Γνώση της αγοράς...

Tης Διονυσιας Βοριδη

Απίστευτη, αληθινή και ενδεικτική των αξιών της εποχής η αποκάλυψη των κυριακάτικων Τάιμς του Λονδίνου. Στη Βρετανία -γράφουν- ανθεί βιομηχανία «δοκιμίων και εργασιών» για όλα τα στάδια της εκπαίδευσης και για κάθε βαλάντιο. Μια εργασία για μεταπτυχιακό τίτλο κοστίζει 15.000 στερλίνες, ένα δοκίμιο έξι χιλιάδων λέξεων, που θα βαθμολογηθεί με άριστα, κοστίζει 1.440 στερλίνες, ενώ ένα υποδεέστερο που θα πάρει «λίαν καλώς» μπορεί να αγοραστεί με μόλις 720 στερλίνες. Μάλιστα, η εταιρεία που τις πωλεί εγγυάται τον βαθμό που θα πάρει η αγορασμένη εργασία, αλλιώς ο «πελάτης» παίρνει τα χρήματά του πίσω.

Και βέβαια υπόσχεται ότι οι πανεπιστημιακές αρχές δεν θα αντιληφθούν ότι το αγορασμένο προϊόν είναι… αγορασμένο. Τα τελευταία χρόνια, τα πανεπιστήμια χρησιμοποιούν ειδικό λογισμικό για να εξασφαλίσουν ότι οι μελέτες των φοιτητών δεν είναι απλές αντιγραφές από το Διαδίκτυο.

Παλιότερα είχαμε ακούσει και στην Ελλάδα για «αγοραστά πτυχία» και διπλώματα «μαϊμού», για διατριβές που αποτελούν προϊόν της πνευματικής εργασίας άλλου από αυτόν που τις υπογράφει.

Η ακμή της βιομηχανίας πνευματικής εργασίας για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης αποδεικνύει ότι ζούμε σε έναν κόσμο που δεν έχει σημασία τόσο τι είσαι πραγματικά, αν δηλαδή, ένας μαθητής είναι έξυπνος, επιμελής, συστηματικός. Σημασία έχει τι φαίνεσαι πως είσαι. Αν έχεις πάρει 18 τότε αυτομάτως είσαι όλα τα προηγούμενα. Είσαι ό,τι φαίνεσαι.

Ισως η βιομηχανία εργασιών να είναι το αποτέλεσμα της τόσο μεγάλης ανταγωνιστικότητας στον εκπαιδευτικό και αργότερα στον επαγγελματικό χώρο. Το σχολείο και το πανεπιστήμιο, κάθε μελέτη και εργασία δεν αποτελεί ένα στάδιο στη διαδικασία απόκτησης γνώσης, δεν είναι βήματα, κρίκοι στην αλυσίδα που ίσως μας οδηγήσει σε μία επιτυχημένη σταδιοδρομία. Αποτελούν αυτοσκοπό.

Στις ΗΠΑ αναφέρουν συχνά οι ειδικοί ότι η πανεπιστημιακή / επαγγελματική επιτυχία ξεκινά με την επιλογή ενός καλού και ανταγωνιστικού προνηπιακού σταθμού. Και βέβαια αυτός ο υπέρ πάντων ανταγωνισμός δεν μπορεί να προάγει παρά τέτοιες λύσεις. Ταυτόχρονα η απαξία της προσπάθειας, του κόπου σε συνδυασμό με την αγιοποίηση της αγοραστικής ικανότητας -εφόσον πληρώνω αγοράζω τα πάντα, αγοράζω όχι βέβαια παιδεία αλλά πτυχία- οδηγεί ακριβώς στη δημιουργία βιομηχανιών πνευματικής εργασίας.

Εχουμε, μάλλον, ξεχάσει ότι η παιδεία και η καλλιέργεια είναι κάτι που μας βελτιώνει, είναι κάτι που μακροπρόθεσμα θα μας προσφέρει ευχαρίστηση. Κυρίως η κοινωνία μας έχει ξεχάσει ότι κανείς δεν μπορεί να κοροϊδεύει και να ξεγελά διαρκώς τους πάντες. Κάποια στιγμή ο φυγόπονος απατεωνίσκος θα γίνει αντιληπτός.

Αλλά το πιο ανησυχητικό είναι ότι η Νέμεση πολλές φορές κοιμάται και γιατροί, μηχανικοί κ.ο.κ. με αγοραστά πτυχία κρατούν τη ζωή μας και την περιουσία μας στα ανεπαρκή τους χέρια, ενώ εμείς κοιμόμαστε τον ύπνο του Δικαίου.

Σωτήρια κοινή λογική

Tης Διονυσιας Βοριδη

«Mην πιάνεις, παιδί μου, κουβέντα με αγνώστους». Αυτή είναι η συνηθέστερη ίσως συμβουλή που δίνουν οι μητέρες, κατά κύριο λόγο, στα κορίτσια τους, ευελπιστώντας ότι έτσι τα προστατεύουν από κινδύνους που δεν θα θέλουν ούτε να βάλουν με το νου.

Η σημερινή τεχνολογία της κοινωνικοποίησης έχει μειώσει –τουλάχιστον αυτή η εντύπωση δίνεται– σημαντικά τον αριθμό των «αγνώστων». Chatrooms και ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης μας κάνουν να πιστεύουμε ότι ακόμα και σε αυτήν την εποχή της «απομόνωσης», που κάνουμε μήνες να μιλήσουμε με φίλους και γνωστούς, έχουμε αποκτήσει ανά τον κόσμο γνωριμίες.

«Μα πώς είναι άγνωστος κάποιος με τον οποίο μιλάω… ή καλύτερα γράφω, επί ώρες, κάθε βράδυ στη μία ή την άλλη ιστοσελίδα», διερωτώνται πολλοί.

Πριν από μερικές ημέρες, μία ακόμη ενδιαφέρουσα υπόθεση συγκλόνισε την κάθε άλλο παρά ανθρωποφοβική βρετανική κοινωνία.

Ο Πίτερ Τσάπμαν, κατά συρροήν βιαστής, καταδικάστηκε σε 35ετή κάθειρξη για τον βιασμό και φόνο μιας 17χρονης την οποία γνώρισε μέσω Facebook. Ο 33 ετών Τσάπμαν εμφανιζόταν ως 18χρονος, αθλητικός τύπος, καλός μαθητής, με πολλά ενδιαφέροντα και φίλους. Για να πείθει, μάλιστα, είχε αναρτήσει στη σελίδα του –ως δικές του, βέβαια– φωτογραφίες ενός γεροδεμένου όμορφου άνδρα. Η κοπέλα, αναφέρει ο βρετανικός Τύπος υπέρβαρο, μοναχικό άτομο, δεν μπορούσε να πιστέψει στην καλή της τύχη όταν αυτός ο δήθεν νεαρός ενδιαφέρθηκε για την ύπαρξή της. Επειτα από πολλές διαδικτυακές συζητήσεις, το ραντεβού κλείστηκε. Μόνο που ο νεαρός είπε ότι θα έστελνε τον «πατέρα του» να πάρει με το αυτοκίνητο τη φίλη του και να τη μεταφέρει στο σημείο της συνάντησης έτσι ώστε να μην παραξενευτεί το κορίτσι με την εμφάνιση του τόσο μεγαλύτερου άνδρα. Λίγες ώρες αφού έκλεισε η πόρτα του αυτοκινήτου, η νεαρή γυναίκα εκείτετο νεκρή, πεταμένη σε χωράφι.

Οι δικλίδες ασφαλείας της βρετανικής κοινωνίας, η επιτήρηση όσων διαπράττουν σεξουαλικά εγκλήματα, η τήρηση ειδικών αρχείων προφανώς δεν λειτούργησαν, καθώς, όπως προκύπτει, οι αρχές δεν είχαν ιδέα ούτε πού ήταν ούτε τι «παιχνίδια» έπαιζε ο Τσάπμαν επί χρόνια. Πόσο φταίει, όμως, η τεχνολογία;

Σίγουρα η ανθρώπινη «ψευδο-επαφή» μέσω αυτών των ιστοσελίδων έχει διευκολυνθεί τα τελευταία χρόνια. Η έλλειψη ακόμα και οπτικής επαφής βοηθάει στην παραπλάνηση και οι πιο ευκολόπιστοι, ίσως και οι πιο απελπισμένοι, πέφτουν με την ευκολία στο πρώτο δόκανο. Αρκεί αυτό για να δαιμονοποιήσει τα νέα μέσα; Μάλλον όχι. Θα ήταν προτιμότερο αντί να ρίχνουμε την ανοησία μας στους σύγχρονους καιρούς, να θυμόμαστε τι έλεγαν οι μητέρες του παρελθόντος. Γιατί μπορεί η ανθρώπινη επαφή να περνάει, σε κάποιο μέτρο, μέσα από ευρυζωνικά δίκτυα, από καλωδιώσεις και από πληκτρολόγια, αλλά η ανθρώπινη φύση, το κακό και το καλό μένουν τελικά ίδια.