ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΡΙΣΤΕΡΟ-ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΙΣΤΙΚΑ ΛΟΒΟΤΟΜΗΜΕΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Γυναικοκτονία ή ανθρωποκτονία;

 

Γράφει ο Ηλίας Γ. Αναγνωστόπουλος

Ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής Αθηνών, πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Ποινικολόγων

 

Το αίτημα για τη νομοθετική καθιέρωση ενός ιδιαίτερου εγκλήματος γυναικοκτονίας ως ειδικής –και βαρύτερης– μορφής της ανθρωποκτονίας τροφοδοτείται εσχάτως από υποθέσεις βάναυσης θανάτωσης γυναικών που προβάλλονται από τα ΜΜΕ.

Οι υποστηρικτές του αιτήματος επικαλούνται τον πολλαπλασιασμό των θανατηφόρων εγκλημάτων με θύματα γυναίκες και τη μείζονα απαξία των πράξεων που εμφορούνται από περιφρόνηση προς το γυναικείο φύλο.

Κατά την άποψή τους, η νομοθετική αντιμετώπιση αυτής της κατηγορίας εγκληματικής συμπεριφοράς με τις γενικές διατάξεις που ισχύουν για την «κοινή» ανθρωποκτονία δεν είναι επαρκής.

Η ανθρωποκτονία με πρόθεση προβλέπεται στο άρθρο 299 του ισχύοντος Ποινικού Κώδικα, το οποίο απειλεί με ισόβια κάθειρξη όποιον αφαιρεί ανθρώπινη ζωή. Στην ιεραρχία των εννόμων αγαθών του ατόμου η ζωή καταλαμβάνει την κορυφαία θέση και το Σύνταγμα (άρθρο 5) επιτάσσει την απόλυτη προστασία της για όλους όσοι ευρίσκονται στην ελληνική επικράτεια. Ο Ν. Ανδρουλάκης σημείωνε χαρακτηριστικά ότι «η ποινική προστασία της ανθρώπινης ζωής χωρεί απολύτως, άνευ όρων υφ’ οιανδήποτε μορφήν και αν απαντά και υφ’ οιασδήποτε συνθήκας».

Η απαξία του εγκλήματος αντανακλάται στη νομοθετική απειλή απόλυτης ποινής για τον δράστη του. Με την επιφύλαξη της αναγνώρισης ελαφρυντικών περιστάσεων, ο δικαστής δεν έχει εξουσία να επιβάλει στον ένοχο ανθρωποκτονίας σε ήρεμη ψυχική κατάσταση άλλη ποινή πλην αυτής της ισόβιας κάθειρξης.

Υπό αυτό το νομοθετικό καθεστώς δεν υπάρχει περιθώριο εισαγωγής κάποιου πρόσθετου εγκλήματος γυναικοκτονίας. Ο νομοθέτης επιφυλάσσει την αυτή μεταχείριση στον φονέα είτε το θύμα είναι άνδρας είτε γυναίκα. Ομοίως αδιάφορη είναι η εθνικότητα, η θρησκεία, η ηλικία ή άλλα χαρακτηριστικά του θύματος. Η ενιαία και ίση αυτή αντιμετώπιση είναι συνεπής προς την απόλυτη προστασία της ανθρώπινης ζωής. Η τελευταία αυτή δεν επιδέχεται διαβάθμιση της αξίας της, ώστε κάποιες μορφές της να θεωρούνται «ανώτερες» και άλλες «κατώτερες». Η αιματηρή εμπειρία του εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος, υπό το οποίο εντοπίστηκαν και εξολοθρεύτηκαν «ανάξιες» μορφές ζωής, είναι εξίσου οδυνηρή όσο και διδακτική.

 

Η εισαγωγή ενός αυτοτελούς εγκλήματος γυναικοκτονίας είναι λοιπόν ασύμβατη με το ισχύον στη χώρα μας νομοθετικό καθεστώς. Μπορεί όμως να αποβεί και επικίνδυνη.

Πράγματι, ο διαχωρισμός της γυναικοκτονίας ενδέχεται να τροφοδοτήσει νέα αιτήματα πρόβλεψης και άλλων ειδικών μορφών ανθρωποκτονίας με θύματα ευάλωτες ομάδες (μετανάστες, ανήλικοι, ηλικιωμένοι κ.ά.) με την αυτή αιτιολογία. Το αποτέλεσμα θα ήταν η δημιουργία ενός ιδιότυπου τιμωρητικού «συνδικαλισμού», στο πλαίσιο του οποίου οι ενδιαφερόμενοι θα αξίωναν από τον νομοθέτη να δημιουργήσει πολύχρωμο κατάλογο διαφόρων ειδών ανθρωποκτονίας ανατρέποντας την αφηρημένη με όρους ισότητας περιγραφή του εγκλήματος.

Κατά την πρόσφατη, εύστοχη παρατήρηση της καθηγήτριας Εγκληματολογίας Εφης Λαμπροπούλου, η πρόβλεψη της γυναικοκτονίας ως ειδικής κατηγορίας εγκλήματος θα παραβίαζε συνταγματικές αρχές και δη την αρχή της ισότητας και την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω φύλου.

Το παράδοξον του αιτήματος της γυναικοκτονίας είναι προφανές: Ενώ με αυτό επιχειρείται η άρση μιας κατάστασης ανισότητας, η ικανοποίησή του θα οδηγήσει στη δημιουργία μιας νέας κατάστασης ανισότητας.

Η συγκέντρωση του μείζονος ενδιαφέροντος σε μια συμβολική νομοθετική πρωτοβουλία αποσπά εντέλει τη δημόσια προσοχή από τις πραγματικές πηγές του προβλήματος. Η αναγκαία ενίσχυση της προστασίας των γυναικών έναντι πράξεων βίας απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό και οργάνωση κρατικών και άλλων φορέων, αποτελεσματική (αστυνομική και κοινωνική) πρόληψη, καθώς και καθημερινή υποστήριξη της κουλτούρας ισότητας και αλληλοσεβασμού.

Μια ακόμη συμβολική και ανέξοδη νομοθετική ρύθμιση θα προσφέρει…

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Οι αριθμοί των συντάξεων

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ

Γράφει ο  Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος  

Δικηγόρος και διδάκτωρ Ποινικού Δικαίου 

(Ιστολογεί στο anamorfosis.net/blog)

Αρχή σοφίας αριθμών επίσκεψις. Αν θέλουμε να καταλάβουμε πέντε πράγματα για το ασφαλιστικό, πρέπει να βάλουμε κάτω τους αριθμούς. Που δεν είναι ίσως πάνω από τους ανθρώπους, αλλά πίσω από αυτούς πάντως κρύβονται άνθρωποι.

Το ασφαλιστικό μας πρόβλημα είναι ένας γρίφος μέσα σε ένα αίνιγμα που είναι τυλιγμένα όλα μαζί στην ομίχλη. Κεκτημένα δικαιώματα, εκτιμήσεις διαγενεακής δικαιοσύνης, αποφάσεις του ΣτΕ που κρίνουν αντισυνταγματικές τις περικοπές, νομολογία του ευρωπαϊκού δικαστηρίου, κεφαλαιοποιητικό εναντίον αναδιανεμητικού συστήματος, πλασματικές εισφορές, πρόωρες συντάξεις, άγαμες θυγατέρες, βαρέα και ανθυγιεινά, προσδόκιμο επιβίωσης, αναλογιστικές μελέτες συνθέτουν ένα ψηφιδωτό που φέρνει πονοκέφαλο.

Να επικεντρώσουμε λοιπόν σε μερικές από αυτές τις ψηφίδες, χρησιμοποιώντας τα τελευταία δημοσιευμένα στοιχεία του προγράμματος Ήλιος για τον Μάρτιο 2015:

Οι συνταξιούχοι 51-60 ετών είναι 283.000, οι οποίοι συνταξιοδοτούνται με μηνιαίο κόστος 291 εκ. Ευρώ, ήτοι 3,5 δισεκατομμύρια τον χρόνο. Αυτές οι πρόωρες συντάξεις έχουν λοιπόν ετήσιο δημοσιονομικό κόστος ανώτερο του λαομίσητου ΕΝΦΙΑ, που για το 2014 προϋπολογίστηκε στα 2,65 δισεκατομμύρια ευρώ. Ας διαλέξουμε λοιπόν σαν κοινωνία: πρόωρες συντάξεις των ολίγων ή βαρύ φόρο ακινήτων των πάντων;

Ασφαλώς, δεν είναι όλες οι πρόωρες συντάξεις άδικες ή, έστω, πολυτελείς στους δύσκολους καιρούς μας. Εκείνες που μας πονάνε πιο πολύ είναι οι συντάξεις δήθεν γήρατος, που καταβάλλονται σε μεσήλικες. Για να τις μετρήσουμε λοιπόν:

Οι συντάξεις γήρατος σε δικαιούχους κάτω των 60 ετών στοιχίζουν πάνω από 260 εκ. ευρώ τον μήνα, ήτοι πάνω από 3 δισ. ευρώ ετησίως. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι, ενώ συνολικά καταβάλλονται μηνιαίως 358 εκ. συντάξεις σε άτομα κάτω των 60, εξ αυτών τα 260 εκατομμύρια, ήτοι ποσοστό σχεδόν 73%, είναι συντάξεις γήρατος.

Με άλλα λόγια, το δεδομένο της αντικειμενικής πραγματικότητας είναι ότι 3 στις 4 συντάξεις που χορηγούνται σε δικαιούχους κάτω των 60 ετών αυτοαποκαλούνται συντάξεις γήρατος. Το δε συνολικό δημοσιονομικό τους κόστος συγκρίνεται ευθέως με τον διαβόητο ΕΝΦΙΑ, εξαιτίας του οποίου πέσανε κυβερνήσεις. Αλλά για τις συντάξεις των μεσηλίκων δεν τρέχει κάστανο. Όλα αυτά όμως είναι λεφτά που αφαιρούνται μέσω της φορολογίας από την πραγματική οικονομία, από τον κόσμο της δουλειάς, για να γίνουν χαρτζιλίκια για τους άνεργους νέους βλαστούς των μεσήλικων συνταξιούχων. Των άνεργων νέων βλαστών που είναι άνεργοι ακριβώς εξαιτίας της κρατικής απομύζησης κάθε ικμάδας στη δημιουργική οικονομία χάριν των μεσηλίκων συνταξιούχων γονέων τους. Και κανείς τους δεν οσμίζεται καν την αιτιώδη συνάφεια.

Το σύστημα λοιπόν δεν λειτουργεί στα όριά του, αλλά τα έχει ξεπεράσει προ πολλού.

Οι συντάξεις κάτω των 65 στοιχίζουν πάνω από 8,5 δισ. ευρώ ετησίως (στη Γερμανία το όριο για πλήρη σύνταξη βρίσκεται στο 67ο έτος).  

Είναι στα αλήθεια αδύνατον να περιοριστεί αυτό το συγκλονιστικό ποσόν; 

Δεν έχουμε πουθενά καλύτερη χρήση αυτού του πακτωλού χρημάτων; Δεν έχουμε 1,3 εκατομμύριο ανέργους, ας πούμε;

Κάποιος που συνταξιοδοτείται στα 55, ακόμη και με 35 έτη πραγματικών εισφορών, έχει μπροστά του πάνω από 25 συντάξιμα έτη κατά μέσο όρο, δεδομένου ότι το προσδόκιμο επιβίωσης είναι περίπου 79 έτη για τους Έλληνες και 83 για τις Ελληνίδες. Πώς γίνεται όμως τα 35 έτη εισφορών να χρηματοδοτήσουν 25 έτη σύνταξης; 

Ας μην κοροϊδευόμαστε άλλο: 

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΓΡΑΦΙΚΟΙ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: "Αυτό είναι σοβαρό" (ή γιατί ο ανεκδιήγητος Γιάνης με το ένα "ν" τα σκάτωσε!)

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Toυ Κ. Π. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

Καθηγητή στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Πώς κατάφερε ο κ. Ιωάννης Βαρουφάκης μέσα σε ένα τρίμηνο να βρεθεί από την κορυφή του Ολύμπου στα Τάρταρα; 

Πώς φούσκωσε και ξεφούσκωσε το «φαινόμενο Βαρουφάκη» τόσο σύντομα; 

Αφήνω στην άκρη τα χιλιοειπωμένα περί στυλιστικών επιλογών και άλλα παρόμοια, επειδή καταρχάς με ενδιαφέρει κάτι που είχε πάρει διαστάσεις στο μυαλό των συμπατριωτών μας, αλλά για το οποίο σίγουρα δεν ευθύνεται ο υπουργός Οικονομικών. Αυτό ακουγόταν: η ανάθεση του υπουργείου Οικονομικών σε γνώστη της θεωρίας των παιγνίων αποτελεί τρόπον τινά εγγύηση ότι θα ευοδωθούν οι διαπραγματεύσεις με τους εταίρους μας. 

Μια ιστορία πρώτα:

Ένας εξέχων φιλόσοφος της επιστήμης συνάντησε κάποιον διάσημο θεωρητικό των αποφάσεων σε διάδρομο του πανεπιστημίου τους. Ο θεωρητικός των αποφάσεων βημάτιζε πάνω-κάτω μουρμουρίζοντας: «Τι θα κάνω; Τι θα κάνω;.»

«Τι συμβαίνει Χάουαρντ;» ρώτησε ο φιλόσοφος.

Ο θεωρητικός των αποφάσεων απάντησε: «Είναι φοβερό, Έρνστ. Έλαβα μια πρόταση από το Χάρβαρντ και δεν ξέρω αν πρέπει να τη δεχθώ.»

«Γιατί Χάουαρντ;», αντέδρασε ο φιλόσοφος. «Είσαι από τους σημαντικότερους ειδικούς παγκοσμίως στη λήψη των αποφάσεων. Κατασκεύασε ένα δένδρο αποφάσεων, υπολόγισε τις πιθανότητες και τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, και προσδιόρισε ποια επιλογή μεγιστοποιεί την προσδοκώμενη χρησιμότητά σου.»

Ενοχλημένος ο θεωρητικός των αποφάσεων απάντησε: «Έλα, Έρνστ. Αυτό είναι σοβαρό.»

Αληθινή ή ψεύτικη, η ιστορία αυτή αποτυπώνει τη διάχυτη πλέον δυσπιστία μεταξύ των οικονομολόγων όσον αφορά την καταλληλότητα της θεωρίας των αποφάσεων γενικά και της θεωρίας των παιγνίων ειδικά  ̶ μείζονα αναμφιβόλως επιστημονικά επιτεύγματα του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα ̶  τόσο για την πρόβλεψη της συμπεριφοράς των αποφασιζόντων όσο και ως οδηγός για το πώς πρέπει να δρουν σε ανταγωνιστικά περιβάλλοντα. 

Έτσι, δεν είναι διόλου εντυπωσιακό ότι ο Shaun Hargreaves Heap ισχυρίζεται ότι η χρήση της θεωρίας παιγνίων στις διαπραγματεύσεις της χώρας μας πρακτικά είναι μηδαμινής αξίας (http://www.bbc.com/news/magazine-31503875). 

Αξιοσημείωτη λεπτομέρεια: ο Hargreaves Heap είναι συν-συγγραφέας με τον κ. Βαρουφάκη του βιβλίου Game Theory: A Critical Introduction. 

Και αναπόφευκτο συμπέρασμα: ούτε αναγκαία ούτε ικανή συνθήκη αποτελεί η γνώση της θεωρίας των παιγνίων για την ευόδωση των διαπραγματεύσεων.

Συνεπώς, αλλού πρέπει να αναζητηθούν τα αίτια της αποτυχίας του κ. Βαρουφάκη. 

Με υπερβαίνει το αν έχει ή όχι προσωπική ατζέντα. Ξεχνώ ότι με πληθωρική κιμπαριά αδιαφόρησε για τα 11 δισ. του ΤΧΣ. Παραβλέπω ότι το επίθετο από την περίφημη «δημιουργική ασάφεια» εξαερώθηκε τάχιστα, ως αναμένετο, αφήνοντάς μας στη μοναξιά της σύγχυσης. Από την άλλη, προσπερνώ ισχυρισμούς περί ιδιοτελούς συμπεριφοράς που καταλήγουν στο κακεντρεχές «έπιασε την καλή, θα γυρνάει τον κόσμο και θα βγάζει έναν σκασμό λεφτά από διαλέξεις», διότι δεν μου δίνει την αίσθηση ανθρώπου που του έλειψαν ή τον απασχόλησαν ποτέ τα χρήματα. Θεωρώ αυτονόητο, επίσης, ότι έτη φωτός τον χωρίζουν από έναν μπαγιάτικο, τριτοδιεθνιστικής οσμής, μαρξισμό(-λενινισμό) που ευδοκιμεί εντός του κυβερνώντος κόμματος.

Η αδολεσχία του, όμως, υπήρξε μείζον πρόβλημα. Πολιτική επιπολαιότητα και μόνον προδίδει η περιττολογία ενός υπουργού οικονομικών  ̶  πόσω μάλλον υπουργού χώρας που βρίσκεται στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος.  

Ποιος θέλει να θυμάται ότι δασκάλευε την Ευρώπη για το πώς θα σωθεί ή τους Ιταλούς ότι το χρέος τους δεν είναι βιώσιμο; 

 Δικαίωμά του να αποστρέφεται τα στερεότυπα, δικαίωμά του να τον αρρωσταίνουν οι κοινοτοπίες, αλλά θα έπρεπε να γνωρίζει ότι η ακατάσχετη ροπή (ματαιοδοξία;) προς «σοφιστικέ» ατάκες αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο της ασυναρτησίας. Επί παραδείγματι, ομολογώ ότι μπερδεύομαι όταν τον ακούω να λέει «Φοβόμαστε, αλλά δεν είμαστε φοβισμένοι» και συγχρόνως ότι είναι «τρομοκρατημένος και εμβρόντητος» με την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας.

Εξάλλου, σύγχυση και εκνευρισμό μάλλον σκορπά, όταν δηλώνει ότι «βλέπει με σεβασμό τον γερμανό υπουργό Οικονομικών, αλλά πως προκαλεί απογοήτευση το γεγονός ότι δεν έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο, στο οποίο τα επιχειρήματα θα παίζουν μεγαλύτερο ρόλο από τη σχετική ισχύ» (Τα Νέα, 20.05.2015). 

Ο Ζαν-Κλωντ Γιούνκερ ερμήνευσε αυτή τη δήλωση ως προσβολή προς τον Σόιμπλε με την έννοια ότι καταχράται τη δύναμή του αντί να απαντά στα επιχειρήματα των άλλων.  

Εγώ κατάλαβα ότι εννοεί «Θεέ μου, γιατί να μη ζούμε σε έναν καλύτερο κόσμο;» 

Κάποιος άλλος ενδεχομένως θα μιλούσε για απερινόητη υπεροψία ενός καθηγητή ο οποίος, απολύτως βέβαιος ότι ερμηνεύει ορθά τον κόσμο, σηκώνει το δάκτυλό του στους συνομιλητές του λέγοντας «είστε άσχετοι, θα σας κολλήσω στον τοίχο με τα επιχειρήματά μου.» 

Εν πάση περιπτώσει, το πρόβλημα με τον κ. Βαρουφάκη είναι βαθύτερο.

Στο Administrative Behavior, ένα από τα σημαντικότερα βιβλία του 20ου αιώνα για το μάνατζμεντ, ο Herbert Simon παρομοιάζει τη διοίκηση με την ηθοποιία: 

Ο καλός ηθοποιός, ισχυρίζεται, πρέπει και να γνωρίζει και να παίζει καλά τον ρόλο του, διότι μια πετυχημένη παράσταση εξαρτάται και από το έργο και από το πόσο καλά ερμηνεύεται. Παρομοίως, «η αποτελεσματικότητα της διοικητικής διαδικασίας θα μεταβάλλεται συναρτήσει της αποτελεσματικότητας της οργάνωσης και της αποτελεσματικότητας με την οποία τα μέλη της εκπληρώνουν τους ρόλους τους.»

Ο κ. Βαρουφάκης τα ‘κανε θάλασσα. Στο πιο σημαντικό, στο πιο κρίσιμο έργο της ζωής του προτίμησε να παίξει τον εαυτό του και όχι να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ρόλου του. Γιατί;  

Διότι δεν κατάλαβε ότι «Αυτό είναι σοβαρό.» Και μάλιστα ιδιαζόντως σοβαρό, διότι οι αποφάσεις και η συμπεριφορά του είχαν (και έχουν ακόμη) να κάνουν με τη ζωή των άλλων.

Το «δεν κατάλαβε» είναι ήπιος χαρακτηρισμός, όταν έχεις να κάνεις με εμμονική αναζήτηση της μοναδικότητας. Στα νιάτα σου, ας πούμε ότι δικαιούσαι να αφαιρείς ένα «ν» από το όνομά σου για να ξεχωρίσεις από τον σωρό. Οδεύοντας προς τα εξήντα σου και έχοντας αναλάβει κορυφαία δημόσια θέση, ξενίζει η σώνει και καλά αγνόηση των κανόνων του παιχνιδιού. Διότι οι μεν καλοπροαίρετοι θα χαρακτήριζαν αυτή την εμμονή γνησιότητα και αυθεντικότητα, ανυποκρισία και φυσικότητα^. οι δε κακοπροαίρετοι παρατεταμένη εφηβεία.  

Δυστυχώς, όταν στραβώνουν τα πράγματα, όταν δηλαδή έρθει η ώρα της Ρίγας, δικαιώνονται, δικαίως ή αδίκως, οι δεύτεροι.

ΥΓ. Διακινδυνεύω μια πρόβλεψη: