ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ - Woodstock: Η Κοίμηση της δεκαετίας του '60

Του Μάκη Ανδρονόπουλου

    Ήταν ένα πρωτοφανές, τεράστιο κοινωνικό γεγονός, μια στιγμή στην ιστορία παντελώς ιδιαίτερη και σημαντική που κράτησε τρεις μέρες, από Παρασκευή 15 έως Κυριακή 17 Αυγούστου του 1969. Αν σκεφτούμε πως πριν από την έναρξη του 65ωρου μουσικού μαραθώνιου προηγήθηκε ένα κήρυγμα αγάπης-προσευχή του Ινδού πνευματικού δασκάλου Σουάμι Σατσιντανάτα, μπορεί να θεωρήσει κανείς το γεγονός του Woodstock ως μία στιγμιαία παθητική αντίσταση τύπου Γκάντι σε ένα κόσμο που δεν άρεσε στους νέους. Ήταν μια μείζονα αυθόρμητη κοινωνική αντίδραση στον δυτικό παράδεισο.

 

Θα μπορούσε να δει κανείς στο γεγονός του Woodstock και την έναρξη μιας άλλης παγκοσμιοποίησης που εξαγοράστηκε πολύ γρήγορα από το σύστημα, με αποτέλεσμα να πάψει να είναι επικίνδυνη. Αναμφισβήτητα, όμως, γονιμοποίησε για πάντα την ανθρωπότητα με μια εναλλακτική κουλτούρα, με την ιδέα ενός εναλλακτικού τρόπου ζωής που πάντρευε τον δυτικό ορθολογισμό και τον μυστικισμό της Ανατολής.
 

Είναι πλέον κοινή αντίληψη ότι το Woodstock αποτελεί παγκόσμιο πολιτισμικό ορόσημο. Η ιστορική του επίπτωση οφείλεται σε δύο μείζονα επικοινωνιακά γεγονότα που το συνόδεψαν: το τρίωρο ντοκιμαντέρ του Μάικλ Γουάντλεϊ (σε μοντάζ του Μάρτιν Σκορτσέζε) και το τριπλό LP που αργότερα συμπληρώθηκε με ένα διπλό LP, το οποίο περιελάμβανε την Janis Joplin και άλλα σχήματα που δεν είχαν χωρέσει στο πρώτο. Το φιλμ και ο δίσκος έκαναν το Woodstock παγκόσμιο γεγονός. Η εμπειρία του μουσικού φεστιβάλ και των μηνυμάτων του έγινε έτσι κτήμα όλου του κόσμου και κυρίως των νέων. Είμαστε στην προ-διαδικτυακή και προ-ψηφιακή εποχή.

 

Το μοναδικό αυτό κοινωνικό-πολιτικό και πολιτισμικό γεγονός έκλεισε μια δεκαετία που συγκλόνισε τον κόσμο: Βιετνάμ, δολοφονία Τζον Κένεντι, παραστρατιωτική εισβολή στην Κούβα, έναρξη της δεκαετούς πολιτιστικής επανάστασης στη μαοϊκή Κίνα, εισβολή των σοβιετικών τανκς στην Πράγα, "βόλτα" στη Σελήνη, εξέγερση στα αμερικάνικα πανεπιστήμια, γαλλικός Μάης και δολοφονία του Ρόμπερτ Κένεντι συναποτελούν το διεθνές σκηνικό που προκάλεσε το αντιπολεμικό γεγονός του Woodstock.


Υπήρξε βέβαια και η καταλυτική προσωπικότητα του 23χρονου παραγωγού Μάικλ Λανγκ που μαζί με τρεις άλλους μπόρεσε να συγκεντρώσει 450.000 κόσμο, χωρίς τις δυνατότητες της σημερινής επικοινωνίας, χωρίς Beatles, Stones, Doors, Dylan και Led Zeppelin για κράχτες. Μοίρασε μόνο φυλλάδια στα πανεπιστήμια της ευρύτερης Νέας Υόρκης, υποσχόμενος «τρεις μέρες μουσικής, αγάπης και ειρήνης».

 

Ακολούθησε η γνωστή στους πάντες μουσική πανδαισία που συνδυάστηκε με μια ανεπανάληπτη μαζική ψυχεδελική εμπειρία και πολύ σεξ. Η εμβληματική φωτογραφία που τραβήχτηκε τη Δευτέρα το μεσημέρι των δύο αγκαλιασμένων νέων τυλιγμένων με ένα λαχουράτο sleeping bag που κόσμησε το εξώφυλλο του δίσκου, έγινε το σήμα κατατεθέν μιας γενιάς. Μιας γενιάς που έχασε την ευκαιρία να αλλάξει τον κόσμο, καθώς, όπως είπε ένας μεγάλος ρόκερ, τελικά...

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΝΕΟΤΑΞΙΤΕΣ ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΕΣ: Η γκάφα του Μακρόν και η θεωρία του Bowie

Toυ ΜΑΚΗ ΑΝΔΡΟΝΟΠΟΥΛΟΥ

 

Ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν διέπραξε δια του πρωθυπουργού του Εντουάρ Φιλίπ μια επικίνδυνη γκάφα. Ανακοίνωσε την αναστολή του περιβαλλοντικού φόρου στα καύσιμα, που πυροδότησε τις κινητοποιήσεις των «κίτρινων γιλέκων», υπό τον όρο να απομακρύνουν τους «εξτρεμιστές» από τις τάξεις τους. Δηλαδή, να κάνουν αυτό που δεν μπόρεσε να κάνει η πάνοπλη γαλλική αστυνομία!

 

Επειδή αυτό είναι ανέφικτο και ο Μακρόν το ξέρει, σημαίνει αφενός ότι επιδιώκει να ταυτίσει το κίνημα των «κίτρινων γιλέκων» με τους «εξτρεμιστές», αφετέρου θα επιδιώξει να διχάσει το ευρύτερο λαϊκό κίνημα. 

Η διχαστική αυτή γκάφα του Μακρόν θα φέρει όμως το αντίθετο αποτέλεσμα. Κι αυτό γιατί η εξέλιξη των κινημάτων γενικά δείχνει προς μια άλλη κατεύθυνση. Η κατάλυση των ιδεολογικών γραμμών που επιδίωξε το σύστημα έχει δημιουργήσει ένα εκρηκτικό κοινωνικό μίγμα που δεν ελέγχεται. Όπως, μάλιστα, συνήθως γίνεται στις μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις, οι μάζες θα στοιχηθούν πίσω από τις δυναμικές μειοψηφίες που άλλωστε ανοίγουν δρόμους στην ιστορία.


Ο David Bowie, προλογίζοντας το τραγούδι του China girl, αφηγείται ένα περιστατικό στο Βερολίνο την εποχή που μοιραζόταν το ίδιο διαμέρισμα με τον Iggy Pop (1976), με τον οποίο κάθε μεσημέρι κουβέντιαζαν τι έκαναν το προηγούμενο βράδυ. Του διηγήθηκε λοιπόν ο Iggy πως είχε πάει σε ένα punk club, όπου κάποιοι Βερολινέζοι είχαν οργανώσει μια εκδήλωση μνήμης για το Τείχος και έφτιαξαν μία μεγάλη ρέπλικα του Τείχους και στη συνέχεια καμιά πενηνταριά από αυτούς το γκρέμισαν με μανία.

 

Το συμβολικό αυτό happening έγινε ιστορική πραγματικότητα 13 χρόνια αργότερα όταν μικρές ομάδες νεαρών ανατολικοβερολινέζων «που περίμεναν στη γωνία» πήγαν και γκρέμισαν το πραγματικό Τείχος. Δηλαδή, κάποιες μικρές μειοψηφικές ομάδες έκαναν την δουλειά, όταν οι πολλοί προσπαθούσαν να περάσουν τα «σύνορα» από το Check Point Charlie.

 

Έχουν περάσει 13 χρόνια από τότε που ξέσπασαν βίαιες ταραχές στα περίχωρα του Παρισιού (Οκτώβριος 2005), στα υποβαθμισμένα banlieue των αραβικής καταγωγής Γάλλων και των νεότερων μεταναστών. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι τέτοιου τύπου ξεσπάσματα δεν σταμάτησαν στην Γαλλία, αφού το 2008 είχαμε το Κίνημα ZAD (zone à defendre) που αντιτάχθηκε στα σχέδια για το αεροδρόμιο της Νοτρ-Νταμ-ντε-Λαντ και το 2016, το Κίνημα Nuit debout (Ξάγρυπνοι τη νύχτα) που αντιτάχθηκε για πολλούς μήνες στην εργατική μεταρρύθμιση της τότε σοσιαλιστικής κυβέρνησης και σταμάτησε με αφορμή την τραγική τρομοκρατική επίθεση στη Νίκαια.

Τα «γιλέκα» εξαπλώνονται

 

Τα «κίτρινα γιλέκα» που οργανώθηκαν μέσω των κοινωνικών δικτύων στην επαρχία, αντιδρώντας στο νέο φόρο για τα καύσιμα, εξελίχθηκαν σε ένα μεγάλο λαϊκό κίνημα σε όλη τη Γαλλία με παλλαϊκά αιτήματα. Φαίνεται, μάλιστα, πως κέρδισε τον πρώτο γύρο, καθώς: 

Πρώτον, εξαπλώνεται στα σχολεία και στα πανεπιστήμια. 

Δεύτερον, κατέπεσε η απόπειρα ταύτισης του κινήματος με την ακροδεξιά.

Τρίτον, απέρριψε το εξάμηνο μορατόριουμ του Εντουάρ Φιλίπ. 

Τέταρτον, προανήγγειλε νέες κινητοποιήσεις για το ερχόμενο Σάββατο.
 

Το κρίσιμο πολιτικό πρόβλημα που δημιουργείται συνίσταται στο ότι όσο αυξάνει η επιρροή των «κίτρινων γιλέκων», τόσο αυξάνονται και τα αιτήματα που πλέον καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα της οικονομικής πολιτικής, διευρύνοντας το χάσμα με την κυβέρνηση. 

Ενδεικτικά, ζητούν: 

Επαναφορά του φόρου στη μεγάλη ακίνητη περιουσία και στις επιχειρήσεις, αναλογικότερη φορολογία, υιοθέτηση του αναλογικού εκλογικού συστήματος, τακτικά δημοψηφίσματα, αύξηση του βασικού μισθού στα 1300 ευρώ, ορισμό πλαφόν στους ανώτατους μισθούς στα 15.000 ευρώ, αύξηση των κατώτερων συντάξεων στα 1200 ευρώ, επέκταση των δημόσιων συγκοινωνιών, απόσυρση των επίμαχων μεταρρυθμίσεων στην Παιδεία κ.ο.κ.

 

Είναι εντυπωσιακό, επίσης, ότι σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα η πολιτική ισχύς που συγκέντρωσε ο Μακρόν εξατμίστηκε και τώρα έχει περιοριστεί σε ένα 23%, καθώς το δίλημμα «Μακρόν ή Λεπέν» δεν φαίνεται να λειτουργεί πια. Ο Γάλλος διανοούμενος Ζαν Κλωντ Μισεά θεωρεί ότι το κίνημα των «κίτρινων γιλέκων» είναι ένα αυθεντικό αυθόρμητο κίνημα και είναι μόνο η αρχή.
 

Η επέκτασή του στο Βέλγιο, η συνάφειά του με το αμερικανικό κίνημα Occupy Wall Street και η μεγάλη τεράστια προβολή που πήρε στην Ευρώπη δείχνουν πως...

ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΧΡΕΟΚΟΠΗΜΕΝΟ ΣΥΡΙΖΟΣΟΥΡΓΕΛΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΙΚΟ: Γνωρίζει ο ΑλέΚσης την κατάσταση του τραπεζικού συστήματος;

Του ΜΑΚΗ ΑΝΔΡΟΝΟΠΟΥΛΟΥ

Οι τραπεζικές μετοχές έχουν καταστεί διαρθρωτικό πρόβλημα του ελληνικού χρηματιστηρίου, καθώς ο δείκτης τους από 914,40 μονάδες στις 31 Δεκεμβρίου 2017 έχει καταρρεύσει κατά 37%, στις 577,53 μονάδες την 1η Οκτωβρίου 2018.

Η κάμψη αυτή -παρά τα «επιτυχή» stress test που ενέκριναν ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) και δανειστές- μάλλον σχετίζεται με δύο ζητήματα: τα υψηλά μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (NPEs) και την βεβαιότητα πως θα χρειαστεί νέα ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος, καθώς η προηγούμενη δεν ήταν πειστική.

Το κακό είναι πως δεν πρόκειται για ένα απλό χρηματιστηριακό πρόβλημα, αλλά για ένα διαρθρωτικό ολόκληρης της ελληνικής οικονομίας, αφού οι τράπεζες είναι ένα από τα βασικά εργαλεία της ανάπτυξης. Χωρίς τράπεζες δεν υπάρχει χρηματιστήριο και χωρίς χρηματιστήριο δεν υπάρχουν φθηνά κεφάλαια για επενδύσεις.

Το ερώτημα είναι εάν ο πρωθυπουργός γνωρίζει την πραγματική κατάσταση των τραπεζών.  

Το ερώτημα είναι εύλογο μετά την τραγική τρίτη ανακεφαλαιοποίηση, με την οποία εκχωρήθηκαν οι τράπεζες και ενεργητικό 350 δισ. ευρώ έναντι 5 δισ. ευρώ σε ξένα funds.  

Ήξερε τότε; 

Είχε καταλάβει; 

Τον ενημερώνει σωστά ο τότε και νυν υπεύθυνος Γιάννης Δραγασάκης; 

Τι καταλαβαίνει και τι σκέπτεται για όλα αυτά ο Τσακαλώτος; 

Τι καταλαβαίνει ο ΣΥΡΙΖΑ;

Κι εδώ υπάρχουν δύο κρίσιμα ζητήματα: 

Ποιος θα βάλει λεφτά στις τράπεζες που η αξία τους είναι 40-65% κάτω από την προηγούμενη αύξηση κεφαλαίου και η κερδοφορία τους οριακή;  

Και θα επιτευχθεί ο στόχος της μείωσης των NPEs στα 33 δισ. ευρώ έως το 2022, από τα 88 περίπου που είναι τώρα; Κι αν ναι, τί επιπτώσεις θα έχει αυτό στις ίδιες τις τράπεζες που θα χρειαστεί να πουλήσουν περιουσιακά στοιχεία και δάνεια;

Στο μεταξύ αρχίζουν να αναδύονται προβληματισμοί για τις διαδικασίες και τις συνθήκες διαφάνειας στην εκκαθάριση μεγάλων δανείων από ιδιωτικές εταιρείες που λειτουργούν για λογαριασμό της Τράπεζας της Ελλάδος, χωρίς κανένα θεσμικό έλεγχο.

Η έξοδος από το μνημόνιο, η σταθεροποίηση του 10ετούς ομολόγου στο 4% και η επικείμενη άρση των capital control εσωτερικού δεν στάθηκαν αρκετά για την ανάκαμψη του τραπεζικού δείκτη. Η πολιτική σταθερότητα παραμένει σε εκκρεμότητα μέχρι τις εκλογές, το Brexit σκάει σε έξι μήνες, η Ιταλία οδεύει σε μετωπική σύγκρουση με την Κομισιόν και οι αγορές τελούν σε πλήρη στρατηγική σύγχυση.

Η λύση για κεφαλαιακή ενίσχυση μέσω της έκδοσης τραπεζικών ομολόγων μειωμένης εξασφάλισης (Tier II) δεν φαίνεται να έχει ανταπόκριση. Ή μάλλον είναι απαγορευτική, αφού γράφεται ότι προσφέρθηκαν απαγορευτικά επιτόκια (9-11% ή και 14%). Αν ισχύουν οι σχετικές πληροφορίες, δεν θα προσφερθούν κεφάλαια ούτε για αυξήσεις κεφαλαίων.
 

Υπό αυτές τις συνθήκες, εύλογα, έχουν αρχίσει τα σενάρια.  

«Κούρεμα» καταθέσεων...

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Αναβιώνει με νέα μορφή το Ανατολικό Ζήτημα

Γράφει ο Μάκης Ανδρονόπουλος

 

    Με την κατάληψη της Αφρίν από τον τουρκικό στρατό, με τρία εκατ. Σύριους «ομήρους» στα στρατόπεδα προσφύγων επί του τουρκικού εδάφους και με τους Αμερικανούς να σκέφτονται γενικευμένη επέμβαση στη Συρία, αναδύεται το σημερινό Ανατολικό Ζήτημα. Αυτό συνίσταται στην επιβολή διευθετήσεων στις χώρες και στους λαούς που ανήκαν στην πάλαι ποτέ Οθωμανική Αυτοκρατορία. 

 Στο παλαιό Ανατολικό Ζήτημα πρωταγωνίστησαν τον 19ο και τον 20ο αιώνα πρωταγωνίστησαν οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις εκείνης της εποχής. 

Σήμερα πρωταγωνιστούν οι μεγάλες δυνάμεις του 21ου αιώνα.

 

Σήμερα ο αναθεωρητισμός της ισλαμικής κυβέρνησης Ερντογάν, ο εμφύλιος στη Συρία, ο τζιχαντισμός και η τρομοκρατία, το Κουρδικό και κυρίως, η επικείμενη εκμετάλλευση των νέων ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου επαναφέρουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο μιας διευθέτησης στην ευρύτερη περιοχή, από τα μεσογειακά παράλια, μέχρι τον Περσικό Κόλπο και το Αφγανιστάν.

 

Η αίσθηση αυτή προκύπτει από την αποφασιστικότητα του Ντόναλντ Τραμπ και από τις πρόσφατες ανατρεπτικές αλλαγές που έκανε στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας. Επίσης, από την κατάσταση του παγκόσμιου συστήματος που έχει συσσωρεύσει εκρηκτικά χρέη και τεράστιες ποσότητες οπλισμού που πρέπει να αναλωθεί για να ανανεωθεί.

 

Το Ανατολικό Ζήτημα ήταν το κεντρικό πρόβλημα της Ευρώπης μετά του ναπολεόντειους πολέμους, ιδιαίτερα για την Ιερή Συμμαχία (Ρωσία, Αυστρο-Ουγγαρία, Πρωσία) που δεν επιθυμούσε την αποσύνθεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπως επιβεβαιώθηκε με την συνθήκη των Παρισίων (1856), μετά τον Κριμαϊκό Πόλεμο.  

Ακολούθησε η συνθήκη του Βερολίνου (1878), με την οποία αναγνωρίστηκε η ανεξαρτησία της Ρουμανίας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου και σηματοδότησε την είσοδο των Γερμανών στη Μέση Ανατολή.

 

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1911-13) με τις Συνθήκες του Λονδίνου και του Βουκουρεστίου και κυρίως, οι συνθήκες μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο διαμόρφωσαν τη σημερινή κατάσταση στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, αν προσθέσουμε και την ίδρυση του Ισραήλ το 1948.

 

Κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση του χάρτη της Μέσης Ανατολής αποτέλεσε η μυστική συμφωνία Σάικς–Πικό (Sykes-Picot Agreement) το 1916 (που αποκάλυψαν και δημοσίευσαν οι μπολσεβίκοι ένα χρόνο αργότερα). Η συμφωνία Βρετανίας-Γαλλίας με τη συναίνεση της τσαρικής Ρωσίας διαμόρφωσε τις σφαίρες επιρροής στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Η συμφωνία υλοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό, με εξαίρεση τις ρωσικές απαιτήσεις… που εγκατέλειψαν οι μπολσεβίκοι.

 

Όταν εμφανίστηκε στα μέσα του 19ου αιώνα το Ανατολικό Ζήτημα, ο Κάρολος Μαρξ έχοντας σημαντικά οικονομικά προβλήματα, υποχρεώθηκε να δουλέψει ως δημοσιογράφος σε αγγλόφωνες εφημερίδες και σε γερμανικά έντυπα και κάλυψε το θέμα. Παράλληλα, είχε συστηματική αλληλογραφία με τον Ένγκελς. Από το τεράστιο αυτό υλικό, εκδόθηκε από την οικογένειά του στο Λονδίνο το 1897 ένας τόμος (The Eastern Question) που συμπεριέλαβε κάποιες επιστολές του Μαρξ της περιόδου 1853-1856.


Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Γνώση ένας μεγάλος τόμος 560 σελίδων με κείμενα των Μαρξ και Ένγκελς για το Ανατολικό Ζήτημα επικεντρωμένα στην Ελλάδα και την Τουρκία, αλλά και με συζητήσεις στο βρετανικό κοινοβούλιο, με εισαγωγή 80 σελίδων, μετάφραση και υπομνηματισμό του Παναγιώτη Κονδύλη.

 

Στο συστηματικό και εντυπωσιακό αυτό έργο του Κονδύλη, ερμηνεύεται η στάση των Μαρξ-Ένγκελς για την διατήρηση του status quo της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όχι από φιλοτουρκισμό, αλλά ως προσδοκία μήπως από εκεί ξεκινήσει ένα νέο επαναστατικό ρεύμα που θα σάρωνε την ευρωπαϊκή κεφαλαιοκρατία, «εσφαλμένα όπως ομολόγησε ο Ένγκελς μερικές δεκαετίες αργότερα». Στην ουσία, ενώ θεωρούσαν αναπόφευκτη και επικείμενη την διάλυση της ευρωπαϊκής Τουρκίας, υποστήριζαν το status quo για να αναχαιτιστεί η κάθοδος της τσαρικής Ρωσίας στην Κωνσταντινούπολη.

 

Οι ήττες του επαναστατικού ευρωπαϊκού κινήματος την περίοδο 1848-49 θεωρήθηκαν προσωρινές από τους Μαρξ-Ένγκελς που ήλπιζαν ότι το νέο επαναστατικό ρεύμα από τα Βαλκάνια θα μπορούσε να γκρεμίσει ταυτόχρονα τόσο τη Ρώμη της Δύσης όσο και της Ανατολής (Ρωσία). Το επαναστατικό κίνημα, όμως, αποδείχθηκε εθνικιστικό ή εθνικοαπελευθερωτικό και όχι κοινωνικό. Προφανώς, γιατί κάτι τέτοιο αποτελούσε ιστορική προτεραιότητα.
 

Το σημερινό Ανατολικό Ζήτημα

 

Σήμερα, το Ανατολικό Ζήτημα έχει...

ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ - ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ: Τα ελληνοτουρκικά και ο υβριδικός πόλεμος

Γράφει ο Μάκης Ανδρονόπουλος  

Θα γίνει πόλεμος με την Τουρκία; Το ρωτάνε πολλοί, χαμηλόφωνα, λες και φοβούνται πως και μόνο η εκφορά του ερωτήματος μπορεί να τον προκαλέσει. 

Το ερώτημα είναι εύλογο, όταν ξαφνικά τα sites γεμίζουν με συγκριτικά ρεπορτάζ για τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τουρκίας και της Ελλάδας. Όταν η ΕΝΙ τα μαζεύει μπροστά στις τουρκικές κανονιοφόρους, όταν ένα τυπικό συνοριακό περιστατικό μπαίνει στο midnight express, όταν ο Ερντογάν απειλεί ευθέως την Γαλλία και τις ΗΠΑ πως δεν θα επιτρέψει στις εταιρείες τους να διεξάγουν έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ κ.ο.κ.

Η απάντηση δεν είναι εύκολη, δεδομένου ότι η Ελλάδα δεν θέλει πόλεμο και επί δεκαετίες προσπαθεί να παραμένει «ψύχραιμη». Δηλαδή, να μην ανταποδίδει την προκλητικότητα, με αποτέλεσμα η τουρκική πίεση να είναι πλέον ένας ωμός εκβιασμός που οδηγεί ταχύτατα τον κόμπο προς το χτένι.

Είναι πια ξεκάθαρο ότι η Τουρκία επιδιώκει να υφαρπάξει την ΑΟΖ της Κύπρου, να την μετατρέψει σε προτεκτοράτο.  

Επιδιώκει με συνεχώς όλο και πιο προκλητικό τρόπο την τουρκοποίηση του Αιγαίου, έχει πιθανότατα εμφυτέψει ανάμεσα στους μετανάστες και τους πρόσφυγες πράκτορες της ΜΙΤ και τζιχαντιστές, ενώ μεθοδεύει συστηματικά πολιτικές παρέμβασης στη Θράκη, στην Αλβανία, τα Σκόπια και τη Βοσνία. Βοηθάει οικονομικά και διπλωματικά πολιτικά κόμματα και ορισμένες κυβερνήσεις της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων.

Με δυο λόγια, όλα είναι πιθανά, δεδομένου ότι η Άγκυρα έφτασε στα όρια της ελληνικής, αλλά και της κυπριακής ψυχραιμίας. Υπενθυμίζεται ότι και ο πρόεδρος Αναστασιάδης στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής προειδοποίησε τους εταίρους πως εάν δεν υπερασπισθούν ουσιαστικά τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, θα υποχρεωθεί να προβεί σε ενέργειες που θα εμπλέξουν όλους με τρόπο που κανείς δεν θα ελέγχει. Έτσι, προέκυψε η σκληρή δήλωση της ΕΕ κατά της Τουρκίας.

Ο οικονομισμός των Ευρωπαίων

Πάντως, οι Ευρωπαίοι δεν είναι αποφασισμένοι και βλέπουν τα πάντα μέσα από το οικονομικό συμφέρον. 

Σε ότι αφορά την Ουάσιγκτον, παρότι ο Ερντογάν τους έχει σπάσει τα νεύρα, δεν έχουν πάρει ακόμη αποφάσεις. Ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα εκφράζει την ανησυχία του για το ενδεχόμενο κάποιας σύγκρουσης χωρίς πρόθεση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Για την Κύπρο, ο Τζέφρι Πάιατ τονίζει ότι «ο λαός της Κύπρου να μπορεί να αναπτύξει τους πόρους στην υφαλοκρηπίδα της. Δεν είναι θέμα εταιρείας», παραδέχεται ότι ο ρόλος της Τουρκίας στη διεθνή σκηνή είναι «κομβικός». Αυτό σημαίνει, όπως ήδη έχουμε επισημάνει, ότι οι Αμερικανοί δεν έχουν αποδεχθεί την γεωπολιτική απώλεια της Τουρκίας. Ελπίζουν σε κάποια εσωτερική λύση, που ούτως ή άλλως δεν θα εξυπηρετεί τα ελληνικά συμφέροντα.

Συνεπώς, όλα είναι ανοιχτά, καθώς υπάρχουν διαφορές σε σχέση με το παρελθόν σε ότι αφορά την Αθήνα.  

Το πρώτο αφορά τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, οι οποίες θεωρούν ότι η πολιτική παρεμπόδιση το 1974 των ελληνικών υποβρυχίων από τους Αμερικανούς να καταβυθίσουν τον τουρκικό αποβατικό στόλο στην Κύπρο δεν πρέπει επ’ ουδενί να επαναληφθεί.

Επίσης, γνωρίζουν ότι σε διάφορες κρίσιμες φάσεις οι Αμερικανοί παρεμβαίνουν ηλεκτρονικά και τυφλώνουν τις ημέτερες δυνάμεις. Τέλος, η ψυχολογία είναι ότι οι πολιτικοί δεν έχουν επιδείξει το σθένος που χρειάζεται σε κρίσιμες καταστάσεις και θυμούνται τον Σημίτη να μην γνωρίζει τον όρο «κανόνες εμπλοκής».

Το δεύτερο είναι ότι αυτή η κυβέρνηση είναι άλλης αντίληψης και εμπειρίας από τις προηγούμενες, ενώ αντιμετωπίζει και μια άλλη εθνική και διεθνή συγκυρία, καθώς και ακραία προκλητικότητα. Η επίκληση προώθησης νέων Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) με την Τουρκία (συνομιλία Τσίπρα-Γιλντιρίμ) είναι διπλωματική κίνηση για να κερδηθεί χρόνος. ΜΟΕ με την Τουρκία δεν έχουν νόημα, γιατί απλά δεν τα τηρεί και ουσιαστικά αποτελούν ελληνική οπισθοχώρηση. Αυτό η Αθήνα το γνωρίζει πλέον.

Τα θερμά επεισόδια και η κλιμάκωσή τους είναι άγνωστο πώς μπορούν να καταλήξουν. Δηλαδή, η ανταπόδοση ενός άδικου και προκλητικού χτυπήματος δεν είναι σίγουρο ότι μπορεί να ελεγχθεί στη συνέχεια από τον διεθνή παράγοντα, ενώ μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητα τετελεσμένα.  

Είναι σημαντικό επίσης να ξέρουμε ότι ένας πόλεμος ποτέ δεν είναι σίγουρο πότε θα τελειώσει. Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον μεγαλύτερο του 20ου αιώνα, οι επαΐοντες ήταν πεπεισμένοι ότι θα είναι βραχύβιος. Κράτησε τέσσερα χρόνια και έγινε διεθνής. Ο εμφύλιος στη Συρία κρατάει ήδη εφτά χρόνια, έχει διεθνοποιηθεί και έχει εξελιχθεί σε «πόλεμο δια αντιπροσώπων» (proxy war).

 

Ο χαοπλεξικός πόλεμος

Η «άρνηση επαφής με την ισχύ», η χρήση πρωτόγονων υποδομών (primitive infrastructure) από τη Χεζμπολάχ το 2000 και από τη Χαμάς στη Γάζα προ ετών (υπόγειες αμυντικές και επιθετικές δομές) που διαμόρφωσαν ένα «υβριδικό πόλεμο» στις πόλεις, συγκροτούν αυτό που ο καθηγητής Γεωπολιτικής Κώστας Γρίβας ονομάζει «χαοπλεξικό πόλεμο».  

Οι «χαοπλεξικοί πόλεμοι» (Multidomain Battle) δεν κερδίζονται αναγκαστικά από αυτόν που διαθέτει υπεροπλία, όπως κατέδειξαν οι περιπτώσεις του Βιετνάμ και του Αφγανιστάν. Πρόσφατα, οι Χούτι στην Υεμένη κατέστρεψαν με χαμηλής τεχνολογίας και κόστους όπλα μια συστοιχία πυραύλων Κρουζ στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας. 

Σημειωτέον, ότι οι ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια το στρατιωτικό δόγμα του χαοπλεξικού πολέμου, το οποίο ενεργοποιεί ταυτόχρονα την ισχύ σε στεριά, θάλασσα, αέρα, διάστημα, πληροφορία, προκειμένου να έχει αποτελεσματικότητα έναντι των νέου τύπου απειλών.

Συνεπώς, όπως πρόσφατα επεσήμανε σε διάλεξή του στον “Φοιτητικό Όμιλο Μελέτης Κοινωνικής Μηχανικής και Πολιτικών Επιστημών” ο Γρίβας, η στρατιωτική ισχύς είναι ένα σχετικό μέγεθος.  

Επηρεάζεται από...