Γράφει ο Καθηγητής Γιώργος Πιπερόπουλος
Δυστυχώς ο ‘κορονοϊός «κλείδωσε» στο διαμέρισμα
ή το σπίτι, μέχρι αγνώστου τέλους ημερομηνίας, εμάς τον υπέρμετρα κοινωνικό
λαό, που εκφραζόμαστε με θερμές χειραψίες με γνωστούς και με απεριόριστες σε
αριθμό αγκαλιές και φιλιά με συγγενείς και φίλους, εμάς τον Μεσογειακό κοινωνικό
λαό που λατρεύουμε τις εξόδους σε πλατείες και γεμίζουμε ως παρέες, καφετέριες,
μπαρ και ξενυχτάδικα, και μαζί τα παιδιά μας που βρίσκονται στην παιδική ή
εφηβική ηλικία.
Σημειώνω
ότι σύμφωνα με τις Κυβερνητικές οδηγίες, οι παππούδες και οι γιαγιάδες που
υπάρχουν εάν δεν συγκατοικούσαν μαζί μας καταδικάστηκαν σε… απομόνωση!..
Θα ζητήσω σήμερα την κατανόησή σας καθώς
καταθέτω ένα σχετικά μεγάλο άρθρο που αφορά σε ένα πολύ μεγάλο θέμα, δηλαδή στην
εφηβεία, την οποία χαρακτηρίζω ως «κρίσιμο σταυροδρόμι της ζωής» στοχεύοντας να
βοηθήσω τους γονείς, και όχι μόνο, σε μια πληρέστερη κατανόηση αυτής της
περιόδου της ζωής.
Αν
υπήρχε κάποιος εύστοχα περιγραφικός όρος της εφηβείας, αυτός θα μπορούσε να είναι, όσο και αν αυτό ακούγεται σχεδόν οξύμωρο, η αλλαγή!
Αναμφίβολα κάθε στάδιο της ανθρώπινης ζωής χαρακτηρίζεται από αλλαγές, αλλά και
σε κάθε φάση της εξελικτικής μας πορείας υπάρχουν κάποια λιγότερο ρευστά
πλαίσια αναφοράς, υπάρχει κάποια αίσθηση σταθερότητας. Για τους εφήβους, όμως,
αγόρια και κορίτσια, αυτή η περίοδος της ζωής τους στην προσωπική αναπτυξιακή
τους πορεία συντίθεται από μια διαδοχική εναλλαγή ψυχοσωματικών, ψυχοκοινωνικών
και ψυχοσεξουαλικών μεταλλαγών, αναζητήσεων και προσπαθειών για την εδραίωση
της ατομικής υπαρξιακής τους ταυτότητας.
Σε θέματα μυοσκελετικής οντότητας ο κάθε
έφηβος, σχεδόν ξαφνικά, συνειδητοποιεί ότι έπαψε να είναι παιδί και βλέπει το
σώμα του να αλλάζει μέρα με τη μέρα. Τα χέρια, και μαζί τους τα σκέλη
μακραίνουν και καθώς σχηματίζονται τα κορμιά του αυριανού άντρα και της
αυριανής γυναίκας οι έφηβοι αρχίζουν να διακατέχονται από ενδόμυχες αμφιβολίες
για το σώμα τους, να προβληματίζονται εάν και κατά πόσο θα είναι...αρεστοί.
Στον ψυχοσυναισθηματικό τομέα ο έφηβος
αρχίζει να αισθάνεται "σπουδαίος" και αυτό συχνά εκλαμβάνεται ως
ένδειξη αναίδειας ή αυθάδειας από τους γονείς. Τα αγόρια και τα κορίτσια
αρχίζουν να απαιτούν να "τους πάρουμε στα σοβαρά" αποζητούν ελευθερία
κινήσεων και πράξεων, αντίμαχοι με θέσεις, στάσεις και απόψεις γονιών και
καθηγητών και εκφράζουν την άποψη που έχουν για το κάθε τι και για τον καθένα.
Όμως η πλέον δυναμική και για πολλούς
εφήβους και γονείς ίσως ψυχολογικά τραυματική μεταλλαγή άρρηκτα δεμένη με την
εφηβεία είναι η υποκειμενική ανακάλυψη, η αιφνίδια αναγνώριση και η επιτακτική
ανάγκη προσωπικής αντιμετώπισης της ανθρώπινης σεξουαλικότητας! Σ' αυτήν την
περίοδο σημαδεύεται για τον καθένα και την καθεμιά μας η γενικότερη θεώρηση της
ψυχοσεξουαλικής ταυτότητας ως αυριανών ανδρών και γυναικών.
Η ορθή αντιμετώπιση αυτής της δυναμικής
έννοιας της "αλλαγής" απαιτεί από τους γονείς των εφήβων μια γενναία
δόση χιούμορ με ταυτόχρονη παρουσία σεβασμού και ευαισθησίας. Τα ειρωνικά,
ξεκάρφωτα σχόλια και μπορούν και συχνά πληγώνουν τα παιδιά μας που ήδη
διακατέχονται από ανάμικτα και παράξενα υποκειμενικά συναισθήματα και ένας
κακός δικός μας χειρισμός μπορεί να δημιουργήσει το υπόστρωμα για εμφάνιση συμπλεγμάτων
κατωτερότητας, υπερευαισθησίας ακόμη και νευρώσεων ή διαστροφών χαρακτήρα στην συμπεριφορά
του αυριανών ενηλίκων ανδρών και γυναικών.
Κατανόηση,
στοργή, υπευθυνότητα
Θα μου επιτραπεί να συμβουλεύσω, ως
πατέρας και παππούς, τους αγαπητούς γονείς και αγαπητούς μου συναδέλφους της
Μέσης παιδείας να μη αντιμετωπίζουν τη σεξουαλικότητα των εφήβων κλείνοντας το
όλο θέμα σε κάποια θεοσκότεινα υποσυνείδητα χρονοντούλαπα. Αποφύγετε τον στρουθοκαμηλισμό γιατί όσο και
εάν το επιθυμούμε, ίσως επειδή και μείς δεν διαθέτουμε την απαιτούμενη σαφή
τοποθέτηση πάνω στο θέμα, η εφηβική σεξουαλικότητα δεν μπορεί να
αντιμετωπισθεί, να εξορκισθεί, είτε σαν να μην υπάρχει είτε σαν να είναι κάτι
"βρώμικο" που δεν μπορεί να συζητηθεί ανάμεσα σε γονείς, παιδιά και
εκπαιδευτικούς.
Εάν εμείς δεν ενημερώσουμε τους εφήβους
μας υπεύθυνα και χωρίς συμπλέγματα παντογνωσίας ή με φορτίσεις πουριτανικών
ενδοιασμών τότε να είμαστε βέβαιοι ότι τα παιδιά μας θα ανακαλύψουν μόνα τις
αλήθειες του σεξ με ανεπιθύμητα συνεπακόλουθα.
Οι έφηβοι, αγόρια και κορίτσια, διαθέτουν
ένα αλάθητο, σχεδόν, αισθητήριο και αξιολογώντας τη στάση των γονιών τους και
των καθηγητών και καθηγητριών τους μπορούν να προσδιορίσουν τα πραγματικά
μηνύματα που τους στέλνουμε όχι αυτά που χωρίς πειστικότητα με πλατειασμούς και
υπεκφυγές ψελλίζουν τα χείλη μας.
Ας μην φοβηθούμε την ενημέρωση! Στην
απελευθερωμένη από τα χθεσινά ταμπού εποχή μας η ανάγκη και η χρησιμότητα της
υπεύθυνης ενημέρωσης και της συνετής καθοδήγησης από εμάς τους γονείς και τους
εκπαιδευτικούς είναι αναγκαία και αποβαίνει, σίγουρα, σε όφελος των εφήβων.
Μέσα στα σύγχρονα αστικά κοινωνικά συστήματα είναι μυριάδες οι ευκαιρίες για
νέους και νέες να κάνουν γνωριμίες, να κάνουν φιλίες, να "ερωτευθούν"
αληθινά ή τουλάχιστον έτσι να δικαιολογήσουν και τις πρώτες αθώες ερωτικές τους
επαφές.
Στον ψυχοκοινωνικό τομέα της ανάληψης
πρωτοβουλίας σε θέματα, έστω περιορισμένης σημασίας, αφήστε τους εφήβους σας να
αναλάβουν πρωτοβουλίες, να δράσουν σύμφωνα με τη δική τους βούληση και τη δική
τους κρίση.
Εάν η δραστηριότητά τους είναι επιτυχής
τότε παινέψτε το παιδί σας φυσικά με το μέτρο.
Εάν πάλι αποτύχει μην αρκεστείτε
στην πικρή επίπληξη ή την ακόμα πιο πικρή ειρωνεία! Προσέξτε, συχνά σε
συζητήσεις που είχα τις τελευταίες δεκαετίες με γονείς, συναδέλφους της Μέσης
Παιδείας και παιδιά ανακάλυπτα ότι κάποιοι γονείς υποσυνείδητα και ακούσια
είχαν "το δικό τους μερτικό ευθύνης" στην αποτυχία των εφήβων τους
για να δικαιώσουν έτσι, «με ουσιαστικά στοιχεία» το σθεναρό κράτημα των
σχοινιών με τα οποία και "δεσμεύουν" το παιδί τους.
ΚΟΨΤΕ, σας παρακαλώ και σας προτρέπω
αγαπητοί μου γονείς, τα συμβολικά αυτά "σχοινιά" που συνόδευαν μέχρι
χθες την εξαρτημένη και ελεγχόμενη από εσάς παιδική τους ηλικία βοηθώντας
ταυτόχρονα τους εφήβους σας στη διαπίστωση και την αποδοχή της πραγματικότητας
ότι μαζί με την ανεξαρτησία συμπορεύονται η ευθύνη και η συνέπεια.
Μόνο με συνεχείς δοκιμές που απολήγουν
σίγουρα κάποιες σε αποτυχία και άλλες σε επιτυχία θα μπορέσουν οι έφηβοι να
μάθουν να αξιολογούν σωστά τις στρατηγικές τους να προχωρούν προσεκτικά και
συνετά παίρνοντας τις πρώτες γεύσεις από τα προβλήματα, τις απαιτήσεις, τις
απογοητεύσεις και μαζί τις επιτυχίες που τους επιφυλάσσει η ζωή που ξετυλίγεται
μπροστά τους με μεγάλη ταχύτητα.
Γονείς και συνάδελφοι εκπαιδευτικοί χρειάζεται
να σταθούμε στο πλευρό των εφήβων μας και να τους δείξουμε έμπρακτα ότι
κατανοούμε και συμμεριζόμαστε τον δυναμισμό της έντονης μεταλλαγής που τους
χαρακτηρίζει «στο κρίσιμο υπαρξιακό σταυροδρόμι της ζωής» καθώς πορεύονται μέρα με την ημέρα, χρόνο με τον χρόνο προς
την ενηλικίωση και την ωριμότητα.
4
τύποι εφήβων