ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΘΝΟΠΑΤΕΡΟΠΛΗΚΤΟΣ ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Η γενιά του απολιτίκ

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Toυ "Zastro"

Κάθε γενιά έχει τη δικαιολογία της. Ο εμφύλιος, η χούντα, η μεταπολίτευση, η Δεξιά, το ΠΑΣΟΚ, τα μνημόνια. 

Ξέρω είναι πολύ γοητευτικό και safe να χαϊδεύεις ένα μεγάλο μέρος του κοινού, να στρέφεις τα πυρά αλλού, να απεμπολείς εν τέλει τις ευθύνες, να γίνονται απρόσωπες και να καταλήγουμε στο «φταίνε όλοι». 

Όλοι ίσον κανένας και μεγάλη ευθύνη για τη σημερινή προβληματική κατάσταση στην ελληνική κοινωνία, έχει η ίδια η κοινωνία, μέρος της οποίας είναι η περίφημη γενιά των απολιτίκ. Όλων εκείνων που διαμόρφωσαν χαρακτήρα σε περιβάλλον blue chip, «αντισυμβατικού» lifestyle και long weekends στο Λονδίνο.  

«Τότε ήταν αλλιώς», ευτυχώς προλάβαμε και τα κάναμε, είδαμε και πέντε πράγματα πριν την καταστροφή, πήγαμε και λίγο Μύκονο, ένα μπουζούκι, ένα «μικρό» βρε αδελφέ και μας χαιρέτισε κι ο grand maitre. Περιφερόμενα ζόμπι, απλώς με περισσότερα λεφτά, δηλαδή το πιο ύπουλο υποκατάστατο ευτυχίας εκεί έξω.  

Η πολιτική κάτι ξένο, παράταιρο, αντιεμπορικό, δεν έβγαζες γκόμενα όπως τα παλιά τα χρόνια που πουλούσες ακτιβισμό και επανάσταση για να σε προσέξει το κορίτσι.

«Όλοι ίδιοι είναι», για χρόνια μόνιμη επωδός μιας ολόκληρης γενιάς που έτσι τη μάθανε. Kαι σπούδασε απροβλημάτιστα, πήρε master σε ιδρύματα του εξωτερικού, πήγε στρατό με βύσμα, είχε το «γνωστό» και δεν χρειάστηκε να περιμένει σε καμία ουρά δημόσιας υπηρεσίας. Είναι η ίδια γενιά που σήμερα έχει ένα-δυο παιδιά, τα βγάζει πέρα με δυσκολία και ακριβώς εξ αιτίας των υποχρεώσεων δεν είναι σε θέση να κυνηγήσει κανένα όνειρο βγαλμένο απ’ εκείνη την εποχή. Γιατί παρά το γεγονός ότι γεννήθηκε σε προνομιακό περιβάλλον, ακολούθησε τον ασφαλή δρόμο και την πεπατημένη της κοινωνικής καταξίωσης, «έφτιαξε σπίτι», πήρε ένα suv, απαίτησε σεβασμό επειδή ακούσια ή εκούσια έγινε πολύτιμο γρανάζι του συστήματος και μετά έμεινε αποσβολωμένη στο χάος. Κι έτσι το σύστημα μοιραία το διαχειρίζεται μια σειρά τσαλακωμένων ψυχών, απολιτικοποιημένων, που δεν πίστεψε σε τίποτα,σε οποιαδήποτε ιδεολογία, απλούστατα γιατί δεν ήταν δημοφιλές να πιστέψεις.  

Έννοιες όπως ευρωσκεπτικισμός και παγκοσμιοποίηση ήταν αφόρητα βαρετές, τα ιδεολογικά κεντροαριστερά ή νεοφιλελεύθερα υπολείμματα δεν αφορούσαν κανέναν, δεν μπήκαν καν στο τραπέζι προκειμένου να συζητηθούν, να αναλυθούν, να διαπιστωθεί διάολε αν η πορεία προς το άγνωστο είναι συνειδητή επιλογή.

Η κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας ήταν το πιο ισχυρό σοκ που μπορούσε να συντελεστεί, μετά ανακαλύψαμε ότι στο συννεφάκι της απολιτίκ προσέγγισης δεν βλέπαμε καθαρά τον εθνολαϊκισμό να πλησιάζει, τα αεροπλάνα να ψεκάζουν, τα άκρα να δυναμώνουν. Γιατί τις επόμενες γενιές μετά την καταπληκτική δική μας, τις θεωρούσαμε εξ ορισμού περισσότερο απολιτικοποιημένες, σχεδόν τις οικτίραμε πριν την κρίση. Ήταν αυτόματη επιλογή, βεβαιότητα, ήταν τα βλαμμένα που ξημεροβραδιάζονται στις καφετέριες και περιμένουν το εικοσάρι από τη γιαγιά και τον παππού, hipsterάκια με το iphone στο χέρι που κυνηγούν pokemon στην Κολοκοτρώνη, ενώ εμείς ξέραμε τι σημαίνει ζωή μ’ ένα τσιγάρο κι ένα ποτό στην πλατεία Μαβίλη. 

Μόνο που αυτή η γενιά στις καφετέριες και τα μπαράκια συζητούσε για την κρίση, ήταν αδύνατο να μη συζητά για την κρίση γιατί θέλοντας και μη έγινε μέρος της καθημερινότητάς μας και όλοι ανεξαρτήτως ηλικίας αναζήτησαν διέξοδο. Άλλοι έφυγαν στο εξωτερικό, άλλοι έμειναν εδώ να παλέψουν παρά το γεγονός ότι αμείβονται χειρότερα από εκείνους που τους έφεραν σε αυτή τη θέση, δηλαδή (και) από εμάς που εμμείναμε στις πολύ βολικές επιφανειακές προσεγγίσεις.

Με τους έχοντες παραβατικές συμπεριφορές και λογής «αγανακτισμένους» δεν αξίζει να ασχοληθώ, τους τιμώρησε η ίδια η πραγματικότητα. Ο θυμός βγαίνει για μας.

Πολιτικές αναλύσεις καφενείου, φιλικός και εργασιακός κύκλος από ομοίους, ίδιες ιδέες, ίδια ισοπέδωση, ταύτιση στην αδικία και την «αδικία». 

Ως πολιτικά αμόρφωτοι μισήσαμε την πολιτική επειδή αυτό βόλευε και την αγαπήσαμε ξαφνικά όταν εμφανίστηκαν οι πρώτοι γκρίζοι κρόταφοι επειδή έτσι επέτασσε το συμφέρον και κατ’ ανάγκην έπρεπε να συνθηκολογήσουμε. Με τη στάση μας κατ’ ουσίαν κυνηγήσαμε πάλι το ίδιο λάθος, την επίπλαστη οικονομική ευμάρεια, την αξιακή ισοπέδωση, το φρικτό και αναίτιο μίσος σε κάθε τι που θα διαταράξει τη ρουτίνα και τη ραστώνη του «όλα έτοιμα». Κατηγορείται η γενιά που έρχεται ως καταστροφική, ακριβώς επειδή είναι η μόνη στην οποία μπορούμε να επιρρίψουμε τις ευθύνες που εμείς καταστήσαμε απρόσωπες με το μοδάτο «απολιτίκ». Μέσα από το αυτοτρολάρισμα για τις παχιές αγελάδες, αναζητούμε απεγνωσμένα τον νέο Ανδρέα, τα ΜΟΠ, τα διακοποδάνεια, τη «χλίδα», τις λίστες με τα 50 πράγματα που πρέπει να κάνει ο κάθε άντρας πριν τα 40. Ψηφιακή εποχή, facebook, κοσμογονικές πολιτικοκοινωνικές αλλαγές και εμείς χαμένοι στον Αλχημιστή του Κοέλιο και σε φθηνά τσιτάτα «χρειάζεται να πέσεις, επιβάλλεται να σηκωθείς». Δεν σηκωθήκαμε ποτέ και μείναμε στη γωνία να περιμένουμε τους επόμενους να μας σηκώσουν και να μας πουν και ευχαριστώ. Επειδή απλώς πέσαμε, επειδη έτυχε σε μας ο κλήρος της ανατίναξης της χώρας με τα ζαχαρωτά.

Τεράστιος ο θυμός, κρίση μέσης πολιτικής ηλικίας, με το θυμικό να στερείται οποιασδήποτε εικόνας και το μυαλό απαίδευτο, παρθένο και κενό ορθής πολιτικής σκέψης, αφού όταν έπρεπε είχε επιλεγεί το γοητευτικό απολιτίκ. Και μοιραία μετά το απολιτίκ ήρθε και το «γιατί όχι». Με ορατές τις ρυτίδες στο μέτωπο από το στραγγαλισμό του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού, κυνηγάμε το ανέφικτο, γερνάμε πριν την ώρα μας, παντρευόμαστε, χωρίζουμε, τρέχουμε στα δικαστήρια να εκδικηθούμε, τα ρίχνουμε στο κράτος, την εξουσία, τα κόμματα, τους προηγούμενους και τους επόμενους. Καμία ωριμότητα, κανένα σθένος, καμία διέξοδος. Μια μοιρολατρική αποδοχή, μια ευκόλως εξηγήσιμη συμπεριφορά στη σκάλα Kubler, πολιτικά αμόρφωτων ατόμων που έκαναν ότι τα ξέρουν όλα επειδή υπήρχε το google. Αναζητείται το ευ ζην στην εποχή που κρίνεται το ίδιο το ζην σε μια κλωστή, στην εποχή που οι νέοι αρκούνται σε μια ασφαλή διαμονή, μια προσιτή εκπαίδευση, έναν δίκαιο μισθό. Δεν έχουν καν τη φαντασία να διανοηθούν τους όρους του «πριν», την ασυδοσία, τη μισαλλοδοξία, το λάγνο κυνήγι της υλικής αυτοεκπλήρωσης.

Οδηγήσαμε τα πράγματα σε τέτοιο σημείο που...

ΚΟΙΝΩΝΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Δεν ξέρουμε που πάμε, αλλά είμαστε καθ’ οδόν

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ
Του Magician Zastro

Όταν το 1974 το ΠΑΣΟΚ μπήκε δυναμικά στη Βουλή με το διόλου ευκαταφρόνητο για πρωτοεμφανιζόμενο κόμμα ποσοστό του 13,6%, εκείνο που γοήτευσε τα «αντιστασιακά» ώτα του εκλογικού σώματος, ήταν η αντι-ευρωπαϊκή και αντι-αμερικανική ρητορική του Μεγάλου Προφήτη Ανδρέα. 

Απαντώντας στον Κωνσταντίνο Καραμανλή εντός Κοινοβουλίου, που είπε ότι «ασφαλώς ανήκωμεν εις την Δύσιν» ο Ανδρέας υπερήφανα και εν μέσω χειροκροτημάτων από την Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ ανεφώνησε το ιστορικό «προτιμούμεν να ανήκωμεν εις τους Έλληνας». 


Πλέον ήταν θέμα χρόνου.

Ο Ανδρέας στοχοποιεί την ηγεσία της εαμογενούς αριστεράς για μετριοπάθεια, υιοθετεί αντιδεξιό λόγο και σκληρές -στα όρια του εθνικισμού- θέσεις σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και ταυτόχρονα κατακεραυνώνει τη συντηρητική καραμανλική διακυβέρνηση για την υποταγή της στα δυτικά κελεύσματα. 

Στις εκλογές του Δεκεμβρίου του 1977, η άνοδος του ΠΑΣΟΚ είναι θεαματική, ο λαός επιβραβεύει τις σκληρές θέσεις και το ποσοστό του ΠΑΣΟΚ σχεδόν διπλασιάζεται: 25,4% και 93 έδρες. Το ΠΑΣΟΚ είναι πια Αξιωματική Αντιπολίτευση και εισάγει στο πρόγραμμά του σοσιαλιστικές αναφορές για μια Ελλάδα που μοιάζει έτοιμη μετά από 7 χρόνια στο γύψο να περάσει στην εποχή της κοινωνικής απελευθέρωσης και της λαϊκής κυριαρχίας.


Ο κόσμος είναι ερωτευμένος με τον Ανδρέα, για πρώτη φορά στη μεταπολίτευση αισθάνεται ότι οι πολιτικοί δεν είναι κάτι ξένο και με το παλάτι εκτός νυμφώνος, τα λαϊκά στρώματα είναι έτοιμα για τη μεγάλη ρεβάνς.  


Η νίκη είναι συντριπτική, η «Αλλαγή» δεν συντελείται μόνο στο πολιτικό σκηνικό αλλά και στην ελληνική κοινωνία γενικότερα. Τα ΜΜΕ εκτός Ελλάδος και οι κοινοτικοί εταίροι, πολλές φορές βράζουν με τις εξτρεμιστικές τοποθετήσεις του Ανδρέα, είναι αδύνατον όμως να σταματήσουν την ορμή του ελληνικού λαού που θέλει «Εδώ και τώρα Αλλαγή». Για πρώτη φορά οι Έλληνες πείθονται ότι θα ακουμπήσουν την εξουσία, για πρώτη φορά η αριστερά αισθάνεται ότι θα απενοχοποιηθεί και θα αναγνωριστεί σε ένα κράτος που δεν έχει αποβάλλει ακόμη τις πληγές του Εμφυλίου, πόσω μάλλον τις ακόμη πρόσφατες πληγές της επταετίας.


Στις 18 Οκτωβρίου του 1981 η νίκη του ΠΑΣΟΚ είναι τόσο συντριπτική και αναμενόμενη, που ο ίδιος ο Καραμανλής έχει αποσυρθεί από την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, στέλνοντας το Γεώργιο Ράλλη στην Προεδρία του κόμματος, προκειμένου να μην χρεωθεί ο ίδιος ο ιδρυτής της παράταξης τη συντριβή. Σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες ψηφίζει Ανδρέα, πάνω από 2,7 εκατομμύρια άνθρωποι δίνουν στο ΠΑΣΟΚ το εκπληκτικό 48% και τη σαφέστατη εντολή να «αλλάξει» τη χώρα. 

Στη Δύση υπάρχει ανησυχία, γιατί είναι αδύνατον να προσδιοριστεί η πολιτική προέλευση του εκπληκτικού ποσοστού με το οποίο ο Ανδρέας θριαμβεύει. Το ΠΑΣΟΚ εκτός το μεσαίο χώρο, λεηλατεί και το αριστερό ρεύμα της μεταπολίτευσης, ενώ πείθει ακόμη και κεντροδεξιούς να το ακολουθήσουν, κάνοντας την πολιτική ανάλυση του αποτελέσματος μη επεξηγήσιμη.


Η Ελλάδα γιορτάζει, το ΠΑΣΟΚ προχωρά άμεσα σχεδόν στην εκπλήρωση των προεκλογικών του δεσμεύσεων και σταδιακά κρατικοποιεί επιχειρήσεις, ικανοποιώντας τα λαϊκά στρώματα που ανέκαθεν στοχοποιούσαν τα ελιτιστικά «τζάκια» της ελληνικής κοινωνίας. 


Από την αρχή της διακυβέρνησης της «Αλλαγής» επιτυγχάνεται συμφωνία με την ΕΟΚ (πάει περίπατο το «έξω από την ΕΟΚ» και το θρυλικό «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο») αφού ο Ανδρέας κατορθώνει να εξασφαλίσει πληθώρα κονδυλίων και να εντάξει τη χώρα στα Μ.Ο.Π. που από το 1986 θα έκαναν το χρήμα να ρέει άφθονο. 


Έξυπνος γαρ, μοιράζει αφειδώς αυξήσεις στους ονομαστικούς μισθούς του Δημοσίου, το οποίο γιγαντώνεται. 


Ο λαός κοιτάζει πόσα παίρνει στο χέρι και δεν τον αφορά (ή δεν καταλαβαίνει) ότι η αύξηση δεν έχει αντίκρυσμα αφ’ ης στιγμής υπάρχει παράλληλη αύξηση πληθωρισμού.

Η πολυπόθητη ρήξη με τη Δύση δεν έχεται ποτέ, οι «Βάσεις του θανάτου» όχι απλώς παραμένουν, αλλά το 1983 υπογράφεται η ανανέωση της σύμβασης με την αμερικάνικη Κυβέρνηση, γεγονός που πέρασε σε δεύτερη μοίρα, αφού την ίδια χρονιά ο Ανδρέας έχει προχωρήσει στην πρώτη υποτίμηση του εθνικού νομίσματος πλήττοντας την αγοραστική δύναμη της αγοράς στα εισαγόμενα προϊόντα. 


Στο εσωτερικό όμως όλα πάνε καλά, ο Ανδρέας έχει φροντίσει να ικανοποιήσει το λαϊκό αίσθημα με -ορθές- κινήσεις όπως η κατάργηση της Χωροφυλακής, η προσπάθεια της Εθνικής Συμφιλίωσης μέσω της αναγνώρισης της Εθνικής Αντίστασης και κυρίως ο εκσυγχρονισμός του απαρχαιωμένου νομικού πλαισίου της χώρας με αναγκαίες κινήσεις αστικού χαρακτήρα, όπως η ισότητα των φύλων, η αποποινικοποίηση της μοιχείας, η καθιέρωση του πολιτικού γάμου και το δικαίωμα ψήφου αμά τη ενηλικιώσει.


Αυτές οι μεταρρυθμίσεις του Ανδρέα, είναι και εκείνες που πνίγουν την οποιαδήποτε αντιπολιτευτική φωνή εν τη εμφανίσει της. Η αποσκίρτηση από το ΝΑΤΟ μετατρέπεται σε «κάθετη διαφωνία με τη συνθήκη Ρότζερς», η έξοδος από την ΕΟΚ γίνεται «διαφύλαξη των εθνικών συμφερόντων» και η ρήξη με τους Ευρωπαίους προσδιορίζεται ως «επιδίωξη που θα επιτευχθεί μέσω δημοψηφίσματος που σέβεται τις συνταγματικές διαδικασίες».  


Η χώρα δεν διαμαρτύρεται και ζει σε ρυθμούς απενοχοποίησης, σε ρυθμούς ενός ιδιότυπου σοσιαλισμού ελληνικής πατέντας. Οι κακοί δυτικοί είναι καλοί αφού μας δανείζουν, εμείς γλεντάμε την «Αλλαγή» και αποκτάμε τη νοοτροπία του βολέματος, της «σιγουριάς του Δημοσίου» και της επίπλαστης κοινωνικοοικονομικής ελευθερίας, «στην υγεία των κορόιδων». Το δημόσιο είναι πάντα εκεί για τον Έλληνα πολίτη, είναι εκεί όταν οι προβληματικές επιχειρήσεις βάζουν λουκέτο, είναι εκεί όταν η κεφαλαιοκρατία απολύει τους υπεράριθμους προκειμένου να καταστεί βιώσιμη η εταιρεία. Το δημόσιο είναι το απόλυτο δίχτυ ασφαλείας του Έλληνα.

Ουδείς είναι σε θέση να αντιληφθεί το πρόβλημα, όλοι εκλαμβάνουν την κυβερνητική πολιτική σαν την πρώτη προσπάθεια ρεαλιστικής αντιμετώπισης της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. 


Ο Ανδρέας έχει καταφέρει να λειάνει τις γωνίες και κόψε-ξύσε να μετατρέψει το τετράγωνο σε κύκλο. Η δημοσιονομική πολιτική παρουσιάζεται σαν «επεκτατική» και η οικονομική κρατική επιθετικότητα ερμηνεύεται σαν μονόδρομος ανάπτυξης. Τα αποτελέσματα δεν είναι τα προσδοκώμενα, εντός διετίας παρίσταται ανάγκη νέας υποτίμησης της δραχμής, αλλά η «φιλική» προς τους συνδικαλιστές πολιτική αποδίδει καρπούς. Ουδείς από την κύρια μάζα ανθίσταται, ακόμη και σε «περίεργες» τροπολογίες όπως εκείνη του ν.1365/83 που ουσιαστικά καθιστούσε νόμιμη την απαγόρευση της απεργίας. Ο μεταρρυθμιστικός μαξιμαλισμός του Παπανδρέου, έχει οδηγήσει στις πρώτες διασταλτικές ερμηνείες της πολιτικής του και έχει μπερδέψει κατά μεγάλο ποσοστό την Αριστερά που μοιάζει παγιδευμένη ανάμεσα στη Σκύλλα του συντηρητισμού και τη Χάρυβδη του πασοκικού ιδεολογικού αχταρμά.

Η χώρα έχει προοδεύσει, αλλά το έκανε κοντόφθαλμα, με τον εντελώς λάθος τρόπο. Αγνοούσε βασικές οικονομικές έννοιες, αδιαφορούσε για επιπτώσεις και συνέπειες του δημόσιου υδροκεφαλισμού και αδυνατούσε να διαχειριστεί μεταρρυθμίσεις στη δημόσια υγεία (ΕΣΥ) ή την εκπαίδευση (Νόμος Πλαίσιο) που εάν εφαρμόζονταν σωστά θα της επέτρεπαν να προάγει τις επενδύσεις και να στηρίξει την ιδιωτική πρωτοβουλία. Επελέγη ο εύκολος δρόμος, εκείνος της κρατικής ομπρέλας και του ευτελισμού του δημοσίου. Οι δημόσιες δαπάνες από το (επίσης καταστροφικό) 30% του ΑΕΠ το 1980, αγγίζουν το 50% με τη διακυβέρνηση Παπανδρέου.  


Η Δύση έχει γίνει πλέον διστακτική και δεν δανείζει αφειδώς όπως τα πρώτα χρόνια της «Αλλαγής», με αποτέλεσμα η Κυβέρνηση να στραφεί στον εσωτερικό δανεισμό και τις υπό κρατικό έλεγχο τράπεζες.

Δεν αργεί η πρώτη πολιτική «αναδίπλωση» και οι πρώτες φωνές για «προσαρμογή στην πραγματικότητα». Οι Εκλογές του ’85 διεξάγονται σε κλίμα απόλυτης πόλωσης μετά την επιλογή Σαρτζετάκη και η «Αλλαγή» έχει περάσει σε δεύτερο πλάνο αφού προτάσσεται η Συνταγματική Αναθεώρηση και η πτώση του καραμανλισμού. Η Αριστερά σε πολιτικό δείχνει να ανασυντάσσεται, αλλά και πάλι μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων της στηρίζει Ανδρέα.  


Η νίκη δεν είναι εμφατική όπως το 1981, αλλά είναι σαφής και διδακτική για την πολιτική ιστορία του τόπου. Ο Ανδρέας υπόσχεται πλήρη αποδεξιοποίηση της κοινωνίας (ανέκαθεν η αναγωγή στο θυμικό εξυπηρετούσε) και λαοπλάνος ων, μοιράζει υποσχέσεις και λεφτά. Ο λαός στηρίζει γιατί είναι πολύ νωπές οι μνήμες και ο σκοταδισμός του φακελλώματος και του διαχωρισμού των πολιτών σε α’ και β’ διαλογής. Το ΠΑΣΟΚ μένει στην εξουσία για τους λάθος λόγους και η Οικονομία είναι στα σχοινιά.

Αυτό που ακολουθεί τη μεγάλη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις Εκλογές του Ιουνίου του 1985 δεν έχει προηγούμενο στη νεότερη οικονομικοπολιτική ιστορία της Ελλάδας: