Εάν κάποιος μας ζητούσε να περιγράψουμε με μία φράση την έννοια της
αποτυχίας θα επιλέγαμε να το κάνουμε με το ρητό που λέει «Η αποτυχία
είναι ένας φίλος που φοράει τα ρούχα του εχθρού».
Γράφει η Αμάντα Μαλούχου
Σύμβουλος σταδιοδρομίας και ανάπτυξης
στελεχών, με μακρόχρονη εμπειρία ως ανώτερο διευθυντικό στέλεχος
πολυεθνικών εταιρειών. Έχει εργαστεί σε θέσεις ευθύνης σε τομείς όπως η
διοίκηση επιχειρήσεων, διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και ανάδειξη –
ανάπτυξη ταλέντων.
Ίσως να φαίνεται οξύμωρο, αλλά η αποτυχία είναι μια μεγάλη ευκαιρία
να αποκομίσουμε εξαιρετικά και σημαντικά οφέλη για εμάς.
Τα οφέλη αυτά
δεν γίνονται άμεσα αντιληπτά αφού επισκιάζονται από την κακή διάθεση και
τα αρνητικά συναισθήματα που υπερισχύουν όταν κάποιος έρχεται
αντιμέτωπος με ένα κακό αποτέλεσμα.
Η αποτυχία εφόσον αξιοποιηθεί σωστά, μπορεί να αποτελέσει για όλους
μας είτε είμαστε επαγγελματίες είτε είμαστε μαθητές ή φοιτητές, μια
χρυσή ευκαιρία για αυτογνωσία, αξιολόγηση επιλογών, αναγνώριση λαθών,
αποδοχή αλλαγών και διαμόρφωση πλάνου αυτοβελτίωσης.
Πρόσφατα κλήθηκα να διαχειριστώ μια ομάδα μαθητών Γυμνασίου που
απέτυχε να λειτουργήσει με ομαδικότητα, αποτελεσματικότητα και συνέπεια
σε ένα σημαντικότατο project. Ως αποτέλεσμα της κακής διαχείρισης τους,
τόσο η ομάδα όσο και το σχολείο στο οποίο άνηκε, έχασαν μια εξαιρετική
ευκαιρία για διάκριση και προβολή.
Ας δούμε μερικά από τα αρνητικά χαρακτηριστικά της ομάδας αυτής: μη
ανάληψη ευθύνης από τα μέλη της, ανεπαρκής επικοινωνία, προβληματικός
συντονισμός. Παράλληλα, απάθεια των παιδιών απέναντι στις προσπάθειες
ανατροφοδότησης εκ μέρους του σχολείου, που είχαν στόχο να αναδείξουν
τις πτυχές της δυσλειτουργίας.
Στην πρώτη μας συνάντηση με τα παιδιά μετά τη γνωστοποίηση των κακών
αποτελεσμάτων, οι επιλογές μας ήταν:
να αφήσουμε τα παιδιά να θρηνήσουν
για την αποτυχία τους (και την κακή τους τύχη), να δώσουμε διέξοδο στο
θυμό της αποτυχίας ψάχνοντας για τους υπευθύνους (ελάχιστα
εποικοδομητικό) ή να λειτουργήσουμε με επίκριση απέναντι στα μέλη της
ομάδας (το αναμενόμενο).
Στοχεύοντας στην αξιοποίηση της ευκαιρίας
επιλέξαμε να διαχειριστούμε την αποτυχία ως μάθημα, ως εμπειρία και ως
εφαλτήριο για το μέλλον.
Οι ερωτήσεις που θέσαμε στα παιδιά ήταν οι εξής:
1) Τι μάθατε από αυτήν την εμπειρία
2) Τι πήγε καλά
3) Τι δεν πήγε καλά
4) Αν σας δινόταν ξανά η ευκαιρία τι θα κάνατε διαφορετικά
5) Για ποιό λόγο θα το κάνατε διαφορετικά
6) Τι χρειάζεται να βελτιώσει σε προσωπικό επίπεδο ο καθένας από εσάς
και πως
7) Ποιά είναι η επομένη ευκαιρία που θα διεκδικήσετε για να αξιοποιήσετε τα όσα μάθατε
2) Τι πήγε καλά
3) Τι δεν πήγε καλά
4) Αν σας δινόταν ξανά η ευκαιρία τι θα κάνατε διαφορετικά
5) Για ποιό λόγο θα το κάνατε διαφορετικά
6) Τι χρειάζεται να βελτιώσει σε προσωπικό επίπεδο ο καθένας από εσάς
και πως
7) Ποιά είναι η επομένη ευκαιρία που θα διεκδικήσετε για να αξιοποιήσετε τα όσα μάθατε
Στην συναισθηματικά φορτισμένη συζήτηση που ακλούθησε, οι μαθητές
προχώρησαν στην αναγνώριση των λαθών τους. Τα λάθη αυτά αφορούσαν στην
κακή ποιότητα συνεργασίας, στην ανευθυνότητα, στην ανεπαρκή ηγεσία της
ομάδας και στον έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των μελών της ομάδας.
Στη
συνέχεια τα παιδιά μπήκαν στην διαδικασία να τοποθετηθούν σχετικά με το
τι ακριβώς θα έπρεπε να κάνουν διαφορετικά σε μια μελλοντική ευκαιρία ως
ομάδα και ως άτομο αναγνωρίζοντας και παίρνοντας την ευθύνη των σημείων
προς ανάπτυξη και βελτίωση.
Κατά την άποψη μου, τα οφέλη που αποκόμισαν τα παιδιά μέσα από αυτή
την διαδικασία αξιοποιώντας «τα δώρα της αποτυχίας» (εμπειρία, επίγνωση,
προσωπική ευθύνη) ήταν εξίσου σημαντικά και ίσως σημαντικότερα από αυτά
που θα τους προσέφερε η επιτυχία του project.
Υπάρχουν δύο επιπλέον στοιχεία που μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο
στην διαχείριση της αποτυχίας:
