"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΙΟΡΔΑΝΙΔΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΙΟΡΔΑΝΙΔΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

25η ΜΑΡΤΙΟΥ και ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΑΝΘΕΛΛΗΝΕΣ: Εχει ο καιρός γυρίσματα

 Του Κώστα Ιορδανίδη

Ο ταν σαν σήμερα, πριν από δύο αιώνες και 2 χρόνια, υψωνόταν το λάβαρο της Επαναστάσεως των Ελλήνων στη Μονή της Αγίας Λαύρας, οι πρόκριτοι, οι καπεταναίοι και οι ιεράρχες του Αγώνα κήρυτταν βέβαια τον πόλεμο ανεξαρτησίας από τον σουλτάνο, αλλά ταυτόχρονα και εναντίον της ευρωπαϊκής τάξεως πραγμάτων, που είχε διαμορφωθεί μετά τη συντριβή του Ναπολέοντα Βοναπάρτη
. Εάν αυτό δεν ήταν μια απόπειρα ανατροπής τής πλέον ακραίας και ανορθολογικής μορφής, τότε οι λέξεις έχουν χάσει πλέον το νόημά τους.

Οταν η είδηση της επαναστάσεως υπό τον πρίγκιπα Υψηλάντη έφτασε στο Λάιμπαχ –τη σημερινή Λιουμπλιάνα–, οι αυτοκράτορες αντιμετώπισαν το θέμα μάλλον με ψυχραιμία. Ο τσάρος της Ρωσίας διαβεβαίωσε την Πύλη ότι δεν πρόκειται να στηρίξει τους Ελληνες εξεγερθέντες, και μαζί με τον Αψβούργο αυτοκράτορα συμφώνησαν ότι το θέμα αφορούσε τον σουλτάνο και δεν επρόκειτο να αναμειχθούν οι ίδιοι. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία έκειτο μακράν.

Ο πρίγκιπας Μέτερνιχ ταύτισε ιδεολογικά τους Ελληνες επαναστάτες με τους αντιμοναρχικούς καρμπονάρους. Την υπονομευτική επιρροή στον τσάρο Αλέξανδρο δύο επιφανών Ελλήνων –του Υψηλάντη και του Καποδίστρια– αγωνιζόταν να εξουδετερώσει ο αρχιτέκτονας της Ιεράς Συμμαχίας. Τα υπόλοιπα δεν τον ενδιέφεραν άμεσα.

Η ήττα του Υψηλάντη όμως στη μάχη του Δραγατσανίου δεν σήμανε το τέλος της επαναστάσεως, που μεταλαμπαδεύτηκε σχεδόν αμέσως στην Πελοπόννησο. 

Και ενώ ο Μέτερνιχ ασχολείτο με τη σταθεροποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος, δεν έλειψαν τα ευτράπελα. Στις 3 Μαρτίου 1822 έγραφε σε επιστολή του τα εξής:

«Αυτές τις μέρες ο αυτοκράτορας της Αυστρίας Φράνσις έλαβε επιστολή υπογραφόμενη “από ένα φίλο” που τον παρακινούσε να προτείνει τον Καποδίστρια για το αξίωμα του βασιλέα της Ελλάδος». Δεν θα είχε αντίρρηση προσωπικά, είπε ο Μέτερνιχ. Καλύτερα βασιλεύς παρά υπουργός του τσάρου.

   Την ίδια εποχή, Αλβανός έμπορος μετέφερε στον Μέτερνιχ επιστολή τού Αλή Πασά, που του ζητούσε να του στείλει «συνταγματολόγο», διότι πίστευε ότι διά της παροχής Συντάγματος θα αμβλυνόταν η δυσαρέσκεια των υπηκόων του.

Ο Μέτερνιχ συμβούλευσε τον κομιστή του μηνύματος πως το καλύτερο «Σύνταγμα» ήταν να υποταχθεί ο Αλή Πασάς στη θέληση του σουλτάνου. Οταν ο Αλβανός έμπορος επέστρεψε στα Ιωάννινα, ο Αλή Πασάς είχε ήδη αποκεφαλισθεί από τον Χουρσίτ Πασά στις 22 Φεβρουαρίου 1822.

Και ενώ αυτά συνέβαιναν στη κραταιά αυτοκρατορία των Αψβούργων, η επανάσταση συνεχιζόταν στην Ελλάδα και ήρθε μια στιγμή που ο στρατηγός Χάμιλτον πήγε στο Ναύπλιο και πρότεινε στον Κολοκοτρώνη συμβιβασμό με τη διαμεσολάβηση της Αγγλίας.

«Ο βασιλεύς μας εσκοτώθη, καμία συνθήκη δεν έκαμε. Η φρουρά του [οι λεγόμενοι κλέφτες] είχε παντοτινό πόλεμο με τους Τούρκους και τα δύο φρούρια [η Μάνη και το Σούλι] ήταν πάντοτε ανυπότακτα», είπε ο Κολοκοτρώνης, και ο Χάμιλτον δεν ξαναμίλησε.

Το σύστημα Μέτερνιχ κατέρρευσε το 1848 από...

 

ΠΑΣΧΑ - ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ: Ημέρα Αναστάσεως

Σ​​τα μέσα του πρώτου αιώνος, και ειδικότερα το 51 μ.Χ., ο Απόστολος Παύλος έφθασε στην Αθήνα.  
 
Η πόλη την εποχή εκείνη ήταν σκιώδες αποτύπωμα του μεγαλείου εις το οποίο είχε φθάσει τον 5ο και τον 4ο αιώνα π.Χ. Αλλά οι Αθηναίοι και οι επιδημούντες ξένοι δεν είχαν ως φαίνεται αλλάξει· δεν έχαναν ποτέ την ευκαιρία να λέγουν ή να ακούν κάτι πρωτάκουστο, «καινότερον», όπως διαβάζαμε στις Πράξεις των Αποστόλων.
 
Σοφιστές και Επικούρειοι φιλόσοφοι σύχναζαν στην Αρχαία Αγορά και αφού συζήτησαν με τον νεοαφιχθέντα επισκέπτη, τον οδήγησαν στον Αρειο Πάγο. Ακουαν οι φιλοπερίεργοι συγκεντρωθέντες τα περί του «αγνώστου θεού», αλλά όταν ο Παύλος ομίλησε για την ανάσταση νεκρών, άλλοι εχλεύαζαν και άλλοι είπαν φεύγοντας «θα μας τα ξαναπείς μιαν άλλη φορά». Το ασκημένο, λογοκρατούμενο πνεύμα των Αθηναίων δεν ήταν διατεθειμένο να δεχθεί κήρυγμα υπερβατικό, διότι συνεπάγετο κατάρρευση ενός περίτεχνου οικοδομήματος του ανθρωπίνου λογισμού.
 
Αλλά η κατάρρευση επήλθε τελικώς, και σε αυτό το μοναδικό χωνευτήρι ιδεών και αντιλήψεων αισθητικής –στην επικράτεια της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας– οικοδομήθηκε νέο σύστημα, ακραίως ανατρεπτικό των αντιλήψεων του παρελθόντος, με αποκλειστικό σημείο αναφοράς την Ανάσταση του Χριστού αλλά και του ανθρώπου, καθιστώντας την αντίληψη του θανάτου πέρασμα απλώς προς μια υπερβατική πραγματικότητα και την επίγεια ζωή άσκηση προς την επίτευξη αυτού του στόχου. Και αυτό το νέο σύστημα κατίσχυσε εις πείσμα των ορθολογιστών και διαμόρφωσε τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.
 
Οικτίρουν τη «μειονεξία» της Ορθοδοξίας –αριστεροί και φιλελεύθεροι και εκσυγχρονιστές εν γένει– έναντι των υπολοίπων χριστιανικών δογμάτων της Δύσεως. Διότι δεν εξάντλησε τις δυνατότητες της αριστοτελικής λογικής για να εκπονήσει δογματική, ωσάν το απερινόητο να είναι δυνατόν να εγκλωβισθεί σε λέξεις.
 
Αγνοούν απλώς ότι το αξεπέραστο επίτευγμα της Ορθοδοξίας είναι οι Θείες Λειτουργίες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, των Παθών, της Αναστάσεως του Χριστού, της Πεντηκοστής και φυσικά του μυστηρίου της Θείας Eυχαριστίας, εις την κοινή ελληνική.  
 
Τις περικοπές των Ευαγγελίων πλαισιώνουν ύμνοι των πλέον εξεχόντων ποιητών και μελωδών μιας αυτοκρατορίας στην περίοδο της μεγαλύτερης ακμής της.
 
Το κυριότερο βεβαίως, ότι όλα αυτά δεν τελετουργούνται αποκλειστικά σε μητροπολιτικούς ναούς, κεκοσμημένους μεγαλοπρεπώς, αλλά και στην πλέον ταπεινή εκκλησία, για δύο χιλιάδες χρόνια. 
 
Και οι ιερείς στο σύνολό τους δεν είναι ασφαλώς φιλόσοφοι· και υπήρχαν ασφαλώς περίοδοι που αγνοούσαν το ακριβές νόημα των λέξεων, όπως και οι ιεροψάλτες.
 
Ούτε οι εκκλησιαζόμενοι είναι στο σύνολό τους εκπαιδευμένοι ακροατές, αλλά ο καθείς ανάλογα της εμπειρίας ή της πίστης του μετέχει, δίχως να εκλογικεύει το μυστήριο.  
 
Ο φόβος του θανάτου δεν υπάρχει στην Ορθοδοξία. Ο Επιτάφιος καλύπτεται με άνθη. Ο συγγραφέας Ν.Γ. Πεντζίκης προσομοίαζε τους τάφους των νεκροταφείων με τούρτες.
 
Σήμερα  οι χριστιανοί εορτάζουν την Ανάσταση. 
 
Αλλά και οι αγνωστικιστές μετέχουν στον εορτασμό, έστω και υπό την έννοια του «φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν»
 
Το Πάσχα των ορθοδόξων είναι...

ΕΠΟΣ ΤΟΥ '40 - ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ: Σε μιαν άλλη εποχή…

Toυ ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Κάποια στιγμή, αιφνίδια, κάτι το θαυμαστό προκύπτει στην ιστορία των εθνών

Αυτό ακριβώς συνέβη στη χώρα μας σαν σήμερα το 1940.  

Τα όσα ακολουθούν είναι οι εντυπώσεις δύο εχθρών και ενός συμμάχου της Ελλάδος.  

Το πρόσωπο αναφοράς, ο Ιωάννης Μεταξάς.

Αίσθημα «ταπεινώσεως» διακατείχε τον Ιταλό πρέσβη στην Αθήνα Εμανουέλε Γκράτσι, μετά τη συνάντησή του με τον Μεταξά, που είχε απορρίψει το ιταμό τελεσίγραφο της Ρώμης.
«Αυτός ο ηλικιωμένος άνδρας, που είχε αναλώσει τη ζωή του αγωνιζόμενος για τη χώρα του και τους βασιλείς του, εκείνη την υπέρτατη στιγμή προτίμησε να διαλέξει τον δρόμο της θυσίας και όχι της ατιμώσεως», θα γράψει έπειτα από χρόνια. Ακολούθησε το Αλβανικό Επος και έπειτα εξεδηλώθη η επίθεση των Γερμανών, οπότε ανεδείχθη η ενδελεχέστατη πολεμική προπαρασκευή του Μεταξά.

Από το 1936 έως το 1940, κατασκευάσθηκαν οι οχυρώσεις της «Γραμμής Μεταξά», δίχως ουδείς να αντιληφθεί οτιδήποτε. Την αντοχή των οχυρώσεων απεθαύμασε ο στρατηγός Σνάιντερ και, ύστερα από δίμηνη επιθεώρηση, ανέφερε ότι
«η ελληνική οχύρωση αποτελούσε τον χρυσούν μέσον όρον μεταξύ του γαλλικού και του γερμανικού συστήματος». Για να διαπιστώσει στη συνέχεια ότι το μόνο αποτέλεσμα των σφοδρότατων βομβαρδισμών ήταν «κάποιες αποφλοιώσεις και ελαφρές ρωγμές, οι οποίες δεν επηρέασαν την εκτέλεση της αποστολής των».

Τέλος, ο Βρετανός συντονιστής επιχειρήσεων των αντιστασιακών οργανώσεων κατά την Κατοχή, ο Κρις Γουντχάουζ, θα επιχειρήσει μια κατάταξη του Μεταξά στην τότε ελληνική πολιτική σκηνή.
«Ενας Ελληνας πολιτικός μπορούσε κάλλιστα να διαθέτει διάνοια ισχυρή, ακόμη μεγαλύτερη οξυδέρκεια και καταπληκτική διαίσθηση» εν σχέσει με τους Ευρωπαίους ομολόγους του. Αλλά «το κράτος που εμφανιζόταν ότι εκπροσωπεί δεν υπήρχε», θα γράψει ο Γουντχάουζ.

«Ο Μεταξάς διέγνωσε και επιχείρησε να διορθώσει ορισμένα βασικά ελαττώματα, αλλά ...

 

ΠΑΣΧΑ και ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Ελληνικά Αναστάσιμα


Απερινόητο το Μυστήριο της Αναστάσεως για τον άνθρωπο –αδύνατη η διερεύνησή του όσο ασκημένος και εάν είναι στην τέχνη της διαλεκτικής. Αξιοσημείωτο, ωστόσο, ότι η λέξη Ανάσταση ασκεί έλξη μοναδική στους πιστούς της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, εν αντιθέσει προς ό,τι συμβαίνει στη χριστιανική Δύση. Ισως γιατί εδώ δεν κυριάρχησε απολύτως η εκκοσμικευμένη λογική που εσάρωσε τα πάντα, εξοστρακίζοντας ό,τι αντίκειται στην ορθολογική θεώρηση πραγμάτων. Ενστικτωδώς, από μια άποψη, πιστεύουμε στο θαύμα. Οχι βεβαίως πλέον υπό τη θεολογική του έννοια. Αλλά διά περιαγωγής του Μυστηρίου της Αναστάσεως από το υπερβατικό επίπεδο στην επί γης πραγματικότητα.

Δεν είναι λόγου χάρη η Ελλάς η μόνη χώρα στη Δυτική Ευρώπη που απέκτησε την ανεξαρτησία της τα πρώτα χρόνια του 19ου αιώνα. Το Βέλγιο, η Βαυαρία, είχαν αναδειχθεί κυρίαρχα βασίλεια την εποχή εκείνη. Αλλά μόνον εδώ αυτή η μείζων όντως πολιτική αλλαγή ταυτίστηκε με την «Ανάσταση του Εθνους», αποδιδόμενη στη Θεία Πρόνοια.

Αλλά εάν, από μιαν άποψη, η σύνδεση της Αναστάσεως του Θεανθρώπου με την απελευθέρωση των Ελλήνων από τη μουσουλμανική δουλεία είναι ερμηνεύσιμη, ο παραλληλισμός ισχύει διαχρονικώς για θέματα πεζότερα.  

«Καλή Ανάσταση» εύχεται ο συντηρητικός πολίτης και υπονοεί την πτώση μιας  κυβερνήσεως αντιπαθούς σε αυτόν.

  Μόνον που το Θείον δεν μεριμνά περί θεμάτων που εμπίπτουν στην περιοχή ευθύνης του ανθρώπου.

Για τους πιστούς βεβαίως το Μυστήριο της Αναστάσεως είναι η επαναστατικότερη αντίληψη που εμφανίστηκε ποτέ επί γης. Διότι δεν αφορά την ανατροπή μιας οιασδήποτε καθεστηκυίας τάξεως πραγμάτων, αλλά στην ολική καταστροφή της αυτοεικόνος του ανθρώπου, όπως τη συγκροτεί ο καθείς, στη βάση αξιών, θεωρητικών κατασκευών, υλιστικών αναγκών ή κοσμικής αναγνωρίσεως. Αλλά όλα αυτά ηχούν ακατανόητα στην παγανιστική κοινωνία της σήμερον.  

Παρακάμπτοντας κάθε θεολογική διάσταση του μυστηρίου, η αντίληψη της Αναστάσεως είναι ως φαίνεται απολύτως αναγκαία για το έθνος των Ελλήνων. Προφανώς, διότι απείθαρχοι και πρακτικώς απρόθυμοι ή ανίκανοι μιας ορθολογικής διαχειρίσεως της καθημερινότητος ζούμε μονίμως επ’ ελπίδι Αναστάσεως και αναμένουμε το θαύμα.

Συμφορές έχουν πλήξει εμάς τους Ελληνες με πλέον πρόσφατη και ολιγότερο οδυνηρή τη χρεοκοπία. Ουδέν διδαχθήκαμε. Οι αντιλήψεις και οι συμπεριφορές δεν άλλαξαν στο ελάχιστο. Ο διχασμός είναι το μόνιμο στοιχείο της εθνικής ζωής μας, από εμφανίσεώς μας στην περιοχή αυτή της γης, και εξακολουθεί με όψεις διαφορετικές έως σήμερα και εις τον αιώνα του αιώνος.

Δεν πρόκειται για στιγμιαία στρέβλωση, αλλά για...

ΝουΔοΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΙΚΟ: Πολιτικά ασυνάρτητα

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Σε πολιτικό τραγέλαφο ενδέχεται να απολήξει η κυβερνητική πρωτοβουλία «αποστειρώσεως» της ελληνικής πολιτικής σκηνής, διά του αποκλεισμού του «κόμματος Κασιδιάρη» από τις προσεχείς εκλογές. Περί του θέματος θα αποφανθεί εντέλει ο Αρειος Πάγος. Εως τότε θα υποστούμε μία επιπλέον πολιτική κακοφωνία.

Το βέβαιο, ωστόσο, είναι ότι κανείς από τους ηγέτες ή τα στελέχη του νέου αυτού πολιτικού μορφώματος μπορούσε να φαντασθεί ποτέ δημόσια προβολή τέτοιας διαστάσεως

«Δεν έχει σημασία τι λένε για εμάς οι αντίπαλοί μας, αρκεί να μιλούν για εμάς», διακήρυττε ο Γιόζεφ Γκέμπελς, ο μέγας προπαγανδιστής του ναζισμού.

Υπάρχει βέβαια θέμα παρουσίας της «άκρας Δεξιάς» στα χρόνια της Μεταπολιτεύσεως, υποστηρίζουν ορισμένοι. Μόνον που οι διάφοροι σχηματισμοί που αναδείχθηκαν στο παρελθόν στα δεξιά της Ν.Δ. –με εξαίρεση τη «Χρυσή Αυγή»– αποτελούν αντίδραση σε επιλογές κάποιων ηγετών του κόμματος αυτού. Εδώ δεν υπάρχει συγκροτημένη αντίληψη συντηρητικού κόμματος στην Ελλάδα. Πόσο μάλλον μιας εθνικιστικής Δεξιάς.

Οι ηγέτες της Εθνικής Παρατάξεως –Στέφανος Στεφανόπουλος και Σπύρος Θεοτόκης– που εξασφάλισε το 1977 ποσοστό περίπου 7% δεν ήταν υποστηρικτές ή νοσταλγοί της χούντας. Ηταν απλώς παραδοσιακοί Δεξιοί, που αντιδρούσαν στις νέες πολιτικές επιλογές του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Την αντικαραμανλική Δεξιά ενσωμάτωσε στη Ν.Δ. ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης –κεντρώος, φιλελεύθερος πολιτικός– αξιοποιώντας τη συσσωρευμένη αντιπάθεια των πολιτών προς τον Ανδρέα Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ.

Αυτόνομος πολιτικός σχηματισμός στον χώρο της Δεξιάς δημιουργήθηκε εκ νέου από τον κ. Γ. Καρατζαφέρη, όταν διεγράφη από την κοινοβουλευτική ομάδα της Ν.Δ. επί της προεδρίας του κ. Κώστα Καραμανλή τον Μάιο του 2000. Λίγους μήνες αργότερα έκανε την εμφάνισή του ο ΛΑΟΣ.

Η υπερπροβολή αυτού του κόμματος που ενορχήστρωσε ο μηχανισμός του ΠΑΣΟΚ για να διασπάσει τη Ν.Δ. συνέβαλε σημαντικότατα στην είσοδο του ΛΑΟΣ στη Βουλή το 2007. Επρόκειτο για μία επιτυχή αντιγραφή σχεδίου που είχε εφαρμόσει ο πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν, που επέτυχε την εισαγωγή του Ζαν Μαρί Λεπέν στη γαλλική πολιτική σκηνή.

Με τη χρεοκοπία της Ελλάδος, την απαξίωση των δύο κομμάτων εξουσίας –ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ.– προέκυψε στις εκλογές του Μαΐου 2012 η «Χρυσή Αυγή», κόμμα πρωτόγονο της άκρας Δεξιάς που εξασφάλισε το 7% και ακολούθησε ό,τι απωθητικότερο συνέβη στην ελληνική πολιτική σκηνή.

Επιστρέφοντας στην επικαιρότητα, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε ότι διά του αποκλεισμού του «κόμματος Κασιδιάρη» η κυβέρνηση ελπίζει να εξασφαλίσει ψήφους της άκρας Δεξιάς. Πρόκειται για εκτίμηση δηλωτική αγνοίας της άκρας Δεξιάς εν Ελλάδι.

Αυτό που ο πρωθυπουργός επιδιώκει είναι να αποκλείσει την παρουσία και άλλου κόμματος στη Βουλή πέραν των υπαρχόντων σήμερα, ώστε στις δεύτερες εκλογές να διεκδικήσει με χαμηλότερο ποσοστό τη νίκη.

Δεν είναι ασύνηθες για ένα κόμμα να επιχειρεί την επανεκλογή με τεχνάσματα. Στις εκλογές του 1956, το «τριφασικό» εκλογικό σύστημα που επινόησε ο Τάκος Μακρής είχε εξασφαλίσει στην ΕΡΕ πλειοψηφία εδρών, αν και ήταν δεύτερο κόμμα.  

Οι εποχές εκείνες...

 

ΕΠΟΣ ΤΟΥ '40: Με αφορμή μία επέτειο

Toυ ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Είμαστε οι Ελληνες, ενδεχομένως, το μόνο έθνος επί γης που εορτάζει τις επετείους των εξεγέρσεων και όχι τη θετική κατάληξη ενός αγώνα στον οποίο εμπλεκόμεθα.
 
 
Τιμούμε την έναρξη της Επαναστάσεως της 25ης Μαρτίου 1821, εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας, αλλά ουδείς θυμάται την ημερομηνία ανακηρύξεως της ανεξαρτησίας της Ελλάδος. Ισως διότι το αποτέλεσμα υπήρξε υποδεέστερο των προσδοκιών.
 
Τιμούμε το «Οχι» που αντέταξε ο Ιωάννης Μεταξάς στο τελεσίγραφο της Ιταλίας την 28η Οκτωβρίου 1940, αλλά περιστασιακή είναι η αναφορά στην ημερομηνία της απελευθερώσεως των Αθηνών και της Ελλάδος. Ισως διότι μετά την ήττα των Δυνάμεων του Αξονος, εξεδηλώθη η ανταρσία των κομμουνιστών και η χώρα εβυθίσθη σε έναν οικτρό εμφύλιο πόλεμο. Ισως διότι σε κάποια στιγμή αυτοσυνειδησίας εξαίρουμε τις ελάχιστες στιγμές ομοψυχίας του έθνους μας, που επιβιώνει σπαρασσόμενο.
 
Η Αριστερά σε όλες τις εκφάνσεις της υποστηρίζει ότι το «Οχι» το αντέταξε ο ελληνικός λαός, που εκείνη την ώρα κοιμόταν τον ύπνο του δικαίου. Οι Δημοκράτες Φιλελεύθεροι υποστηρίζουν ότι ο Μεταξάς, απορρίπτοντας το ιταλικό τελεσίγραφο, εξέφραζε το αίσθημα του ελληνικού λαού. Κάπως παράδοξο το γεγονός ότι ένας δικτάτορας, που επί μία τετραετία στέρησε τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του λαού, εξαίφνης, στις τρεις η ώρα μετά τα μεσάνυκτα, εξέφρασε το αίσθημά του. Κάπως ανακόλουθα ακούγονται όλα αυτά.

Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που συνέβη –πέρα από ιδεολογικές εμμονές και αμήχανα τεχνάσματα– ήταν ότι η κραταιά Ιταλική Αυτοκρατορία των σαράντα οκτώ εκατομμυρίων εξύπνησε αιφνιδιαστικώς έναν άνθρωπο και του εζήτησε εντός τριών ωρών την Ελλάδα, και ο άνθρωπος αυτός είπε «Οχι». Τόσο απλά όσο τα περιγράφει ο Γεώργιος Βλάχος, στην «Κ», την εποχή εκείνη.
 
Αλλά το «Οχι» του Μεταξά θα μπορούσε να ήταν απλώς έκφραση συναισθηματική, εάν στη διάρκεια της τετραετίας δεν είχε δημιουργήσει κράτος. Και εκείνο το κράτος λειτούργησε κατά τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο, και έτσι τελικώς προέκυψε το Επος του ’40, με τον ηρωισμό και τη συμμετοχή όλων των Ελλήνων.
 
Στη διάρκεια της ανεξαρτησίας την Ελλάδα κυβέρνησαν πολιτικοί ευφυείς, και ικανότατοι κάποιοι από αυτούς. Αλλά μόνον ο Μεταξάς δημιούργησε κράτος ικανό να αντιμετωπίσει τις ανάγκες του πολέμου, την κομμουνιστική ανταρσία αργότερα, και στη συνέχεια τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της χώρας, έως την άνοδο του Γεωργίου Παπανδρέου, οπότε άρχισε η αποδόμησή του για να οδηγηθούμε στην οριστική διάλυσή του σήμερα.
 
Από την άποψη αυτή, η 28η Οκτωβρίου είναι ίσως ο μεγαλύτερος σταθμός της ελληνικής Ιστορίας. 
 
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος επέτυχε μέγα άθλο κατά την πρώτη του κυβέρνηση και εξασφάλισε την ανόρθωση της χώρας. Ετσι οδηγηθήκαμε από την οικτρή ήττα του 1897 στον θρίαμβο των Βαλκανικών Πολέμων του 1912-13. Αλλά ο μοιραίος εκείνος πολιτικός ενέσπειρε τον Μεγάλο Διχασμό, με τις συνέπειες που ακόμη υφιστάμεθα.
 
Η στήλη αυτή θέλησε να τιμήσει σήμερα τον άνθρωπο, ο οποίος...
 
 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Περίπου όπως τότε…

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Ισως να μοιάζει με κακό οιωνό, αλλά ίσως πάλι να πρόκειται απλώς για σύμπτωση, καθώς η σκιά του «ουκρανικού ζητήματος», που αναμένεται πως θα κυριαρχήσει στη διάρκεια του 2022, ανακαλεί στη μνήμη κάποιες από τις όψεις της περιπέτειας στην οποία ενεπλάκη η Ελλάς τον Ιανουάριο του 1919, όταν η τότε κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου είχε αποφασίσει απερίσκεπτα την αποστολή εκστρατευτικού σώματος στην Ουκρανία εναντίον των Μπολσεβίκων, ευθυγραμμιζόμενη με την πολιτική της Δύσεως και πιο συγκεκριμένα της Γαλλίας.

Την εποχή εκείνη ο Βενιζέλος ανταποκρίθηκε ενθουσιωδώς στην πρόταση του Γάλλου πρωθυπουργού Ζορζ Κλεμανσό, που ζήτησε την αποστολή ελληνικών στρατευμάτων στην Ουκρανία προς ενίσχυση των γαλλικών δυνάμεων που μάχονταν ήδη εκεί εναντίον των Μπολσεβίκων, με αντάλλαγμα την υποστήριξη των ελληνικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Θράκη και στη Μικρά Ασία.

Η όλη εκστρατεία της Ρωσίας «ήτο επιπολαία και αμελέτητος» από την πλευρά της Γαλλίας, θα μαρτυρήσουν όσοι μετείχαν σε αυτήν, με πρώτο τον επικεφαλής των ελληνικών δυνάμεων, στρατηγό Κωνσταντίνο Νίδερ.

Ωστόσο, ο Κλεμανσό τήρησε την υπόσχεσή του –τουλάχιστον εν μέρει– και λίγους μήνες αργότερα, τον Μάιο του 1919, η Ελλάς έλαβε εντολή να αποβιβάσει στρατό στη Σμύρνη.  

Η συνέχεια είναι γνωστή: Οι Μπολσεβίκοι ενίσχυσαν τον Μουσταφά Κεμάλ με όπλα και χρυσό και οδηγηθήκαμε εντέλει στη Μικρασιατική Καταστροφή.

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ασφαλώς. Τα δεδομένα σήμερα είναι διαφορετικά, ή έτσι εμφανίζονται τουλάχιστον. Στόχος των ΗΠΑ πλέον δεν είναι οι Μπολσεβίκοι, αλλά η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν.


Η Ελλάς δεν έχει την παραμικρά διεκδίκηση έναντι της Τουρκίας, αλλά επιδιώκει στήριξη των συμμάχων της για να αντιμετωπίσει την αναθεωρητική πολιτική της Αγκυρας. Και δεν θα ήταν δυνατόν να πράξει διαφορετικά.

Κρίσιμη διατάραξη μιας ασταθούς ισορροπίας που είχε επιτευχθεί στις σχέσεις της μετακομμουνιστικής Ρωσίας με τη Δύση συνετελέσθη στις 3 Απριλίου 2008, στη σύνοδο κορυφής του Βουκουρεστίου, όταν στο τελικό ανακοινωθέν κατέστη σαφές ότι η Ουκρανία και η Γεωργία «θα γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ». Η αντίδραση της Μόσχας υπήρξε άμεση και στις 11 Αυγούστου του ίδιου έτους οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στη Γεωργία.

Κάτι ανάλογο συνέβη στην Ουκρανία, όταν τον Νοέμβριο του 2013 ξέσπασαν διαδηλώσεις διότι ο πρόεδρος Βίκτορ Γιανούκοβιτς απέρριψε την πρόταση της αντιπολιτεύσεως για μεγαλύτερη ενσωμάτωση της χώρας στην Ε.Ε. Και όταν εκείνος εγκατέλειψε τη χώρα, τον Μάρτιο του 2014, η Ρωσία κατέλαβε την Κριμαία και την προσάρτησε στα εδάφη της.

Η κρίση της Ουκρανίας ήταν μια ευκαιρία για την Ελλάδα να συμπλεύσει με τις επιλογές των ΗΠΑ. Η δημιουργία της αμερικανικής βάσεως στην Αλεξανδρούπολη ήταν το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων που άρχισαν επί της κυβερνήσεως του ΣΥΡΙΖΑ και ολοκληρώθηκαν επί της κυβερνήσεως της Ν.Δ.

Οπως το 1919, έτσι και σήμερα η Ελλάς...

 

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ και ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Κατά τον μήνα Αύγουστο

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Απειρα τα αποφθέγματα περί πολιτικής και των πολιτικών που διατυπώθηκαν στη διάρκεια των αιώνων. 

Εμπειρος Βρετανός Συντηρητικός σχολιαστής, εξ αφορμής της εκπαραθυρώσεως του κ. Μπόρις Τζόνσον από το πρωθυπουργικό αξίωμα κατόπιν ενεργείας ομάδος υπουργών της κυβερνήσεώς του, ανέσυρε στη μνήμη αφορισμό που διατύπωσε ο Ινοχ Πάουελ όταν πριν από χρόνια υποστήριξε πως κάθε πολιτική σταδιοδρομία τελειώνει με αποτυχία.

Πολλά υποσχόμενος και χαρισματικός ο Πάουελ, υπέρμαχος της αυτοκρατορικής Βρετανίας, αυτοϋπονομεύθηκε παρασυρόμενος από τη ρητορική δεινότητά του υποστηρίζοντας θέσεις συμβατές με τις βαθύτερες πεποιθήσεις των Συντηρητικών, αλλά με τρόπο τόσο απόλυτο και υπεροπτικό, ώστε να οδηγηθεί στην πλήρη πολιτική περιθωριοποίησή του.

Αλλά αρκετά περί του Πάουελ, που πιθανότατα η ύπαρξή του αγνοείται πλέον παντελώς. Και θα ήταν ασφαλώς ανάξια μνείας τα προαναφερθέντα εάν δεν είχε αρχίσει μια συζήτηση περί του εάν η σταδιοδρομία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη εντέλει καταλήξει σε αποτυχία λόγω της παγιδεύσεως του τηλεφώνου του προέδρου του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ Νίκου Ανδρουλάκη –ενδεχομένως δε και άλλων– από την ΕΥΠ.

Η στήλη αυτή δεν έχει πρόθεση να εμπλακεί σε μια συζήτηση περί του θέματος αυτού. Εχουμε υπομονή να αναμένουμε. Ούτως ή άλλως στην κοινοβουλευτική αρένα θα διεξαχθεί η αναμέτρηση προς τέρψη ή απελπισία των πολιτών – ανάλογα με τις πολιτικές τους προτιμήσεις.

Και ενώ αυτά συμβαίνουν σήμερα στη σπαρασσόμενη ελληνική πολιτική σκηνή, η Τουρκία διευρύνει την επιρροή της στην περιοχή, επαναπροσδιορίζοντας τη ζώνη των συμφερόντων της, όπως αυτή τα εννοεί, με την Ελλάδα να επιδίδεται σε ασκήσεις επιδείξεως ψυχραιμίας, την ώρα που εσωτερικώς βρίσκεται σε εξέλιξη εμφύλια πολιτική αναμέτρηση μέχρις εσχάτων.

Δεν είναι όμως να εκπλήσσεται κανείς. Εγραφε ο Αθανάσιος Κομνηνός Υψηλάντης στο πόνημά του «Τα μετά την Αλωσιν» τα εξής: «Ετει σωτηρίω 1457. Εκστρατεύει κατά Μωρέως [ο Σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής], καταπολεμεί τους Ρωμαίους, κρημνίζει τα κάστρα και τα οχυρώματά τους. Και γίνονται ταύτα τη διαφωνία των δύο αδελφών Παλαιολόγων [Θωμά και Δημητρίου] Δεσποτών του Μωρέως ών ο Δημήτριος είχε γράψει τω Σουλτάνω το “Ελα να πάρεις τον τόπον να ησυχάσωμεν”».

Δεν φτάσαμε στο σημείο αυτό, βεβαίως. Ούτε και πρόκειται να φτάσουμε ποτέ. Εξάλλου ανήκομεν εις την Δύσιν, έστω και άνευ επιφυλάξεων, ενστάσεων ή διεκδικήσεως ανταλλαγμάτων έναντι της Τουρκίας. Και αυτό δημιουργεί κάποια αίσθηση ασφαλείας. Αλλά ίσως δεν αρκεί αυτό.

Διότι ...

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Παρτίδα σκάκι

 

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Η ουκρανική κρίση έφερε εκ νέου στο προσκήνιο την τέχνη της «κρεμλινολογίας», που είχε ατονήσει με την κατάρρευση του κομμουνιστικού συστήματος στην Ευρώπη. Σήμερα πλέον οι δυτικές αρμόδιες υπηρεσίες άρχισαν να ασχολούνται επιμόνως με την αποκρυπτογράφηση των προθέσεων του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν.

Η μείζων διαφορά μεταξύ Ρώσων και «Δυτικών» κατά τη διαχείριση της κρίσεως είναι ότι ο κ. Πούτιν ενεργεί ως σκακιστής. Στην αναμέτρηση που κλιμακώνεται διαρκώς γύρω από την Ουκρανία, ο πρόεδρος της Ρωσίας κάνει την πρώτη κίνηση αφού προηγουμένως έχει υπολογίσει τις πιθανές αντιδράσεις των αντιπάλων του και οργανώνει την αντεπίθεσή του. Με τη στρατηγική αυτή θεωρεί ότι διαμορφώνει πλαίσιο εντός του οποίου φιλοδοξεί να επιτύχει τον τελικό του στόχο έναντι της Ουκρανίας. Δεν είναι διόλου βέβαιο ότι θα το επιτύχει. 

Μία άλλη δια-φορά από τις ΗΠΑ είναι ότι ο κ. Πούτιν έχει την άνεση να αποφασίζει μόνος, καθώς στερείται συμμάχων μετά τη διάλυση του Συμφώνου Βαρσοβίας.

Αντίθετα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν δαπάνησε προσπάθεια και χρόνο διαβουλευόμενος με τους Ευρωπαίους εταίρους του για να τους συσπειρώσει. Ισως αυτός ήταν ο λόγος που οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ διακινδύνευσαν να εξαγγείλουν συγκεκριμένη ημερομηνία εισβολής των ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία και στη συνέχεια να διαψευσθούν. Ούτε είναι τυχαίο ότι στο τελευταίο διάγγελμά του ο κ. Μπάιντεν προσέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην επιτευχθείσα συσπείρωση και ομοψυχία των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ έναντι της Ρωσίας του κ. Πούτιν.

Η υπεροπλία του ΝΑΤΟ έναντι της Ρωσίας είναι ασφαλώς αδιαμφισβήτητη, αλλά ο κ. Μπάιντεν έσπευσε να διευκρινίσει ότι δεν έχει πρόθεση να κηρύξει πόλεμο εναντίον της Μόσχας. Απλώς κατέστησε σαφές ότι οι ΗΠΑ θα υπερασπισθούν «κάθε ίντσα του εδάφους του ΝΑΤΟ». Μόνον που η Ουκρανία δεν είναι μέλος της Συμμαχίας.

Αξιοποιώντας τη σαφή υπεροχή στον οικονομικό τομέα, οι ΗΠΑ και οι Σύμμαχοί τους ανακοίνωσαν μια δέσμη οδυνηρών κυρώσεων, που όπως ομολογείται θα έχουν αρνητικές συνέπειες και στη Δύση. 

Το θέμα όμως είναι...

 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ και ΕΚΚΛΗΣΙΑ: Εκκλησιαστικά δυσάρεστα

Toυ ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Αισχίστου χαρακτήρος άτομο, βιοποριζόμενο ως ιερεύς της Εκκλησίας της Ελλάδος, ασχημονούν επί παιδίσκης επί έτη, σκανδάλισε το σώμα των πιστών, την κοινή γνώμη και ανέδειξε υστερήσεις διαχειρίσεως από την Ιεραρχία της συμπεριφοράς κληρικού – έστω και αν πρόκειται για θλιβερή εξαίρεση. 

Οι αρνητές της θρησκείας και οι αντιμαχόμενοι την Εκκλησία –έστω κακή τη πίστει– μπορούν να ελεεινολογούν εξ αφορμής της αθλιότητος που έχει καταγγελθεί. Διότι το αίτιο υπάρχει και διότι έχουν το δικαίωμα. Ουδείς οφείλει επιείκεια ή έστω κατανόηση σε εκπίπτοντα ιερέα, διότι εξ ορισμού είναι πρωτίστως σύμβολο και ως τέτοιο αντιμετωπίζεται, δικαίως ή αδίκως.

Ολοι οι χριστιανοί γνωρίζουν ότι το σώμα των πιστών δεν απαρτίζεται από αγίους. Κι αυτό ομολογείται διαρκώς στους ναούς από τους εκκλησιαζομένους κατά την εκφορά του στίχου «Και ουκ έστι άγιος πλην Σου Κύριε».  

Ανθρωπος με αδυναμίες είναι και ο ιερεύς, αλλά μόνον διά της παρουσίας του είναι δυνατή η τέλεση του υψίστου μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας.

Κατανοητό βεβαίως ότι ο εξωραϊσμός ενός οικοδομήματος –εκκλησιαστικού, πολιτειακού ή εθνικού– είναι αναγκαίος, διότι άλλως το σύστημα συνολικώς θα κινδυνεύσει με κατάρρευση. Αλλά μια εμμονή προς την κατεύθυνση αυτή αναποτρέπτως οδηγεί στην παγίωση στρεβλώσεων.

Δεν είναι προς παρηγορίαν ασφαλώς, αλλά ακόμη και στην πρώτη χριστιανική κοινότητα, όταν όλοι οι πιστοί ζούσαν σε έναν τόπο κι όταν τα πάντα ανήκαν από κοινού σε όλους, συμπτώματα φαυλότητος ουδέποτε εξέλιπαν.

Ευσεβές ζεύγος, υποδειγματικής συμπεριφοράς, θα πρέπει να υπήρξε ο Ανανίας και η σύζυγός του Σαπφείρα, που πούλησαν ένα κτήμα τους, αλλά όμως δεν κατέθεσαν όλο το ποσόν στο ταμείο των Αποστόλων. Το τίμημα αυτής της απιστίας ήταν ο θάνατος του ενός μετά τον άλλον. Είναι το πρώτο περιστατικό αυτού του τύπου που καταγράφεται στις Πράξεις των Αποστόλων. Δεν πρέπει ασφαλώς να είναι και το μοναδικό. Οι αντιφάσεις, τα προβλήματα, αλλά κυρίως οι συγκρούσεις στο επίπεδο των Αποστόλων παρουσιάζουν τεράστιο ενδιαφέρον και καταγράφουν με τρόπο ανάγλυφο και ουσιαστικό την πορεία του χριστιανισμού, όταν ξεπέρασε τα όρια της Εκκλησίας της Ιερουσαλήμ για να εξαπλωθεί στα έθνη.

Σκάνδαλο μέγα η ανάρμοστη συμπεριφορά κληρικών ανεξαρτήτως ιεραρχικών βαθμίδων στις οποίες ανήκουν. Και θα ήταν πράγματι αδιανόητο να επιχειρηθεί μια όποια υποβάθμισή του ώστε να μην αμαυρωθεί η εικόνα της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Δεν έχουν ανάγκη καλοσυντηρημένης εικόνας της Εκκλησίας ούτε η χώρα ούτε οι Ελληνες χριστιανοί. 

Υπάρχει ανάγκη...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: Μια δύσκολη συνέχεια

 

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Διεταράχθη η πατριαρχική ιεραρχία της Κωνσταντινουπόλεως, αλλά και η σύνοδος της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Ελλάδος, διότι το Πατριαρχείο Μόσχας εκδήλωσε την πρόθεσή του να ιδρύσει ρωσικό μετόχι προς στήριξη της ευζωίας 50.000 Ρώσων χριστιανών που διαβιούν εις την Τουρκία.

Δεν είναι βέβαια να απορεί κανείς για την αντίδραση της Μόσχας, δοθέντος ότι ο Πατριάρχης κύριος Βαρθολομαίος προχώρησε στην αναγνώριση της Αυτοκεφάλου Ουκρανικής Εκκλησίας, το 2019, ευθυγραμμιζόμενος με την αμερικανική πολιτική έναντι της Ρωσίας.

Εις την παρούσα συγκυρία, η όποια ευρύτερη σημασία του Πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως για τη Δύση είναι διττή.


Εκκλησιαστικώς εν πρώτοις το πρωτείο που διεκδικεί το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως εξυπηρετεί άριστα το Βατικανό. Διότι εάν η Μόσχα αναγνωριζόταν όπως μονίμως επιμένει η Ρωσία ως «η Τρίτη Ρώμη», ο διαθρησκευτικός διάλογος του Πάπα με έναν Πατριάρχη και ποίμνιο εκατομμύρια Ρώσους ορθόδοξους πιστούς, και όχι μερικές χιλιάδες ομογενών της Κωνσταντινουπόλεως, θα ήταν ακατόρθωτο εγχείρημα.

Πέραν της εκκλησιαστικής διαστάσεως, πολιτικά το Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως είναι αρχαιότατος θεσμός που θεωρείται ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αποτραπεί η εκκλησιαστική επέκταση της Μόσχας.

Η αμερικανική πολιτική που εξύφανε η Ουάσιγκτον και εφάρμοσε ο κύριος Βαρθολομαίος αποδόθηκε στην ανάγκη περιορισμού της επιρροής του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν στην περιοχή. Δεν πρόκειται βεβαίως μόνον περί αυτού, καθώς η Μόσχα ουδέποτε διέκοψε δεσμούς από την Ορθοδοξία ακόμη και κατά την εποχή της ΕΣΣΔ.

Κάπου εκεί, στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’80, η επίσημη εφημερίδα της κομμουνιστικής Νεολαίας «Κομσομόλσκαγια Πράβδα» δημοσίευσε άρθρο εις το οποίο εξήρε τη σημασία της καλλιέργειας των δεσμών της Μόσχας με το Αγιον Ορος και τους Αγίους Τόπους στην Παλαιστίνη. Η έκπληξη των εγγυρότερων αναλυτών των ΗΠΑ υπήρξε εντονότατη.

Σε αυτό το μεγάλο εκκλησιαστικό-πολιτικό παιχνίδι ενεπλάκησαν ο κύριος Βαρθολομαίος και ο κύριος Ιερώνυμος, και ως εκ τούτου...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Μακρόν εναντίον Τζόνσον

 

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Δεν πρόκειται ασφαλώς για επανάληψη του Εκατονταετούς Πολέμου που άρχισε μεταξύ των βασιλικών οίκων των Βαλουά της Γαλλίας και των Πλαντάτζενετς της Αγγλίας και έληξε το 1453, λίγους μήνες μετά την κατάληψη της Κωνσταντινουπόλεως από τους Οθωμανούς – για να μη λησμονούμε τα δικά μας.

Είναι όμως μια ένδειξη ισχυρή πως οι παραδοσιακές αντιπαλότητες μονίμως υποβόσκουν και εκδηλώνονται ενίοτε ως φάρσα, όπως συμβαίνει σήμερα με την αντιπαράθεση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του πρωθυπουργού της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον. Αιτία σήμερα, οι ανεξέλεγκτες προσφυγικές ροές από τη Γαλλία στη Βρετανία και θέματα αλιείας. Θυμίζουν λίγο ελληνοτουρκικά όλα αυτά.

Ο κ. Μακρόν είναι ένας πολιτικός αυτάρεσκος, ευέξαπτος, θιγόμενος συχνότατα, με ριζοσπαστικά οράματα ανασυγκροτήσεως της χώρας του και του ευρωπαϊκού συστήματος. Η εξέγερση των πληβείων με τα «κίτρινα γιλέκα» τού προκαλούσε αισθητικό αποτροπιασμό. Οι εμπνευσμένες εισηγήσεις του για τον μετασχηματισμό της Ε.Ε. αγνοήθηκαν από τη Γερμανία.

Από την πλευρά του, ο κ. Τζόνσον είναι μια τυπική περίπτωση Βρετανού αποφοίτου του Ητον και στη συνέχεια της Οξφόρδης, με πνεύμα συγκρουσιακό, ακραία αγωνιστικός. Ως γόνος της ανωτάτης τάξεως κινείται «είκοσι χιλιάδες μίλια πέρα από το καλό και το κακό», αλλά επικοινωνεί ανέτως με τον λαό. Κοινό σημείο των δύο αυτών ανδρών είναι πως λειτουργούν βάσει προτύπου. 

Ο κ. Μακρόν είναι βοναπαρτιστής αλλά δεν είναι Ναπολέων. 

Ο κ. Τζόνσον είναι μεγάλος θαυμαστής του Ουίνστον Τσώρτσιλ αλλά δεν είναι Τσώρτσιλ.

Το γαλλικό πολιτικό πανόραμα βεβαίως πάντοτε παρουσίαζε κάποιες ιδιαιτερότητες. 

Ο μέγας, πράγματι, ηγέτης της μεταπολεμικής Γαλλίας, ο στρατηγός Σαρλ ντε Γκωλ, δεν ήταν Γαλάτης αλλά Φλαμάνος στην καταγωγή. 

Ο Ζακ Σιράκ, ηγέτης της Δεξιάς και πρόεδρος της χώρας (1995-2007), υπήρξε μέλος του Κ.Κ. Γαλλίας και όταν ήταν νέος πουλούσε την κομμουνιστική εφημερίδα «Ουμανιτέ» στους δρόμους των Παρισίων. 

Ο σοσιαλιστής πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν τιμήθηκε με το παράσημο της κατοχικής κυβερνήσεως του Βισύ και στη συνέχεια προσχώρησε στην Αντίσταση. Αντιμοναρχικός ο ίδιος, εκπροσώπησε τη Γαλλία στη στέψη της βασιλίσσης Ελισάβετ. Καθόταν δίπλα στην πριγκίπισσα Ελένη Βοναπάρτη, σύζυγο του πρίγκιπα Γεωργίου της Ελλάδος, η οποία ως μαθήτρια του Φρόιντ τον «ψυχανέλυε σε όλη τη διάρκεια της τελετής», όπως ο Μιτεράν είχε ομολογήσει αργότερα.

Ο κ. Μακρόν θα μπορούσε ενδεχομένως και χάριν παιδιάς να χαρακτηρισθεί «προγονοκτόνος», αφού προπάππος του ήταν ο Βρετανός Τζορτζ Ρόμπερτσον, που πολέμησε στη Μάχη του Σομ το 1918 –την πιο αιματηρή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου– και παρασημοφορήθηκε για την ανδρεία του. 

Σφάλλει ωστόσο ο Βρετανός πρωθυπουργός όταν προβλέπει ότι η αντιπαλότητα του κ. Μακρόν θα λήξει μετά τις προεδρικές εκλογές. Στόχος του κ. Μακρόν είναι...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Τρεις φαύλοι κύκλοι

 

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Παντοιοτρόπως κατηγγέλθη εδώ και περίπου διακόσια χρόνια το καθεστώς των «προστάτιδων δυνάμεων» –Αγγλίας, Ρωσίας και Γαλλίας– που βάσει της Συνθήκης του Λονδίνου, το 1827, αποφάσισαν την ειρήνευση της περιοχής προτείνοντας στον σουλτάνο Μαχμούτ Β΄ την παραχώρηση ανεξαρτησίας στους Ελληνες.

Παράδοξο, ωστόσο, είναι και ομολογία αδυναμίας το γεγονός ότι η προμήθεια αμυντικών συστημάτων από τη Γαλλία, καθώς και η νέα αμυντική συμφωνία με τις ΗΠΑ –δύο ενέργειες απολύτως αναγκαίες για την ασφάλεια της χώρας παρά τις επιπόλαιες αντιρρήσεις του ΣΥΡΙΖΑ–, εκλαμβάνονται λόγω συνοδευτικών εγγράφων ότι εξασφαλίζουν την Ελλάδα έναντι της Τουρκίας.

Θα ήταν, όμως, φρόνιμο να έχει κανείς υπ’ όψιν ότι εμείς οι Ελληνες θα πολεμήσουμε εάν εκεί οδηγηθούν τα πράγματα και ότι οι «ρήτρες» των συνοδευτικών εγγράφων έχουν περιεχόμενο συμβολικό.

Ειδικότερα, μια στρατιωτική σύγκρουση με την Τουρκία θα είναι αεροναυτική –και όχι πόλεμος χαρακωμάτων– με αλόγιστη χρήση πυρός και συντομότατης διάρκειας. Δεν θα υπάρχει καν ο χρόνος για γαλλική στρατιωτική συνδρομή.

    Οι ΗΠΑ και η Γαλλία είναι πολύτιμοι σύμμαχοί μας, αλλά όχι «προστάτιδες δυνάμεις», όπως περίπου εμφανίζονται από πολιτικούς και αναλυτές.

Από την άλλη πλευρά, οι αμερικανικές βάσεις στην Ελλάδα έχουν ως στόχο την ανάσχεση της ρωσικής στρατιωτικής καθόδου προς τον Νότο. Η πρόταση της ελληνικής κυβερνήσεως να χρησιμοποιηθεί η Σκύρος ως βάση αεροπορική των ΗΠΑ στο κέντρο του Αιγαίου θα καθιστούσε την Ουάσιγκτον «επιδιαιτητή» της ελληνοτουρκικής διαμάχης γύρω από τον έλεγχο του εναερίου χώρου στο Αιγαίο. Γι’ αυτό και απερρίφθη.

Εν ολίγοις, οι ΗΠΑ και η Γαλλία είναι πολύτιμοι σύμμαχοί μας, αλλά όχι «προστάτιδες δυνάμεις», όπως περίπου εμφανίζονται από πολιτικούς και αναλυτές. Εχουν η κάθε μία ευρύτερες στρατηγικές επιδιώξεις, που κάποιες από αυτές συμπίπτουν –ή απλώς αυτό υποθέτουμε εμείς– με τα ειδικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα μας.

Καθ’ όσον αφορά την Τουρκία και ανεξαρτήτως από τις νεοοθωμανικές προθέσεις που της αποδίδονται, πάσχει εμφανώς –-δικαίως ή αδίκως, αδιάφορο– από σύνδρομο περικυκλώσεως. Η επιδίωξη της Αγκυρας να επιτύχει απόλυτη ασφάλεια δημιουργεί ανασφάλεια στις χώρες της περιοχής. Η ρήση ανήκει στο πρώην υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ και αφορούσε την ΕΣΣΔ. Ισχύει απολύτως και για την Τουρκία. Αλλά με αυτόν τον τρόπο προκύπτει φαύλος κύκλος.

Το μείζον διακύβευμα στην παρούσα συγκυρία και με άμεση αναφορά στα ευρύτερα ελληνικά συμφέροντα είναι...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Οι ΗΠΑ, οι Κινέζοι και εμείς

 Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Ηταν 22 Φεβρουαρίου 1972, στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού στο Πεκίνο, όταν ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον, κατά την ιστορική πρώτη επίσκεψή του στην Κίνα, διαβεβαίωνε τον Κινέζο ομόλογό του Τσου Εν Λάι ότι «υπάρχει μία Κίνα και η Ταϊβάν είναι τμήμα της Κίνας».

«Το πρόβλημα», διευκρίνιζε στον συνομιλητή του ο Νίξον –ή άλλως Tricky Dicky– «δεν είναι τι πρόκειται να κάνουμε αλλά τι πρόκειται να πούμε, δημοσίως, ώστε να μην επιτρέψουμε σε όσους αντετίθεντο στη σινοαμερικανική προσέγγιση να κατηγορηθώ πως “πήγε στο Πεκίνο και πούλησε την Ταϊβάν”».

Βεβαίως, όσα ειπώθηκαν με μυστικότητα δεν καταγράφηκαν στο κοινό ανακοινωθέν με σαφήνεια, διά τον φόβο των αντιδράσεων του Κογκρέσου. Επρόκειτο για τέχνασμα ή, ακριβέστερα, για «απάτη» – ασχέτως εάν θεωρήθηκε ευφυέστατο διπλωματικό στρατήγημα, που υιοθέτησε και η επόμενη διοίκηση του προέδρου Τζίμι Κάρτερ, όταν τον Μάιο του 1978 διαβεβαίωσε το Πεκίνο πως θα τιμήσει τη «μυστική υπόσχεση» του Νίξον.

Εναρμονιζόμενη με την πολιτική της Ουάσιγκτον, η χούντα των Αθηνών άρχισε –ευθύς μετά τη μυστική επίσκεψη του Χένρι Κίσινγκερ στο Πεκίνο τον Ιούνιο του 1971– τις σινοελληνικές επαφές. Τον Μάιο του 1972, η Ελλάδα αναγνώρισε την κυβέρνηση του Πεκίνου, «λαμβάνοντας υπ’ όψιν» τη θέση της Ουάσιγκτον ότι η Ταϊβάν αποτελεί τμήμα της Κίνας.

Ο πρώτος πρέσβης της Κίνας στην Ελλάδα υπέβαλε τα διαπιστευτήριά του στην Αθήνα στις αρχές του 1973 και, προς μεγάλη έκπληξη των πάντων, απηύθυνε τηλεοπτικό διάγγελμα σε άπταιστη ελληνική. Τέλος, τον Μάιο του 1973, ο Β΄ αντιπρόεδρος της χούντας Νικόλαος Μακαρέζος πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στο Πεκίνο, όπου υπέγραψε τις πρώτες συμφωνίες.

Αυτά συνέβαιναν τότε.  

Σήμερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, επιδιώκοντας ανάσχεση της επιρροής της Κίνας, αγνόησε τη «συμφωνία» Νίξον περί της Ταϊβάν, εισάγοντας και «στρατιωτική παράμετρο», συνεργαζόμενος μόνο με τη Βρετανία και την Αυστραλία, και προκαλώντας κρίση μείζονα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Ουδείς μπορεί να προείπει τι θα συμβεί. Αλλά...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Βαρύτατο το πλήγμα

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Οταν ο κ. Τζο Μπάιντεν ανακηρύχθηκε πρόεδρος των ΗΠΑ, διακήρυξε urbi et orbi ότι «η Αμερική επιστρέφει» στη διεθνή σκηνή. Αίσθημα ανακουφίσεως κατέλαβε όλους εκείνους που εστέναζαν από την «ωμότητα» της συμπεριφοράς του προκατόχου του, κ. Ντόναλντ Τραμπ, όταν συγκρουόταν με τους εταίρους για αθέτηση των οικονομικών υποχρεώσεών τους έναντι του ΝΑΤΟ.

Οκτώ μήνες αργότερα η Αμερική «δεν επέστρεψε», αλλά αντιθέτως «απεσύρθη» με τρόπο χαοτικό από το Αφγανιστάν, αγνοώντας τις εκκλήσεις συμμάχων των ΗΠΑ για παράταση της παραμονής των αμερικανικών δυνάμεων στη χώρα προκειμένου να ολοκληρώσουν και αυτοί την απομάκρυνση των υπηκόων τους.  

Επί της ουσίας αυτό που συνέβη ήταν η πλέον βάναυση εφαρμογή της πολιτικής του κ. Ντόναλντ Τραμπ, που εισήλθε στον Λευκό Οίκο με σύνθημα «Πρώτα η Αμερική».

Ηδη, Αμερικανοί αναλυτές επισημαίνουν ότι, μετά το Αφγανιστάν, οι εταίροι των ΗΠΑ δεν θα είναι πλέον πρόθυμοι να ακολουθήσουν την Ουάσιγκτον σε στρατιωτικές επεμβάσεις της ανά τον κόσμο. Κυρίως όμως θα είναι πλέον δυσχερέστατο για τους Αμερικανούς να στρατολογήσουν οπαδούς στις χώρες όπου παρεμβαίνουν, αφού οι συνεργασθέντες με τους Δυτικούς Αφγανοί αφέθηκαν στο έλεος των Ταλιμπάν, που ανακατέλαβαν αμαχητί την εξουσία.

Αρχισαν βεβαίως να διατυπώνονται προτάσεις σχολιαστών για αντικατάσταση των στρατιωτικών δράσεων με οικονομικές, ώστε οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους να αναδειχθούν στους μεγαλύτερους επενδυτές σε επίπεδο παγκόσμιο και να αντιμετωπίσουν επιτυχώς με αυτόν τον τρόπο την πρόκληση της αυξανόμενης επιρροής της Κίνας. Είναι από εκείνα που εύκολα λέγονται αλλά είναι πολύ δύσκολο να πραγματοποιηθούν.  

Για την ώρα, αυτό που συμβαίνει είναι ότι το κύρος των ΗΠΑ δέχθηκε πλήγμα σοβαρό ακόμη και μεταξύ των συμμάχων.

Το πρόβλημα για την Ελλάδα ειδικότερα είναι ότι η χώρα είχε επενδύσει πολλά σε μια μελλοντική παρέμβαση της Ουάσιγκτον ώστε να αναχαιτισθεί η πολιτική της Αγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο.  

Την ελπίδα αντικατέστησε περίσκεψη.

Θα πάρει δυστυχώς καιρό έως ότου ο κ. Μπάιντεν επανέλθει με τρόπο παρεμβατικό στη διεθνή σκηνή. Εκτός και εάν...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Ποιοτικές διαφορές δύο αυτοκρατορριών...

 

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Η αμερικανική παρουσία στη διεθνή σκηνή είναι από μιαν άποψη ένα παρακολούθημα της αυτοκρατορικής πολιτικής της Μεγάλης Βρετανίας, την εποχή που η σημαία της δεν υποστελλόταν, διότι ο ήλιος δεν έδυε ποτέ στις αχανείς κτήσεις του Στέμματος.

Οι διαφορές, ωστόσο, είναι κεφαλαιώδεις.  

Οι Βρετανοί γνώριζαν και αποδέχθηκαν το γεγονός ότι μια επέκταση της επιρροής εκτός συνόρων σημαίνει ανθρώπινες απώλειες, ακόμη και στο επίπεδο των ανωτέρων τάξεων της κοινωνίας.

Η κοινωνία των ΗΠΑ, αντιθέτως, δεν ανέχεται ανθρώπινες απώλειες, μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ. Εγιναν έκτοτε, βεβαίως, οι απαραίτητες προσαρμογές. 

Ο πρώτος πόλεμος εναντίον του Ιράκ ήταν ένα τηλεοπτικό video game και ο ερευνητής δημοσιογράφος ήταν στην κυριολεξία απών.

Η δεύτερη μείζων διαφορά ήταν ότι οι Βρετανοί στα χρόνια της αυτοκρατορίας τους όχι απλώς εγκαταστάθηκαν στις κτήσεις τους, αλλά είχαν ενδιαφέρον για τις φυλές και τους λαούς που είχαν υπαγάγει στη διοίκησή τους.


«Ο χρυσός κλώνος» του Τζέιμς Φρέιζερ, που πρωτοεκδόθηκε το 1890 –μια μελέτη περί μαγείας και θρησκείας– ήταν μία από τις βάσεις της ανθρωπολογίας, που γνώρισε μεγάλη άνθηση τη δεκαετία του ’60, κυρίως στη Γαλλία, με κύριο εκπρόσωπό της τον Κλοντ Λεβί-Στρος.

Αλλά οι Αμερικανοί δεν έχουν την υπομονή που πρέπει να χαρακτηρίζει μια μεγάλη δύναμη. Ακόμη έως σήμερα, ογδόντα χρόνια από την είσοδό τους στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, εξακολουθούν να είναι τα «νεοφερμένα παιδιά σε μια γειτονιά», που προσπαθούν να επιβληθούν μόνο με την ισχύ, δίχως βαθύτερη αντίληψη του περιβάλλοντος ή των ιδιαιτέρων συνθηκών που επικρατούν σε κάθε χώρα.

Από την εμπλοκή τους στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ διαμόρφωσαν την αντίληψη πως δεν αρκεί η ολική συντριβή του αντιπάλου. Η νίκη απαιτούσε την κοινωνική και ηθική μετάλλαξη του ηττημένου. Και όντως το επιχείρησαν με επιτυχία στη Γερμανία και στην Ιαπωνία.

Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν η «ισορροπία τρόμου» επέβαλε την «ειρηνική συνύπαρξη» των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, οι Αμερικανοί έκαναν χρήση ευρύτατη του «ηθικού πλεονεκτήματός» τους, έναντι των Σοβιετικών, με άλλα λόγια των αρχών της «φιλελεύθερης δημοκρατίας». Αλλά η κομμουνιστική ιδεολογία ήταν παράγωγο της δυτικής σκέψεως, ήταν οι θεωρίες του Διαφωτισμού στην πλέον ακραία εκδοχή του. Δεν συμβαίνει το ίδιο με το Ισλάμ.

Οι Αμερικανοί δεν ηττήθηκαν στρατιωτικώς στο Αφγανιστάν. Απλώς απέτυχαν να μεταλαμπαδεύσουν το «ηθικό τους πλεονέκτημα», με άλλα λόγια τη «φιλελεύθερη δημοκρατία».  

Διότι...

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Ελβετικά «παράδοξα»

 Πέρασε απαρατήρητο, αλλά δεν είναι ασήμαντο το γεγονός ότι η ελβετική κυβέρνηση αποφάσισε να καταργήσει τη συμφωνία μεταξύ της Ελβετίας και της Ε.Ε. που «θα απλοποιούσε και θα ενίσχυε τους δεσμούς των δύο εταίρων» ή κατά μία άλλη διατύπωση θα «εναρμόνιζε» παραδοσιακές συμβάσεις και ιδιομορφίες της Ελβετίας με τους κανόνες «ομοιομορφίας» που επιβάλλει η Ενωμένη Ευρώπη.

Για μία χώρα που το ύψος των εμπορικών της συναλλαγών με την Ε.Ε. υπολογίζεται σε ένα δισ. ευρώ την κάθε εργάσιμη ημέρα, με πολίτες που σέβονται το χρήμα σε ύψιστο βαθμό, η απόφαση της κυβερνήσεως ηχεί παράλογη, αφού αδιαμφισβητήτως θα έχει κάποιες αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις.

Μόνον που μία τέτοια προσέγγιση υποτιμά πολιτικώς τους Ελβετούς πολίτες. Στο παρελθόν το θέμα της «ουδετερότητος» υπήρξε η κυρίαρχη πολιτική αντίληψη, βάσει της οποίας δεν ενεπλάκησαν στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ούτε μετείχαν στον Ψυχρό Πόλεμο, που ακολούθησε. Η λογική πίσω από αυτή τη στάση ήταν ότι «δεν εμπλεκόμαστε σε μία αντιπαράθεση στη δημιουργία της οποίας δεν έχουμε συμβάλει». Και φυσικά αυτή η πολιτική είχε ευεργετικότατα αποτελέσματα.

Σήμερα, το θέμα δεν είναι η «ουδετερότητα» αλλά η «κυριαρχία», που αναποδράστως πρέπει σταδιακώς να εκχωρείται στις Βρυξέλλες όσο μια χώρα εναρμονίζεται με τα ευρωπαϊκώς ισχύοντα. Υπάρχουν χώρες που εκχωρούν τα πάντα για να ενταχθούν ή για να παραμείνουν στην Ε.Ε. Η Ελβετία δεν ανήκει σε αυτές.

Πολίτες που έχουν δικαίωμα να αποφασίσουν με τοπικό δημοψήφισμα εάν θα τοποθετηθούν ζαρντινιέρες στα πεζοδρόμια, δεν είναι δυνατόν να ενταχθούν στο σύστημα ομογενοποιήσεως που επικρατεί στην Ενωση. Δεν είναι λοιπόν παράδοξο ότι μετά τη Βρετανία η Ελβετία είναι η δεύτερη χώρα που έθεσε υπεράνω των οικονομικών συνεπειών το θέμα της κυριαρχίας στις αποφάσεις που αφορούν τους πολίτες της.

Βεβαίως, η Ελβετία παραμένει στην ενιαία αγορά της Ε.Ε. και στη συμφωνία Σένγκεν. Δεν απεκόπη από την Ενωση, ούτε έχει φυσικά την πρόθεση. Ηταν μια «κόκκινη γραμμή» που...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Μια συνάντηση κορυφής αλλιώτικη

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

 Δεν είναι από αυτά που θα περίμενε να ακούσει κάποιος από τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν λίγες ημέρες πριν από την πρώτη συνάντηση κορυφής με τον Αμερικανό ομόλογό του Τζο Μπάιντεν στη Γενεύη. Ο λόγος για τη «συντροφική» προειδοποίηση του κ. Πούτιν προς τον κ. Μπάιντεν, ότι «οι ΗΠΑ ακολουθούν το μονοπάτι της Σοβιετικής Ενώσεως, με αυτοπεποίθηση και βήμα σταθερό».

Θεωρητικά δεν έχει άδικο ο κ. Πούτιν όταν υποστηρίζει ότι στην πορεία μιας αυτοκρατορίας «συσσωρεύονται προβλήματα και έρχεται μια στιγμή που πλέον δεν είναι διαχειρίσιμα», καθώς παύουν να λειτουργούν αποτελεσματικά η προβολή στρατιωτικής ισχύος, οι απειλές ή η εξαγορά. Βεβαίως, οι θεωρητικές κατασκευές δεν επαληθεύονται και απόδειξη είναι η κραυγαλέα διάψευση του μαρξιστικού «κοσμοθεωρήματος».

Η Ρωσία σήμερα είναι μια εθνικιστική οντότητα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πολιτική της δεν είναι επεκτατική. Είτε διότι επιδιώκει απόλυτη ασφάλεια στην περιφέρειά της, δημιουργώντας έτσι μείζονα ανασφάλεια σε χώρες του περίγυρού της. Είτε διότι ο εθνικισμός και ο επεκτατισμός είναι συχνότατα έννοιες αλληλένδετες.

Από την άλλη πλευρά, και μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων, η αμερικανική ελίτ έπαιξε για ένα διάστημα με την ιδέα της μονοκρατορίας. Αλλά αντ’ αυτής η Ρωσία ανασυντάχθηκε επί Πούτιν, η Κίνα ανεδείχθη μείζων αντίπαλος των ΗΠΑ και η Ουάσιγκτον κατέστη χρηματοδότρια της ασφαλείας της Δύσεως, με την Ε.Ε. να αναπτύσσει διαρκώς τις οικονομικές σχέσεις της με το Πεκίνο και τη Μόσχα.
 

Το αποτέλεσμα ήταν να αναπτυχθεί στις ΗΠΑ ένας δυναμικός εθνικισμός, που εστράφη πρωτίστως εναντίον της ελίτ, ανέδειξε πρόεδρο τον Ντόναλντ Τραμπ, με το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική» και διαίρεσε βαθύτατα την αμερικανική κοινωνία και τη Δύση.

Ο Τζο Μπάιντεν επιχειρεί να επαναφέρει εις την προτέρα κατάσταση τις ΗΠΑ, τόσο στο διεθνές επίπεδο όσο και στο εσωτερικό. Τίποτε εκ των δύο δεν είναι τόσο εύκολο όσο ελπίζουν ορισμένοι. Ούτε και να διαλυθούν βεβαίως.  

Η συνάντηση κορυφής Μπάιντεν – Πούτιν στις 16 Ιουνίου στη Γενεύη, ωστόσο, θα είναι...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η αδρανούσα Δύση

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Η έκκληση του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προς όλους τους μουσουλμάνους, από την Τζακάρτα της Ινδονησίας έως το Σεράγεβο, «να ενωθούν εναντίον των πράξεων του Ισραήλ που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα» των Παλαιστινίων, ήταν κατά πολύ ισχυρότερη από των Αράβων ηγετών της περιοχής, αλλά δεν ισοδυναμεί βεβαίως με κήρυξη «τζιχάντ» εναντίον του εβραϊκού κράτους.

Ο κ. Ερντογάν είναι ένας ιδιότυπος πολιτικός, σίγουρα «α λα τούρκα» και όχι κατά τα πρότυπα της Δύσεως. Δεν προσβλέπει σε εξέγερση των μουσουλμάνων, αλλά σε αντιδράσεις, που δεν θα ακυρώσουν, τουλάχιστον όμως θα ανασχέσουν την προσέγγιση και περαιτέρω σύσφιγξη των σχέσεων του Ισραήλ με τις αραβικές χώρες –Αίγυπτο, Εμιράτα και Σαουδική Αραβία– όπου μετέχουν η Ελλάδα και η Κύπρος.

Από τις χώρες της Δύσεως την εντονότερη ανησυχία εξέφρασε η Γαλλία, ο υπουργός Εξωτερικών της οποίας, Κλεμάν Μπον, δήλωσε χθες πως «Αμερικανοί και Ευρωπαίοι πρέπει να εμπλακούμε με το Ισραήλ και την Παλαιστινιακή Αρχή ώστε να προσπαθήσουμε να βρούμε λύση τις επόμενες ημέρες». Πρόκειται για μία ακόμη από τις ρητορικές γαλλικές «παρεμβάσεις» της Γαλλίας του Εμανουέλ Μακρόν, όπου απλώς τίθεται ένα θέμα δίχως τη δυνατότητα ιδίας παρεμβάσεως.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, ο «ανατροπέας» υποτίθεται της πολιτικής του προκατόχου του Ντόναλντ Τραμπ, έχει άλλα επείγοντα να διαχειρισθεί. Παράλληλα, η σύσταση του υπουργού επί των Εξωτερικών των ΗΠΑ Αντονι Μπλίνκεν περί «αποκλιμακώσεως» απλώς επιβεβαιώνει ότι ο σημερινός ένοικος του Λευκού Οίκου ακολουθεί την πολιτική του προκατόχου του, Ντόναλντ Τραμπ, που μετέφερε την αμερικανική πρεσβεία από το Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ και δρομολόγησε την προσέγγιση κάποιων αραβικών κρατών με το Ισραήλ.

Η Αίγυπτος προσφέρθηκε να διαδραματίσει ρόλο «διαμεσολαβητικό» ως η ισχυρότερη αραβική χώρα στην περιοχή, αλλά έχει αποξενωθεί σημαντικά από την «παλαιστινιακή υπόθεση» από τη στιγμή που υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ επί της προεδρίας του Τζίμι Κάρτερ.

Σήμερα πλέον τον τόνο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δίδουν...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Ιστορικές αναντιστοιχίες

Του ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

 Ηχησε μάλλον ως απόκοσμη η τοποθέτηση του πρώην υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ όταν, αναφερόμενος στην πολιτική του Αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν έναντι της Κίνας, προειδοποίησε ότι υπάρχει κίνδυνος να βρεθούμε εκ νέου στην προ του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου επικρατούσα κατάσταση. Οταν, δηλαδή, πολύχρονες αντιπαραθέσεις μπορούσαν να επιλυθούν αμέσως, αλλά κάποια στιγμή μία από αυτές ξέφυγε από τον έλεγχο.

Αυτό που εξέπληξε δεν ήταν η διαφωνία του κ. Κίσινγκερ με την πολιτική του Αμερικανού προέδρου καθ’ όσον αφορά στην Κίνα –δεν είναι άλλωστε και ο μόνος–, αλλά η αντιστοιχία του παρόντος με τα προηγηθέντα του Α΄ Παγκοσμίου Πόλεμου, που απασχολεί μόνον ιστορικούς και αγνοείται παντελώς από τους εν ενεργεία πολιτικούς ανά τον κόσμο.

Υπήρξε ο πόλεμος εκείνος ο καταστροφικότερος από άποψη πολιτική, καθώς συνέτριψε ό,τι είχε απομείνει από το «ευρωπαϊκό σύστημα», όπως διαμορφώθηκε το 1815 στο Συνέδριο της Βιέννης, μετά την ήττα του Ναπολέοντα Βοναπάρτη.

Η διαφορά με τη σημερινή συγκυρία είναι ότι το διπολικό σύστημα, που δημιουργήθηκε στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, κατέρρευσε με τα κομμουνιστικά καθεστώτα της Ευρώπης, αλλά οι κραδασμοί απορροφήθηκαν με την ενσωμάτωση των πρώην κομμουνιστικών κρατών της Ανατολικής Ευρώπης στην Ε.Ε. Η Ευρώπη, με άλλα λόγια, μάλλον καλά τα πήγε.

Το θέμα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαχειρίστηκαν με τρόπο ατυχέστατο τη νέα κατάσταση που διαμορφώθηκε από το 1990 και εξής.  

Η Ρωσία, αντί να αλωθεί από τους Αμερικανούς, όπως το επιχείρησαν αρχικώς, ανασυγκροτήθηκε από τον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και επεξέτεινε σταδιακώς την επιρροή της έως την Ανατολική Μεσόγειο.  

Η Κίνα, που αντιμετωπίσθηκε σε πρώτη φάση ως μια εμπορική ευκαιρία προς εκμετάλλευση, ανεδείχθη πλέον από την Ουάσιγκτον σε μείζονα πρόκληση – οικονομική και στρατηγική.

Ο πρόεδρος Μπάιντεν σήμερα επιχειρεί να αναστρέψει μια κατάσταση που υπονομεύει την ηγεμονική θέση των ΗΠΑ, εφαρμόζοντας το πρότυπο των οικουμενικών αυτοκρατοριών. Και ως Δημοκρατικός που είναι, στηρίζει ηθικά το εγχείρημά του στο ιδεολόγημα του πρώην Αμερικανού προέδρου Γούντροου Ουίλσον, ότι η ειρήνη δηλαδή και η πρόοδος μπορούν να διασφαλιστούν εάν κατισχύσουν παγκοσμίως οι δημοκρατικές αρχές και κυβερνήσεις.

Ο Χένρι Κίσινγκερ με την παρέμβασή του επιχειρεί να νουθετήσει τη νέα αμερικανική διοίκηση τονίζοντας πώς η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο πρέπει να μάθουν να συνυπάρχουν προκειμένου να διατηρήσουν την ειρήνη.

«Είναι ανάγκη να έχουμε μια ενιαία αντίληψη διακυβερνήσεως για να έχουμε μια ειρηνική τάξη πραγμάτων ή μήπως είναι δυνατόν να επεξεργασθούμε μια παγκόσμια τάξη, στην οποία οι θεμελιώδεις εσωτερικές αρχές διαφέρουν έως ενός σημείου, αλλά υπάρχει συμφωνία σε ό,τι είναι απαραίτητο ώστε να αποφευχθεί η κατάρρευση της παγκοσμίας τάξεως;» διερωτήθηκε ο Κίσινγκερ.

Επί της ουσίας πρόκειται για...