ΠΡΟΣΩΠΑ - ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Γκορμπατσόφ: Ανεκπλήρωτοι στόχοι, αναπάντεχα επιτεύγματα

Γράφει ο καθηγητής Γιάννης Στεφανίδης 

Συγγραφέας του βιβλίου Ψυχρός Πόλεμος (εκδόσεις ΕΑΠ, 2021)

«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να ζούμε έτσι», ομολόγησε ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ στην αγαπημένη του σύζυγο Ραΐσα το βράδυ της 10ης Μαρτίου 1985.  

Την επομένη, το Πολιτικό Γραφείο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης τον εξέλεξε γενικό γραμματέα. Ως ένα είδος επικύρωσης των λεγομένων του διαδόχου τους, οι τρεις προκάτοχοι του Γκορμπατσόφ στο ανώτατο αξίωμα της ΕΣΣΔ τα είχαν διαδοχικά «τινάξει» μεταξύ 1982 και 1985.

Ο Γκορμπατσόφ, όπως και ο μέντοράς του πρώην αρχηγός της Κα Γκε Μπε και βραχύβιος γενικός γραμματέας του κόμματος, ο Γιούρι Αντρόποφ, είχαν οπωσδήποτε αντιληφθεί τα αδιέξοδα της τεράστιας χώρας τους και της ακόμα μεγαλύτερης σφαίρας επιρροής της.

Τα αδιέξοδα της ΕΣΣΔ οφείλονταν, αφενός, στις υπέρογκες δαπάνες για τη διατήρηση μιας κολοσσιαίας στρατιωτικής μηχανής και την υποστήριξη σειράς καθεστώτων σε χώρες-δορυφόρους και συμμάχους της Μόσχας· και αφετέρου, στην αδυναμία της κεντρικά σχεδιασμένης και ελεγχόμενης σοβιετικής οικονομίας να ανταγωνιστεί τις επιδόσεις των καπιταλιστικών χωρών.

Ξεκινώντας από αυτή τη διαπίστωση, ο Γκορμπατσόφ επιχείρησε να εισαγάγει σταδιακές μεταρρυθμίσεις, αφενός σε πολιτικό επίπεδο, ενισχύοντας τη διαφάνεια στη λειτουργία τού (ακόμα μονοκομματικού) πολιτικού συστήματος (γκλάσνοστ) και παρέχοντας κάποια κίνητρα για τη λειτουργία της οικονομίας με στοιχειώδη εφαρμογή των νόμων της αγοράς (περεστρόικα).

Το αποτέλεσμα ήταν η χαλάρωση της καταστολής και, ιδίως, η προσδοκία της πολιτικών ελευθερίας να οδηγήσουν σε αμφισβήτηση της μονοκρατορίας του ΚΚΣΕ προτού τα όποια, δειλά, βήματα στον οικονομικό τομέα αρχίσουν να αποδίδουν.

Την πολιτική αυθεντία του ΚΚΣΕ αμφισβήτησαν όχι μόνο φιλελεύθεροι ακτιβιστές και στοχαστές, όπως ο Αντρέι Ζαχάροφ. Την αμφισβήτησαν εθνικιστές, φιλελεύθεροι και μη, από τις «σοσιαλιστικές σοβιετικές δημοκρατίες» της μοσχοβίτικης αυτοκρατορίας· την αμφισβήτησαν και λαϊκιστές πολιτικοί, έτοιμοι να ξεκόψουν από το κομμουνιστικό παρελθόν τους, αποδεχόμενοι ακόμα και τη διάλυση της ΕΣΣΔ, όπως ο Μπόρις Γέλτσιν.

Σε αντίθεση με ό,τι ακόμα πιστεύουν οι νοσταλγοί του υπαρκτού σοσιαλισμού, ο Γκορμπατσόφ δεν είχε καμία πρόθεση να ξεφορτωθεί το σύστημα αυτό. Αντίθετα, είχε την ελπίδα ότι, με επιμέρους μεταρρυθμίσεις και ελάφρυνση των αυτοκρατορικών βαρών της ΕΣΣΔ, θα επιβίωνε ένα είδος σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο.

Το εγχείρημα αυτό απέτυχε. 

Οι Κινέζοι ηγέτες έβγαλαν γρήγορα τα συμπεράσματά τους και προχώρησαν σε αυτό που, προς το παρόν, μοιάζει η ρεαλιστικότερη επιλογή: Άνοιξαν τις πόρτες της χώρας στην οικονομία της αγοράς, αλλά τις κράτησαν κλειστές σε κάθε ιδέα πολιτικής φιλελευθεροποίησης.

Η ειρωνεία είναι ότι ο Γκορμπατσόφ...

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Πήγε χαμένο το Σχέδιο Μάρσαλ για την Ελλάδα?

Γράφει ο Γιάννης Στεφανίδης
Καθηγητής Διπλωματικής Ιστορίας στη Νομική του Α.Π.Θ.

Με αφορμή το προσδοκώμενο «πακέτο ανάκαμψης» από την Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν πυκνώσει στον δημόσιο λόγο οι αναφορές σε «πακέτα» του παρελθόντος, από το Σχέδιο Μάρσαλ μέχρι τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα και τα «Πακέτα Ντελόρ». Συχνά, μάλιστα, αφήνεται να εννοηθεί ότι τα χρήματα του Σχεδίου Μάρσαλ προς την Ελλάδα είχαν τύχη ανάλογη με εκείνη των ευρωπαϊκών πακέτων. Είναι όμως έτσι;

Η αμερικανική βοήθεια προς την Ελλάδα ξεκίνησε επί της ουσίας με το πρόγραμμα της UNRRA. Μεταξύ 1945 και 1947 η χώρα έλαβε περί τα $347 εκ. (εκ των οποίων τουλάχιστον τα ¾ από τις ΗΠΑ) σε βοήθεια για είδη πρώτης ανάγκης και υπηρεσίες. Ένα μέρος από αυτά, τα καρπώθηκαν επιτήδειοι, καλύφθηκαν όμως σε σημαντικό βαθμό οι επείγουσες ανάγκες ενός υποσιτισμένου και ρακένδυτου πληθυσμού.

Ακολούθησε το Δόγμα Τρούμαν, με βάση το οποίο η Ελλάδα έλαβε $146,5 εκ. σε οικονομική βοήθεια (και κάτι περισσότερο σε στρατιωτική – συνολικά $ 300 εκ.).

Το Σχέδιο Μάρσαλ ήρθε το επόμενο οικονομικό έτος και είχε ως στόχο την επιτάχυνση της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης των χωρών της δυτικής Ευρώπης, της Ελλάδας και της Τουρκίας.

Το Σχέδιο Μάρσαλ επρόκειτο να διαρκέσει τέσσερα χρόνια. Για την Ελλάδα, όμως, το πρόγραμμα παρατάθηκε για δύο επιπλέον χρόνια και μεταφράστηκε σε άλλα $865 εκ. – σε σύνολο $12,9 δισ., με συνέπεια, βάσει της αναλογίας πληθυσμού/βοήθειας, η χώρα να θεωρείται από τις πλέον ευνοημένες.
 

Η παράταση του Σχεδίου οφειλόταν στο γεγονός ότι η χώρα είχε χάσει δύο πολύτιμα χρόνια εξαιτίας του εμφυλίου πολέμου, στη διάρκεια του οποίου το έργο της ανασυγκρότησης αναπόφευκτα πέρασε σε δεύτερη μοίρα: Μόνο κατά το πρώτο έτος εφαρμογής του Σχεδίου, οι στρατιωτικές ανάγκες απορρόφησαν πέντε στα έξι δολάρια της βοήθειας.

Το αποτέλεσμα ήταν οι αρχικοί φιλόδοξοι στόχοι του Σχεδίου να αναθεωρηθούν επανειλημμένα προς τα κάτω. Σίγουρα δεν βοήθησε το γεγονός ότι, πάνω που η χώρα ετοιμαζόταν να ανασάνει από τον τερματισμό του εμφυλίου, ο Πόλεμος της Κορέας, η συνακόλουθη έξαρση του Ψυχρού Πολέμου αλλά και η εκτόξευση των διεθνών τιμών στρατηγικών αγαθών οδήγησαν σε εκ νέου «στρατιωτικοποίηση» μέρους του προγράμματος βοήθειας.

Και τι έμεινε από το «ελληνικό» Σχέδιο Μάρσαλ; 

Οπωσδήποτε βελτιώθηκαν οι υποδομές, ιδίως στις μεταφορές-επικοινωνίες (που εξυπηρετούσαν και στρατιωτικές ανάγκες).  

Η γεωργία παρέμεινε τομέας υψηλής προτεραιότητας και συμπληρώθηκε η προσπάθεια για την προαγωγή της δημόσιας υγείας στην ύπαιθρο που είχε ξεκινήσει επί UNRRA (εξάλειψη της ελονοσίας).

Τις σημαντικότερες περικοπές υπέστη ο βιομηχανικός τομέας. Έτσι, εγκαταλείφθηκαν η κατασκευή υψικαμίνου και μονάδας ελάσεως χάλυβα, διυλιστηρίου πετρελαίου ή μονάδων παραγωγής αλουμινίου και μαγνησίου – «βαριά» σχέδια-σύμβολα του πνεύματος της οικονομικής ορθοδοξίας της εποχής. Ενισχύθηκε, όμως, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με ένα θερμοηλεκτρικό εργοστάσιο (Αλιβέρι) και δύο υδροηλεκτρικούς σταθμούς.

Δυστυχώς, δεν προχώρησε και η εναλλακτική πρόταση του διαπρεπέστερου των ελλήνων οικονομολόγων, του Κυριάκου Βαρβαρέσου, για ένα μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης προσαρμοσμένο στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας (με έμφαση σε ποιοτικότερη αγροτική παραγωγή, μεταποίηση ειδών ευρείας κατανάλωσης και παροχή υπηρεσιών με διεθνή ζήτηση).
 

Ο διακηρυγμένος στόχος του Σχεδίου Μάρσαλ ήταν να καταστήσει την Ελλάδα οικονομικά βιώσιμη. Όπως είναι γνωστό, αυτός ο στόχος δεν επιτεύχθηκε.  

Αναφέρθηκαν ήδη οι λόγοι που απέρρεαν από τη διεθνή και εσωτερική συγκυρία.  

Υπήρχαν και οι δομικοί παράγοντες που αφορούσαν το ελληνικό κράτος, και τους οποίους είχαν επισημάνει τόσο οι Αμερικανοί (Έκθεση Πόρτερ, 1947) όσο ο Βαρβαρέσος (1952).

Τα μέτρα που προτάθηκαν αφορούσαν την απελευθέρωση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά, την πάταξη της φοροδιαφυγής, τη δημιουργία νομοθετικού πλαισίου για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων, τη νομισματική σταθεροποίηση, αλλά και την εξυγίανση της δημόσιας διοίκησης με στόχο τη συγκρότηση ενός μικρότερου και αποτελεσματικότερου κρατικού μηχανισμού (σας θυμίζει κάτι;).

Οι ελληνικές κυβερνήσεις, οι οποίες μέχρι τον Νοέμβριο του 1952 ήταν ασταθείς και βραχύβιες, έπραξαν αρκετά κάτω από τη στενή επιτήρηση της Αμερικανικής Οικονομικής Αποστολής – αυτή ήταν και μια χτυπητή διαφορά ανάμεσα στο Σχέδιο Μάρσαλ και τα ευρωπαϊκά «πακέτα», συμπεριλαμβανομένων των τριών μνημονίων: Επειδή υπήρχαν σοβαρές αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα και την ακεραιότητα του ελληνικού κρατικού μηχανισμού – από υπουργό μέχρι κλητήρα – οι Αμερικανοί εγκατέστησαν δικούς τους ανθρώπους στα υπουργεία και σε καίριες δημόσιες υπηρεσίες.

Αμερικανοί, λοιπόν, ανέλαβαν να επιβλέψουν επιτόπου τη διαχείριση των πόρων που η κυβέρνησή τους παρείχε στην Ελλάδα.  

Υιοθέτησαν επίσης ένα άλλο ευφυές μέτρο: Καθώς τα δολάρια της βοήθειας πήγαιναν κυρίως σε εισαγωγές και δημόσια ελλείμματα, η Ουάσιγκτον υποχρέωσε την Αθήνα να καταθέτει σε ειδικό κλειστό λογαριασμό το ισόποσο σε δραχμές (counterpart fund), που δεσμευόταν, καταρχήν, για παραγωγικές επενδύσεις.

Συνοψίζοντας, αν το Σχέδιο Μάρσαλ απέδωσε λιγότερο από το αναμενόμενο, αυτό δεν οφείλεται στη σπατάλη των πόρων του δια ίδιον όφελος, αλλά σε...

ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ: Παιχνίδια μνήμης και λήθης

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Του Γιάννη Στεφανίδη

Διδάσκει Διπλωματική Ιστορία στη Νομική του Α.Π.Θ.

Η «επίσημη» ή «δημόσια» Ιστορία, αυτή που [ανα]παράγεται με αφορμή επετείους για να εκπληρώνει στόχους που μπορεί να θέτει η Πολιτεία (καλλιέργεια εθνικής συνείδησης και τόνωση του εθνικού φρονήματος) ή ένα πολιτικό κόμμα (τόνωση κομματικού φρονήματος και επηρεασμός της κρίσης των ψηφοφόρων), αποτελεί ένα «παιχνίδι» της μνήμης και της λήθης:

Προβάλλει ορισμένες όψεις του παρελθόντος και, την ίδια στιγμή, αποσιωπά άλλες, ιδίως αυτές που θυμίζουν τους διχασμούς του έθνους. 

 Τα «Δεκεμβριανά» δεν αποτελούν εξαίρεση.

Η σύγκρουση που συγκλόνισε την Αθήνα μεταξύ της 4ης Δεκεμβρίου του 1944 και της 11ης Ιανουαρίου 1945 αποτέλεσε σταθμό στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι, το διάστημα εκείνο, κρίθηκε όχι μόνο το εσωτερικό καθεστώς αλλά και ο εξωτερικός προσανατολισμός της χώρας για τις δεκαετίες που ακολούθησαν.

Για τρεις, περίπου δεκαετίες, το μετεμφυλιακό κράτος μνημόνευε την επέτειο τόσο ως ημέρα μνήμης για τα θύματα της νικήτριας παράταξης του εμφυλίου όσο και ως ευκαιρία για να στηλιτευθεί ο «αντεθνικός» χαρακτήρας των αντιπάλων της. 

Εδώ και τέσσερις, σχεδόν, δεκαετίες, το κράτος της μεταπολίτευσης αγνοεί την επέτειο και απομένει στην ποικιλόμορφη Αριστερά να τιμά τους δικούς της νεκρούς και να πενθεί για την ήττα του εαμικού κινήματος.

Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι ο πολύς κόσμος μάλλον αγνοεί τα Δεκεμβριανά και την ιστορική σημασία τους.  

Οι ίδιες αυτές έρευνες επιβεβαιώνουν ότι, μέσα στη γενική άγνοια, τείνει να επικρατεί η σκοπιά των ηττημένων.

Στην Ελλάδα έχουμε την τάση να αποδίδουμε τα δεινά μας στον «ξένο παράγοντα».  

Στην περίπτωση των Δεκεμβριανών, η Αριστερά μέμφεται τους Άγγλους, οι οποίοι επενέβησαν και ματαίωσαν την επικράτηση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου, και, μέσω αυτού, του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας.

Το «ορθόδοξο» ΚΚΕ επιλέγει να αποσιωπά τον ρόλο του Στάλιν, ο οποίος στις 9 Οκτωβρίου, στη Μόσχα, συμφώνησε με τον Τσώρτσιλ να σεβαστεί τη βρετανική πρωτοκαθεδρία στην Ελλάδα με αντάλλαγμα να αφεθεί απερίσπαστος σε χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, τις οποίες ήδη «απελευθέρωνε» ο Κόκκινος Στρατός.

Αντίθετα, το ΚΚΕ και η υπόλοιπη Αριστερά φροντίζουν να παρουσιάζουν τη σύγκρουση του «Δεκέμβρη» ως μια αναμέτρηση μεταξύ των «λαϊκών δυνάμεων» του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και των Άγγλων με την προσθήκη κάποιων κυβερνητικών δυνάμεων ή/και «δωσιλόγων».

Η μανιχαϊστική αυτή εικόνα παραγνωρίζει το γεγονός ότι, κατά το κρίσιμο διάστημα από τις 4 έως τις 16 Δεκεμβρίου, η μάχη της Αθήνας διεξήχθη μεταξύ Ελλήνων.  

Έλληνες, ιδίως η 3η Ορεινή Ταξιαρχία, με πολεμικές περγαμηνές στο πλευρό των Συμμάχων, καθώς και το Σύνταγμα Χωροφυλακής αντιστάθηκαν με επιτυχία στις επιθέσεις του ΕΛΑΣ, προτού επέμβουν μαζικά οι βρετανικές δυνάμεις που μεταφέρονταν από το μέτωπο της Ιταλίας.

Η Αριστερά βολεύεται στον μύθο ότι η επίθεση του ΕΛΑΣ εναντίον κυβερνητικών θέσεων στην Αθήνα στις 4 Δεκεμβρίου ήρθε ως απάντηση στα αιματηρά γεγονότα της προηγούμενης μέρας, όταν συγκέντρωση του ΕΑΜ/ΚΚΕ στην Πλατεία Συντάγματος δέχτηκε πυρά από άνδρες των σωμάτων ασφαλείας, με αποτέλεσμα τον θάνατο διαδηλωτών.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η ηγεσία του ΚΚΕ, παρά τις όποιες αναστολές και διχογνωμίες μελών της, είχε τεθεί σε τροχιά σύγκρουσης με την κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου, με αφορμή τα αλληλένδετα ζητήματα του αφοπλισμού των ανταρτικών σωμάτων και της σύνθεσης του νέου εθνικού στρατού.

Ως σταθμοί προς τη ρήξη αναφέρονται η σύσκεψη του Πολιτικού Γραφείου στο Αρεταίειο Νοσοκομείο (27 Νοεμβρίου), η αθέτηση της Συμφωνίας της Καζέρτας με την ανασύσταση της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΛΑΣ (1/2 Δεκεμβρίου) και η παραίτηση των υπουργών του ΚΚΕ (2 Δεκεμβρίου) – όλα πριν από τη «μοιραία» 3η Δεκεμβρίου.

Η Αριστερά επίσης στέκεται αμήχανα στο ζήτημα των στόχων της επιχείρησης του ΕΛΑΣ στην Αθήνα. Το εγχείρημα έχει περιγραφεί με διάφορους τρόπους, από «συνέχεια της αντιστασιακής πάλης του λαού» έως «ένοπλη διαμαρτυρία» για τη στάση του Παπανδρέου και των βρετανών υποστηρικτών του.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, φαίνεται πως η ηγεσία του ΚΚΕ έθεσε ως άμεσο στόχο την εξουδετέρωση όλων των ελληνικών δυνάμεων που έμεναν πιστές στη (νόμιμη) κυβέρνηση Παπανδρέου, προκειμένου στη συνέχεια να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος και να εξασφαλίσει τη μερίδα του λέοντος στη σύνθεση νέας κυβέρνησης αλλά και νέου στρατού. Απαραίτητη προϋπόθεση ήταν η ταχεία επικράτηση του ΕΛΑΣ στην πρωτεύουσα, προτού καταφθάσουν σοβαρές βρετανικές δυνάμεις.

Η αντίσταση των φιλοκυβερνητικών δυνάμεων ματαίωσε τον άμεσο στόχο του ΚΚΕ, τον στρατιωτικό έλεγχο της Αθήνας αλλά και της ηπειρωτικής Ελλάδας.  

Η επέμβαση των Βρετανών και η ήττα του ΕΛΑΣ στην Αθήνα ματαίωσε και τον απώτερο στόχο του ΚΚΕ: την κατάληψη της εξουσίας σε εύθετο χρόνο και, μάλιστα, με τη ανοχή των Βρετανών (και τις ευλογίες του Στάλιν).

Κι εδώ ερχόμαστε στη βολική φαντασίωση της «ανανεωτικής» Αριστεράς που «ανορθόδοξα» κυβέρνησε μεταξύ 2015-19: πως αν επικρατούσε το ΕΑΜ/ΚΚΕ τον Δεκέμβρη, η πορεία της Ελλάδας θα ήταν διαφορετική (διάβαζε: πιο δημοκρατική) από εκείνη των «Λαϊκών Δημοκρατιών» της Ανατολικής Ευρώπης του Ψυχρού Πολέμου.

Πρόκειται για...

ΣΥΡΙΖΟΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΙΚΟ: «Γέλα Παλιάτσο!»

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Γράφει ο  Μάνος Στεφανίδης 

Αναπληρωτής καθηγητής του ΕΚΠΑ

Το γέλιο ή, καλύτερα, το χαμόγελο του Αλέξη είναι το πιο σημαντικό πολιτικό του επιχείρημα. Τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Αν δεν με πιστεύετε, ρωτήστε και τον Παππά που είναι, τρόπον τινά, ο σκηνοθέτης- καθοδηγητής του χαμόγελου του παιδιού. Παρντόν, του Τσίπρα ήθελα να πω. 

Όμως το πράγμα, το να χασκογελάει δηλαδή όλη η κυβέρνηση με κάθε ευκαιρία, έχει δημιουργήσει σχολή και δεν είναι αυτή η ιστορία καθόλου για γέλια.

Αντιθέτως, είναι τρομερό. Οι άνθρωποι αυτοί φαίνονται εξαιρετικά ικανοποιημένοι με τα κατορθώματά τους. Για το λόγο αυτό γελάνε παντού και σε κάθε ευκαιρία. Γελάνε στη Βουλή, γελάνε στα τηλεοπτικά πάνελ, γελάνε εμπρός και πίσω από τις κάμερες. Γελάνε ξεδιάντροπα, γελάνε αθώα, υπομειδιούν, χαμογελάνε αυτάρεσκα. Άλλοτε μιμούνται το αμήχανο χαμόγελο του αρχηγού που είναι λίρα εκατό από πλευράς επικοινωνιακής επιτυχίας, δηλαδή ακολουθούν το υπ’ αριθμόν ένα ατού  του Αλέξη, το ανθυπομειδίαμα – το άλλο είναι η μη γραβάτα – κι άλλοτε αντιγράφουν τα χάχανα του Κατρούγκαλου ή το σατανικό γελάκι του Σταθάκη. Κανένας τρόμος ιστορίας, καμιά βαθύτερη συνείδηση των αδιεξόδων που αντιμετωπίζει ο τόπος, της παρακμής στην οποίαν έχουν οδηγήσει τη χώρα, τη κοινωνία.

Χαρακτηριστικά αναφέρω πως ο σύντροφος Μαδούρο εμφανίζεται πάντα κατηφής. Για την κυβέρνηση όμως και τους μεγαλοσχήμονες του Σύριζα φαίνεται πως η ευτυχία τους είναι αδιαπραγμάτευτη εφόσον ο πρώτος και τελευταίος στόχος τους, το απόλυτο στοίχημα έχει επιτευχθεί. Και είναι βέβαια η εξουσία. Το γεγονός αυτό, η κατάκτηση, η νομή και η διατήρηση της εξουσίας, το ότι μπαινοβγαίνουν στα μεγάλα σαλόνια της Ευρώπης και της Αμερικής, το ότι μιλάμε στο τηλέφωνο με τον Ομπάμα και τον Πούτιν, με την Μέρκελ και τον Ολάντ είναι η ασύγκριτη επιτυχία, όλα τα άλλα έρχονται δεύτερα, δεν έχουν σχεδόν καμία σημασία.

Για το λόγο αυτό οι άνθρωποι αυτοί...

ΤΣΑΡΛΑΤΑΝΟΣΥΡΙΖΙΣΤΑΝ: O πανεπιστημιακός κ. Μάνος Στεφανίδης κρεμάει στα μανταλάκια την Δρ Περιστέρα και την αφήνει να στεγνώσει από τον αριστερό τυφώνα της εθνοκτόνου "πρώτης φοράς αριστερά"...

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ

Ανοικτη επιστολή-ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ που απευθύνει ο πανεπιστημιακός κ. Μάνος Στεφανίδης, προς τη σύζυγο του πρωθυπουργού, κ. Μπέτυ Μπαζιάνα.

“Αγαπητή μου κυρία, αγαπητή συνάδελφέ μου, πλέον, και αγαπητή παλιά συντρόφισσα,

Σου γράφω αυτά τα δυο φιλικά λόγια και ως γονέας και ως πολίτης. 

Κατ´ αρχάς καλή χρονιά και επιτυχίες στα νέα σου ακαδημαϊκά σου καθήκοντα. Σε καμάρωσα από την τηλεόραση να σε ξεναγούν στο αμφιθέατρο που θα διδάξεις οι επικεφαλής του Πανεπιστημίου Στερέας Ελλάδας. Αντιλαμβάνομαι τη χαρά και την περηφάνειά σου όπως επίσης αντιλαμβάνομαι την πικρία και τον θυμό χιλιάδων άλλων νέων ανθρώπων με τα δικά σου αλλά και με πολύ περισσότερα προσόντα οι οποίοι δεν “χώρεσαν” στο πρόσφατο νόμο που σε προβίβασε από δασκάλα της πληροφορικής στο δημοτικό σε διδάσκουσα στο πανεπιστήμιο.  

Δεν είναι πάντως τυχαίο ότι οι πάντες μιλούν, κακόπιστα αν θέλεις, για νόμο “Μπαζιάνα” εφόσον περισσεύουν και η καχυποψία, και ο φόβος για τις πράξεις ή τις παραλείψεις της “Πρώτης Φοράς Αριστερά”.  

Και ποιος θα τους ψέξει γι’ αυτό μετά από τόσες παλινωδίες, ακυρώσεις, χαριστικούς συμψηφισμούς προς ημετέρους, νεποτισμό, κλπ.; 

Πως μπορείς να πείσεις όλον αυτόν τον θυμωμένο και αποκλεισμένο κόσμο, ότι οι ακαδημαϊκοί εκλογείς σου δεν επηρεάστηκαν από την τόσο στενή σου σχέση με την εξουσία; 

Γιατί περί αυτού πρόκειται.

Επαναλαμβάνω εδώ την άποψη που έχω διατυπώσει και παλιότερα. Ήταν πριν ένα χρόνο περίπου όταν προσπάθησα να ξεναγήσω και εσένα και τον Αλέξη και τον συνεχώς δύσθυμο υπουργό πολιτισμού στην έκθεση “Κόκκινο” στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Φαινόσουν τότε ευτυχής πλάι στον πρωθυπουργό σύζυγο σου λες και όλα τα οράματα της γενιάς μου αλλά και της γενιάς σου ήταν η εξουσία σας ως αυτοσκοπός. Η εξουσία απογυμνωμένη από οποιαδήποτε ηθική ή αισθητική. Χωρίς ζωοποιά σύμβολα σαν εκείνα που προσπάθησε να οικειοποιηθεί χτες ο πρωθυπουργός στη Καισαριανή. 


Το πλοίο, αγαπητή Μπέτυ, που λέγεται Ελλάς βυθίζεται αργά, βασανιστικά. Μέσα σε λίγα, μόλις, χρόνια ξαναγυρίσαμε στις εξευτελιστικές συνθήκες εξάρτησης και πολιτικής πατρωνίας που ίσχυαν ήδη από το 1830 και την δημιουργία του “πρότυπου βασιλείου” (κατά την αείμνηστη Ελένη Σκοπετέα). Ό τι κατακτήθηκε στους δυο αιώνες ελεύθερου βίου, χάθηκε στην εποχή μιας από παλιά προαναγγελθείσης κρίσης. Κι αυτό είναι κάτι που θα βαρύνει τις επόμενες γενιές. Να γιατί σας κατηγορώ. Γιατί δεν έχετε συνείδηση Ιστορίας.

Αγαπητή Μπέτυ δεν υπάρχει αρκετή υποκρισία σε όλα αυτά;  

Όλοι σας μοιάζει να υποδύεστε τραγικούς ρόλους με μάσκες όμως κωμωδίας. 

Το λέω ευθέως. Η θέση σου ως συζύγου του πρωθυπουργού είναι απείρως σπουδαιότερη με απείρως πιο ουσιαστικά καθήκοντα από οποιαδήποτε ακαδημαϊκή τήβεννο. Είναι μια θέση πολιτική είτε θέλεις είτε όχι, πολύ υψηλών προδιαγραφών. Η κάθε σου επιλογή, κάθε σου κίνηση, αποκτά τεράστια συμβολική υπεραξία έξω στη κοινωνία. Και βέβαια υπόκειται σε ανελέητη κριτική. Πρόκειται για την ίδια κριτική που κι εμείς ασκούσαμε στους έχοντες και κατέχοντες, κατηγορώντας τους για μικροαστισμό, φαρισαϊσμό και Life style. Και να τώρα που κι εμείς -εσείς δηλαδή- διακηρύσσετε μεν την ισότητα της δημόσιας εκπαίδευσης αλλά στέλνετε όλοι, με προεξάρχοντα τον Φίλη, τα παιδιά σας σε ακριβά ιδιωτικά. 

Γουστάρετε τα ακαδημαϊκά οφίκια αλλά συγχρόνως αποκλείετε τα πανεπιστήμια από την αξιολόγησή, τον ανταγωνισμό, την αριστεία, καταδικάζοντάς τα σε παρακμή. 

Αντιλαμβάνομαι πόσο περήφανος ο σύζυγός σου με τις ακαδημαϊκές σου δάφνες. Αυτές όμως δεν ισοφαρίζουν το δικό του χειροπιαστό έλλειμμα παιδείας. Εκτός κι αν όλα εξαντλούνται στην επικοινωνιακή εκμετάλλευσή και στη δημιουργία εντυπώσεων, στο φαίνεσθαι και όχι στο είναι. (Χωρίς να μπερδέψουμε αυτή τη φορά τη σχέση του Χέγκελ με τον Ένγκελς)!

Περίμενα άρα από σένα προς χάριν ενός υψηλού συμβολισμού να αποστείς των προσωπικών σου φιλοδοξιών τιθέμενη αλληλέγγυα προς όλους αυτούς που διαθέτουν τις φιλοδοξίες αλλά όχι και τα μέσα. 

Θα έχεις όλο τον χρόνο να τις εκπληρώσεις μετά αποδεικνύοντας ότι πραγματικά τις αξίζεις. 

Με απογοήτευσες, λοιπόν, όπως με απογοήτευσε πολλάκις και ο σύντροφος σου (και … σύντροφος του Πολλάκη).  

Θυμάσαι, άραγε...

Πως διάβολο λένε το μεγάλο γιο του Καντάφι;

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Του Μάνου Στεφανίδη

(Eπ. καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών)

"Η κατασκευή της λαϊκής συναίνεσης είναι δομικό χαρακτηριστικό της δημοκρατίας αμερικανικού τύπου."

Γουόλτερ Λίπμαν (1889-1974)

Όπου σταδιακά, καθώς προεγράφη, ο Γιώργος Παπανδρέου ξαναγίνεται Γιωργάκης ακολουθώντας τη μοίρα του προκατόχου του και πολιτικού του alter ego (από τα παιδικά παίγνια lego) Κωστάκη. Κι όπου πριν αλέκτορα φωνήσαι όλοι αυτοί οι γελοίοι υμνητές της πρωθυπουργικής υπεροχής είναι υποχρεωμένοι πάλι να ξανακαταπιούν την μελίρρυτη, με το αζημίωτο, γλώσσα τους.

Βέβαια ο ΓΑΠ είναι ό,τι ανέκαθεν ήταν: ένας φοβικός αντικοινωνικός άνθρωπος περιορισμένων ικανοτήτων με προφανή την αδυναμία να πάρει έγκαιρα τις αναγκαίες αποφάσεις και με κατάδηλη εκφραστική-επικοινωνιακή υστέρηση. Στο μυαλό του Γιωργάκη τα προβλήματα είναι μπερδεμένα σαν το γόρδιο δεσμό, αποκτούν τις διαστάσεις ενός μεταφυσικού κακού και έχουν ως κολλητική ουσία την πατροπαράδοτη αλαζονεία των Παπανδρέου. Οι συνεργάτες του Γιωργάκη γνωρίζουν πολύ καλά ότι ο Πρωθυπουργός συσκέπτεται μεν και μάλιστα με νευρωτικό, αγχωμένο τρόπο αλλά δεν αποφασίζει. Παράλληλα ακούει ευλαβικά και αμίλητος τις στρατιές των συμβούλων του αλλά δεν πραγματοποιεί καμία εισήγησή τους. 

Αυτό είναι το modus operandi του. Να συσκέπτεται αλλά να μην αποφασίζει, να αποφασίζει αλλά να μην εκτελεί, να εκτελεί αλλά να μετανιώνει και να ανακαλεί. Επίσης είναι χαρακτηριστικό ότι ο ΓΑΠ εμπιστεύεται-όσο εμπιστεύεται- το πολύ στενό του πολίτ μπιρό, δύο-τρεις ανθρώπους του άμεσου προσωπικού του περιβάλλοντος, τους δύο αδελφούς του ενώ περιφρονεί βαθύτατα το κοινοβουλευτικό ΠΑΣΟΚ αλλά και όλους τους συνεργάτες του πατέρα του. 

Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι ο Γιωργάκης τρέφει σχεδόν υπερβατική πίστη στον αμερικανικό παράγοντα με τρόπο ώστε να καθίσταται συνειδητά ή ασυνείδητα πειθήνιο όργανό του. Έτσι με περισσή αθωότητα ο Παπανδρέου ο Γ΄ εφαρμόζει πολιτικές που αντιστρατεύονται τα ευρωπαϊκά συμφέροντα ενώ για τα λεγόμενα «εθνικά θέματα» κυριαρχεί μαύρο σκοτάδι δηλαδή οι «χειρισμοί» του Δρούτσα.  Είναι τέλος χαρακτηριστικό πως οι εξ απορρήτων του Πρωθυπουργού είναι νεαροί τεχνοκράτες χωρίς κοινοβουλευτική ή διοικητική πείρα, μαθητευόμενοι μάγοι δηλαδή που οφείλουν την αιφνίδια, κατακόρυφη άνοδό τους στην ανασφάλεια του ηγεμόνα τους. Σκεφτείτε: ο πιο ικανός υπουργός της κυβέρνησης Παπανδρέου είναι και ο πιο αποτυχημένος: ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου. Ένας άνθρωπος που θα διέπρεπε αν συνέχιζε να είναι κυβερνητικός εκπρόσωπος-ένα είδος Ρουσόπουλου του ΠΑΣΟΚ- αλλά ως τσάρος της οικονομίας ήταν προδιαγεγραμμένο πως θα τα θαλασσώσει. Βλέπετε, έχουν και οι επικοινωνιακές τακτικές τα όριά τους. Εκτός κι αν μερικοί ακόμα νομίζουν πως ικανός πολιτικός είναι αυτός που “γράφει” πιο ωραία από τον Πρετεντέρη και δεν τρέμει εμπρός στην Τρέμη.

Ο Παπανδρέου έγινε πρωθυπουργός από ένα πείσμα. Επειδή έτσι έπρεπε. Επειδή γι’ αυτό τον προετοίμαζε η μαμά του. Και γιατί βεβαίως ο Ελληνικός λαός είναι βαθιά συντηρητικός με ναΐφ πολιτικά ανακλαστικά.  

Στην Ελλάδα ανέκαθεν λάτρευαν βασιλιάδες, δικτάτορες, εθνάρχες, αρχηγούς πάσης φύσεως, θεόσταλτους ηγέτες που θα πραγμάτωναν τα πεπρωμένα της φυλής. Κάποτε-κάποτε μεγέθη σαν του Βενιζέλου ή του Καραμανλή του πρεσβύτερου, κάποτε-κάποτε σαν του... Καρατζαφέρη. 

Εν πάση περιπτώσει ο Γιωργάκης εξελέγη ψευδόμενος, παρέλαβε την εξουσία μέσα σε υπνωτικό πανικό, διαλάλησε urbi et orbi την άθλια κατάστασή μας και μετά απορούσε γιατί μας εκμεταλλεύονται οι αισχροκερδείς αγορές. Κατέστησε τη χώρα πειραματόζωο της ευρύτερης, ευρωπαϊκής κρίσης, εξιλαστήριο θύμα του χρηματοπιστωτικού Λεβιάθαν και βέβαια δεν είχε ούτε το σθένος ούτε την ψυχραιμία να διαπραγματευτεί εξαντλητικά, να λειτουργήσει πολιτικά, να συμπεριφερθεί ως πρωθυπουργός κι όχι ως εκ των προτέρων ηττημένος. Χωρίς μάλιστα να δώσει μάχη.

Αντί της μάχης ο ΓΑΠ και ο Παπακωνσταντίνου έδωσαν πολλούς «νικηφόρους» επικοινωνιακούς πολέμους. Παιδιά από οικογένεια, με άψογα αγγλικά και καλούς τρόπους ήταν βούτυρο στο ψωμί για πεπαλαιωμένες καραβάνες όπως ο Στρος Καν, ο Τρισέ, ο Σόρος ή η Μέρκελ. Ηγετίσκοι χωρίς πολιτικό παράστημα, κοσμοπολίτες του συρμού χωρίς τρόμο ιστορίας ή συνείδηση του βαθύτερου εθνικού χρέους ανίκανοι είτε να εμπνεύσουν είτε να εμπνευστούν χρησιμοποιούν τους θεσμούς κατά το δοκούν, κοινοβουλευτικοί δικτατορίσκοι απεχθάνονται τα δημοψηφίσματα ακόμη για θέματα τέτοιας τρομακτικής σημασίας όπως το μνημόνιο, πειθαναγκάζουν την κομματική τους αγέλη να συμφωνεί-όπως εξάλλου και τα κρατικοδίαιτα συνδικάτα-ενώ συμφωνούν στο πόσο εμπνευσμένα ασκεί τα καθήκοντά του ο ανύπαρκτος, Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Και βέβαια, αποτυγχάνουν σε όλες τους τις προβλέψεις. 

Απ΄ την άλλη, τα συνταγματικά πραξικοπήματα εναλλάσσονται καταιγιστικά εφόσον η εξουσία είναι βαθύτατα αντιδημοκρατική αλλά ουδείς καταγγέλλει το συνταγματικό έλλειμμα στο οποίο βρίσκεται η χώρα. Το χρεοκοπημένο πολιτικό δυναμικό βολεύεται, βλέπετε απ’ αυτήν την αδιέξοδη κατάσταση. Κερδίζει χρόνο, σβήνει τα ίχνη της προδοσίας και του διαγουμίσματος, περιμένει την αλληλεγγύη των άλλων πολιτικών δυνάμεων στην ΕΕ. Μια ολόκληρη επικράτεια μετριοτήτων, εντός και εκτός και μια Ευρωπαϊκή Ένωση που πρέπει να κοιτάξει την ιδρυτική της χάρτα από την αρχή. 

Ένα πάντως είναι βέβαιο: οι άνθρωποι αυτοί είναι αναπόσπαστο κομμάτι της κρίσης και άρα δεν μπορεί να καταστούν σημαιοφόροι της υπέρβασής της. Μ’ άλλα λόγια ο πανικός της κυβέρνησης συνεχίζεται αλλά και ο διαγκωνισμός των κομματικών φατριών για την επόμενη μέρα. Παρά τις καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις, όλα είναι ανοιχτά, όλα παίζονται. Και μάλιστα εν ου παικτοίς...

Υ.Γ. Με εντυπωσιάζει πως τα ελληνικά ΜΜΕ αποσιωπούν πώς το περίφημο ΙΣΤΑΜΕ χρηματοδοτείται από το ίδρυμα Καντάφι. Είναι αλήθεια ή όχι; Πώς είπαμε ότι λέγεται ο πρωτότοκος γιός του δοκιμαζόμενου σοσιαλιστή ηγέτη;