση απελευθέρωσής του· οι ΗΠΑ κατηγόρησαν τους Ρώσους (κατά τη γνώμη μου, κι από τις αναγνώσεις που έχω κάνει, τον έφαγαν οι μουτζαχεντίν), ενώ λίγο αργότερα έστειλαν 5.000 στρατιώτες στη… Σαουδική Αραβία για να ενισχύσουν την αντίστασή της έναντι της τάχα επεκτατικής Σοβιετικής Ένωσης. Όταν έχεις τέτοιους φίλους (σαν τη Σαουδική Αραβία), τι τους θέλεις τους εχθρούς. Όσο για την ευφυΐα της CIA, αν και οι αμφιβολίες μας εντάθηκαν μετά την 9/11, ανέκαθεν, η αμερικανική αντικατασκοπεία ήταν επιρρεπής σε γκάφες.
Το κόμμα των μαρξιστών-λενινιστών του Αφγανιστάν (Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα) πέρασε μια περίοδο στην παρανομία αλλά απέκτησε κάποια δημοτικότητα στη διάρκεια της βασιλείας του Μοχάμεντ Ζαχίρ Σαχ (1933-1973) και της πρωθυπουργίας του εξαδέλφου του Σαχ, Μοχάμεντ Νταούντ Χαν (1954-1963). Στο κόμμα υπήρχαν δύο πτέρυγες, η Χαλκ (Λαός) και η Παρτσάμ (Σημαία), οι οποίες συνενώθηκαν το 1965 για να διασπαστούν πάλι το 1967, καθώς απευθύνονταν σε διαφορετικά κοινωνικά στρώματα: η Παρτσάμ αντιπροσώπευε την ολιγομελή εθνική αστική τάξη, τους διανοουμένους και τους στρατιωτικούς που επιθυμούσαν μια μετριοπαθή αλλαγή της κοινωνίας προς το σοσιαλιστικότερο ―δικαιότερη αναδιανομή του πλούτου― χωρίς να θιγούν όμως τα βαθιά ριζωμένα πολιτισμικά χαρακτηριστικά της αφγανικής κοινωνίας· η Χαλκ ήταν μια συμμαχία αγροτών και εργατών με πιο ριζοσπαστικό κομμουνιστικό πρόγραμμα. Επικεφαλής της Χαλκ ήταν ο Νουρ Μοχάμεντ Ταράκι, ενώ επικεφαλής της Παρτσάμ ήταν ο Μπαμπράκ Καρμάλ τον οποίον οι περισσότεροι Αφγανοί θεωρούσαν μαριονέτα των Ρώσων (ακόμα και προτού εισβάλλουν οι Ρώσοι).
Το 1973, ο Μοχάμεντ Νταούντ Χαν κατέλαβε την εξουσία ανατρέποντας το διεφθαρμένο και οικονομικά άπορο βασιλικό καθεστώς, πλην όμως οι προσπάθειές του για οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη απέτυχαν. Τον Νταούντ σαμπόταραν οι ίδιοι οι Αφγανοί. Ταυτοχρόνως, το μαρξιστικό κόμμα διχάστηκε ακόμα πιο πικρά όταν δολοφονήθηκε μυστηριωδώς από «δικούς του» ένα επιφανές μέλος του, ο Μιρ Ακμπάρ Χαϊμπέρ. Στις 27 Απριλίου 1978, ο αφγανικός στρατός, που έβλεπε ευνοϊκά το μαρξιστικό κόμμα, ανέτρεψε και εκτέλεσε τον πρωθυπουργό Νταούντ Χαν και μέλη της οικογένειάς του. Με λίγα λόγια φαγώθηκαν μεταξύ τους, με τους μεν να ονομάζουν την κίνηση του στρατού πραξικόπημα και με τους δε να την ονομάζουν λαϊκή εξέγερση. Πρόεδρος του επαναστατικού συμβουλίου και πρωθυπουργός της νεοσύστατης «Δημοκρατίας του Αφγανιστάν» έγινε ο γενικός γραμματέας του μαρξιστικού κόμματος Νουρ Μοχάμεντ Ταράκι.
Πάμε παρακάτω.
Μετά το πραξικόπημα-εξέγερση, ο Ταράκι προχώρησε σε διώξεις, εξορίσεις και διαγραφές των μελών της αντίπαλης φράξιας σύμφωνα τόσο με την αφγανική όσο και με τη σοβιετική παράδοση. Κατά τους πρώτους 18 μήνες της θητείας του, εφάρμοσε πρόγραμμα διακυβέρνησης σοβιετικού τύπου με δωρεάν παιδεία για όλους, ισότητα των φύλων και ελευθερίες κατοχυρωμένες ήδη από το Σύνταγμα του 1964. Ο λαός όμως, καθώς ήταν αφοσιωμένος στο Ισλάμ, αντέδρασε βιαίως στις νομικές αλλαγές, απαιτώντας την αυστηρή εφαρμογή της Σαρία. Έτσι, προτού τελειώσει το 1978, ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος. Τον Σεπτέμβριο του 1979, την εξουσία κατέλαβε ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Χαφιζουλάχ Αμίν: μια ανταλλαγή πυροβολισμών στο προεδρικό μέγαρο είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του Ταράκι. Ακολούθησαν δυο μήνες αστάθειας: το καθεστώς του Χαφιζουλάχ Αμίν, που είχε κινηθεί εναντίον των εχθρών του στο Κόμμα των Μαρξιστών και ταυτοχρόνως της ισλαμικής εξέγερσης, κατέρρευσε. Η ιστορία του Αμίν αντανακλά όλα τα δεινά του Αφγανιστάν, αλλά δεν έχω χώρο να την αφηγηθώ: τον δολοφόνησαν οι φίλοι του οι Σοβιετικοί την πρώτη μέρα της εισβολής, στις 27 Δεκεμβρίου 1979, ενώ εκείνος πίστευε μέχρι το τέλος ότι δεν θα τον εγκατέλειπαν.
Η εισβολή του σοβιετικού στρατού μπορεί να ιδωθεί από τη πλευρά των Ρώσων ως αμυντική ενέργεια έναντι της επέκτασης της Ιρανικής Επανάστασης κι από την πλευρά των ΗΠΑ ως επίθεση στα δήθεν αμερικανικά συμφέροντα· στα μάτια των Αμερικανών, οι Ρώσοι πλησίαζαν ανησυχητικά τις πετρελαιοπηγές του Περσικού Κόλπου, σε μια εποχή όπου οι πετρελαΐκές κρίσεις αποκάλυπταν την εξάρτηση των δυτικών οικονομιών από το πετρέλαιο της περιοχής.
Οι Αμερικανοί φρίκαραν τελείως με η σοβιετική εισβολή: ήταν η πρώτη επιχείρηση του Κόκκινου Στρατού εκτός των συνόρων του σοβιετικού συνασπισμού.
Για τους Σοβιετικούς πάντως, που δεν είχαν μισθοφόρους όπως οι ΗΠΑ αλλά επιστρατευμένους πολίτες, το Αφγανιστάν εξελίχθηκε σε μια απελπισμένη εκστρατεία με τεράστιες οικονομικές και ανθρώπινες απώλειες που εξάντλησε τη Σοβιετική Ένωση. Οι μουτζαχεντίν κυριολεκτικά λιάνισαν τους Ρώσους ―και οι Αμερικανοί φάνηκαν κατενθουσιασμένοι μπροστά σ’ αυτούς τους τρομερούς μαχητές της ελευθερίας που δεν δίσταζαν να κόβουν κεφάλια. Εδώ, καθώς μπήκαν στη σκηνή ο Τσάρλι Γουίλσον και ο Γκαστ Αβράκωτος μαζί με μια Τεξανή ακροδεξιά εκατομμυριούχο ονόματι Τζόαν Χέρινγκ, ο πόλεμος στο Αφγανιστάν εξελίχθηκε στον έσχατο proxy war του Ψυχρού Πολέμου. Οι ΗΠΑ αγκάλιασαν με πάθος τους μουτζαχεντίν ―ο γερουσιαστής Κλάρενς Λονγκ από το Μαίρυλαντ εθεάθη να κραυγάζει Αλλάχου Αχμπάρ σε αφγανικό ξέφωτο― και καθώς προχωρούσε η δεκαετία του 1980 μάς περίμεναν κάμποσες εκπλήξεις.
Τι συνέβη στο Αφγανιστάν στη διάρκεια των δεκαετιών 1980 και 1990
Από το 1980, οι Σοβιετικοί στήριζαν την κυβέρνηση του Μπαμπράκ Καρμάλ, ενώ αντάρτες μουτζαχεντίν ―«ιεροί μαχητές»― πολεμούσαν τον Καρμάλ και τις σοβιετικές δυνάμεις με την άλλοτε σιωπηρή, άλλοτε ενεργή, συμμετοχή της πλειοψηφίας των Αφγανών. Ο εμφύλιος πόλεμος που συνεχίστηκε μέχρι την αποχώρηση των Ρώσων το 1989 είχε ως αποτέλεσμα ένα εκατομμύριο νεκρούς Αφγανούς και 15.000 Σοβιετικούς (οι αμερικανικές πηγές αναφέρουν 28.000 αλλά δεν έχει ιδιαίτερη σημασία), ενώ πάνω από τρία εκατομμύρια Αφγανοί κατέφυγαν στο γειτονικό Πακιστάν, το οποίο εξόπλιζε τους ισλαμιστές αντάρτες μαζί με τις ΗΠΑ. Θέλω να πω ότι οι πρόσφυγες δεν ήταν απαραιτήτως εχθροί ή θύματα των Ταλιμπάν· πολλοί κατέφυγαν σε άλλες μουσουλμανικές χώρες επειδή η ζωή στο Αφγανιστάν ήταν αβίωτη: πόλεμος, φτώχεια κτλ.
Το 1983 ο Αμερικανός πρόεδρος Ρόναλντ Ρέιγκαν καλωσόρισε πολέμαρχους μουτζαχεντίν στον Λευκό Οίκο: λίγα χρόνια αργότερα, το 1987, ο ηγέτης τους, ο Γιουνές Χαλίς (Μοχάμεντ κι αυτός όπως οι περισσότεροι), φωτογραφήθηκε μαζί με τον Ρέιγκαν στο Oval Office με πλατιά χαμόγελα: Πάρε τα λεφτά (απ’ τα ηλίθια αμερικανάκια) και τρέχα. Το άλμπουμ των φωτογραφιών των μουτζαχεντίν με Αμερικανούς αξιωματούχους φαίνεται σήμερα εντελώς ασυνάρτητο· σαν αποτέλεσμα μοντάζ και photoshop ― ασυνάρτητο ήταν εξαρχής αλλά κανείς στις ΗΠΑ δεν μιλούσε ανοιχτά: οι Αμερικανοί ήταν και είναι ικανοί να συμμαχήσουν με τον χειρότερο εχθρό τους για να στριμώξουν τη Ρωσία, ενώ συγκινούνται μέχρι δακρύων από τον θρησκευτικό πυρετό· θεωρούν τη «θρησκευτική ελευθερία» ιερό δικαίωμα. Οι άθεοι είναι εκείνοι που τους εκνευρίζουν περισσότερο και έναντι των οποίων είναι πιο καχύποπτοι. Κάνω αναπόφευκτα συγκρίσεις, πράγμα όχι τόσο ευγενικό αλλά απαραίτητο σε οποιαδήποτε ανάλυση.
Έτσι κι αλλιώς, η αμερικανική πολιτική σε όλη τη δεκαετία του 1980 ήταν μια σειρά εξωφρενικών συμμαχιών με απατεώνες και καθάρματα, από τους Κόντρας της Νικαράγουα μέχρι τους Σαουδάραβες και τους Πακιστανούς οι οποίοι είχαν, φυσικά, τη δική τους ισλαμιστική ατζέντα.
Το 1986, αναβάθμισαν το στρατιωτικό υλικό που έστελναν στους μουτζαχεντίν οι οποίοι στο εξής, χρησιμοποιώντας αντιαεροπορικούς πυραύλους Stinger, άρχισαν να κατατροπώνουν τις σοβιετικές εναέριες δυνάμεις: στο έδαφος οι Ρώσοι δεν είχαν καμιά ελπίδα, δεν γνώριζαν επαρκώς τη γεωγραφία και σε μάχες σώμα με σώμα ―τρόπος του λέγειν― ήταν χαμένοι από χέρι· οι μουτζαχεντίν τους έγδερναν ζωντανούς.
Εκείνη την εποχή...
ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Γιατί η Τουρκία θέλει να ελέγξει την πύλη επικοινωνίας των Ταλιμπάν με τον υπόλοιπο κόσμο
Του Bobby Ghosh / Bloomberg
Πολλά αφτιά στην Άγκυρα "τεντώθηκαν" σίγουρα όταν εκπρόσωπος των Ταλιμπάν ανέφερε ότι η Τουρκία και το Κατάρ θα βοηθήσουν στην επανεκκίνηση της λειτουργίας του αεροδρομίου της Καμπούλ.
Μολονότι ο Ζαμπιουλάχ Μουτζαχέντ δεν ανέφερε κατά πόσο κάποια από τις δύο αυτές χώρες θα αναλάβει τη διαχείριση του βασικού διεθνούς αεροδρομίου του Αφγανιστάν, δεν απέκλεισε κάτι τέτοιο.
Για την κυβέρνηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο έλεγχος του αεροδρομίου είναι ζωτικής σημασίας για την απόκτηση από πλευράς Τουρκίας ερεισμάτων στο νέο - υπο την ηγεσία των Ταλιμπάν - Αφγανιστάν. Η Άγκυρα είχε προσφερθεί να διασφαλίσει την περίμετρο γύρω από το αεροδρόμιο, ακόμη και όταν η κυβέρνηση Μπάιντεν επιτάχυνε την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη χώρα. Οι Ταλιμπάν εμφανίστηκαν λιγότερο πρόθυμοι.
Τον Ιούλιο, ο Μουτζαχέντ προειδοποιούσε ότι η πρόταση της Τουρκίας ήταν "άστοχη, παραβιαστική της κυριαρχίας και της εδαφικής μας ακεραιότητας και κατά των εθνικών μας συμφερόντων".
Τούρκοι αξιωματούχοι αναγνώρισαν ότι τα παραπάνω αποτέλεσαν μιας μορφής οπισθοδρόμηση και την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου ανέφερε ότι ιδιωτικές εταιρείες και όχι στρατιώτες ενδέχεται να παρέχουν ασφάλεια στο αεροδρόμιο. Το θέμα θα βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα εάν ο Ερντογάν συνεχίσει να καλεί την ηγεσία των Ταλιμπάν για συνομιλίες στην Τουρκία.
Είτε με στρατιωτικές φόρμες είτε με εταιρικές στολές, ο Ερντογάν επιθυμεί οι Τούρκοι να παίξουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαχείριση της κύριας πύλης εισόδου στο - χωρίς έξοδο σε θάλασσες - Αφγανιστάν. Αυτός θα ήταν ο πιο σίγουρος τρόπος για να χτιστεί επιρροή σε μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία των Ταλιμπάν, η οποία θα εξυπηρετούσε όχι μόνο τα συμφέροντα της Τουρκίας, αλλά και τις ατομικές φιλοδοξίες του ίδιου του Ερντογάν.
Μολονότι το Πακιστάν και το Κατάρ ανταγωνίζονται για τον ρόλο του νέου "ψιθυριστή" στο αφτί των Ταλιμπάν, η Τουρκία επίσης θα ήθελε να ψελλίζει κάποιες κουβέντες οι οποίες να λαμβάνονται υπ' όψιν από τους νέους ηγεμόνες της Καμπούλ.
Η πιο επείγουσα ανησυχία της Άγκυρας είναι η προοπτική μιας νέας μαζικής "εξόδου" Αφγανών οι οποίοι θα προσπαθούν να διαφύγουν από την τυραννία και την πολιτική αστάθεια. Μολονότι οι περισσότεροι θα επιλέξουν το Πακιστάν και το Ιράν, χώρες οι οποίες φιλοξενούν τον μεγαλύτερο αριθμό Αφγανών προσφύγων από προηγούμενες συγκρούσεις, ένα σημαντικό ποσοστό θα κατευθυνθεί προς την Τουρκία, με πολλούς εξ αυτών να ελπίζουν ότι θα περάσουν στην Ευρώπη.
Η Τουρκία φιλοξενεί ήδη τον μεγαλύτερο πληθυσμό προσφύγων στον κόσμο - πάνω από 3,7 εκατομμύρια, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών είναι Σύριοι. Οι Αφγανοί, οι οποίοι αριθμούν περίπου 130.000, αποτελούν κι εκείνοι σημαντικό ποσοστό. Ο Ερντογάν έχει ήδη δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει η Τουρκία να καταστεί "προθάλαμος αναμονής" για περισσότερους.
Αν και το τουρκικό κράτος λαμβάνει δισεκατομμύρια δολάρια βοήθειας από την Ευρώπη για τη στέγαση προσφύγων, η παρουσία τους αποδεικνύεται πολιτικό "βαρίδι" για τον πρόεδρο της χώρας. Η δυσαρέσκεια για τους ξένους αυξάνεται μεταξύ των Τούρκων, οδηγώντας σε ξεσπάσματα βίας στην Άγκυρα. Παρόλο που οι Σύριοι είναι εκείνοι οι οποίοι υφίστανται τα χειρότερα, οι Αφγανοί οι οποίοι φτάνουν μέχρι την Τουρκία πρέπει να αναμένουν το δίχως άλλο μια εχθρική υποδοχή.
Για τον Ερντογάν, του οποίου η πολιτική αποδοχή υποχωρεί εν μέσω μιας εκτεταμένης οικονομικής ανησυχίας, το πολιτικό κόστος ενός νέου κύματος Αφγανών προσφύγων πιθανότατα βαραίνει περισσότερο από οποιεσδήποτε νέες δόσεις χρημάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πολύ καλύτερα θα ήταν για εκείνον εάν κατάφερνε να πείσει τους Ταλιμπάν να διασφαλίσουν, είτε με πιο ήπια στάση στο εσωτερικό του Αφγανιστάν είτε με πιο αποτελεσματικούς ελέγχους στα σύνορα, ότι οι Αφγανοί θα παραμείνουν στη χώρα τους.
Η επιρροή στην Καμπούλ θα έδινε επίσης στην Τουρκία πολύτιμο κεφάλαιο εντός του ΝΑΤΟ και έναντι της κυβέρνησης Μπάιντεν. Ο Ερντογάν βρίσκεται σε δύσκολη θέση έναντι των Βρυξελλών και της Ουάσινγκτον, κυρίως για τις φιλορωσικές και αντιδυτικές θέσεις του, αλλά και για την κακή απόδοση της κυβέρνησής του όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η ανάληψη ορισμένων από τις ευθύνες που εγκαταλείφθηκαν από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν μπορεί να μετριάσει μέρος του γενικού αντιτουρκικού αισθήματος που επικρατεί. Εάν η Άγκυρα μπορέσει να αναπτύξει επιρροή, να αποκτήσει ρόλο στην Καμπούλ και να πείσει τους Ταλιμπάν να μετριάσουν ορισμένες από τις συμπεριφορές τους - έναντι, για παράδειγμα, των γυναικών - θα γλίτωνε τη Δύση από μέρος της αμηχανίας της και θα κέρδιζε μια κάποια ευγνωμοσύνη για την Τουρκία.
Για τον ίδιο τον Ερντογάν, το Αφγανιστάν προσφέρει μια ευκαιρία να επεκτείνει τη σφαίρα επιρροής της Τουρκίας και να επιβεβαιώσει τον ισχυρισμό του ότι είναι ο ηγέτης του μουσουλμανικού κόσμου - και τα δύο σε βάρος του παλιού του άσπονδου εχθρού, δηλαδή της βασιλικής οικογένειας της Σαουδικής Αραβίας.
Μπορούν η Τουρκία και ο Ερντογάν να καταφέρουν να εκπληρώσουν αυτές τις φιλοδοξίες σχετικά με το Αφγανιστάν;
Πολλά θα εξαρτηθούν από...
Πολλά αφτιά στην Άγκυρα "τεντώθηκαν" σίγουρα όταν εκπρόσωπος των Ταλιμπάν ανέφερε ότι η Τουρκία και το Κατάρ θα βοηθήσουν στην επανεκκίνηση της λειτουργίας του αεροδρομίου της Καμπούλ.
Μολονότι ο Ζαμπιουλάχ Μουτζαχέντ δεν ανέφερε κατά πόσο κάποια από τις δύο αυτές χώρες θα αναλάβει τη διαχείριση του βασικού διεθνούς αεροδρομίου του Αφγανιστάν, δεν απέκλεισε κάτι τέτοιο.
Για την κυβέρνηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο έλεγχος του αεροδρομίου είναι ζωτικής σημασίας για την απόκτηση από πλευράς Τουρκίας ερεισμάτων στο νέο - υπο την ηγεσία των Ταλιμπάν - Αφγανιστάν. Η Άγκυρα είχε προσφερθεί να διασφαλίσει την περίμετρο γύρω από το αεροδρόμιο, ακόμη και όταν η κυβέρνηση Μπάιντεν επιτάχυνε την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη χώρα. Οι Ταλιμπάν εμφανίστηκαν λιγότερο πρόθυμοι.
Τον Ιούλιο, ο Μουτζαχέντ προειδοποιούσε ότι η πρόταση της Τουρκίας ήταν "άστοχη, παραβιαστική της κυριαρχίας και της εδαφικής μας ακεραιότητας και κατά των εθνικών μας συμφερόντων".
Τούρκοι αξιωματούχοι αναγνώρισαν ότι τα παραπάνω αποτέλεσαν μιας μορφής οπισθοδρόμηση και την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου ανέφερε ότι ιδιωτικές εταιρείες και όχι στρατιώτες ενδέχεται να παρέχουν ασφάλεια στο αεροδρόμιο. Το θέμα θα βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα εάν ο Ερντογάν συνεχίσει να καλεί την ηγεσία των Ταλιμπάν για συνομιλίες στην Τουρκία.
Είτε με στρατιωτικές φόρμες είτε με εταιρικές στολές, ο Ερντογάν επιθυμεί οι Τούρκοι να παίξουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαχείριση της κύριας πύλης εισόδου στο - χωρίς έξοδο σε θάλασσες - Αφγανιστάν. Αυτός θα ήταν ο πιο σίγουρος τρόπος για να χτιστεί επιρροή σε μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία των Ταλιμπάν, η οποία θα εξυπηρετούσε όχι μόνο τα συμφέροντα της Τουρκίας, αλλά και τις ατομικές φιλοδοξίες του ίδιου του Ερντογάν.
Μολονότι το Πακιστάν και το Κατάρ ανταγωνίζονται για τον ρόλο του νέου "ψιθυριστή" στο αφτί των Ταλιμπάν, η Τουρκία επίσης θα ήθελε να ψελλίζει κάποιες κουβέντες οι οποίες να λαμβάνονται υπ' όψιν από τους νέους ηγεμόνες της Καμπούλ.
Η πιο επείγουσα ανησυχία της Άγκυρας είναι η προοπτική μιας νέας μαζικής "εξόδου" Αφγανών οι οποίοι θα προσπαθούν να διαφύγουν από την τυραννία και την πολιτική αστάθεια. Μολονότι οι περισσότεροι θα επιλέξουν το Πακιστάν και το Ιράν, χώρες οι οποίες φιλοξενούν τον μεγαλύτερο αριθμό Αφγανών προσφύγων από προηγούμενες συγκρούσεις, ένα σημαντικό ποσοστό θα κατευθυνθεί προς την Τουρκία, με πολλούς εξ αυτών να ελπίζουν ότι θα περάσουν στην Ευρώπη.
Η Τουρκία φιλοξενεί ήδη τον μεγαλύτερο πληθυσμό προσφύγων στον κόσμο - πάνω από 3,7 εκατομμύρια, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών είναι Σύριοι. Οι Αφγανοί, οι οποίοι αριθμούν περίπου 130.000, αποτελούν κι εκείνοι σημαντικό ποσοστό. Ο Ερντογάν έχει ήδη δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει η Τουρκία να καταστεί "προθάλαμος αναμονής" για περισσότερους.
Αν και το τουρκικό κράτος λαμβάνει δισεκατομμύρια δολάρια βοήθειας από την Ευρώπη για τη στέγαση προσφύγων, η παρουσία τους αποδεικνύεται πολιτικό "βαρίδι" για τον πρόεδρο της χώρας. Η δυσαρέσκεια για τους ξένους αυξάνεται μεταξύ των Τούρκων, οδηγώντας σε ξεσπάσματα βίας στην Άγκυρα. Παρόλο που οι Σύριοι είναι εκείνοι οι οποίοι υφίστανται τα χειρότερα, οι Αφγανοί οι οποίοι φτάνουν μέχρι την Τουρκία πρέπει να αναμένουν το δίχως άλλο μια εχθρική υποδοχή.
Για τον Ερντογάν, του οποίου η πολιτική αποδοχή υποχωρεί εν μέσω μιας εκτεταμένης οικονομικής ανησυχίας, το πολιτικό κόστος ενός νέου κύματος Αφγανών προσφύγων πιθανότατα βαραίνει περισσότερο από οποιεσδήποτε νέες δόσεις χρημάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πολύ καλύτερα θα ήταν για εκείνον εάν κατάφερνε να πείσει τους Ταλιμπάν να διασφαλίσουν, είτε με πιο ήπια στάση στο εσωτερικό του Αφγανιστάν είτε με πιο αποτελεσματικούς ελέγχους στα σύνορα, ότι οι Αφγανοί θα παραμείνουν στη χώρα τους.
Η επιρροή στην Καμπούλ θα έδινε επίσης στην Τουρκία πολύτιμο κεφάλαιο εντός του ΝΑΤΟ και έναντι της κυβέρνησης Μπάιντεν. Ο Ερντογάν βρίσκεται σε δύσκολη θέση έναντι των Βρυξελλών και της Ουάσινγκτον, κυρίως για τις φιλορωσικές και αντιδυτικές θέσεις του, αλλά και για την κακή απόδοση της κυβέρνησής του όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η ανάληψη ορισμένων από τις ευθύνες που εγκαταλείφθηκαν από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν μπορεί να μετριάσει μέρος του γενικού αντιτουρκικού αισθήματος που επικρατεί. Εάν η Άγκυρα μπορέσει να αναπτύξει επιρροή, να αποκτήσει ρόλο στην Καμπούλ και να πείσει τους Ταλιμπάν να μετριάσουν ορισμένες από τις συμπεριφορές τους - έναντι, για παράδειγμα, των γυναικών - θα γλίτωνε τη Δύση από μέρος της αμηχανίας της και θα κέρδιζε μια κάποια ευγνωμοσύνη για την Τουρκία.
Για τον ίδιο τον Ερντογάν, το Αφγανιστάν προσφέρει μια ευκαιρία να επεκτείνει τη σφαίρα επιρροής της Τουρκίας και να επιβεβαιώσει τον ισχυρισμό του ότι είναι ο ηγέτης του μουσουλμανικού κόσμου - και τα δύο σε βάρος του παλιού του άσπονδου εχθρού, δηλαδή της βασιλικής οικογένειας της Σαουδικής Αραβίας.
Μπορούν η Τουρκία και ο Ερντογάν να καταφέρουν να εκπληρώσουν αυτές τις φιλοδοξίες σχετικά με το Αφγανιστάν;
Πολλά θα εξαρτηθούν από...
ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η άγνωστη φεμινίστρια βασίλισσα του Αφγανιστάν, Σοράγια
Ο πρώτος νόμος για τα δικαιώματα των γυναικών στο Αφγανιστάν θεσπίστηκε το 1921 από τον βασιλιά Αμανουλάχ. Ο νόμος απαγόρευε τους αναγκαστικούς γάμους, έθεσε όριο τα 13 χρόνια (!) στην ηλικία της νύφης, κατάργησε το έθιμο της «τιμής της νύφης» (που πλήρωνε ο γαμπρός στον πεθερό) και έθεσε περιορισμούς στην πολυγαμία. Δεν την απαγόρευσε, αλλά ανέφερε ότι κάθε άνδρας πρέπει να φέρεται με ίσο τρόπο σε όλες τις γυναίκες του και να τις φροντίζει οικονομικά.
Ο ίδιος ο βασιλιάς Αμανουλάχ έσπασε την παράδοση αιώνων και παντρεύτηκε σε ηλικία 21 ετών μόνο μία γυναίκα. Το 1913, έκανε βασίλισσά του την 14χρονη Σοράγια, της γνωστής οικογενείας των Ταρζί. Γεννημένη και μεγαλωμένη στη Δαμασκό (τότε ακόμα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία), η Σοράγια περηφανευόταν για τις φιλελεύθερες ιδέες της τις οποίες ενστερνιζόταν η οικογένεια της.
Η φεμινίστρια βασίλισσα
Η βασίλισσα Σοράγια έφτιαξε σχολεία για κορίτσια, εξέδωσε γυναικείο περιοδικό (Ershad-I-Niswan –“Guidance
for Women”) το 1927, και δημιούργησε μέχρι και την πρώτη οργάνωση
γυναικών (Οργάνωση για την Προστασία των Γυναικών) το 1928. Συχνά
εμφανιζόταν δίπλα στον βασιλιά και όταν απευθυνόταν σε κάποιον έβγαζε
τον φερετζέ της. Είναι στη λίστα των 100 πιο επιδραστικών γυναικών του
περασμένου αιώνα που δημοσίευσε το ΤΙΜΕ.
Οι αφγανικής καταγωγής γονείς της ήταν εξόριστοι λόγω πολιτικών διαφορών με τον τότε ηγεμόνα του Αφγανιστάν, Χαμπιμπουλλάχ Χαν. Ο πατέρας της, Μαχμούντ Ταρζί ήταν ποιητής και οπαδός του κοινωνικού φιλελευθερισμού, υποστηρίζοντας την ισότητα μεταξύ των δύο φύλων και την άσκηση πολιτικής στα πλαίσια ενός εκκοσμικευμένου συστήματος. Οι φιλελεύθερες ιδέες του Μαχμούντ Ταρζί ασκούν καταλυτική επιρροή στον νέο βασιλιά Αμανουλλάχ Χαν και τον καλεί να επιστρέψει στο Αφγανιστάν με την οικογένεια του (οπότε και γνώρισε την Σοράγια). Προηγουμένως έχει καταφέρει να συνθηκολογήσει με τους Βρετανούς, να τερματίσει τις πολύχρονες συγκρούσεις ανάμεσα στα βρετανικά και αφγανικά στρατεύματα και να εξασφαλίσει την ανεξαρτησία της χώρας του.
Το βασιλικό ζεύγος προωθεί δυναμικά μια πολιτική δυτικού προσανατολισμού και στις πολιτικές δομές και στην κοινωνική ζωή. Η μοναρχία αποκτά συνταγματικό χαρακτήρα με νέο Σύνταγμα ενώ η ίδια η Σοράγια εκτός από Βασίλισσα διορίζεται και υπουργός Παιδείας.
Το έργο
της εστιάζεται στην πάταξη της πολυγαμίας, του υποχρεωτικού ισλαμικού
πέπλου, του αναλφαβητισμού στις τάξεις των γυναικών και της ενσωμάτωσης
τους στην δημόσια σφαίρα της χώρας με άμεση απορρόφηση από την αγορά
εργασίας. 
Το 1926, στην έβδομη επέτειο Ανεξαρτησίας της χώρας, η ίδια εκφώνησε σε λόγο:
«Ανήκει (η Ανεξαρτησία) σε όλους μας και για αυτό τον λόγο την τιμούμε όλοι μας. Πιστεύετε πως οι ανάγκες του έθνους μας μπορούν να καλυφθούν μονάχα από τους άντρες; Οι γυναίκες πρέπει να συμμετάσχουν εξίσου όπως έπραξαν τα πρώτα χρόνια εμφανίσεως του έθνους μας και του Ισλάμ. Πρέπει να διδαχθούμε από την δράση τους και να συμβάλλουμε όλοι στην ανάπτυξη του έθνους, κάτι που δεν μπορεί να υλοποιηθεί δίχως την μη ισότιμη πρόσβαση στην γνώση».
 |
| Οι γυναίκες το 1927 κυκλοφορούσαν στο Αφγανιστάν ως …Δυτικές, όπως φαίνεται στην φωτογραφία. |
 |
| Η Σοράγια με τον Κεμάλ Ατατούρκ |
Το 1928, η ίδια η Σοράγια έστειλε 15 Αφγανές στην Τουρκία για να λάβουν ανώτερη μόρφωση με σκοπό όταν επιστρέψουν στο Αφγανιστάν να στελεχώσουν τον κρατικό μηχανισμό και να αποτελέσουν πρότυπο μίμησης για τον υπόλοιπο γυναικείο πληθυσμό.
Η Σοράγια δεν περιορίζεται να διαδώσει την πολιτική ισότητας και εκσυγχρονισμού αποκλειστικά στην Καμπούλ και την Κανταχάρ, τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και σε απομονωμένες αγροτικές περιοχές.
Το βασιλικό ζεύγος επισκέφθηκε την Ευρώπη το 1927 και 1928, ενώ το 1928 το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης τους τίμησε για την προσφορά τους στο Αφγανιστάν. Ωστόσο η πολιτική εκσυγχρονισμού προκάλεσε την έντονη δυσφορία του ισλαμικού κλήρου και των φυλάρχων των νοτίων επαρχιών με κατάληξη μια γενικευμένη ανταρσία το 1929. Η βασιλική οικογένεια εγκατέλειψε το Αφγανιστάν για την Ρώμη όπου και έζησαν εξόριστοι για το υπόλοιπο της ζωής τους, ώστε να αποφευχθεί ένας ακόμη εμφύλιος. Ο διάδοχός του, Μοχάμεντ Ναντίρ Χαν, επανέφερε τον φερετζέ. Παντρεύτηκε μία γυναίκα κι αυτός, αλλά η βασίλισσά του δεν εμφανίστηκε ποτέ δημόσια
Η συνέχεια στα γυναικεία δικαιώματα
Η υποστήριξη της ενεργούς παρουσίας των Αφγανών γυναικών στην κοινωνική ζωή, συνεχίστηκε από τον τελευταίο βασιλιά του Αφγανιστάν ο οποίος ανέλαβε το 1933, ο οποίος όμως για δύο δεκαετίες δεν κυβέρνησε. Το 1950-51 οι πρώτες Αφγανές έγιναν δεκτές στο πανεπιστήμιο της Καμπούλ, το 1957 προσλαμβάνονται οι πρώτες εργαζόμενες στο Radio Kabul, 40 νεαρές γυναίκες πιάνουν δουλειά στο κρατικό εργοστάσιο αγγειοπλαστικής και οι πρώτες γυναίκες αντιπρόσωποι στέλνονται από την Κυβέρνηση του Mohammed Daoud Khan στη Διεθνή Σύνοδο Γυναικών Ασίας στο Κάιρο.
Το 1959, η Αφγανή βασίλισσα Humaira Begum, σύζυγος του Βασιλιά Mohammed Zahir Shah, και η κόρη της Πριγκίπισσα Bilqis Begum, μαζί με τη σύζυγο του Πρωθυπουργού, Zamina Begum, εμφανίζονται σε δημόσια στρατιωτική παρέλαση χωρίς οποιαδήποτε κάλυψη.Ένα ηχηρό μήνυμα προς τη θρησκευτική ηγεσία πως η υποχρεωτική χρήση χιτζάμπ καταργείται …
Το παράδειγμα της
βασίλισσας, ακολούθησαν οι γυναίκες και οι κόρες των κυβερνητικών
στελεχών, γυναίκες της αστικής τάξης και των πόλεων, αλλά και οι πρώτες
Αφγανές ακτιβίστριες. Κάποιες γυνάικες εξακολουθούν να φορούν μπούργκα ,
κάποιες όχι. 
Στο Σύνταγμα του 1964 αναγνωρίζεται επίσημα η ισότητα των φύλων, το δικαίωμα ψήφου και το δικαίωμα του εκλέγεσθαι για τις γυναίκες του Αφγανιστάν. Στις μεγάλες πόλεις οι Αφγανές επιτρέπεται να κυκλοφορούν χωρίς κάλυψη, να κατέχουν θέσεις σε δημόσια αξιώματα, να εργαστούν σε διάφορους τομείς, να σπουδάσουν και γενικά να απολαμβάνουν ελευθερίες που απολάμβαναν και οι γυναίκες της Δύσης. Όμως, οι γυναίκες της επαρχίας, που παρέμειναν υπό την επιρροή της πατριαρχίας και όπου οι αποφάσεις λαμβάνονταν και επιβάλλονταν από φυλάρχους και θρησκευτικούς εκπροσώπους, δεν είχαν τα ίδια δικαιώματα.
Η κομμουνιστική εποχή και τα γυναικεία δικαιώματα
Το κομμουνιστικό κόμμα του Αφγανιστάν κατέλαβε την εξουσία το 1978 και κυβέρνησε ως το 1992. Στη διάρκεια της κομμουνιστικής περιόδου, οι γυναίκες του Αφγανιστάν γνώρισαν πρωτόγνωρες φυλετικές ελευθερίες. Το καθεστώς αναγνώρισε απολύτως ίσα δικαιώματα σε άντρες και γυναίκες, οι οποίες θεωρητικά είχαν πλέον τη δυνατότητα να επιλέγουν αυτόνομα την καριέρα τους, αλλά και το ποιον θα παντρευτούν. Προσπάθησε να επιβάλλει τη φυλετική ισότητα και τα γυναικεία δικαιώματα στο σύνολο του πληθυσμού, αφού ουσιαστικά στις διάφορες φάσεις της μοναρχίας τα γυναικεία δικαιώματα ήταν προνόμιο κυρίως της αστικής τάξης. Ωστόσο, οι πολιτικές που δεν επέτρεπαν την μπούργκα και έκαναν υποχρεωτική την εκπαίδευσή τους δεν έγινε αποδεκτές και πάλι στην επαρχία όπου οι συντηρητικοί θρησκευτικοί ηγέτες και οι φύλαρχοι αντιτάχθηκαν σθεναρά στην κομμουνιστική κυβέρνηση και τους Σοβιετικούς, που την στήριζαν.
Μέχρι το 1991, 7.000 γυναίκες στο Αφγανιστάν αποφοίτησαν από πανεπιστήμια, 230.000 κορίτσια πήγαιναν σχολείο σε όλη τη χώρα και οι δασκάλες υπολογίζονταν σε 22.000.
Η πρώτη ψυχρολουσία με τους Ταλιμπάν
Το 1992 το Αφγανιστάν μετονομάζεται σε Ισλαμικό Κράτος.
Η διακυβέρνηση πέρασε στους Μουτζαχεντίν, τους οποίους απαρτίζουν διάφορες φυλετικές και ιδεολογικές ομάδες που ηγήθηκαν στον Εμφύλιο Πόλεμο κατά των Κομμουνιστών. Από τα πρώτα μέτρα που λαμβάνουν είναι να κλείσουν όλα τα μπαρ όπου σερβίρεται αλκοόλ, και να υποχρεώσουν τις γυναίκες να φορέσουν χιτζάμπ. Ο πρωθυπουργός διατάζει να απολυθούν οι γυναίκες που εργάζονται την αφγανική τηλεόραση, ενώ στη διάρκεια του 4ετους εμφυλίου που ξέσπασε με τους Ταλιμπάν πολλές γυναίκες έπεσαν θύματα απαγωγής και βιάστηκαν.
Μετά το 2001 και την εισβολή στο Αφγανιστάν των ΗΠΑ αρχίζουν προσπάθειες εκδημοκρατισμού και οι γυναίκες αποκτούν δικαιώματα ξανά. Και τώρα με την κατάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν επιστρέφουν στο καθεστώς της Σαρίας. Το βέβαιον είναι ότι η κάλυψη στις γυναίκες θα επανέλθει. Τώρα, εάν θα είναι μπούργκα, νιγάμπ ή κάποια άλλη ερμηνεία του ισλαμικού νόμου θα φανεί σύντομα. Όπως, και άλλα δικαιώματα συμμετοχής στο κοινωνικό, εργασιακό και πολιτικό γίγνεσθαι.
ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Πού είναι σήμερα το κορίτσι – σύμβολο του Αφγανιστάν?
Tης ΝΑΤΑΣΑΣ ΣΤΑΣΙΝΟΥ
Δύο καταπράσινα μάτια τρυπούσαν τον φακό, το χαρτί και την ψυχή μας. Ήταν Ιούνιος του 1985 όταν το National Geographic σε ένα εμβληματικό πια εξώφυλλο μας σύστηνε μία Αφγανή προσφυγοπούλα.
Δύο καταπράσινα μάτια τρυπούσαν τον φακό, το χαρτί και την ψυχή μας. Ήταν Ιούνιος του 1985 όταν το National Geographic σε ένα εμβληματικό πια εξώφυλλο μας σύστηνε μία Αφγανή προσφυγοπούλα.
Τότε δεν γνωρίζαμε το όνομά της. Ούτε πολλά για την τύχη της. Το περιοδικό δεν είχε δηλώσεις της. Μας μιλούσε το βλέμμα της με ένα μείγμα φόβου και αποφασιστικότητας.
Ο φωτογράφος Στιβ Μακάρι την είχε εντοπίσει σε έναν καταυλισμό του Πακιστάν έναν χρόνο νωρίτερα, το 1984, όταν ήταν 12 ετών. Είχε φτάσει εκεί με τα πόδια, μαζί με τα αδέλφια και τη γιαγιά της, μετά την εισβολή των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν.
Επί χρόνια ο Μακάρι την αναζητούσε χωρίς τύχη. Τον Ιανουάριο του 2002 οργανώθηκε αποστολή από το National Geographic η οποία ταξίδεψε στο Αφγανιστάν για τον εντοπισμό της. Βρέθηκε τελικά σε μία απομακρυσμένη περιοχή με την οικογένειά της. Ήταν πια 30 ετών, με βλέμμα κουρασμένο. Μεγάλωνε μόνη στη φτώχεια τις τρεις κόρες που είχε αποκτήσει από τον γάμο της με τον Ραμάτ Γκουλ σε ηλικία μόλις 13 ετών. Εκείνος είχε πεθάνει, όπως και το τέταρτο παιδί τους από ηπατίτιδα. Όπως έγινε γνωστό η Σαρμπάτ είχε επιστρέψει στο χωριό της από τα μέσα του 1990. Αλλά ένιωθε για πολλά ακόμη χρόνια πρόσφυγας.
Η ταυτότητα της εξακριβώθηκε μέσω αναγνώρισης της ίριδας της σε σύγκριση με την φωτογραφία, που την έκανε γνωστή σε όλο τον κόσμο. Η ίδια θυμόταν την φωτογράφιση της, καθώς το 1984 ήταν η μοναδική φορά που είχε σταθεί μπροστά σε φωτογραφικό φακό. Αλλά δεν είχε δει ποτέ τη φωτογραφία της.
Λίγα χρόνια αργότερα θα το έσκαγε από το Αφγανιστάν για να βρει καταφύγιο και πάλι στο Πακιστάν.
Το 2016 συνελήφθη από τις πακιστανικές αρχές για κατοχή πλαστής ταυτότητας και έμεινε 15 ημέρες στη φυλακή πριν απελαθεί. Στην πατρίδα της, την υποδέχθηκε με τιμές ο πρόεδρος Ασράφ Γκάνι.
Έναν χρόνο αργότερα...
ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ - ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΘΑΡΜΑΤΑ: Οι Ταλιμπάν τελείωσαν τον αθλητισμό για όλες τις γυναίκες
Ο αθλητισμός, και κατ’ επέκταση και άλλες ελευθερίες για τις γυναίκες που έχουν παραμείνει στη χώρα, τελείωσε.
Όπως μεταδίδουν τα ξένα ΜΜΕ υπήρξε σχετική ανακοίνωση από τον αρμόδιο της νέας κυβέρνησης των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν ο οποίος ενημέρωσε ότι δεν θα επιτρέπεται πλέον στις γυναίκες να αθλούνται.
Μάλιστα, για να προσπαθήσει να δώσει εξήγηση σε αυτή την καταδικαστική για τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των γυναικών στη χώρα απόφαση ανέφερε ότι πρόκειται για ένα αποτέλεσμα από τα όσα ορίζει ο ισλαμικός νόμος.
Βάσει αυτού δεν επιτρέπεται στις γυναίκες να αφήνουν ακάλυπτο μέρος του σώματός τους. Έτσι, οι Ταλιμπάν με εφαρμογή στην ομάδα κρίκετ γυναικών, απαγορεύουν τη συμμετοχή τους καθώς, όπως αναφέρουν για να λάβουν μέρος στο άθλημα πρέπει να αφήνουν μέρος του σώματός τους ακάλυπτο.
Με αυτή τη… δικαιολογία, οι Ταλιμπάν αναμένεται να επιβάλλουν απαγόρευση στις γυναίκες και σε άλλα αθλήματα κάτι που έρχεται σε αντίθεση με όσα είχαν αρχικά αναφέρει ότι δεν έχουν καμία πρόθεση να απαγορεύσουν στις γυναίκες να αθλούνται.
Θυμίζουμε ότι τις προηγούμενες ημέρες Ταλιμπάν...
ΔΙΕΘΝΗΣ ΝΕΟΤΑΞΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΔΥΤΙΚΗ ΙΣΛΑΜΟΜΑΧΜΟΥΤΑΡΟΠΛΗΚΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Διχασμένοι οι Γερμανοί για τους Αφγανούς "πρόσφυγες"
Διχασμένη εμφανίζεται η γερμανική κοινή γνώμη για την υποδοχή προσφύγων από το Αφγανιστάν.
Ο υπ.Εσωτερικών βλέπει κινδύνους για την ασφάλεια της χώρας.
Του Παναγιώτη Κουπαράνη / DW
Η γερμανική κυβέρνηση συνεχίζει τις επίσημες και παρασκηνιακές διεθνείς διαβουλεύσεις, προκειμένου να πετύχει τη μεταφορά περίπου 40.000 ανθρώπων από το Αφγανιστάν στη Γερμανία. Σε αυτή την ομάδα ανήκουν μεταξύ άλλων ντόπιο προσωπικό του γερμανικού στρατού και οι οικογένειες τους, δημοσιογράφοι, καθώς και γνωστές ακτιβίστριες των γυναικείων δικαιωμάτων.
Την ίδια στιγμή ο γερμανός υπουργός Εσωτερικών, Χορστ Ζεεχόφερ, προειδοποιεί για τον κίνδυνο να έρθουν στη Γερμανία, σε αυτό το πλαίσιο, άτομα που είναι επικίνδυνα για την ασφάλεια της χώρας. Σε εκδήλωση στο Μόναχο επεσήμανε ότι μεταξύ των 4.587 ατόμων που μεταφέρθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες από το Αφγανιστάν στη Γερμανία είναι 20 που είτε έχουν διαπράξει ποινικό αδίκημα, όπως βιασμό, είτε έχουν πλαστογραφήσει έγγραφα, είτε σχετίζονται με την τρομοκρατία. Τα άτομα αυτά εκμεταλλεύτηκαν, σύμφωνα με τον κ. Ζεεχόφερ, την κατάσταση έκτακτης ανάγκης που επικρατούσε στη Καμπούλ για να επιβιβαστούν στα αεροπλάνα για τη Γερμανία. Μελλοντικά, τόνισε, θα πρέπει να γίνονται αυστηρότεροι έλεγχοι.
Αναφορικά με την υποδοχή και άλλων προσφύγων από το Αφγανιστάν η γερμανική κυβέρνηση δεν έχει καταλήξει μέχρι στιγμής σε κάποια απόφαση. Νεότερη δημοσκόπηση του ινστιτούτου YouGov δείχνει πάντως ότι η γερμανική κοινή γνώμη είναι διχασμένη. Ένα ποσοστό 46% απορρίπτει την υποδοχή ενός μεγαλύτερου αριθμού προσφύγων στη Γερμανία, ένα 47% είναι υπέρ.
Όμως, σχεδόν οι μισοί από αυτούς που εκφράστηκαν θετικά θέτουν ως προϋπόθεση...
ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ: Ταλιμπάν 1996-2001: Ένα καθεστώς καταπίεσης, δολοφονιών και οπισθοδρόμησης
Η πρώτη περίοδος εξουσίας του Αφγανιστάν από τους Ταλιμπάν διήρκησε από το 1996 έως το 2001 και χαρακτηρίστηκε από μία σειρά εξτρεμιστικών μέσων διοίκησης, που δικαιολογούν την ανησυχία που προκαλεί η καινούργια τους κυβέρνηση.
Καταρχάς, καθώς προσπαθούσαν να εγκαθιδρύσουν τη δύναμη τους στα βόρια της χώρας, από το 1996 έως το 2001, εκτελούσαν μαζικά τον πληθυσμό. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, αυτά τα 5 χρόνια, είχαν καταγραφεί 15 σφαγές. Αυτές οι σφαγές ήταν συστημικές και πάντα οδηγούσαν πίσω στον υπουργό Άμυνας των Ταλιμπάν, το Μουλά Ομάρ.
«Αυτά είναι εγκλήματα πολέμου σαν αυτά που έγιναν στη Βοσνία και πρέπει να δικάζονται σε διεθνή δικαστήρια», είχε πει ένας ανώτερος υπάλληλος του ΟΗΕ.
Στα συγκεκριμένα έγγραφα, που κατέγραφαν τις πράξεις αυτές, εμφανιζόταν και ανάμειξη του Πακιστάν, αλλά και Αράβων μαχητών.
Το 1998, ο ΟΗΕ κατηγόρησε του Ταλιμπάν ότι αρνήθηκαν τη συνεισφορά του οργανισμού για τροφή σε 160.000 άτομα που λιμοκτονούσαν. Οι ίδιοι είπαν ότι οι Ταλιμπάν χρησιμοποιούσαν τους ανθρώπου που πέθαιναν από έλλειψη φαγητού για τη δική πολιτική ατζέντα και χρησιμοποιούσαν τις ανθρωπιστικές βοήθειες ως ένα όπλο πολέμου.
Μαζί με τις δολοφονίες και τους βομβαρδισμούς, τα θύματα των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν ήταν αναρίθμητα.
Πολλοί από τους διοικητές των Ταλιμπάν και της Αλ Κάιντα λειτουργούσαν δίκτυα εμπορείου ανθρώπων. Απήγαγαν γυναίκες, κυρίως από μειονοτικές ομάδες, και τις πουλούσαν σε σωματέμπορους, όπου τις ανάγκαζαν στην εκπόρνευση και σε άλλες παρόμοιες μορφές δουλείας.
Αυτή η πρακτική πήγαινε εναντίον στα άλλα δόγματα των Ταλιμπάν, που ήθελαν τις γυναίκες καλυμμένες και να μην κυκλοφορούν ποτέ μόνες τους, υποτίθεται ως μία μορφή προστασίας. Ποίος, όμως , τις προστάτευε από τους ίδιους;
Στόχοι ήταν ειδικά γυναίκες με ρίζες από το Τατζικιστάν, το Ουζμπεκιστάν και άλλες μη αφγανικές μειονότητες.
Καταρχάς, καθώς προσπαθούσαν να εγκαθιδρύσουν τη δύναμη τους στα βόρια της χώρας, από το 1996 έως το 2001, εκτελούσαν μαζικά τον πληθυσμό. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, αυτά τα 5 χρόνια, είχαν καταγραφεί 15 σφαγές. Αυτές οι σφαγές ήταν συστημικές και πάντα οδηγούσαν πίσω στον υπουργό Άμυνας των Ταλιμπάν, το Μουλά Ομάρ.
«Αυτά είναι εγκλήματα πολέμου σαν αυτά που έγιναν στη Βοσνία και πρέπει να δικάζονται σε διεθνή δικαστήρια», είχε πει ένας ανώτερος υπάλληλος του ΟΗΕ.
Στα συγκεκριμένα έγγραφα, που κατέγραφαν τις πράξεις αυτές, εμφανιζόταν και ανάμειξη του Πακιστάν, αλλά και Αράβων μαχητών.
Το 1998, ο ΟΗΕ κατηγόρησε του Ταλιμπάν ότι αρνήθηκαν τη συνεισφορά του οργανισμού για τροφή σε 160.000 άτομα που λιμοκτονούσαν. Οι ίδιοι είπαν ότι οι Ταλιμπάν χρησιμοποιούσαν τους ανθρώπου που πέθαιναν από έλλειψη φαγητού για τη δική πολιτική ατζέντα και χρησιμοποιούσαν τις ανθρωπιστικές βοήθειες ως ένα όπλο πολέμου.
Μαζί με τις δολοφονίες και τους βομβαρδισμούς, τα θύματα των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν ήταν αναρίθμητα.
Πολλοί από τους διοικητές των Ταλιμπάν και της Αλ Κάιντα λειτουργούσαν δίκτυα εμπορείου ανθρώπων. Απήγαγαν γυναίκες, κυρίως από μειονοτικές ομάδες, και τις πουλούσαν σε σωματέμπορους, όπου τις ανάγκαζαν στην εκπόρνευση και σε άλλες παρόμοιες μορφές δουλείας.
Αυτή η πρακτική πήγαινε εναντίον στα άλλα δόγματα των Ταλιμπάν, που ήθελαν τις γυναίκες καλυμμένες και να μην κυκλοφορούν ποτέ μόνες τους, υποτίθεται ως μία μορφή προστασίας. Ποίος, όμως , τις προστάτευε από τους ίδιους;
Στόχοι ήταν ειδικά γυναίκες με ρίζες από το Τατζικιστάν, το Ουζμπεκιστάν και άλλες μη αφγανικές μειονότητες.
Πολλές φορές οι γυναίκες προτιμούν να αυτοκτονήσουν, παρά να βρεθούν αντικείμενα αγοράς.
Κατά τη διάρκεια επιχείρησης των Ταλιμπάν μαζί με την Αλ Γκάιντα, το 1999, βόρεια της Καμπούλ, πάνω από 600 γυναίκες απήχθησαν.
Τα δικαιώματα των γυναικών, κατά τη διάρκεια της διοίκησης των Ταλιμπάν, δεν υπήρχαν. Οι γυναίκες δεν μπορούσαν να μορφωθούν, να δουλέψουν (εκτός από θέσεις σε νοσοκομεία, όπου άντρες δεν μπορούσαν να εξετάσουν γυναίκα ασθενή), αλλά και ούτε να βγουν από τα σπίτια τους χωρίς την παρουσία άντρα, που έπρεπε να είναι είτε σύζυγός είτε συγγενής. Η μπούρκα ήταν υποχρεωτική, με μόνο ένα μικρό άνοιγμα για τα μάτια.
Όσες δεν ακολουθούσαν τους κανόνες είτε ραπίζονταν δημόσια είτε και εκτελούνταν.
Το 1998 εξέδωσαν εντολή, όπου υποχρέωναν τους πολίτες να βάψουν τα παράθυρα των σπιτιών τους μαύρα, για να μην φαίνονται οι γυναίκες από έξω.
Καθώς οι γυναίκες δεν μπορούσαν πλέον να δουλέψουν και οι περισσότερες δασκάλες και καθηγήτριες σε σχολεία ήταν γυναίκες, πολλά από αυτά έκλεισαν. Έτσι πρόσβαση στην εκπαίδευση δεν είχαν ούτε κορίτσια, ούτε αγόρια.
Την κατάσταση έκανε χειρότερη, η επιθυμία των Ταλιμπάν για μία καθαρά θρησκευτική εκπαίδευση. Περίπου τα μισά σχολεία στη χώρα καταστράφηκαν και πραγματοποιούσαν συνεχείς επιθέσεις σε μαθητές και καθηγητές.
Το 1998, 9 στα 10 κορίτσια και 2 στα 3 αγόρια δεν πήγαιναν σχολείο. Το 2000 μόνο το 4 με 5% των Αφγανών παιδιών μορφωνόταν σε εκπαιδευτικό ίδρυμα.
Οι Ταλιμπάν συνέχισαν τη βίαιη δράση τους, ακόμα και μετά το 2001. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ήταν υπεύθυνοι για...
ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Falling men
Toυ ΜΗΧΑΛΗ ΜΗΤΣΟΥ
Oι περισσότερες ιστορικές συγκρίσεις που έγιναν αυτές τις ημέρες ήταν ανάμεσα στην πτώση της Καμπούλ και την πτώση της Σαϊγκόν το 1975: οι δύο σχεδόν ίδιες φωτογραφίες των αμερικανικών ελικοπτέρων που απομακρύνουν το προσωπικό από την αμερικανική πρεσβεία έγιναν viral.
Υπάρχει όμως κι ένα άλλο ζευγάρι φωτογραφιών που προκαλεί μαύρες σκέψεις: οι Αμερικανοί που πέφτουν από τους φλεγόμενους Δίδυμους Πύργους στις 11 Σεπτεμβρίου 2001 και οι Αφγανοί που πέφτουν από το αμερικανικό αεροπλάνο που απογειώνεται από το αεροδρόμιο Χαμίντ Καρζάι στις 16 Αυγούστου 2021.
Και στις δύο περιπτώσεις δεν υπάρχει ελπίδα σωτηρίας, πρόκειται για αυτοκτονίες. Οι άνθρωποι αυτοί πέφτουν με πλήρη επίγνωση ότι κανένας άγγελος δεν θα τους σώσει. Είναι απελπισμένοι.
Είχαμε τον «falling man» του Μανχάταν, τον άνδρα με το άσπρο πουκάμισο που απαθανάτισε ο φωτογράφος Ρίτσαρντ Ντρου ενώ έπεφτε με το κεφάλι κάτω, τα χέρια στα πλευρά και το ένα πόδι λυγισμένο. Τώρα έχουμε τους «falling men» της Καμπούλ. Ανάμεσά τους, ένας παίκτης της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου.
Οι εικόνες είναι αφόρητες. Ο συμβολισμός είναι συντριπτικός. Το ένα γεγονός ανοίγει με βίαιο τρόπο τον αιώνα. Το άλλο κλείνει έναν τραγικό κύκλο πολέμων, θανάτων, καταστροφών, κακοδιαχείρισης, διαφθοράς, ψευδαισθήσεων. Ο Οσάμα μπιν Λάντεν πήρε την εκδίκησή του, λένε εκείνοι που συγκρίνουν τη φρίκη της τρομοκρατίας με τη φρίκη που ταυτίζουν με τη Δύση και βρίσκουν την πρώτη προτιμότερη.
Αυτό είναι το δεύτερο κοινό σημείο ανάμεσα στον Σεπτέμβριο του 2001 και τον Αύγουστο του 2021. Οι άνθρωποι που πανηγύριζαν για εκείνες τις τρομοκρατικές επιθέσεις, που χοροπήδαγαν στα γραφεία, που χόρευαν στους δρόμους, που έγραψαν «πονάει όταν σε βομβαρδίζουν», σήμερα επιχαίρουν για την ήττα του «ιμπεριαλισμού» και θεωρούν δικαιολογημένη την τιμωρία όσων συνεργάστηκαν μαζί του.
Από κοντά κι οι συνωμοσιολόγοι, εκείνοι που είναι σίγουροι ότι οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους οργανώθηκαν από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, όπως είναι σίγουροι ότι η ανακατάληψη του Αφγανιστάν από τους Ταλιμπάν είναι προϊόν κάποιου deal μεταξύ των «ισχυρών», ώστε να πουλήσουν περισσότερα όπλα οι βιομηχανίες.
Στην Ιταλία τούς αποκαλούν «Ιταλιμπάν».
Oι περισσότερες ιστορικές συγκρίσεις που έγιναν αυτές τις ημέρες ήταν ανάμεσα στην πτώση της Καμπούλ και την πτώση της Σαϊγκόν το 1975: οι δύο σχεδόν ίδιες φωτογραφίες των αμερικανικών ελικοπτέρων που απομακρύνουν το προσωπικό από την αμερικανική πρεσβεία έγιναν viral.
Υπάρχει όμως κι ένα άλλο ζευγάρι φωτογραφιών που προκαλεί μαύρες σκέψεις: οι Αμερικανοί που πέφτουν από τους φλεγόμενους Δίδυμους Πύργους στις 11 Σεπτεμβρίου 2001 και οι Αφγανοί που πέφτουν από το αμερικανικό αεροπλάνο που απογειώνεται από το αεροδρόμιο Χαμίντ Καρζάι στις 16 Αυγούστου 2021.
Και στις δύο περιπτώσεις δεν υπάρχει ελπίδα σωτηρίας, πρόκειται για αυτοκτονίες. Οι άνθρωποι αυτοί πέφτουν με πλήρη επίγνωση ότι κανένας άγγελος δεν θα τους σώσει. Είναι απελπισμένοι.
Είχαμε τον «falling man» του Μανχάταν, τον άνδρα με το άσπρο πουκάμισο που απαθανάτισε ο φωτογράφος Ρίτσαρντ Ντρου ενώ έπεφτε με το κεφάλι κάτω, τα χέρια στα πλευρά και το ένα πόδι λυγισμένο. Τώρα έχουμε τους «falling men» της Καμπούλ. Ανάμεσά τους, ένας παίκτης της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου.
Οι εικόνες είναι αφόρητες. Ο συμβολισμός είναι συντριπτικός. Το ένα γεγονός ανοίγει με βίαιο τρόπο τον αιώνα. Το άλλο κλείνει έναν τραγικό κύκλο πολέμων, θανάτων, καταστροφών, κακοδιαχείρισης, διαφθοράς, ψευδαισθήσεων. Ο Οσάμα μπιν Λάντεν πήρε την εκδίκησή του, λένε εκείνοι που συγκρίνουν τη φρίκη της τρομοκρατίας με τη φρίκη που ταυτίζουν με τη Δύση και βρίσκουν την πρώτη προτιμότερη.
Αυτό είναι το δεύτερο κοινό σημείο ανάμεσα στον Σεπτέμβριο του 2001 και τον Αύγουστο του 2021. Οι άνθρωποι που πανηγύριζαν για εκείνες τις τρομοκρατικές επιθέσεις, που χοροπήδαγαν στα γραφεία, που χόρευαν στους δρόμους, που έγραψαν «πονάει όταν σε βομβαρδίζουν», σήμερα επιχαίρουν για την ήττα του «ιμπεριαλισμού» και θεωρούν δικαιολογημένη την τιμωρία όσων συνεργάστηκαν μαζί του.
Από κοντά κι οι συνωμοσιολόγοι, εκείνοι που είναι σίγουροι ότι οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους οργανώθηκαν από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, όπως είναι σίγουροι ότι η ανακατάληψη του Αφγανιστάν από τους Ταλιμπάν είναι προϊόν κάποιου deal μεταξύ των «ισχυρών», ώστε να πουλήσουν περισσότερα όπλα οι βιομηχανίες.
Στην Ιταλία τούς αποκαλούν «Ιταλιμπάν».
Προέρχονται από την Αριστερά: όπως λάτρευαν κάποτε τον Μάο ή τον Κάστρο, σήμερα λατρεύουν τον μουλά Ομάρ.
Αλλά προέρχονται κι από τη Δεξιά: είναι άνθρωποι για τους οποίους οι Αμερικανοί είναι πάντα εισβολείς και ποτέ ελευθερωτές.
Δεν θεωρούν υποχρέωσή τους να διαλέξουν ανάμεσα στη Δύση και το Ισλαμικό Εμιράτο, όπως δεν θεωρούσαν άλλοτε υποχρέωσή τους να διαλέξουν ανάμεσα στο Κράτος και τη δεξιά ή αριστερή τρομοκρατία.
Και...
ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Γιατί έπρεπε να είχα ακούσει τον πατέρα μου για το Αφγανιστάν
Του Noah Feldman / Bloomberg
Η πτώση της Καμπούλ μού έφερε στη μνήμη έναν καβγά που είχα με τον πατέρα μου την Ημέρα των Ευχαριστιών του 2001.
Η πτώση της Καμπούλ μού έφερε στη μνήμη έναν καβγά που είχα με τον πατέρα μου την Ημέρα των Ευχαριστιών του 2001.
Οι ΗΠΑ είχαν μόλις εισβάλει στο Αφγανιστάν και είχαν σαρώσει τους Ταλιμπάν. Το ερώτημα ήταν τι θα έκαναν στη συνέχεια.
Ο πατέρας μου, ο οποίος δίδασκε διεθνείς σχέσεις στο MIT, είχε μάθει τα νταρί (σ.μ. αφγανική διάλεκτο της περσικής γλώσσας) και είχε βρεθεί στο Αφγανιστάν το 1969, είχε μια απλή απάντηση: οι αμερικανικές δυνάμεις πρέπει να αποχωρήσουν αμέσως από τη χώρα.
Νόμιζα ότι ήξερα καλύτερα από εκείνον. "Τότε όμως οι Ταλιμπάν θα επιστρέψουν", αντιτάχθηκα στην άποψή του.
"Αυτό είναι πιθανό", παραδέχτηκε ο πατέρας μου.
"Πρέπει λοιπόν να μείνουμε για να δημιουργήσουμε μια λειτουργική κυβέρνηση", συνέχισα.
"Δεν μπορεί να γίνει", εξήγησε ο πατέρας μου.
Δεν εννοούσε μόνο ότι οι κατακτητές από τον Μέγα Αλέξανδρο έως τη Βρετανική Αυτοκρατορία και τη Σοβιετική Ένωση είχαν αποτύχει.
Εννοούσε ότι ακόμη και οι Αφγανοί δεν είχαν ποτέ διοικήσει τη χώρα τους συγκεντρωτικά. Όταν οι γονείς μου βρίσκονταν εκεί το 1969, ο βασιλιάς ήταν ουσιαστικά κάτι λίγο μεγαλύτερο από τον δήμαρχο της Καμπούλ. Ο πατέρας μου τον θυμάται να οδηγεί στην υποτιθέμενη πρωτεύουσα ένα "σκαθάρι" της Volkswagen.
Στο δρόμο προς τη Χεράτ, οι γονείς μου είχαν συναντήσει μέλη φυλών τα οποία, όπως θυμάται ο πατέρας μου, αγνοούσαν τόσο πολύ τις υποθέσεις της χώρας τους ως ενιαίας οντότητας που δεν εξέφραζαν κανένα ενδιαφέρον για τη λέξη "Αφγανιστάν" - ή ίσως και να μην την είχαν ακούσει ποτέ.
Όλα αυτά δεν μπόρεσαν να με εντυπωσιάσουν σε εκείνο το δείπνο των Ευχαριστιών πριν από 20 χρόνια. Οι ΗΠΑ, επέμενα, είχαν μόλις υποστεί τη χειρότερη επίθεση στο έδαφός τους στην 200χρονη ύπαρξή τους. Είχαμε θεμελιώδες συμφέρον, σε τελική ανάλυση μια ηθική υποχρέωση, να πετύχουμε εκεί όπου οι άλλοι είχαν αποτύχει.
Αντί να παραδεχτούμε την επιστροφή των πολεμάρχων και των δικτατόρων και της καταπίεσης των γυναικών, όπως κάναμε παραδοσιακά σε ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο, είχε έρθει η ώρα να αγκαλιάσουμε και να επιτρέψουμε τη δημοκρατική διακυβέρνηση και εξουσία.
Το τελευταίο επιχείρημα του πατέρα μου ήταν δανεικό από το λεξιλόγιο της ηθικής φιλοσοφίας, πιο ειδικά το ρητό "οφείλω σημαίνει μπορώ". Μπορείτε να έχετε ηθική υποχρέωση να κάνετε κάτι εάν είναι πραγματικά δυνατόν να το πράξετε. Η διοίκηση του Αφγανιστάν ως ενιαίας χώρας ήταν αδύνατη. Επομένως, δεν θα μπορούσε να είναι ηθικό καθήκον κανενός να το επιτύχει.
‘Εφυγα σίγουρος ότι ο πατέρας μου παρέμενε "κολλημένος" σε παρωχημένους λογικές.
Έκανα λάθος. Εκ των υστέρων, είναι προφανές ότι είχε δίκιο.
Εάν η προσπάθεια των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν ήταν καταδικασμένη από την αρχή, ένα συμπέρασμα το οποίο ξαφνικά σήμερα αναδύεται ως "συμβατική σοφία", τότε η επιστροφή των Ταλιμπάν ήταν πάντα αναπόφευκτη. Αυτό που δεν είναι αναπόφευκτο είναι το Αφγανιστάν να ξαναγίνει καταφύγιο τρομοκρατών ή η καταπίεση των γυναικών να επιστρέψει στα μεσαιωνικά βάθη της πρώτης περιόδου της κυριαρχίας των Ταλιμπάν.
Όταν ρώτησα τον πατέρα μου πριν από 20 χρόνια πώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να εμποδίσουν τους Ταλιμπάν να αποτελέσουν ξανά οικοδεσπότη της Αλ Κάιντα, μου είπε απλά: "Αν το κάνουν, μπορεί κανείς πάντα να τους βομβαρδίσει ξανά - ή ακόμα και να εισβάλει και να τους εκτοπίσει".
Η ίδια λογική αποτροπής εξακολουθεί να ισχύει. Εάν οι Ταλιμπάν υποδέχονταν τρομοκράτες οι οποίοι σκοπεύουν να χτυπήσουν τις ΗΠΑ ή άλλους στόχους, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ανταποδώσουν από αέρος. Γνωρίζουμε ότι μια σχετικά "ελαφριά" αμερικανική δύναμη θα μπορούσε και πάλι να εκδιώξει τους Ταλιμπάν, έστω και για λίγο. Το κόστος όμως μιας τέτοιας επίθεσης θα έδινε στους Ταλιμπάν λόγους να αποφύγουν τις τρομοκρατικές εμπλοκές οι οποίες τους κράτησαν εκτός εξουσίας για δύο δεκαετίες.
Όσον αφορά την αντιμετώπιση των γυναικών, οι Ταλιμπάν έχουν επίσης ένα μικρό κίνητρο να επιτρέψουν το σχολείο, μια αλλαγή σε σχέση με την πρώτη απόπειρά τους στην άσκηση εξουσίας. Τότε, οι Ταλιμπάν προσπάθησαν να επιτύχουν τη νομιμοποίησή τους μέσω της αυστηρής επιβολής μιας συγκεκριμένης ερμηνείας του ισλαμικού νόμου συν μια αυστηρή εφαρμογή των παραδοσιακών πολιτισμικών κανόνων των Παστούν, γνωστών ως Pashtun wali, οι οποίοι αρνούνταν στις γυναίκες κάθε δικαίωμα ελεύθερης δραστηριότητας στη δημόσια σφαίρα.
Σήμερα, οι Ταλιμπάν μπορούν να υπερηφανεύονται ότι η νέα νομιμοποίησή τους προέρχεται από την ήττα των ΗΠΑ, του ισχυρότερου στρατού στον κόσμο και την "απελευθέρωση" του Αφγανιστάν από τον έλεγχο των ξένων.
Έτσι λοιπόν, ίσως οι Ταλιμπάν να μπορούν να "αντέξουν" να είναι λίγο πιο μετριοπαθείς στη μεταχείριση των γυναικών - μια δυνατότητα η οποία μπορεί να παρατηρηθεί στην επίσημα δηλωμένη πολιτική τους, η οποία είναι να επιτρέπεται σε γυναίκες και κορίτσια να σπουδάζουν.
Με απασχολεί σήμερα, όπως και το 2001, η αμερικανική ευθύνη απέναντι στον αφγανικό λαό. Ανησυχώ για το γεγονός ότι πιθανόν η κυβέρνηση του προέδρου Joe Biden να ενήργησε με υπερβολικά μεγάλη ταχύτητα αποσύροντας τα αμερικανικά στρατεύματα και εγκαταλείποντας πιστούς φίλους της Αμερικής σε μια τρομερή μοίρα.
Ο πατέρας μου, ωστόσο, πιστεύει...
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
