ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ: H μετάσταση της Θεοτόκου ως νόημα Ελευθερίας

 

15ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ: Η Παναγιά της Μικράς Ασίας και του Πόντου

Του  KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΧΟΛΕΒΑ

Ήταν προπαραμονή της μεγάλης γιορτής της Παναγίας όταν έσπασε το μέτωπο. Στις 13 Αυγούστου του 1922, πριν από 100 χρόνια ακριβώς, τα στρατεύματα του Κεμάλ επιτέθηκαν σε δύο ελληνικές Μεραρχίες στον τομέα του Αφιόν Καραχισάρ και από τότε άρχισε η υποχώρηση. Έχοντας στραμμένη τη σκέψη μας στη Μικρά Ασία και στον Πόντο, λόγω και της εφετεινής επετείου, ας αφιερώσουμε ατό το κείμενο στον σεβασμό που είχαν και έχουν οι Μικρασιάτες και οι Πόντιοι Έλληνες προς την Παναγία.

Από τη Νίκαια της Μικρασιατικής Βιθυνίας προέρχεται, κατά την παράδοση, η εικόνα της Παναγίας Πορταΐτισσας, η οποία φυλάσσεται στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους και δέχεται πολυάριθμους προσκυνητές.

Από το όρος Μελά του Πόντου, κοντά στην Τραπεζούντα, έφεραν οι Πόντιοι την εικόνα της Παναγίας και την εναπέθεσαν στις πλαγιές του Βερμίου, στη Μακεδονία. Από τη φράση «στου Μελά»  δημιουργήθηκε η ονομασία Σουμελά. Στην Παναγία Σουμελά της Κεντρικής Μακεδονίας, λοιπόν, προσκυνούν κάθε Δεκαπενταύγουστο οι απόγονοι των Ποντίων προσφύγων, ενώ επί τόπου, εκεί στα μέρη της Τραπεζούντας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης τιμά την Παναγία, όταν τούτο είναι εφικτό.

Από τα Βουρλά της Μικρασιατικής παραλίας,  γενέτειρα του Γιώργου Σεφέρη, έφεραν μαζί τους κυνηγημένοι οι Έλληνες το 1922 την εικόνα της Παναγίας της Βουρλιώτισσας και σήμερα την φυλάσσει ο ομώνυμος ναός στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Από τη Μικρά Ασία προέρχεται και η εικόνα της Παναγίας Φανερωμένης, την οποία προσκυνούν  κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί στις 23 Αυγούστου (στην Απόδοση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου) στη Νέα Μηχανιώνα της Θεσσαλονίκης.

Σε πολλούς ναούς της Ελλάδος έγιναν αυτές τις ημέρες Παρακλήσεις μπροστά σε Προσφυγοπούλες Παναγίες, δηλαδή σε εικόνες της Παναγίας που μεταφέρθηκαν με κόπο και κινδύνους από τους πρόσφυγες του 1922.

«Παναγία μου, Παναγία μου»  ήταν η τελευταία ικεσία του Εθνοϊερομάρτυρος Κρητικού Αρχιμανδρίτη Ιακώβου Αρχαντζικάκη, τον οποίο οι Τούρκοι πετάλωσαν και σταύρωσαν στο προάστιο Βουτζά της Σμύρνης τον Αύγουστο του 1922. Κρυμμένοι και έντρομοι οι Έλληνες της περιοχής τον άκουγαν να επικαλείται την Παναγία λίγο πριν ξεψυχήσει.

Και για να μην ξεχνούμε...

 

15ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ: Παναγιά η Ελληνίδα

 

Γράφει ο Ηλίας Σ. Τζιώρας
Υπ. Διδάκτ. Ψηφιοποίησης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (Παν. Πελοποννήσου)


Τίποτα άλλο από γιορτές στο ελληνικό έθνος και άγιοι, αγίες με τα πιο απίθανα ονόματα. Άγιοι αναγνωρισμένοι από το επίσημο εορτολόγιο και άλλοι που λατρεύονται περισσότερο τοπικά. Μα πάνω από κάθε άγιο και αγία, λατρεύεται η Θεοτόκος, η μητέρα του Χριστού. Το όνομά της δίνει ο ελληνικός λαός στα κορίτσια του και στη συνείδησή του έχει παύσει να προέρχεται από άλλη φυλή.

Είναι η Παναγιά η Ελληνίδα που τον καθοδηγεί στα βήματά του και στις δύσκολες στιγμές της ζωής του. Αυτή που στάθηκε στο πλευρό του στις μάχες του έθνους, σε στιγμές τραγικές και σε ώρες χαράς και ευφροσύνης.

Στα ονόματα που της δίνει ο λαός βρίσκει ο καθένας αυτό που απηχεί στη δική του η ψυχή η Παναγία Παρθένος. Είναι ονόματα ποιητικά προερχόμενα από την εκκλησιαστική υμνογραφία. Κάποια άλλα συνδέονται με τα θαύματα της Παναγίας, με ιστορικά γεγονότα, με θρύλους. Θαυμαστά γεγονότα σε διάφορα σημεία της χώρας και παραδόσεις που θα τις έφθειρε ο χρόνος και θα τα εξαφάνιζε η λήθη, διασώθηκαν χάρη στο θυμίαμα της πίστης και το τοπικό όνομα της Παναγίας.

Από την εκκλησιαστική υμνογραφία έχουμε ονόματα της Παναγίας γεμάτα τρυφερότητα αλλά και δέος, γεμάτα ποίηση αλλά και συστολή. Η Παρθένος Μαρία είναι η Πανάχραντος, αλλά και η Γοργοεπήκοος, η Περίβλεπτος, η Πλατυτέρα των Ουρανών, η Οξεία Επίσκεψις, η Κυρία των Ουρανών, Ρόδον το Αμάραντον, η Φοβερά Προστασία, η Χώρα του Αχώρητου, η Χώρα των Ζώντων, η Παντάνασσα, η Παμμακάριστος, η Υπακοή, η Ηλιόκαλος, η Παραμυθία, η Παράκλησις και άλλα πολλά.

Ο λαός στη γλώσσα του, της δίνει όλα αυτά τα επίθετα και την βλέπει παντού και σε κάθε στιγμή. Επικαλείται την προστασία και την έννοια της, την επέμβαση και τη βοήθειά της. Την ΣΚΕΠΗ της, όπως σε αυτό το νανούρισμα που μας φτάνει από τα χρόνια του Ελληνικού Βυζαντίου.

«Κοιμήσου αστρί, κοιμήσου αυγή, κοιμήσου νιο φεγγάρι

Κοιμήσου που παράγγειλα στην Πόλη τα χρυσά σου,

στη Βενετιά τα ρούχα σου και τα διαμαντικά σου

Κοιμήσου, που σου ράβουνε το πάπλωμα στην Πόλη

και σου το τελειώνουνε σαράντα δυό μαστόροι..

…Κοιμήσου μεσ’ στην κούνια σου και στα παχιά πανιά σου

Η Παναγιά η Δέσποινα να είναι συντροφιά σου.»

Ο λαός που θέλει την Παναγία δίπλα στο παιδί του, από την ώρα που θα γεννηθεί δεν παύει να την βλέπει και παντού αλλού, σε όλη την πορεία της ζωής του. 

Για τους θαλασσινούς είναι η Θαλασσίτρα, η Ταξιδιάρα, η Ρευματοκρατούσα ή η Θαλασσομαχούσα στη Ζάκυνθο. Για όσους επικαλούνται την ευλογία της και την επέμβαση της είναι η Παρακαλέστρα, η Ελεημονούσα, η Γιάτρισσα, η αγιά Κυρά, η Παντοβασίλισσα, η Θεοσκέπαστη, η των Πάντων Χαρά.

Είναι ακόμη για τις μητέρες η Γαλατούσα, η Γαλατιανή, στη Ρόδο η Γλυκολαλούσα και στην Κύπρο η Χρυσογαλατούσα. Στην αλησμόνητη Καππαδοκία ήταν η Παναγία η Γαλατερή η προστάτιδα των μητέρων. Στις Σέρρες και τη Θεσσαλονίκη η Αγία Λεχούσα και έτσι καλύπτει κάθε φάσμα της μητρότητας.

Άπειρα άλλα επώνυμα της Θεοτόκου συνδέονται με τις παραστάσεις των ιερών εικόνων της ή με τον τρόπο που αυτές βρέθηκαν. Την συναντούμε ως Κρημνιώτισσα στη Σαμοθράκη, ως Κοσμοσώτειρα στις Φέρες του Έβρου, ως Βρεφοκρατούσα ή ως Τριχερούσα. Στα Κύθηρα είναι η Μυρτιδιώτισσα, αλλού η Οδηγήτρια και η Εικοσιφοίνισσα.

Την συναντάμε ως η Αθηνιώτισσα, ως Καστρινή, ως Φανερωμένη, ως Αρχαγγελιώτισσα ή ως Αναστενάρισσα. 

Η Παναγία η Σουμελά για τον Ποντιακό Ελληνισμό στέκει υπέρμαχος των αξιών μας και στην Ιερά Πάτμο και στην κατανυκτική Τήνο με συγκίνηση προσκυνούν τη Θεοτόκο χιλιάδες Έλληνες.

Δίπλα της, στο βυθό της κοιμάται τον αιώνιο ύπνο η «Έλλη» με τους ήρωες της που βυθίστηκε ανήμερα της Παναγιάς και ένωσε το Έθνος στο Έπος της Πίνδου που ακολούθησε. Συναντάμε την Παναγία Σπηλιανή στη Σάμο όπως και την Παναγία Σαραντασκαλιώτισσα, την Παναγία την Κρεμαστή στην Ηλεία.

Στις Παναγιές των νησιών, των πόλεων και των χωριών μας...

 

15ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ: Αυτά είναι τα 500 ονόματα της Παναγίας!

Ξεπερνούν τα πεντακόσια τα ονόματα που έχουν αποδώσει οι πιστοί στην Παναγία. Είναι η Γλυκοφιλούσα, η Ελεούσα, η Βρεφοκρατούσα, η Μεγαλομάτα, η Θρηνούσα, η Δεξιά ακόμα και του Χάρου, σε κάθε περίπτωση είναι η μεσίτρια και μητέρα όλων.

Ορισμένα από τα ονόματα της Παναγίας είναι βγαλμένα από ύμνους, κάποια από τον τόπο που βρίσκεται κάποιος Ναός ή Μοναστήρι κι άλλα εξαιτίας του τρόπου που η Θεοτόκος έχει αγιογραφηθεί.

«Η ονοματοδοσία γίνεται συνήθως ανάλογα με τον τόπο ή τον τρόπο που έχει γίνει η εικονογράφηση», λέει ο διδάκτωρ Θεολογίας Α. Καριώτογλου.

Μητέρα, προστάτιδα, τιμώμενη, ιερό πρόσωπο. Η Παναγία κατέχει πρωταρχική θέση στην τιμή και στον σεβασμό των χριστιανών σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Της έχουν αφιερώσει μεγαλοπρεπείς εκκλησίες και ταπεινά ξωκλήσια. Την αποκαλούν Θεοτόκο, αλλά της έχουν δώσει και πολυάριθμα προσωνύμια.

Σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, είτε νησιωτική είτε ηπειρωτική, απαντώνται εφευρετικά και παράξενα ονόματα της Παναγίας.

Ο διδάκτωρ Θεολογίας π. Αλέξανδρος Καριώτογλου, ο οποίος διδάσκει ως επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, δίνει την επιστημονική διάσταση για την πληθώρα των ονομάτων.

«Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι με τους οποίους εκφράζονται τα ονόματα της Παναγίας. Ανάλογα με τον τόπο ή ανάλογα με τον τρόπο που έχει γίνει η εικονογράφηση». Όπως συμπληρώνει ο κ. Καριώτογλου, «μπορεί να υπάρχει και ένας τρίτος τρόπος ονοματοδοσίας, ανάλογα με τη σχέση του Χριστού με την Παναγία».

Ο π. Αλέξανδρος επισημαίνει συγκεκριμένα: «Εκτός από την Παναγία τηΓλυκοφιλούσα, που ο Χριστός αγγίζει το μάγουλο της μητέρας του, σε όλες τις άλλες παραστάσεις υπάρχει μια σχετική απόσταση, η οποία συμβολίζει την ισορροπημένη σχέση που πρέπει να έχει η μητέρα με το παιδί».

Μπορεί, βέβαια, η Θεομήτωρ να έχει εκατοντάδες χαρακτηρισμούς, όμως σε κάθε ναό, μέσα στο ιερό, υπάρχει πάντα η Παναγία η Πλατυτέρα των Ουρανών, όπου «απεικονίζεται με τα χέρια ανοιχτά και στη μέση της βρίσκεται η μορφή του Χριστού», σημειώνει ο π. Αλέξανδρος.

Από τις πιο γνωστές Παναγίες, που πήραν το όνομά τους ανάλογα με τη γεωγραφική θέση ή την τοποθεσία που βρίσκονται οι αντίστοιχες εκκλησίες, είναι οι εξής: η Παναγία η Κανάλα στην Κύθνο, η Παναγία Σουμελά, η Παναγία η Λιμνιά στη Λίμνη Ευβοίας, ηΠαναγία Κύκκου στην Κύπρο, η Παναγία η Ιεροσολυμίτισσα, η Παναγία η Αγιασώτισσαστην Αγιάσο και η Παναγία η Φοδελιώτισσα στο Φόδελε του Ηρακλείου Κρήτης.

Υπάρχουν, όμως, και άλλοι χαρακτηρισμοί που προσδιορίζουν το σημείο όπου βρίσκεται χτισμένος ο ναός, όπως: Παναγία Σπηλιανή, που βρίσκεται στο Πυθαγόρειο Σάμου αλλά και στη Νίσυρο, Παναγία Γκρεμιώτισσα που βρίσκεται στην Ιο, ΠαναγίαΣαραντασκαλιώτισσα στον Μαραθόκαμπο Σάμου, Παναγία Θαλασσινή στην Ανδρο, που είναι χτισμένη σε βράχο μέσα στη θάλασσα, Παναγία η Κρεμαστή στην Ηλεία όπου η Μονή κρέμεται από έναν βράχο.

Τα προσωνύμια της Παναγίας, όμως, της αποδίδονται και ανάλογα με τον τρόπο που είναι ζωγραφισμένη η εικόνα της.

Όπως υπενθυμίζει ο π. Αλέξανδρος, η Παναγία αποκαλείται και Γλυκοφιλούσα, Ελεούσα, Βρεφοκρατούσα, Μεγαλομάτα, Θρηνούσα, Δεξιά ακόμα και Τριχερούσα.

Η απεικόνιση της Παναγίας με τρία χέρια αποδίδεται στην εξής ιστορία: «Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός κρατώντας το κομμένο δεξί του χέρι, το οποίο του κόπηκε από τους εικονομάχους, παρακάλεσε την Παναγία να μη μείνει ανάπηρος. Χάρη σε θαύμα της Παναγίας συγκολλήθηκε το άκρο και εκείνος της αφιέρωσε ασημένιο ανάθημα σε σχήμα χεριού. Η θέση του στη συγκεκριμένη εικόνα το κάνει να φαίνεται σαν ένα τρίτο χέρι της Παναγίας».

Ακόμη μία εκδοχή για την απόδοση ενός προσωνυμίου στη Θεοτόκο είναι ο συσχετισμός της με γεγονότα ή φυσικά φαινόμενα.

Μια πολύ γνωστή Παναγία είναι η Φιδούσα (ή κατ’ άλλους Φιδιώτισσα) στην Κεφαλονιά.

Επίσης, στη Σάμο υπάρχει το μοναστήρι της Παναγίας της Βροντιανής, που ονομάστηκε έτσι γιατί στο υψόμετρο που βρίσκεται φυσάει δυνατός άνεμος ο οποίος βροντάει.

Η Θαλασσομαχούσα

Ακόμη, στη Ζάκυνθο, στη Μονή Στροφάδων, βρίσκεται η εικόνα της Παναγίας τηςΘαλασσομαχούσας. Σύμφωνα με την παράδοση, η εικόνα, που κάποτε εκλάπη, πάλεψε με τα κύματα και έφτασε στο Μοναστήρι χωρίς να καταστραφεί στη θάλασσα.

Σε άλλες περιπτώσεις η Παναγία ονομάζεται ανάλογα με την ημερομηνία που γιορτάζει. Ετσι, στη Σαντορίνη απαντάται η Παναγία η Τριτιανή που γιορτάζει την τρίτη ημέρα του Πάσχα και στη Σίφνο η Παναγία η Δεκαπεντούσα, που γιορτάζει το Δεκαπενταύγουστο.

«Η ύπαρξη αυτής της πλούσιας ονοματολογίας δεν σημαίνει απλώς μια συναισθηματική σχέση του λαού με την Παναγία, αλλά κυρίως το γεγονός ότι μέσα από αυτόν τον πλούτο των ονομάτων επισημαινόταν η σημασία του προσώπου για τη Σωτηρία του κόσμου: η Μαρία έγινε το σκεύος εκλογής για να γίνει ο Θεός άνθρωπος και να διασωθεί το ανθρώπινο γένος και ο κόσμος από τη φθορά του θανάτου. Άλλωστε, και η γιορτή της Κοίμησης αυτό ακριβώς συμβολίζει, την καταπάτηση του Θανάτου. Γι αυτό και τιμάται ως το Πάσχα του καλοκαιριού», καταλήγει ο κ. Καριώτογλου.

Πριν από μερικά χρόνια οι μαθητές του 3ου Γυμνάσιου Κερατσινίου, με επιβλέπουσα την καθηγήτρια τους κα Γαρεφαλάκη Μαρία προσπάθησαν να συγκεντρώσουν όσα το δυνατόν περισσότερα από τα ονόματα που έχει χαρίσει στην Παναγία η λαϊκή πίστη και παράδοση.

Το αποτέλεσμα είναι αν μη τι άλλο εντυπωσιακό.

1 Αγγελόκτιστος
2 Αγία Σκέπη
3 Αγιάσσου
4 Αγιοδεκτινή
5 Αγιοηλιώτισσα
6 Αγιολούσαινα
7 Αγίου όρους
8 Αγνή
9 Αγριδιώτισσα
10 Αγριλιώτισσα
11 Αειμακάριστος
12 Αειμεσιτεύουσα
13 Αθηνιώτισσα
14 Αιγύπτια
15 Αιματούσα
16 Αιμίαλου
17 Αιρκώτισσα
18 Ακαθή
19 Ακατάβλητος
20 Ακατάφλεκτη
21 Ακήραση
22 Ακρωτηριανή
23 Αλανιώτισσα
24 Αλεξανδριανή
25 Αλεξίου Κομνηνού
26 Αλεπινή
27 Αληθινή
28 Αλλοιώτισσα
29 Αλόχη
30 Αματίτση
31 Αμεμπτος
32 Αμετάθετος
33 Αμολιανή
34 Αμόλυντος
35 Αμπελακίων
36 Αμπελοκήπισσα
37 Αμωμη
38 Ανασσα
39 Αναφωνήτρια
40 Αντινίτισσα
41 Αντιφωνήτρια
42 Ανωμερίτισσα
43 Αξιον Εστί
44 Απείρανδρος
45 Απειρόγαμος
46 Απρόσιτος
47 Αρακιώτισσα
48 Αράπισσα
49 Αρβανίτισσα
50 Αρειας
51 Αρμενοκρατούσα
52 Αρσανά
53 Αρτάκης
54 Αρχαγγελιώτισσα
55 Αρχισπορίτισσα
56 Ασπραγγέλου
57 Ασπροβουνιώτισσα
58 Ασπροπαναγιά
59 Ασύγκριτη
60 Αυγουστιανή
61 Αφέντρικα
62 Αφθορος
63 Αφροδίτισσα
64 Αχειροποίητος
65 Αχραντος
66 Αψιδιώτισσα
67 Βαλουκλιώτισσα
68 Βανιώτισσα
69 Βαραγγιώτισσα
70 Βαρδιανιώτισσα
71 Βαρκού
72 Βασίλισσα
73 Βασιληγενέτειρα
74 Βατοπεδινή
75 Βατούσαινα
76 Βελανιδιά
77 Βελεστίνου
78 Βελλά
79 Βεργουπουλιανή
80 Βηματάρισσα
81 Βιγλιώτισσα
82 Βιδιανή
83 Βιργιωμένη
84 Βλασαρού
85 Βλαχέρνα
86 Βλέπουσα .
87 Βλυχιόρικα
88 Βοήθεια
89 Βορεινή
90 Βούλιστα
91 Βουναρκώτισσα
92 Βουνογιάτρισσα
93 Βουνού
94 Βουρνιώτισσα
95 Βράχου
96 Βρεσθενίτισσα
97 Βρεφοκομούσα
98 Βρεφοκρατούσα
99 Βρεφουργήσασα
100 Βρεχούσα
101 Βροντιανή
102 Βρόντου
103 Βροχής
104 Βρυσιανή
105 Γαλακτίνης
106 Γαλακτοτροφούσα
107 Γαλανή
108 Γαλανούσα
109 Γαλατιανή
110 Γαλατούσα
111 Γαλαχτοτροφία
112 Γαλαχτοφορούσα
113 Γαλουχιότισσα
114 Γενεσίου Θεοτόκου Σαβαθιανών
115 Γέννας
116 Γερόντισσα
117 Γεσθημανίτισσα
118 Γηνατού
119 Γηρομεριού
120 Γιαλούσα
121 Γιάτρισσα
122 Γκαβή
123 Γκιζιλκιζιώτισσα
124 Γκουβερνιώτισσα
125 Γλυκιώτισσα
126 Γλυκοκυματούσα
127 Γλυκοφιλούσα
128 Γλωσσά .
129 Γοιρδελάκη
130 Γοργόνα
131 Γοργοεπήκοος
132 Γουμένισσα
133 Γουμερά
134 Γουνιώτισσα
135 Γούντα
136 Γουρλομάτα
137 Γραφιώτισσα
138 Γρηγορίτσα
139 Γρηγορούσα
140 Γύψενη
141 Γωνιά
142 Δαδιού
143 Δαδιώτισσα
144 Δακρυρροούσα
145 Δαμάστα
146 Δέηση
147 Δεκαπεντούσα
148 Δένδρου
149 Δεξιοκρατούσα
150 Δεόμενη
151 Δερμάτα
152 Δέσποινα
153 Δημοκράνια
154 Διακονούσα
155 Διασώζουσα
156 Δικαιόκριτος
157 Δικαιότατη
158 Διότισσα
159 Δόβρα
160 Δομνιανίτισσας
161 Δοξάρισσα
162 Δουβέργαινα
163 Δακρύβρεχτος
164 Εγγυήτρια
165 Εκατονταπυλιανή
166 Εκκλησιάρχουσα
167 Εικονίστρια
168 Ελεημονήτρια
169 Ελαία
170 Ελαιοβρύτισσα
171 Ελειμονήτρια
172 Ελεοβρύτης
173 Ελέους
174 Ελεούσα
175 Ελευθερώτρια
176 Ελπιδοφόρα
177 Ελπϊς Πιστών
178 Ελωνα
179 Ενθρονη
180 Εξακουστή
181 Εξοχική
182 Επακούουσα
183 Επανωχωριανή
184 Επισκοπιανή
185 Επουράνιος
186 Επουράνιος Πύλη
187 Επταβηματούσα
188 Ερυπιανή
189 Εσφαγμένη
190 Ευαγγελίστρα
191 Ευρετή
192 Εύσπλαχνος
193 Ζαλακιώτισσα
194 Ζεραχιώτισσα
195 Ζεριχιώτισσα
196 Ζερμπτίτσης
197 Ζυλή
198 Ζωάρκεια
199 Ζωήρρυτος
200 Ζωηφόρος
201 Ζωοδότειρα
202 Ζωοδότρα
203 Ζωοδόχος
204 Ζωοπηγή
205 Ζωοπόρος
206 Ζωοτόκος
207 Ηγήτρια
208 Ηγουμένη
209 Ηδύπνους
210 Ηλιόκαλη
211 Ηλιοτόκος
212 θαλασσινή
213 Θαλασσίτρα
214 Θαλασσομάχισσα
215 θαλασσομαχούσα
216 Θαρεινή
217 Θεάλεχτη
218 Θεοδίδαχτη
219 Θεοδόξαστη
220 Θεόκλητη
221 Θεοκνήτωρ
222 Θεοκόσμητη
223 Θεόληπτος
224 Θεομάνα
225 Θεομητροπρεπεστέρα
226 Θεοσκέπαστη
227 Θεοτίμητη
228 Θεοτόκος
229 Θεουργία
230 Θεόφραστος
231 Θεόφρων
232 Θερμιανή
233 Θευαγέστατη
234 Θρηνούσα
235 Θρηνωδούσα
236 Θωμιανή
237 Ίαμα
238 Ίαση
239 Ιερόβλαστος
240 Ιερομύτης
241 Ιεροσολυμιτική
242 Ιεροσολυμίτισσα
243 Ιλαρώτατη
244 Ιμερόεσσα
245 Ισηγορία
246 Καγιά
247 Καθαριώτισσα
248 Καθαρών
249 Καθρέπτης
250 Κακαβιώτισσα

15ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΜΝΗΜΕΣ ΠΟΥ (ΔΕΝ) ΣΒΗΝΟΥΝ): Τά πανηγύρια τοῦ Δεκαπενταυγούστου

Γράφει ο Δημήτρης Καπράνος 

Θυμᾶμαι, ἀπό πιτσιρικάς, τά πανηγύρια τοῦ Δεκαπενταύγουστου. Μπορεῖ νά μήν πηγαίναμε τακτικά διακοπές, ἀλλά τόν Δεκαπενταύγουστο ὅλο καί σέ κάποια ἐκκλησιά τῆς Παναγίας θά βρισκόμασταν.

Κι ἐμεῖς, τά παιδιά, πού δέν πολυκαταλαβαίναμε ὅσα ἔλεγαν τά Εὐαγγέλια καί οἱ ψαλμοί, περιμέναμε τήν ὥρα πού θά βγοῦμε στήν πλατεῖα, μέ τούς πολύχρωμους πάγκους μέ τά παιγνίδια, γιά νά ἀρχίσουμε νά ζητᾶμε. «Πάρε μου αὐτό, μαμά». Κι ἐκείνη, πού εἶχε νά ἀποφασίσει γιά πέντε παιδιά, κοίταζε τόν πατέρα, ὁ ὁποῖος ἔδινε τό «πράσινο φῶς» ἤ ἔλεγε τό κλασικό «πᾶμε παρακάτω»…

Πάντα, ὅμως, φεύγαμε μέ «κάτι» ἀπό τό πανηγύρι. Πότε μέ ἕνα «μυλαράκι» (ἀπό τό «μύλος» καί ὄχι ἀπό τό «μῆλο»), ἕνα χειροποίητο μικρό «μύλο» πού γύριζε –καρφιτσωμένος σέ ἕνα λεπτό καλαμάκι– μέ τό φύσημα τοῦ ἀέρα, πότε μέ κάποιο τσίγκινο παιγνιδάκι –σπανίως μέ κάποιο κουρδιστό– ἀλλά, πάντα, μέ «γεμᾶτα τά χέρια»…

Τό πρῶτο πανηγύρι πού θυμᾶμαι, ὅμως, σάν νά εἶναι τώρα ἦταν στούς Φούρνους τῆς Ἰκαρίας, στά δώδεκά μου χρόνια. Ἡ μητέρα εἶχε φύγει γιά τήν Ἀγγλία μέ τόν μικρό μας ἀδελφό, ἐκεῖ πού σπούδαζαν ἡ ἀδελφή καί ὁ ἕνας ἐκ τῶν ἀδελφῶν· ὁ μεγάλος ἦταν στρατιώτης καί ἐγώ ἀκολούθησα τόν πατέρα, σέ ἕνα δεκαήμερο διακοπῶν. Στό Καρκινάγρι, τόν Ἀρμενιστή, τούς Φούρνους καί τόν Φάρο Πάππα, ὅπου μᾶς εἶχαν καλέσει ναυτικοί, πελάτες τοῦ ἰατροῦ πατέρα, ἀπό τόν Οἶκο τοῦ Ναύτου.

Στούς Φούρνους, λοιπόν, αἰσθάνθηκα γιά πρώτη φορά τίς δονήσεις ἑνός νησιώτικου δεκαπενταυγουστιάτικου πανηγυριοῦ! Τό γλέντι ἄρχισε ἀπό τό προαύλιο τῆς ἐκκλησίας. Τό μουσικό τρίο, βιολί, λαγοῦτο καί σαντοῦρι ἄρχισε νά παίζει βαδίζοντας πρό τό καφενεῖο τοῦ Φλυτζάνη, ὅπου εἶχαν στρωθεῖ τά τραπέζια, μέσα κι ἔξω ἀπό τό μαγαζί. Οἱ πιστοί, ἀκολουθούσαμε, μέχρι πού φτάσαμε, ὑπό τούς ἤχους μιᾶς σούστας, στόν χῶρο τῆς μυσταγωγίας. Οἱ μουσικοί κάθισαν σέ ἕνα μικρό πάλκο καί ἄρχισαν νά παίζουν. Σέ σχετικά μικρό διάστημα τό κέφι ἄρχισε νά ἀνάβει. Τά ψητά πήγαιναν κι ἔρχονταν, τό κρασί ἔρεε ἄφθονο καί ὁ χορός δέν ἄργησε. Μπάλος, σούστα, συρτά, καλαματιανά.  

Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση...

15ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ : Μια φορά κι έναν καιρό τέτοια μέρα

Από το Protagon Team

Από το Κίνημα στο Γουδί που οδήγησε στον Ελευθέριο Βενιζέλο, μέχρι τον τορπιλισμό του καταδρομικού «Έλλη» και από τα στρατεύματα του Αττίλα στην Αμμόχωστο μέχρι τη δημοσίευση των ονομάτων των θυμάτων της αεροπορικής τραγωδίας του «Ήλιος», ανατρέχουμε στα σημαντικά γεγονότα στην Ελλάδα και το εξωτερικό που συνέβησαν ανήμερα την γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. 

Ποιος είπε ότι δεν υπάρχουν «ειδήσεις» τον Δεκαπενταύγουστο;

1858 Μπαίνουν τα θεμέλια στο Βουλευτήριο, που σήμερα είναι γνωστό ως Παλαιά Βουλή στην οδ´ο Σταδίου. Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε από την βασίλισσα Αμαλία καθώς ο Όθων απουσίαζε στο εξωτερικό. Ο σχεδιασμός του κτιρίου είχε ανατεθεί στον αρχιτέκτονα Φραγκίσκο Μπουλανζέ και είχαν προβλεφθεί δύο αμφιθέατρα, ένα για τη Βουλή και ένα για τη Γερουσία

1909 Το Κίνημα στο Γουδί. Ξεκίνησε αρχικά με αιτήματα του «Στρατιωτικού Συνδέσμου» για καλυτέρευση των συνθηκών στο στρατό και εξελίχθηκε σε μεταρρυθμιστικό «προνουντσιαμέντο» για την εξυγίανση του κρατικού μηχανισμού. Οδήγησε στην άνοδο του Ελευθέριου Βενιζέλου στην πρωθυπουργία.

 1939 O «Μάγος του Οζ» με πρωταγωνίστρια την Τζούντι Γκάρλαντ, κάνει πρεμιέρα στο Grauman Chinese Theater στο Λος Άντζελες. Ενώ η ταινία θεωρήθηκε επιτυχία από τους κριτικούς, η Metro Goldwyn Mayer δεν είδε κανένα κέρδος, μέχρι το επαναλανσάρισμά της το 1949

1940 Οι Ιταλοί με το υποβρύχιο «Ντελφίνο» τορπιλίζουν το καταδρομικό «Έλλη» στην Τήνο. Από τις τρεις τορπίλες που εξαπέλυσαν η μία βρήκε το στόχο πλήττοντας το μηχανοστάσιο και τις δεξαμενές πετρελαίου του σκάφους. Εννέα μέλη του πληρώματος σκοτώθηκαν ενώ 24 τραυματίστηκαν.

 1945 Η Ιαπωνία παραδίδεται, η Κορέα απελευθερώνεται μετά από τρεισίμησι δεκαετίες ιαπωνικού ζυγού. Ακολουθεί ο διαχωρισμός της σε δύο κράτη, ένα δημοκρατικό στα νότια και ένα κομμουνιστικό στα βόρεια.

1961 Αρχίζουν να μπαίνουν τα τσιμεντένια κομμάτια του Τείχους του Βερολίνου. Δύο ημέρες πριν ανατολικογερμανοί στρατιώτες και πολιτοφύλακες είχαν τοποθετήσει συρματοπλέγματα για τον διαχωρισμό της πόλης έπειτα από απόφαση του ανατολικογερμανικού καθεστώτος να κλείσει τα σύνορα για τους δυτικούς τομείς του Βερολίνου.

1969 Αρχίζει τον Γούντστοκ με Τζόαν Μπαέζ, Ρίτσι Χέιβενς, Ραβί Σανκάρ και πολλούς ακόμα να εμφανίζονται την πρώτη ημέρα. Συνολικά περισσότερα από 400.000 άτομα παρακολούθησαν το μουσικό φεστιβάλ που αρχικά είχε προγραμματιστεί να διαρκέσει τρεις ημέρες και πήρε παράταση για άλλη μία.

1974 Τα στρατεύματα του «Αττίλα» μπαίνουν στην Αμμόχωστο. Μία ημέρα μετά καταλαμβάνεται από τα τουρκικά στρατεύματα και η Μόρφου, ενώ η κυβέρνηση Κληρίδη μεταφέρεται στη Λεμεσό από τη Λευκωσία για προληπτικούς λόγους. Μία ημέρα πριν, με το που ξεκίνησε ο «Αττίλας 2» στις 14 Αυγούστου, η οικουμενική κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή αποφασίζει την αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ σε αντίδραση για την εισβολή. 

15ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ και ΠΙΣΤΗ: Νεοταξίτες κατσαπλιάδες προσέξτε γιατί του χρόνου μπορεί να είστε εσείς στη φωτογραφία που κοροϊδεύετε σήμερα!

Γράφει ο Απόστολος Κρητικόπουλος

Διδάκτωρ Πληροφορικής

Δεκαπενταύγουστος και ήδη διάβασα κοροϊδευτικές αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από ποικίλους άθεους κατά των πιστών που εκπληρώνουν γονυπετείς το ιερό τάμα τους στη Τήνο, με δημοσιοποίηση χλευαστικών φωτογραφιών των προσκυνητών καθώς είναι γονατιστοί και υποφέρουν κάτω από τον καυτό αυγουστιάτικο ήλιο για να φτάσουν στον ναό.

Βλέπετε, δεν ταιριάζει με την αισθητική των υλιστών – ατομικιστών το να ταπεινώνεται ένας πιστός μέσω του πόνου σε δημόσια θέα.
 
Παρότι, βέβαια, δεν συμμετέχει κανένας άθεος στο συγκεκριμένο παραδοσιακό τελετουργικό της ανάβασης των σκαλιών προς τον Ναό της Μεγαλόχαρης με τα γόνατα. Είναι καθισμένοι όλοι τους αναπαυτικά στους καναπέδες των σαλονιών τους και δεν επιθυμούν να παρακολουθούν «τέτοιες εικόνες ντροπής» από την τηλεόρασή τους. Αναρωτιούνται δημόσια πόσο υπανάπτυκτοι είμαστε που τολμούν οι χριστιανοί σε αυτή τη χώρα να εκφράζουν έτσι την πίστη τους και αναθεματίζουν που δεν περάσαμε ως χώρα τον Ευρωπαϊ-κό Διαφωτισμό. 

Ο μανταμσουσουδισμός και η αλαζονεία των ελιτιστών σε όλο του το μεγαλείο.

Η συγκεκριμένη κατηγορία άθεων έχει χάσει κάθε επαφή με την πίστη και τον πόνο που μπορεί να οδηγήσει έναν χριστιανό σε τόσο έντονη πράξη αυτοταπείνωσης. Πιθανόν κιόλας να μην τους έχει τύχει ποτέ κάποια βαριά αναποδιά και όλα να πηγαίνουν πρίμα. Θεωρούν ότι η δημόσια λατρεία του Θεού ενέχει γελοιότητα, ασέβεια, υποκρισία, φαρισαϊσμό και ακρότητα. «Ακραίο» είναι κάτι που συναντούμε πολύ σπάνια, διαφορετικά είναι «σύνηθες».

Η εικόνα των προσκυνητών της Παναγίας είναι πάρα πολύ συνηθισμένη στα θεομητορικά προσκυνήματα σε όλο τον κόσμο και ιδίως στην Ευρώπη! Το γεγονός ότι δελτία ειδήσεων από τα συστημικά ΜΜΕ χλευάζουν το προσκύνημα καταδεικνύει το χαμηλό επίπεδο των καναλαρχών. Κανένα άλλο ΜΜΕ στην Ευρώπη δεν χλευάζει τους προσκυνητές της Θεομήτορος όπως γίνεται στην Ελλάδα.

Ενημερώνω τους «σοκαρισμένους» άθεους ότι οι περισσότεροι από τους προσκυνητές στην Τήνο είχαν την ασέβεια που είχατε και εσείς. Κάποτε είχαν την ατυχία να βυθιστούν τόσο πολύ στην απόγνωση εξαιτίας κάποιου τραγικού συμβάντος στη ζωή τους, που βρήκαν διέξοδο μέσω της ταπείνωσης και της υλοποίησης του τάματός τους.

Οπότε...

15ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ και ΠΙΣΤΗ: «Εάν έχεις πίστη, κόψε το σχοινί!..»

Γράφει ο Καθηγητής Γιώργος Πιπερόπουλος

     Ο 15Αύγουστος του 2020 είμαι βέβαιο ότι ΔΕΝ έχει προηγούμενο στην προσωπική ιστορία του καθένα και της καθεμιάς μας ως Έλληνες.

     Τα μέτρα που μας έχουν επιβληθεί από το 2010 μέχρι σήμερα ήταν πρωτόγνωρα και δυστυχώς αυτοί που μας Κυβέρνησαν μας έφτασαν μέχρι  εδώ αλλά δεν  φρόντισαν να μας δώσουν τις δεξιότητες που απαιτούνται  για να ανταπεξέλθουμε στις σκληρές δοκιμασίες.

     Και από τον Μάρτιο και μετά όσα μας επιβλήθηκαν εξαιτίας της πανδημίας του covid-19  και όσα πολλοί φοβούνται ότι θα ακολουθήσουν στην Πατρίδα μας και στην Υφήλιο επίσης ΔΕΝ είχαν προηγούμενο και φυσικά μας έχουν αποδιοργανώσει.

     Καιρός να θυμηθούμε, χωρίς βέβαια να γίνουμε μοιρολατρικά θρησκόληπτοι  το «βόηθα Παναγιά» και το  «έχει  ο  Θεός» των γονιών μας…

     Την πατρότητα του κειμένου που ακολουθεί δεν  την γνωρίζω, και συνεπώς δεν μπορώ να την παραθέσω αλλά ομολογώ ότι όταν τό βρήκα ως διεθνές δημοσίευμα με συγκίνησε το δραματικό μήνυμα που γλαφυρά μεταφέρει...

     Καθώς  γιορτάzουμε την Παναγιά μας στο ελληνικό 15Αύγουστο σκέφτηκα να αναρτήσω την ιστορία του ορειβάτη που έχασε τη ζωή του καθώς αποδείχτηκε ότι στη δύσκολη στιγμή επικαλέστηκε μεν τη βοήθειά Του Θεού αλλά του έλειπε η πίστη....

     Η ιστορία μιλάει για έναν ορειβάτη, που θέλησε να σκαρφαλώσει στο ψηλότερο βουνό. Ξεκίνησε την περιπέτεια του μετά από πολλά χρόνια προετοιμασίας. Όμως, επειδή ήθελε τη δόξα μόνο για τον εαυτό του αποφάσισε να σκαρφαλώσει το βουνό μόνος.

    

     Η νύχτα έπεσε βαριά και ο άνδρας δεν έβλεπε τίποτα, όλα ήταν μαύρα, μηδενική ορατότητα. Το φεγγάρι και τα άστρα είχαν καλυφθεί από σύννεφα. Καθώς ο άνδρας ανέβαινε και απείχε λίγα μόνο μέτρα από την κορυφή του βουνού, γλίστρησε και έπεσε στο κενό με μεγάλη ταχύτητα.

    

     Ο ορειβάτης πού το μόνο πού έβλεπε καθώς έπεφτε ήταν μαύρες κουκίδες, είχε την τρομερή αίσθηση της βαρύτητας να τον τραβά. Συνέχισε να πέφτει και σε εκείνες τις στιγμές του μεγάλου φόβου ήρθαν στο μυαλό του όλα τα καλά και τα άσχημα επεισόδια της ζωής του.

    

     Σκεφτόταν, τώρα, το πόσο κοντά στο θάνατο ήταν, όταν ξαφνικά ένιωσε το σκοινί πού ήταν δεμένο στη μέση του να τον τραβά δυνατά καθώς είχε φτάσει στο τέλος του. Το σώμα του ορειβάτη κρεμόταν πλέον στον αέρα. Μόνο το σχοινί τον κρατούσε ζωντανό. Εκείνη τη στιγμή της αμηχανίας και καμιάς άλλης επιλογής, φώναξε:

     

     Θεέ μου, βοήθησε με, είπε ατενίζοντας τον ουρανό!
     

     Μια βαθειά φωνή από τον ουρανό απάντησε:
     

     Τί θέλεις να κάνω;
     

     Σώσε με, Θεέ μου!
     

     Αληθινά, νομίζεις ότι μπορώ να σε σώσω, είπε η φωνή από ψηλά
     

     Βέβαια, πιστεύω ότι Εσύ μπορείς!
     

     «Εάν έχεις πίστη Κόψε το Σχοινί που έχεις δεμένο στη μέση σου».
     

***************************************************************************

     Στο σημείο αυτό σταμάτησα να διαβάζω και με απορία σκέφτηκα: «Θεέ μου, τι ζητάς από αυτόν τον άνθρωπο; Είναι δυνατόν να του ζητάς να κόψει το σκοινί, το μόνο πράγμα πού τον κρατάει δεμένο με τη ζωή;»

    

     Εγκατέλειψα γρήγορα αυτές τις σκέψεις και έβαλα τον εαυτό μου στη θέση του ορειβάτη.

     Αλήθεια, ΕΓΩ τί θα έκανα; Με ανάμεικτα συναισθήματα και σχεδόν με βεβαιότητα για την απάντηση μου, συνέχισα να διαβάζω:
    

     «Η ομάδα διάσωσης, την άλλη μέρα, ανακοίνωσε ότι ένας ορειβάτης βρέθηκε πεθαμένος, παγωμένος με το σώμα του δεμένο σε ένα σχοινί. Τα χέρια του κρατούσαν σφιχτά το τελικό κόμπο του σχοινιού ΜΟΝΟ 3 μέτρα πάνω από το έδαφος....».
     

     Εσύ και εγώ, πόσο κολλημένοι είμαστε στο σχοινί μας;

    

     Ποτέ μην αμφισβητούμε όσα είναι από το Θεό.

    

     Ποτέ δεν πρέπει να λέμε ότι μας  έχει ξεχάσει η μας έχει εγκαταλείψει.

    

     Ποτέ μη σκεφθούμε ότι...

15ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ: Σε ποια σημεία διαφέρουν η Ορθόδοξη και η Καθολική πίστη αναφορικά με την κοίμηση της Θεοτόκου;

Η Θεομητορική εορτή της Χριστιανοσύνης γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου με το Νέο Ημερολόγιο και στις 28 Αυγούστου με το Παλαιό.

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία ο εορτασμός της Κοίμησης της Θεοτόκου περιλαμβάνει κατά πρώτο λόγο το θάνατο και την ταφή της Παναγίας και κατά δεύτερο την ανάσταση και τη μετάστασή της στους ουρανούς.

Για την Κοίμηση της Θεοτόκου δεν υπάρχουν πληροφορίες από την Καινή Διαθήκη. Γι’ αυτήν μαθαίνουμε από τις διηγήσεις σημαντικών εκκλησιαστικών ανδρών, όπως των Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, Μόδεστου Ιεροσολύμων, Ανδρέα Κρήτης, Γερμανού Κωνσταντινουπόλεως, Ιωάννη Δαμασκηνού κ.ά., καθώς και από τα σχετικά τροπάρια της εκκλησιαστικής υμνολογίας.

Στα κείμενα αυτά διασώζεται η «αρχαία και αληθεστάτη» παράδοση της Εκκλησίας  γι’ αυτό το Θεομητορικό γεγονός.

Έτσι, λοιπόν, κατά την εκκλησιαστική παράδοση, η μητέρα του Ιησού Χριστού, Μαρία (η Θεοτόκος και Παναγία), πληροφορήθηκε τον επικείμενο θάνατό της από έναν άγγελο τρεις ημέρες προτού αυτός συμβεί και άρχισε να προετοιμάζεται κατάλληλα.
Προσεύχεται στο όρος των Ελαιών και δίνει τα υπάρχοντά της σε δύο γειτόνισσές της χήρες. Επειδή κατά την ημέρα της Κοίμησής της δεν ήταν όλοι οι Απόστολοι στα Ιεροσόλυμα, καθώς κήρυτταν «απανταχού γης», μια νεφέλη τους άρπαξε και τους έφερε κοντά της. Μοναδικός απών ο απόστολος Θωμάς.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου συνέβη στο σπίτι του Ευαγγελιστή Ιωάννη, στο οποίο διέμενε η μητέρα του Θεανθρώπου. Αφού της έκλεισαν τα μάτια, οι Απόστολοι μετέφεραν το νεκροκρέβατό της στον κήπο της Γεθσημανής, όπου και την έθαψαν.

Κατά τη μεταφορά του λειψάνου της, φανατικοί Ιουδαίοι αποπειράθηκαν να ανατρέψουν το νεκροκρέβατό της, αλλά τυφλώθηκαν. Μόνο ένας από αυτούς κατόρθωσε να το ακουμπήσει, αλλά μια αόρατη ρομφαία του έκοψε τα χέρια.

Μοναδικός απών από την κηδεία της υπήρξε, όπως προαναφέραμε, ο Απόστολος Θωμάς. Όταν μετά από τρεις ημέρες πήγε στον τάφο της, βρήκε μόνο τα εντάφια. Προφανώς, η Παναγία είχε αναστηθεί. Πάνω στον τάφο της χτίστηκε μεγαλοπρεπής ναός, που αποδίδεται στην Αγία Ελένη.

Μετά την καταστροφή του, ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Μαρκιανός (450-457) με τη δεύτερη σύζυγό του Πουλχερία έχτισαν ένα νέο ναό, που υπάρχει μέχρι σήμερα. Η Κοίμηση της Θεοτόκου εορταζόταν αρχικά στις 13 Αυγούστου και από το 460 στις 15 Αυγούστου.

Μεταξύ της Ορθόδοξης και της Καθολικής Εκκλησίας υπάρχει δογματική διαφορά σχετικά με την Κοίμηση της Θεοτόκου.
Η Καθολική Εκκλησία πιστεύει στο δόγμα της ενσώματης ανάληψης της Θεοτόκου (Assumptio Beatae Mariae Virginis), που οριστικοποιήθηκε με την αποστολική εγκύκλιο του Πάπα Πίου IB’ «Munificentissimus Deus» (1 Νοεμβρίου 1950).

Αντίθετα, η Ορθόδοξη Εκκλησία κάνει λόγο πρώτα για Κοίμηση της Θεοτόκου, δηλαδή πραγματικό θάνατο (χωρισμό ψυχής και σώματος) και στη συνέχεια για μετάσταση της Θεοτόκου, δηλαδή ανάσταση (ένωση ψυχής και σώματος) και ανάληψή της κοντά στον Υιόν της.

Κατά την εκκλησιαστική παράδοση...

ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Παναγία η προστάτιδα του Ελληνισμού

Toυ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΧΟΛΕΒΑ

Δεκαπενταύγουστος. Τιμούμε την Κο ίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Δοξάζουμε την Παναγιά μας, τη μεσίτριά μας προς τον φιλάνθρωπο Θεό.  

Από τους πρώτους αιώνες της Ελληνορθόδοξης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, της Ρωμανίας, το Γένος των Ελλήνων συνέδεσε τους αγώνες του για την ελευθερία με τις θαυματουργικές παρεμβάσεις της Υπερμάχου Στρατηγού.

 

Ηταν το 626, όταν η Παναγία έσωσε την Κωνσταντινούπολη από την επιδρομή των Αβάρων, κατά την απουσία του αυτοκράτορα Ηρακλείου. Τότε ακούστηκε για πρώτη φορά το πασίγνωστο κοντάκιον «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ», το οποίο ψάλλεται και στις ημέρες μας, μαζί με το υπέροχο ποίημα των Χαιρετισμών.
 

Επί Τουρκοκρατίας η Μεγάλη Ιδέα της απελευθερώσεως όλων των ελληνικών εδαφών συνδέθηκε με την τιμή προς την Παναγία: «Σώπασε, κυρά Δέσποινα, και μην πολυδακρύζεις. Πάλι με χρόνους με καιρούς, πάλι δικά σου θα 'ναι»! Ο δε φλογερός ιεροκήρυκας Ηλίας Μηνιάτης, γύρω στο 1700, παρακαλεί την Παναγία να απαλλάξει το Γένος των Ελλήνων από τον βαρύ οθωμανικό ζυγό.

 

Την ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, την 25η Μαρτίου 1821, όρισαν ως ημέρα του πανεθνικού ξεσηκωμού τα στελέχη της Φιλικής Εταιρείας, όπως μαρτυρούν τα απομνημονεύματα των αγωνιστών. Ηθελαν να συνδυάσουν την Παναγία με την ελευθερία, να καταδείξουν τους άρρηκτους δεσμούς της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού.

 

Στην Παναγία έκανε τάματα ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και της έχτιζε εκκλησάκια για να την ευχαριστήσει. 

Την εικόνα της Παναγίας Πλατυτέρας είχε πάντα μαζί του ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο ευλαβής πρώτος κυβερνήτης του ελεύθερου ελληνικού κράτους, και στη Μονή της Πλατυτέρας στην Κέρκυρα είναι θαμμένος. 

Οταν ο μεγάλος ποιητής μας Κωστής Παλαμάς ήθελε να αφυπνίσει το έθνος, μετά την πτώχευση του 1893 και τον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, έγραψε τη «Φλογέρα του βασιλιά», ένα επικό ποίημα με κεντρικό ήρωα τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Βασίλειο Β΄ (γνωστός ως Βουλγαροκτόνος). Εκεί υμνεί την Παναγία και θυμίζει ότι ο Βασίλειος κατέβηκε με όλο τον στρατό του μέχρι την Αθήνα για να ευχαριστήσει την Υπέρμαχο Στρατηγό στον Παρθενώνα, ο οποίος είχε μετατραπεί επί αιώνες σε Ορθόδοξο Ναό της Παναγίας της Αθηνιώτισσας.

 

Και ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης καταγράφει (Δοκιμές Α΄, σελ. 178) τα εξής: 

ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Ἐμεῖς τήν Παναγία τήν ἔχουμε Ἀρχιστράτηγο...

Της Λιάνας Κανέλλη 

(Ἀπό τό περιοδικό Ἄρδην τεῦχος 11, 1997)

 

 

Τό Ἅγιον Ὅρος, τήν τύχη τήν ἀγαθή εἶχα νά τό πρωταντικρίσω ἐγώ πετώντας μ' ἕνα «Μιράζ 2000» πάνω ἀπ' τόν Ἄθω πέρυσι τέτοιες μέρες. Ἦταν τό δῶρο τῶν φρουρῶν τοῦ Αἰγαίου, ὅπως ἔκτοτε ἀποκαλῶ τούς πιλότους τῆς πολεμικῆς μας ἀεροπορίας, γιά τή γιορτή τῶν ἀρχαγγέλων, τή δική τους, πρός μία δημοσιογράφο πού ἐπιμένει νά μετράει τίς ἀναχαιτίσεις τῶν ἀπέναντι κι ὄχι τίς παραβιάσεις τους.  

 

 

Λέγω «τύχη ἀγαθή» κι ἄς μέ ποῦν μελοδραματική, ὅσοι δέν ἔνιωσαν τό προνόμιο νά ἀεροζυγιάζονται μέ τά σύννεφα. Νά περιδιάβαιναν τίς κατοικίες τῶν ἀγγέλων. Νά βλέπουν μ' ὅλα τά κύτταρα τοῦ φθαρτοῦ σώματός τους, τήν προσευχή ὡς αὔρα χαρμολύπης νά ἐγκολπώνεται σκῆτες καί μοναστήρια, τίς κατοικίες τῶν ἐραστῶν μίας ταπεινότητας, πού ἀντέχει χίλια χρόνια τώρα νά ὑπερασπίζεται μέ πίστη κι ἀγάπη τούς πολλούς καί ἄπιστους.

 

 

Ὅταν διάβασα στίς ἐφημερίδες πώς δύο κοινοτικές κυρίες ἀξιωματοῦχοι βγῆκαν νά μᾶς ἐπιτιμήσουν πού ἐπιμένουμε στό Ἄβατόν του «Περιβολιοῦ τῆς Παναγιᾶς» μας, ἀνάμεσα σέ κάτι φληναφήματα περί ἰσότητας τῶν δύο φύλων, διακρίσεις κι ἄλλα τέτοια ἐκ τοῦ πονηροῦ, ὅταν τά ἔργα ἀπάδουν τῶν μεγαλοστομιῶν, στήν ἀρχή γέλασα. Ὕστερα δημοσιογραφικῶν πονηρεύτηκα, ἀνησύχησα, γιά νά ὀργιστῶ ἐντέλει ἀπό τό ἐνδεχόμενο νά πρέπει νά εἶμαι συνεχῶς σέ... ἁγιορείτικη ἐπιφυλακή.

 

 

Ἤθελα νά τίς ἔχω μπροστά μου μέ ἑλληνικό κρασί καί ψωμοτύρι, σέ ἅγιες νύχτες ἀνοιξιάτικες, νά μυρίζει ἁγιόκλημα καί θυμάρι, νά σκᾶνε μέσα στά ροῦχα τοῦ ὀρθολογισμοῦ τους καί νά τούς μιλάω ὧρες γιά τόν ἔρωτα τῆς ἐλευθερίας. Νά προσπαθῶ νά τούς πῶ πώς γιά μᾶς ἐδῶ, τούς ἐναπομείναντες καί τίς ἐναπομείνασες, ρωμιούς καί ρωμιές, ὁ ἔρωτας εἶναι πού ἔφερε τό Ἄβατόν του Ὅρους. Καί πώς στήν κλίμακα τῶν δικῶν μᾶς ἀξιῶν, ὅπου θά βρεῖς κομουνιστή νά κάνει τό σταυρό του καί παπά μέ τό ντουφέκι νά ὑπερασπίζεται τά ντουβάρια του καί ἐλεύθερους πολιορκημένους καί γυναῖκες νά χορεύουν κατά γκρεμοῦ καί μίαν Ἀνάσταση ἀκατανόητη, ἀφοῦ πεθαίνεις μέ τήν πίστη πώς ὁ θάνατος μέ θάνατο νικιέται.

 

 

Πῶς νά τούς πῶ ὅμως, πώς ἐμεῖς μαθημένοι νά πληρώνουμε περατατζίδικα στό Χάρο, μέ τραγούδια σάν τό «ἔβαλε ὁ θεός σημάδι παλικάρι στά Σφακιά κι ὁ πατέρας του στόν Ἅδη ἄκουσε μία ντουφέκια», ἔχουμε μία Παναγιά πού δέν εἶναι σάν τή Μαντόνα τους καί κηδεύει τό παιδί της μέ «Ὤ γλυκύ μου ἔαρ γλυκύτατόν μου τέκνον ποῦ ἔδυ σου τό κάλλος...». 

 

 

Τί νά τούς πῶ;  

 

 

Πῶς τό Ἄβατον τό σεβάστηκαν ἐπί τετρακόσια χρόνια οἱ μουσουλμάνοι κατακτητές μας; 

 

 

Πῶς, ὅποτε κατατρεγμένος, διωγμένος λαός, γυναικόπαιδα, ἔτρεξαν νά κρυφτοῦν στό Ἅγιον Ὅρος. Τό Ἄβατον ἤρθη, ὅπως μέ τήν Ἀγάπη καί γιά τήν Ἀγάπη αἴρεται ὡς καί ἡ ἐλευθέρια;

 

 

Θά μέ κοίταζαν ὡσάν κάτοικο ἄλλου πλανήτη ἄν τούς ἔλεγα πώς, ὅποιος προσπαθήσει νά παραβιάσει τό Ἄβατον θά βρεῖ σ' αὐτό τό τρίτο πόδι τῆς Χαλκιδικῆς ὡς ἄπαρτο ἀνάχωμα, πρῶτες καί καλύτερες τίς γυναῖκες αὐτοῦ του τόπου πού δέν μετρᾶνε τήν «ἐλευθερία» καί τά «δικαιώματά τους» μέ τό μέτρο πού κονταίνει τήν πίστη τῶν ἀνδρῶν τους. Πῶς δέν συλλογίζονται μέ τό μέτρο τῶν δῆθεν δημοκρατῶν πού καμώνονται τούς ὑπερασπιστές τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων καί ἀποδέχονται τήν ἀποικιοκρατική πολιτική, τά στρατηγικά συμφέροντα μέ χῶρες βαφτισμένες «χῶρες τοῦ τρίτου κόσμου» καί τό ἐμπάργκο στά παιδάκια τοῦ Ἰράκ, ὡς τό ἀπαραίτητο μέτρο συνετισμοῦ τῆς ἡγεσίας τους.

 

 

Ποιός θά τολμήσει καί κυρίως ποιά γυναίκα πολιτικός νά ἀντιπαρατεθεῖ σέ μία στάση ζωῆς ἑλληνίδας γυναίκας πού ἀκόμη κι ὅταν πονάει καί δέν καταλαβαίνει γιατί ὁ γιός τῆς ἀφιερώνεται στό Χριστό καί χάνεται στό «Περιβόλι τῆς Παναγιᾶς» τό μόνο πού δέ σκέφτεται εἶναι νά ἀντιπαρατεθεῖ στή βούληση τοῦ Ἄλλου, πατώντας ἐκεῖ ὅπου ἡ ἴδια δοξάζεται ὡς γυναίκα ὅσο πουθενά ἀλλοῦ.  

 

 

Εἶναι παράλογο, λοιπόν, τό Ἄβατον; Πόσο;  

 

 

Ἴσως. ὄχι τόσο γιά μᾶς ὅσο τό... πολιτισμένο γεγονός νά ὑπάρχουν κέντρα διασκέδασης στή Δύση ὅπου οἱ πορτιέρηδες ἀποφασίζουν ποιός μπαίνει μέσα καί ποιός ὄχι, μέ μόνο κριτήριο τήν ὄψη, τά ροῦχα καί τόν...ἀέρα κοσμικότητας πού ἀποπνέουν.  

 

 

Πῶς νά τό καταλάβει τό Ἄβατον αὐτή ἡ Δύση; 

 

 

Ποῦ ὅ,τι δέν κατανοεῖ, ὅπου ἀδυνατεῖ νά αἰσθανθεῖ τόν ὅποιο Ἄλλο μέ συγκατάβαση, ὅταν δέν μπορεῖ νά ἠθικολογήσει κατά τά καλά καί συμφέροντά της, ἐπεμβαίνει, κατακτᾶ, καταπιέζει, βιαίως «ἐκπολιτίζει», πλούσια σέ προσχήματα καί λογικοφανή τεχνάσματα, χρήματα καί ὄπλα, βέτο σέ διεθνεῖς ὀργανισμούς κι ἄλλα πολλά παρόμοια.

 

 

Ὅσο ἡ Κύπρος θά χωρίζεται ἀπό μία γραμμή αἵματος βαφτισμένη πράσινη γιά τίς δυτικές συμμαχικές ἀνάγκες. Ὅσο οἱ πλούσιοι δυτικοευρωπαῖοι θά ἀναζητοῦν σεξουαλικό τουρισμό ἀνήλικων στή Ἄπω Ἀνατολή ὡς ...διάλειμμα στίς μπίζνες. Ὅσο ἕνα κεφάλι κυανοκράνου θά βαραίνει ὅσο μία χιλιάδα ἀνώνυμοι νεκροί σέ μαύρη, ἄσπρη, κίτρινη, χώρα ἐπιρροῆς τους. αὐτοί οἱ ὑπερασπιστές δῆθεν, τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων καί τῆς ἰσότητας δῆθεν τῶν φύλων, οὔτε νά μιλοῦν ἐπιτρέπεται γιά τό Ἄβατόν του Ἄθω. Νισάφι πιά! 

 

 

Ἐκτός κι ἄν ἀληθεύουν οἱ πληροφορίες πώς τάχαμου ἡ Οὐνέσκο γιά νά πατήσει πόδι ἐκεῖ ὅπου της λένε πώς ὑπάρχουν θησαυροί, μέ σταυροψυχάρεια τερτίπια καί κατάλληλη διπλωματική ἐκμετάλλευση τῆς βαλκανικῆς πολυεθνικότητας τῶν μονῶν, μηχανεύεται νά θέσει ὑπό τήν προστασία τῆς τό Ἅγιον Ὅρος. 

 

 

Στόν τόπο μᾶς κάποιος πρέπει νά τούς πεῖ ὅλων αὐτῶν τῶν προστατῶν πώς...