ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΘΡΩΠΟΣ: Αποτελεσματική διαχείριση της σύγκρουσης επιθυμιών!...

Όσες ενοχές κ αν έχεις το παρελθόν δν αλλάζει. Όσο άγχος κ αν έχεις το μέλλον δν έχει έρθει ακόμη. Το τώρα, που είναι σε όλο αυτό;

— քouքée® X (@AfroditeXig) August 7, 2024

 Ψυχό-Κοινωνικό πιπεράτο του Καθηγητή Πιπερόπουλου

 

     Αφήνω για σήμερα στην άκρη τους γνωστούς μου Αριστοφανικούς ψυχό-κοινωνικό-πολιτικούς προβληματισμούς και αφιερώνω το πιπεράτο μου σε θέμα κοινωνικό-ψυχολογικού προβληματισμού που ελπίζω, φίλες και φίλοι αναγνώστες, να σας φανεί χρήσιμο.

     Είναι, πραγματικά, καθοριστικός ο ρόλος που τα συναισθήματά μας διαδραματίζουν στην διαμόρφωση και την εκδήλωση συμπεριφοράς που στοχεύει στην ικανοποίηση αναγκών μας.

     Η έλλειψη τροφής ή νερού δημιουργεί αντίστοιχα το συναίσθημα της πείνας και της δίψας, η έλλειψη αγάπης ή φίλων μας προξενεί το συναίσθημα της μοναξιάς ενώ απογοήτευση και χαρά συνοδεύουν, αντίστοιχα, αποτυχίες και επιτυχίες μας.

     Κάθε άτομο δέχεται εξωγενείς πιέσεις ως συνεπακόλουθα της διαβίωσής του μέσα σε οργανωμένα ψυχοκοινωνικά σύνολα, δηλαδή στο ίδιο με άλλα άτομα κοινωνικό σύστημα.

Πολλές από τις «εξωγενείς» πιέσεις που ασκούνται στο άτομο από την παιδική του ηλικία μέσα από τις διαδικασίες της κοινωνικοποίησης μετουσιώνονται σε «ενδογενείς» πιέσεις, δηλαδή οι αρχικά εξωγενείς προς το άτομο αξίες και ψυχοκοινωνικά δεδομένα και πραγματικότητες ενσωματώνονται στην υποκειμενική του πραγματικότητα και καθορίζουν τη συμπεριφορά και τα συναισθήματά του.

     Τελικά εσωτερικευμένες αξίες έχουν τη δύναμη να αναστείλουν για το άτομο, λειτουργώντας απαγορευτικά, ακόμη και την ικανοποίηση θεμελιακών βιολογικών του αναγκών καθορίζοντας και αυτές ακόμα τις έννοιες της ευτυχίας και της δυστυχίας!..

     Η σύγκρουση μεταξύ δύο ή περισσότερων επιθυμιών ενός ατόμου συμβαίνει, ευνόητα, όταν αυτές οι επιθυμίες είναι ασυμβίβαστες. Συγκεκριμένα, όταν η συμπεριφορά που απαιτεί η ικανοποίηση της μιας αποβαίνει απαγορευτική για την ικανοποίηση της άλλης βλέπουμε το άτομο να παραμένει ψυχολογικά προβληματισμένο καθώς η διαμόρφωση και η εκδήλωση συμπεριφοράς για την ικανοποίηση μιας ανάγκης αφήνει, υποχρεωτικά, ανεκπλήρωτη την άλλη.

     Ας πάρουμε για παράδειγμα κάποιον γνωστό σας, ή δείτε εσείς τον ίδιο σας τον εαυτό που τον χαρακτηρίζετε ίσως ως άτομο με αυτοπεποίθηση, σιγουριά, αποφασιστικότητα και συναισθηματική επάρκεια. Ας υποθέσουμε, όμως, ότι αυτό το γνωστό σας άτομο ή εσείς διακατέχεται ταυτόχρονα από μία έντονη ανάγκη για ασφάλεια και μια ακατανίκητη ανάγκη και επιθυμία να το αγαπούν και να το περιποιούνται (βιωματικά κατάλοιπα της συμπεριφοράς που έδειχνε η μητέρα του απέναντί του.)

     Κάθε βήμα ενός τέτοιου ατόμου για ανεξαρτησία στην αντιμετώπιση της ζωής το γεμίζει με άγχος καθώς η ταυτόχρονη υποκειμενική του ανάγκη για σιγουριά, ασφάλεια και προστασία μοιάζει να είναι ασυμβίβαστη με την πορεία και τα συναισθηματικά συνεπακόλουθα που χαρακτηρίζουν την ανεξαρτησία.

     Από την άλλη πλευρά αν το άτομο αυτό ενδώσει στην ανάγκη για προστασία, σιγουριά και ασφάλεια, τότε αδυνατεί να προχωρήσει στο δρόμο της ανεξαρτησίας πληγώνοντας έτσι την υποκειμενική αξιολόγηση του εαυτού του ως άτομο με αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα!..

     Στο ξεκίνημα της ζωής τα παιδιά που δεν έχουν ακόμη εσωτερικεύσει τους κανόνες της κοινωνικής συμβίωσης βρίσκονται συχνά αντιμέτωπα με τη σύγκρουση ενδογενών επιθυμιών τους και εξωγενών πιέσεων που εκλαμβάνονται ως «απαγορεύσεις». Με το πέρασμα του χρόνου και την επίδραση της κοινωνικοποίησης, τα μεγαλύτερα παιδιά, και αργότερα τα ώριμα άτομα μαθαίνουν να συμβιβάζουν τις υποκειμενικές, ενδογενείς ανάγκες με τις αντικειμενικές, εξωγενείς πιέσεις αποφεύγοντας το συναίσθημα της σύγκρουσης.

     Παραμένει, όμως, σχεδόν πάντα μέσα μας μια αίσθηση απογοήτευσης έστω και εάν με τον συμβιβασμό αποφεύγουμε ακόμη πιο έντονα συναισθήματα που θα δημιουργούσε και η αρχική σύγκρουση αλλά και η παρατεταμένη αποφυγή επίλυσής της.

     Η σύγκρουση που δημιουργείται ανάμεσα σε δύο εξωγενείς πιέσεις ή απαιτήσεις του περιβάλλοντος είναι περισσότερο συμβολική αλλά το ίδιο οδυνηρή για κάθε άτομο που την βιώνει. Η τελική επιλογή που θα κάνετε είναι, φυσικά, θέμα αξιολόγησης δικιάς σας αλλά δεν θα δημιουργήσει, τις περισσότερες φορές στα περισσότερα άτομα έντονα αρνητικά συναισθήματα.

3 τύποι συγκρούσεων:

ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Το άυλον και το νάιλον

Τον ξέρουνε τα ελάτια, τα πλατάνια,
ίδιος μ’ αυτά, περήφανος, στητός·
αχούν απ’ τη φωνή του τα ρουμάνια,
μπρος για τη νίκη, για το ισλάμ εμπρός...

RIP Νίκος Χανιγιογιάννης#Χαμας #Ισλαμ #σταλινοφασίστες pic.twitter.com/RKXd1OTMAX

— lifestalin.com (@lifestalin_com) August 1, 2024

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Toυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗ

Δεν ήξερα ότι οι μεταστάντες συνεχίζουν να βλέπουν ή να διαβάζουν το Ινσταγκραμ, ή το Φέισμπουκ – αλλά φαίνεται πως αυτό μάλλον είναι αλήθεια, αφού ορισμένοι συμπατριώτες («επώνυμοι» και όχι μόνον) αν χάσουνε κάποιον δικό τους, επικοινωνούν μαζί του με αυτόν τον τρόπο – ας πούμε: γράφουν στο Ινσταγκραμ το σπαρακτικό «Μπαμπά μου σε αγαπώ», προφανώς διότι με κάποιον τρόπο γνωρίζουν πως ο θανών θα το διαβάσει. Και αυτό είναι ενθαρρυντικό, διότι πάντα πίστευα πως το χειρότερο που μπορεί να συμβεί σε κάποιον όταν λύονται οι δεσμοί του σώματος, δεν είναι ο θάνατος καθεαυτός, αλλά το ότι δεν θα έχει πια κινητό και δεν θα μπορεί να βλέπει Νέτφλιξ και Φέισμπουκ.

Πώς να αντέξει κανείς την αιωνιότητα χωρίς μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιδίως αν εν ζωή ήταν εντελώς εθισμένος σε αυτά;

Πώς να βγάλει κανείς τους επόμενους αιώνες χωρίς να έχει ούτε ένα στοιχειώδες τάμπλετ;

Η απόλυτη μοναξιά δεν είναι η μετάβαση στον επουράνιο εισαγγελέα, αλλά το να ξεμείνεις εκεί πάνω χωρίς smart, ή χωρίς φορτιστή. Μιλάμε για απόγνωση. Αλλά φαίνεται πως μερικοί πιστεύουν πως οι εν νεφέλαις αρπαγέντες δικοί τους συνεχίζουνε να χρησιμοποιούν κανονικά τα κινητά, ή κάποια επουράνια κομπιούτερς που είναι σε σύνδεση με τα επίγεια, γι’ αυτό τους στέλνουνε μηνύματα δραματικά, ή μελοδραματικά μέσω Φέισμπουκ. Εκτός κι αν το κάνουνε όχι για να τα διαβάσουνε οι εν τόπω χλοερώ, αλλά οι άλλοι, επί της γης, για να δείξουνε, ναρκισσιστικά, πόσο πολύ αγαπούσαν εκείνους που έφυγαν, ή μάλλον πόσο πονετικοί είναι οι ίδιοι, εφόσον τα μηνύματα τα διαβάζουν μόνον οι ζωντανοί. Κι έτσι ακόμα και οι θανόντες γίνονται κάτι σαν αντικείμενα προς χρήση, μέσα αυτοπροβολής και ιμάντες αποδοχής των ζωντανών, δηλαδή απ’ τους άλλους.

Κυνισμός, θα πείτε.

Ισως. Και πιθανή χρησιμοθηρία στα όρια κάποιου είδους σκύλευσης – διότι, μεγάλε, πώς γίνεται, ας πούμε, να απευθύνεται κανείς στον θανόντα πατέρα του μέσω του Φέισμπουκ, ή του Τουίτερ; Για να διαβάσει το μήνυμα ποιος; Εκτός και αν ο Ελον Μασκ, ή άλλοι ιδιοκτήτες μεγάλων ανάλογων εταιρειών, έχουνε ξεπεράσει το πρόβλημα και έχουνε πετύχει την ηλεκτρονική διασύνδεση με την Κόλαση και τον Παράδεισο. Και εάν ναι, τότε θα πρόκειται για μεγάλη επιτυχία, ο θάνατος θα έχει πλέον απομειωθεί, δεν θα είναι η έσχατη τραγωδία, καθόσον, αφού θα μπορούμε να επικοινωνούμε και από τις αιώνιες μονές, τότε δεν θα υπάρχει κανένα πρόβλημα, ζωής ή θανάτου. Εξάλλου η ίδια η ζωή συνεχίζει να έχει κάποιο σημαντικό νόημα για τον απλό λόγο ότι υπάρχει το κινητό. Χωρίς κινητό καταρρέει το σύμπαν, εξαφανίζεται ή έννοια του προσώπου, δεν υπάρχει τίποτε – οπότε τροποποιείται και η φιλοσοφία του Καμύ περί της αίσθησης του Παραλόγου. Και τι να την κάνεις τη σωτηρία της ψυχής, αν έχεις χάσει το smart σου;

Είναι, δε, απορίας άξιο το πώς υπήρξαν οι άνθρωποι, τόσα τρισ. πληθυσμός, και τόσους αιώνες πριν από εμάς που έζησαν τη ζωή τους χωρίς τάμπλετ, και χωρίς Ινσταγκραμ. Προφανώς πέρασαν μιαν ανούσια ζωή, μοναχική, χωρίς επικοινωνία, χωρίς τηλεαγάπη, και ίσως έφταναν και στον ξεπεσμό να κάνουνε ακόμα και σεξ με τα ίδια τους τα σώματα. Να ακουμπιούνται έστω – ίσως γι’ αυτό και Αγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, τόλμησε να γράψει προφητικά ότι οι άνθρωποι είναι ανώτεροι από τους αγγέλους γιατί έχουν σώμα. Εν πάση περιπτώσει είχαν κορμί για πολλούς αιώνες, ενώ τώρα που τείνουμε να υπερβούμε το σώμα, και να επικοινωνούμε μέσω κινητής τηλεφωνίας και εικόνας έχουμε φτάσει στην απόλυτη μεταρσίωση, φτάσαμε στο απερινόητο. Ασχέτως αν έλεγε ο Παΐσιος «άλλο το άυλον κι άλλο το νάιλον».

Γράφει λοιπόν στο Ινσταγκραμ μια γυναίκα που έχασε πρόσφατα τον αγαπημένο της πατέρα: «Μπαμπά μου σε αγαπώ». Και το γράφει εκεί για να το διαβάσει ποιος;

 Ισως οι στρατιές των Ασωμάτων συνδρομητών.

Βέβαια υπάρχουνε άνθρωποι που πιστεύουν πως όλα, πλέον, επίγεια και επουράνια, ενυπάρχουνε μέσα στο Ιντερνετ, κι ότι ακόμα και ο Θεός είναι ένας Ινφλουένσερ. Σωστό κι αυτό. (Με μια έννοια). Διότι εδώ, τα πάντα έχουν ανατραπεί – υπάρχει αποχρονοποίηση και απο-εδαφοποίηση, που λένε οι φιλόσοφοι. Δηλαδή κάποτε για να μιλήσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ ζωντανά με τον πρόεδρο της Κίνας, έπρεπε να ταξιδέψει ως το Πεκίνο με το Force One. Ενώ τώρα τραβούνε μια τηλεδιάσκεψη και τελειώνει η ιστορία με μηδέν έξοδα για κηροζίνη.

Υπάρχει δηλαδή, πλέον, μια μεταφυσική των κοινωνικών δικτύων;

Ενώ κάποτε ορισμένοι επικοινωνούσαν με τους τεθνεότες με πνευματιστικές συγκεντρώσεις γύρω από τραπεζάκια που κουνιούνταν, τώρα το κάνουνε πιο εύκολα και απευθείας μέσω Ινσταγκραμ;

Είναι το πιο πιθανό – αρκεί να το πιστεύεις, ή , κυρίως, να σε νοιάζει το…

 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Η δύναμη του δράματος

Based on the real-life British Post Office scandal by a UK institution, Mr Bates vs The Post Office stunned the nation with the power of storytelling. Get an inside look at the series now, and don't miss the premiere, TONIGHT at 9 p.m. on WUCF. pic.twitter.com/2U7BckNGaP

— NewsNight WUCF (@NewsNightWUCF) April 7, 2024

 Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΣΙΜΑΤΗ

Η ιστορία του «σκανδάλου των ταχυδρομείων», όπως επικράτησε να λέγεται, είναι μια υπόθεση βρετανική, η οποία ωστόσο έχει μια πτυχή που μας αφορά όλους ή, εν πάση περιπτώσει, αφορά όσους ζούμε στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες της ασφυκτικής υπερπληροφόρησης και του μιντιακού περιβάλλοντος που δημιούργησε η νέα τεχνολογία.

Να την πιάσουμε λοιπόν από την αρχή.

Από την εποχή της Θάτσερ, αν θυμάμαι καλά, τα ταχυδρομεία στη Βρετανία έχουν κατά το ήμισυ ιδιωτικοποιηθεί.

Η υπηρεσία που συλλέγει και διανέμει αλληλογραφία και δέματα, με την ιστορική επωνυμία «Royal Mail», ανήκει πλέον σε ιδιώτες επενδυτές.

Ομως τα περίπου 11.500 ταχυδρομικά καταστήματα ανά την επικράτεια, με την επωνυμία «Post Office», εξακολουθούν να ανήκουν στο κράτος, με τη διαφορά ότι δεν λειτουργούν με δημοσίους υπαλλήλους, επειδή το βρετανικό κράτος εκχωρεί το «franchise» σε τοπικούς επιχειρηματίες. Οπως, δηλαδή, ένας ιδιώτης μπορεί να ανοίξει υποκατάστημα ενός σουπερμάρκετ, κατόπιν συμφωνίας με την αλυσίδα, παρομοίως και με τα ταχυδρομικά καταστήματα. Να σημειωθεί ότι μέσω αυτών των καταστημάτων καταβάλλονται κάθε μήνα στους δικαιούχους τους τα κάθε είδους κοινωνικά επιδόματα.

Επί πρωθυπουργίας Τζον Μέιτζορ, το 1995, το βρετανικό Δημόσιο συνήψε συμφωνία με μία θυγατρική της πολυεθνικής Fujitsu για την εγκατάσταση ηλεκτρονικού συστήματος διαχείρισης των επιδομάτων. Υποτίθεται ότι θα ήταν ασφαλέστερο από τη διαδικασία με τις επιταγές. Το λογισμικό όμως ήταν ελαττωματικό και, για να το πω όσο πιο απλά μπορώ, όταν το σύστημα μπερδευόταν, αντί να «κρασάρει», χρέωνε κατά βούληση πλασματικά ποσά. Ετσι, ένα ταχυδρομικό υποκατάστημα εμφανιζόταν να εισπράττει πολλαπλάσια ποσά από όσα στην πραγματικότητα κατέβαλλε ως επιδόματα.

Η δυσλειτουργία άρχισε να διαπιστώνεται το 1999 και, με την πάροδο του χρόνου, παρουσιάστηκε στο 10% περίπου των καταστημάτων. Ομως το «Post Office» (δημόσια εταιρεία, θυμίζω) το απέκρυψε και, αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα συνολικά, άρχισε τις δικαστικές διώξεις εις βάρος μεμονωμένων επιχειρηματιών που είχαν την ευθύνη λειτουργίας των καταστημάτων.

Για περισσότερα από 10 χρόνια, εκατοντάδες άνθρωποι σύρθηκαν στα δικαστήρια. Επτακόσιοι από αυτούς καταδικάστηκαν και κυριολεκτικά καταστράφηκαν. Τους επιβλήθηκαν πρόστιμα τα οποία τους διέλυσαν οικονομικά, εξοστρακίστηκαν από τις τοπικές κοινωνίες (δεν είναι μικρό πράγμα να κλέβεις το επίδομα του αδύναμου…), πολλοί χώρισαν και δύο αυτοκτόνησαν. Το εξοργιστικό, δε, είναι ότι στον καθένα από τους διωχθέντες η εταιρεία ισχυριζόταν ψευδώς ότι αποτελούσε μοναδική περίπτωση.

Η ιστορία αποκαλύφθηκε σταδιακά, χάρη στον αγώνα που ξεκίνησε ένα από τα θύματα της υπόθεσης, ονόματι Αλαν Μπέιτς. Αυτός κατάφερε να συγκεντρώσει γύρω στους 500 ομοιοπαθείς και, με τα πολλά, πέτυχαν τη δικαίωσή τους από το ανώτατο δικαστήριο της χώρας, που επιδίκασε στον καθένα τους περίπου 20.000 λίρες. Ομως και πάλι το σκάνδαλο καλύφθηκε, πνίγηκε στον ορυμαγδό των «ειδήσεων», χωρίς να δοθεί από την κοινή γνώμη η σημασία που του άξιζε και, επίσης, για τα θύματα που δεν συμμετείχαν στην ομαδική αγωγή κατά των Ταχυδρομείων δεν υπήρξε καμία δικαίωση. Μάλιστα η κυρία που ήταν επικεφαλής των Ταχυδρομείων όσο συνέβαιναν αυτά τα εξωφρενικά ανταμείφθηκε από το κράτος για τις υπηρεσίες της με τον τίτλο της «Dame» (το θηλυκό του «Sir»).

Ολα αυτά άλλαξαν απότομα φέτος τον Ιανουάριο.

Ξαφνικά, ένα σκάνδαλο δεκαετίας, που είχε αντιμετωπιστεί με σχετική αδιαφορία από το κοινό, έγινε θέμα συζήτησης των πάντων και αντικείμενο πύρινης αρθρογραφίας του Τύπου. Ετσι, η κυβέρνηση του Ρίσι Σούνακ υποχρεώνεται, επιτέλους, να αναζητήσει νομοθετική λύση για τη δικαίωση όλων των θυμάτων και την οικονομική αποζημίωσή τους, ενώ επίσης ξεκινά τη διαδικασία αφαίρεσης του τίτλου από την πρώην επικεφαλής των Ταχυδρομείων.

Πώς συνέβη η μεταστροφή και ξαφνικά αναδείχθηκε όλη η φρίκη του σκανδάλου;

Επειδή …

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ: H 11η εντολή !

 

Ψυχό-κοινωνιολογικό πιπεράτο του Καθηγητή Πιπερόπουλου

     Είναι αλήθεια  ότι πριν μερικά  χρόνια όλοι εμείς που ζήσαμε στο εξωτερικό ξεχωρίζαμε την ατομική και ομαδική καθημερινή συμπεριφορά που έδειχναν οι Έλληνες και άλλοι Λαοί με κριτήριο το αίσθημα «συνανθρωπιάς» που εμείς ανέκαθεν δείχναμε απέναντι σε κάποιον συνάνθρωπό μας, ακόμη και άγνωστο, που βρισκότανε σε κατάσταση ανάγκης ή κινδύνου. 

     Ο Έλληνας, χωρίς πολλή σκέψη, εμπλέκονταν στο προσωπικό δράμα κάποιου ατόμου που δέχονταν επίθεση στο δρόμο, σε αντίθεση με τους ξένους που αδιαφορούσαν ή απέφευγαν ακόμη και να παρακολουθήσουν μια συμπλοκή ως μάρτυρες. Εκείνη η ειδοποιός διαφορά στη συμπεριφορά Ελλήνων και άλλων απέναντι σε κάποιον άγνωστο συνάνθρωπό μας τείνει να εξαφανιστεί τα τελευταία χρόνια και στην πατρίδα μας και ας πρόκειται για συμπατριώτες.

      Ίσως το κλασικότερο σε διεθνή επίπεδα παράδειγμα απάθειας και αδιαφορίας απέναντι σε κάποιον ή κάποια που αντιμετωπίζει ένα κίνδυνο αποτελεί η ιστορία της τραγικής εκείνης γυναίκας, της Κίτυ Γενοβέζε, που δέχθηκε την επίθεση αγνώστου καθώς επέστρεφε από τη δουλειά στο σπίτι της τα χαράματα μιας μέρας του Μάρτη του 1964.

     Είναι ακόμη έντονα καταγραμμένο στη μνήμη μου το γεγονός καθώς ήμουν τοτε τεταρτοετής υπότροφος φοιτητής Κοινωνιολογίας και Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πόλης της Νέας Υόρκης...

     Επί μισή σχεδόν ώρα ο μανιακός δολοφόνος κατάσφαζε το θύμα του και οι συνολικά 38 αυτόπτες μάρτυρες παρακολουθούσαν κρυμμένοι πίσω από τις κουρτίνες των παραθύρων τους, άκουγαν τις κραυγές της άτυχης γυναίκας χωρίς όχι μόνο να επέμβουν προσωπικά αλλά ούτε καν να τηλεφωνήσουν στην αστυνομία της Νέας Υόρκης!…

     Απάθεια; Αδιαφορία; Απανθρωπιά;

     Όχι ακριβώς!

     Οι 38 αυτόπτες μάρτυρες της δολοφονίας της Κίττυ Γενοβέζε εκείνο το βράδυ του 1964 στη περιοχή του Κουήνς της Νέας Υόρκης, όπως αποδείχθηκε αργότερα, δεν παρακολούθησαν απλά και μόνο το δράμα και στη συνέχεια επέστρεψαν στα κρεβάτια τους για να συνεχίσουν τον ύπνο του «δικαίου...»

     Όλοι οι άνθρωποι αυτοί παρέμειναν κυριολεκτικά «καρφωμένοι» στις θέσεις τους από τα διαδραματιζόμενα, απορροφήθηκαν από την τραγικότητα των εξελισσόμενων μπροστά στα μάτια τους σκηνών, πάγωσαν με άλλα λόγια, ανήμποροι να επέμβουν…

     Ο καθένας και η καθεμιά μας ίσως έχουμε ζήσει από κοντά κάποιες τραγικές στιγμές κινδύνου συνανθρώπων μας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, όταν κινδυνεύει η αρτιμέλεια ή και η ζωή κάποιων έστω και αγνώστων συνανθρώπων μας λειτουργεί άμεσα στον καθένα και την καθεμιά μας ένας ισχυρός μηχανισμός παρακίνησης-προτροπής για την παροχή συμπαράστασης και βοήθειας. 

     Αλλά σημειώστε ότι έχουμε παράλληλα μέσα μας και ισχυρούς μηχανισμούς αναστολών που μας υπαγορεύουν να μείνουμε  μακριά καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να υποστούμε και εμείς κάποια σωματική βλάβη, ή τραυματισμό στην προσπάθεια παροχής βοήθειας.

     Φυσικά υπάρχουν και τα παραδείγματα γενναίων ανδρών και γυναικών που στην προσπάθειά τους να σώσουν μια ζωή θυσιάζουν τη δική τους. Αναμφίβολα υπάρχουν τα άτομα που με έντονο μέσα τους το συναίσθημα του αλτρουισμού ξεπερνούν τις κλασικές προσωπικές αναστολές που αδρανοποιούν τους περισσότερους ανθρώπους σε παρόμοια περιστατικά και καταστάσεις.

     Επιτρέψτε μου να αναλύσω τις αντιδράσεις των «θεατών» με την βοήθεια ενός ειδικού ερμηνευτικού σχήματος:

     Πρώτον, οι θεατές πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι πράγματι κάτι συμβαίνει και μάλιστα κάτι σοβαρό για την υπαρξιακή οντότητα του συνανθρώπου τους. Αφοσιωμένοι και απορροφημένοι οι περισσότεροι διαβάτες στα δικά τους προβλήματα, στις δικές τους σκέψεις, ενδέχεται ούτε καν να προσέξουν τον συνάνθρωπό τους και κάποιο περιστατικό που  αναπάντεχα δημιουργήθηκε μπροστά τους.

     Δεύτερον, πρέπει να πεισθούν ότι πράγματι πρόκειται για επικίνδυνη κατάσταση που απειλεί τη ζωή του άγνωστου συνανθρώπου τους, πρέπει με άλλα λόγια να ερμηνεύσουν τις κινήσεις και τη συμπεριφορά του ως ενδείξεις ότι «του ή της συμβαίνει κάτι σοβαρό.»

     Τρίτον, και όταν ακόμη πεισθούν ότι στον συνάνθρωπό τους συμβαίνει πράγματι κάτι σοβαρό και όντως κινδυνεύει και χρειάζεται βοήθεια, τα περισσότερα άτομα είναι σε θέση να βοηθήσουν;

     Σε πολλά άτομα έρχεται άμεσα η σκέψη κάποιου γιατρού. Κάποιος συνήθως φωνάζει «μήπως υπάρχει γιατρός ή νοσοκόμος ανάμεσά μας;» Άλλοι πάνω στη σύγχυση του σοκ, μπερδεύουν το ευκταίο και το πραγματικό και υποσυνείδητα εύχονται ότι κάποιος έχει κιόλας φωνάξει το 166 [ ΕΚΑΒ ] ή έχει τηλεφωνήσει το 100. Το ξάφνιασμα που όλοι οι θεατές αισθάνονται τη  στιγμή που κάτι συμβαίνει σε κάποιον συνάνθρωπό μας  και οι αναστολές  τείνουν να μας αδρανοποιούνιδιαίτερα όταν πολλά άτομα γίνονται αυτόπτες μάρτυρες μιας επικίνδυνης κατάστασης.

     «Η ψυχολογία της μάζας» ενεργεί ως αυτόνομος ανασταλτικός παράγοντας μειώνοντας την επιτυχία των πράξεων που απαιτούνται για να σωθεί μια ζωή!..

     Όταν ένα μόνο άτομο βρεθεί κοντά σε κάποιον που κινδυνεύει, τότε το άτομο μόνο του, με αποκλειστικό γνώμονα τα δικά του βιώματα και την ψυχοσύνθεσή του, θα αποφασίσει εάν θα επέμβει, πώς θα επέμβει, ή εάν θα αποφύγει την επέμβαση.

     Όσο παράδοξο και εάν ακούγεται αυτό τα άτομα ως μέλη μιας ομάδας αδρανοποιούνται πολύ πιο εύκολα καθώς η ευθύνη για πρωτοβουλία διαχέεται σε ολάκερη την ομάδα!..

     Σε διεθνή κλίμακα στον Δυτικό κόσμο οι συνάνθρωποί μας και υπογραμμίζω ότι με ιδιαίτερη έμφαση οι Νέο-Έλληνες απασχολημένοι με τα έντονα δικά τους προσωπικά και οικογενειακά προβλήματα ή προσπερνούν περιπτώσεις κινδύνου ενός συνανθρώπου ή ακόμη «κρατιούνται μακριά» από καταστάσεις και προβλήματα που αντιμετωπίζουν κάποιοι συνάνθρωποί μας συχνά «υπακούοντας» σε αυτό που, καθώς διανύουμε την τρίτη σεκαετία του 21^ου αιώνα, εύστοχα, έστω και με σαφή περιπαικτική διάθεση. η κοινή γνώμη και οι νεολαίοι μας χαρακτηρίζουν ως την 11η των νέο-Ελλήνων ΕΝΤΟΛΗ:

 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Συνεχίζει δραματικά επίκαιρος ο «τζόγος»!...

 

Ψυχό-κοινωνικό Πιπεράτο του Καθηγητή Πιπερόπουλου

     Χρονιάρες μέρες και κάποιοι προκάλεσαν τη θεά Τύχη, σε φιλικά σπίτια ή γειτονικά ΠΡΟ-ΠΟτζίδικα για το γούρι,. Αυτοί ΔΕΝ έχουν «πρόβλημα»…

     Πρόβλημα έχουν εκείνοι που συνεχίζουν και τις υπόλοιπες μέρες του Χρόνου και αυτό το πρόβλημα αναδεικνύω σήμερα καθώς στους τηλεοπτικούς μας δέκτες άνδρες, γυναίκες και παιδιά δεχόμαστε τα ωραία μηνύματα, προσκλήσεις για να «παίξουμε» και στο κάτω μέρος της οθόνης του τηλεοπτικού μας δέκτη περνά το μήνυμα:

     «Κίνδυνος εθισμού και απώλειας περιουσίας/ Παίξτε υπεύθυνα!…»

     Ελπίζω πολλοί από σας, όπως εγώ να χαμογελάτε την ώρα που θυμώνετε καθώς κρίνω ότι το μήνυμα προσβάλει την απλή κοινή λογική!...

     «Παίξτε υπεύθυνα;»

     Ποιόν συμβουλεύουν οι αρμόδιοι να παίξει «υπεύθυνα»;

     Τον σοβαρό, εγκρατή συνάνθρωπό μας που ΔΕΝ χρειάζεται αυτή την προτροπή ή το άτομο που ήδη είναι εθισμένο στον τζόγο και αυτό το μήνυμα το έχει προ καιρού «γραμμένο;»

     Διαπιστωμένα σε περιόδους οικονομικής κρίσης ο ΤΖΟΓΟΣ αυξάνεται κατακόρυφα και οι Έλληνες βιώνουμε οικονομική κρίση και Μνημόνια επί 14 χρόνια!...

     Διεθνώς πλέον το κυνηγητό της Τύχης καθιερώθηκε επίσημα και ανεπίσημα σε φοβερά επικερδή απασχόληση για τα Κράτη (Λαχεία, ιπποδρομίες, καζίνα, ΠΡΟ-ΠΟ, Λόττο. Κ.α.), για ιδιώτες και οργανωμένα συμφέροντα που σε καθημερινή βάση διακινούν μυθώδη ποσά από το περίσσεμα των εύπορων ή το υστέρημα των σχετικά άπορων.

     Στη Μέκκα του τζόγου, στο μυθικό Las Vegas της Νεβάδα (την πόλη τζόγου και πορνείας που ποτέ δεν...Κοιμάται) οι εισπράξεις μιας βραδιάς ξεπερνούν κατά πολύ τον ετήσιο προϋπολογισμό γιγάντιων ελληνικών ΔΕΚΟ όπως η ΔΕΗ ή ο ΟΤΕ!...

     Το πρόβλημα του τζόγου είναι από τις δυσκολότερες περιπτώσεις προσωπικής ψυχοπαθολογίας με κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις ενώ παράλληλα είναι δυσχερής η προσπάθεια ορισμού και καθορισμού του προβλήματος.

     Το θεμελιακό στοιχείο του τζόγου ταυτίζεται με τη συναρπαστική πιθανότητας, με το κρεσέντο των εξωτικών συναισθημάτων που δημιουργεί το ρίσκο παίρνοντας τις μορφές του «ριξίματος» των ζαριών, του άσου που έρχεται στην κατάλληλη στιγμή, του επιτυχημένου συνδυασμού των συμβόλων 1, 2 ή Χ , του αλόγου στον Ιππόδρομο που επιβεβαιώνει την πίστη μας στις ικανότητές του, του «μαγικού»" συνδυασμού των αριθμών ΛΟΤΤΟ, ΤΖΟΚΕΡ…

     Μαθαίνουμε το τζόγο από πολύ μικρή ηλικία. Παιδικά παιχνίδια έχουν ως καθοριστικό τους στοιχείο το...ρίσκο. Με άλλα λόγια είναι παιχνίδια τύχης, καθώς περιέχουν τη ρίψη του ζαριού, το τράβηγμα χαρτιών, το στοιχείο της πιθανότητας. Επιπρόσθετα σε πολλές οικογένειες τα παιδιά όχι μόνο βλέπουν γονείς και φίλους να παίζουν, αλλά και αυτά εμπλέκονται στο συναρπαστικό  κυνηγητό της τύχης καθώς παίζουν κάποιο τυχερό παιχνίδι μεταξύ τους ή με τους γονείς τους.

     Με δεδομένες τις διαδικασίες εξοικείωσης όλων μας εξ απαλών ονύχων με τα παιχνίδια της τύχης παραμένει επίμονα δύσκολη η απάντηση στο θεμελιακό ερώτημα «γιατί ένα συγκεκριμένο  άτομο καταλήγει να γίνει μανιώδης παίκτης;»

     Σε μια πρώτη επιπόλαια θεώρηση ο μανιώδης κυνηγός της Τύχης προβάλλει ως άτομο με έντονα στοιχεία κοινωνικότητας, πρόσχαρο στη συμπεριφορά του με τους άλλους, ευχάριστος στην παρέα άνδρας ή γυναίκα. Διεισδύοντας όμως βαθύτερα στην αυθεντικότητα της συμπεριφοράς του, ανακαλύπτουμε κάτω από την ευχάριστη επιφάνεια ένα άτομο ανώριμο συναισθηματικά με έντονα χαρακτηριστικά εχθρότητας και σαφείς τάσεις μαζοχισμού που συνοδεύονται από υπέρμετρη αντικοινωνικότητα και επαναστατικότητα καθώς και από μια χαρακτηριστική ροπή προς τη μαγεία, την παραψυχολογία και με μεταφυσικές ανησυχίες.

Ο καταναγκαστικός κυνηγός της τύχης

     Η ψυχοσύνθεση του καταναγκαστικού κυνηγού της τύχης, του γνωστού παθιασμένου τζογαδόρου, φαίνεται να είναι ταυτόσημη με την αναζήτηση της δράσης και της περιπέτειας και υποδηλώνει άτομο που εάν δεν ρισκάρει αδυνατεί να επιβεβαιώσει την ύπαρξή του, αδυνατεί να αισθανθεί ότι πραγματικά ζει!..

     Συχνά αυτά τα άτομα ως κυνηγοί της Τύχης δημιουργούν πολύπλοκα συστήματα υποκειμενικής αιτιολόγησης της συμπεριφοράς τους που ξεκινούν από το γνωστό «σύνδρομο του Μόντε Κάρλο» όπου ο παίκτης πιστεύει ότι αφού χάσει σε ένα αριθμό Χ προσπαθειών την επόμενη φορά σίγουρα θα κερδίσει χωρίς, φυσικά, να γνωρίζει πόσες ακριβώς πρέπει να είναι οι Χ φορές.

     Επίσης υπάρχει και ο «φαύλος κύκλος» η αποκαλούμενη φαντασίωση του λαθεμένου συλλογισμού που για τον τζογαδόρο παίρνει την ακόλουθη μορφή:

     «Όταν κερδίζω παίζω με τα χρήματα των άλλων και όταν χάνω προσπαθώ απλά και μόνο να πατσίσω…»  Όταν το επιτύχω αυτό το κέρδος μου ταυτίζεται με την απόλαυση, τη γοητεία και τη συναρπαστικότητα που μου χαρίζει το παιχνίδι χωρίς να μου κοστίζει και...πολλά!..

     Ο παθολογικός παίκτης, ο τζογαδόρος, χώρια από τις ώρες που αναλώνει σε ένα συγκεκριμένο παιχνίδι (χαρτιά, καζίνο, ιππόδρομος) ξοδεύει και πολλές από τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας προσδιορίζοντας την κακοτυχία της περασμένης νύχτας ή μέρας και πλάθοντας όνειρα για το επόμενο παιχνίδι, την επόμενη αναμέτρηση με τη θεά Τύχη.

     Ο καταναγκασμός και η ταυτόχρονη γοητεία, η συναρπαστικότητα του κυνηγητού της Τύχης οδηγούν το άτομο αυτό σε πλήρη αδιαφορία και αμέλεια της προσωπικής του και οικογενειακής ζωής και φυσικά των επαγγελματικών του υποχρεώσεων.

Ψυχοθεραπευτική αγωγή:

ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Ανέστη, ίσως πρόκειται για περίπτωση «νευρικής ανορεξίας»

 

Ψυχό-κοινωνικό πιπεράτο του Καθηγητή Πιπερόπουλου^

 

     Μου τηλεφώνησε από το νησί (ονόματα δεν λέμε) όπου βρίσκεται με την σύζυγό του  χθες βράδυ ο Ανέστης για να μου περιγράψει την περίπτωση μιας πολύ αδύνατης κοπέλας η οποία ήταν σε διπλανή τους ξαπλώστρα.

     «Τρομάξαμε Γιώργο και οι δυο μας με το θέαμα μιας πολύ συμπαθητικής στο πρόσωπο νέας κοπέλας που κυριολεκτικά είχε κορμί σκέτο πετσί και κόκκαλο. Μας χαμογέλασε αλλά δεν μας μίλησε και δεν μάθαμε εάν ήταν ντόπια ή ξένη. Ήταν, όμως, φοβερό το θέαμα τέτοιου γυναικείου κορμιού. Σε ρωτώ γιατί έχουμε ακούσει και για περίπτωση που λέγεται ‘νευρική ανορεξία’…»

     «Ξεκινώ, φίλε Ανέστη όχι ως Καθηγητής του Μάνατζμεντ και του Μάρκετινγκ αλλά ως Διδάκτωρ Κοινωνιολογίας-Ψυχολογίας και τακτικό μέλος της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας με μια αναφορά στο Αμερικανικό DSM (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) που εκδίδει η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία και το οποίο χρησιμοποιείται διεθνώς σημειώνοντας  ότι το DSM-5 εκδόθηκε τον Μάιο του 2013 και η αναθεωρημένη έκδοση με τίτλο DSM-5-TR (Text Revision  ‘αναθεώρηση κειμένου’) δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2022. Σύμφωνα με το DSM-5-TR η ‘νευρική ανορεξία είναι μια διατροφική διαταραχή που ορίζεται από τον περιορισμό της ενεργειακής πρόσληψης σε σχέση με τις απαιτήσεις, που οδηγεί σε σημαντικά χαμηλό σωματικό βάρος. Οι ασθενείς θα έχουν έντονο φόβο να πάρουν βάρος και διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος με αδυναμία να αναγνωρίσουν τη σοβαρότητα του σημαντικά χαμηλού σωματικού τους βάρους τους».

https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm

     «Γιώργο υπάρχουν χαρακτηριστικά συμπεριφοράς, κάποια κριτήρια που μπορεί να βοηθήσουν γονείς και συγγενείς να διαγνώσουν έγκαιρα μια περίπτωση νευρικής ανορεξίας;»

      «Σαφέστατα και υπάρχουν Ανέστη και θα αναφερθώ και πάλι στο DSM-5-TR. Πρέπει για να διαγνωσθεί μια περίπτωση νευρικής ανορεξίας να πληρούνται τα ακόλουθα τρία καθοριστικά κριτήρια στη συμπεριφορά του ατόμου: 

Πρώτον, περιορισμός της ενεργειακής πρόσληψης σε σχέση με τις απαιτήσεις που οδηγεί σε σημαντικά χαμηλό σωματικό βάρος σε σχέση με την ηλικία, το φύλο, την αναπτυξιακή τροχιά και τη σωματική υγεία

Δεύτερον, έντονος φόβος του ατόμου μήπως παχύνει αν και είναι λιποβαρές 

Τρίτον, διαταραχή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται το σωματικό βάρος ή το σχήμα κάποιου, αδικαιολόγητη επίδραση του σωματικού βάρους ή του σχήματος στην αυτό-αξιολόγηση ή άρνηση της σοβαρότητας του  χαμηλού σωματικού βάρους….»

     «Εάν η κοπέλα που είδατε με τη σύζυγό σου ήταν περίπτωση ‘Νευρικής Ανορεξίας’ φίλε Ανέστη τότε είδατε εσύ και η γυναίκα σου ένα ζωντανό παράδειγμα της μάστιγας που αφορά αρκετές νέες κοπέλες. Έχουμε παιδιά, αγόρια και κορίτσια και ξέρουμε πολύ καλά ότι οι νέες κοπέλες θέλουν να είναι λεπτές, κομψές και ωραίες δηλαδή να έχουν τα χαρακτηριστικά που ανέκαθεν επιθυμούσαν πολλές γυναίκες. Βέβαια Ανέστη στα χρόνια μας οι ‘στρουμπουλές’ και ’γεματούλες’ με γενναίες καμπύλες ήταν επίσης επιθυμητές. Στην αναζήτηση, όμως του ωραίου για το ‘δήθεν αδύναμο φύλο’ ήταν και παραμένουν ακραίες οι περιπτώσεις όπου συνυπάρχουν 2 γυναίκες στο σώμα μιας γυναίκας ή ένας θηλυκός σκελετός».

     «Επειδή φίλε Ανέστη έφερες τυχαία στο προσκήνιο την περίπτωση της νευρικής ανορεξίας θα μου επιτρέψεις να αναφέρω μερικά πράγματα γνωστά και επιστήμονες της συμπεριφοράς, δηλαδή ψυχολόγους, ψυχιάτρους, κοινωνιολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς αφού πρώτα επισημάνω την ανάγκη γονείς και συγγενείς κάποιας κοπέλας που αρχίζει να δείχνει σχετικά συμπτώματα να αναζητήσουν τη βοήθεια ψυχολόγου η ψυχιάτρου».

     Η περίπτωση της νευρικής ή ψυχογενούς ανορεξίας και ο αντίποδά της η βουλιμία αφορούν στην παράλογη σχεδόν καθολική άρνηση τροφής η πρώτη και στην επίσης παράλογη απίστευτα υπέρμετρη κατανάλωση τροφών η δεύτερη. Το φαινόμενο, όσο και αν τώρα μοιάζει να έχει έρθει στο επίκεντρο της συλλογικής μας συνείδησης και να είναι της ‘μόδας’, είναι εν τούτοις αρκετά παλιό καθώς οι πρώτες περιπτώσεις έχουν ιστορική αναφορά στον 17ο αιώνα.

     Κάποιες περιπτώσεις νευρικής ανορεξίας αφορούν κοπέλες που βρίσκονται στο στάδιο της προχωρημένης εφηβείας ενώ άλλες περιπτώσεις αφορούν σε νεαρές γυναίκες που βρίσκονται αντιμέτωπες από τη μια μεριά με τις επικείμενες ψυχοκοινωνικές ευθύνες γάμου, οικογένειας, μητρότητας και καριέρας και από την άλλη με την ανάγκη για ανεξαρτησία και αυτό-ολοκλήρωση.

     «Με άλλα λόγια, φίλε Ανέστη, τα αίτια της Ψυχογενούς Ανορεξίας είναι αρκετά πολύπλοκα και διαφορετικά στην κάθε περίπτωση. Για το ξεκίνημα της παθολογικής κατάστασης, είναι δυνατό να συμβάλουν ενδοοικογενειακές συγκρούσεις, απώλεια κάποιου σημαντικού προσώπου, κοροϊδία λόγω παχυσαρκίας ή μια άλλη τραυματική εμπειρία.  Η ανορεκτική γυναίκα μετέρχεται πολλά τεχνάσματα για την επιτυχία του στόχου της που είναι να παραμείνει λεπτή και ανάλαφρη, σχεδόν αιθέρια ως ύπαρξη. Καθολική αποφυγή φαγητού ή δραματική ελάττωση της τροφής που παίρνει, εμετούς που ακολουθούν κρίσεις συμπεριφοράς βουλιμίας, ακόμη και χρήση ‘καθαρτικών’».

     «Κλείνω Ανέστη σημειώνοντας ότι σε ακραίες περιπτώσεις, όπου μπορεί να εντοπισθεί και ψυχοπαθολογικό υπόστρωμα στην προσωπικότητα του ατόμου, με την ανορεκτική συμπεριφορά του το άτομο ενδέχεται με υποσυνείδητη παρόρμηση να επιδιώκει την αυτοαναίρεση, ακόμη και τον καθολικό αφανισμό του, δηλαδή την αυτοκτονία. Η θεραπευτική προσέγγιση...

 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΘΡΩΠΟΣ: Το σύνδρομο του ξεχασμένου μωρού!

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ... 

Του Strange Attractor

Πρόσφατα μάθαμε μία ακόμη τραγική και συγχρόνως πρωτοφανή είδηση, όπως π.χ. εκείνη με την μητέρα από την Πάτρα, που κατηγορείται και δικάζεται για τη δολοφονία των παιδιών της.

Η είδηση έχει να κάνει με 35χρονο άνδρα στην Άρτα, ο οποίος πήρε το ηλικίας λίγων μόνο μηνών παιδί του, το έβαλε στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου προκειμένου να το αφήσει στον βρεφονηπιακό σταθμό, και μετά να πάει στην εργασία του, σε δημόσια υπηρεσία.
 

Σύμφωνα με την Αστυνομία, αλλά και τα ρεπορτάζ,  ο άνδρας για κάποιο λόγο πήγε κατευθείαν στην εργασία του, κλείδωσε το όχημα, με το μωρό μέσα,  και άρχισε να εργάζεται κανονικά.

Το τι έγινε αποκαλύφθηκε όταν η μητέρα πήγε να πάρει το μωρό από τον βρεφονηπιακό σταθμό,  και οι υπεύθυνοι της είπαν ότι το παιδί δεν βρισκόταν εκεί. Αμέσως κάλεσε έντρομη τον σύζυγό της και εκείνος της απάντησε: «Κλείσε γρήγορα, ξέχασα το μωρό στο αυτοκίνητο!»…

Το μικρό  κοριτσάκι είχε μείνει κλεισμένο και δεμένο μέσα στο αυτοκίνητο, και όταν ο πατέρας άνοιξε την πόρτα, διαπίστωσε πως δεν είχε τις αισθήσεις του. Ο θάνατος του μωρού διαπιστώθηκε στις 14:55, από γιατρούς του Γενικού Νοσοκομείου Άρτας, και παρά τις προσπάθειες τους να κρατηθεί στη ζωή.

Πρωτοφανείς, επαναλαμβάνω, ειδήσεις για τη χώρα μας. Όχι όμως και για τον υπόλοιπο πλανήτη…

Π.χ, όπως η περίπτωση της Πισπιρίκου, που εξηγείται με βάση το αναγνωρισμένο επιστημονικά σύνδρομο «Μινχάουζεν δι’ αντιπροσώπου», έτσι και η τραγωδία στην Άρτα  εξηγείται με βάση το σύνδρομο του «ξεχασμένου μωρού».

Και για να χαλαρώσουμε λίγο, σας θυμίζω την περίπτωση της συνάντησης του Αλέξη με τον Ομπάμα (και άλλους) όπου ο δικός μας, αν και δεν γνώριζε «εγγλέζικα», εν τούτοις μιλούσε με προφορά Τεξανού αγελαδάρη από το Όστιν!

Μια επίσης γνωστή στην επιστήμη περίπτωση, που εξηγείται από το σύνδρομο «ξενικής προφοράς»

 

Τι είναι όμως το σύνδρομο του ξεχασμένου μωρού, ή αλλιώς Forgotten Baby Syndrome (FBS);  

Πρόκειται για έναν όρο που περιγράφει περιπτώσεις όπου γονείς ξεχνούν το μωρό τους μέσα σε ένα κλειδωμένο αμάξι, συχνά με τραγικά αποτελέσματα.

Περιπτώσεις που όμως δεν είναι και τόσο σπάνιες όσο νομίζουμε.

Συγκεκριμένα, κάθε χρόνο στις ΗΠΑ, συμβαίνει πολλές φορές.

Το 2019, για παράδειγμα, υπήρξαν 52 θάνατοι μωρών από θερμοπληξία μέσα σε κλειδωμένα αυτοκίνητα. Μια αύξηση της τάξης του 200% από το 2015.

Τι συμβαίνει όμως; Τι γονείς είναι αυτοί που ξεχνούν τα μωρά τους μέσα σε κλειδωμένα αυτοκίνητα;

Είναι τρελοί, μεθυσμένοι, μαστουρωμένοι, αδιάφοροι, αναίσθητοι, εγκληματίες; Τι είναι;

Τίποτα από τα παραπάνω. 

Συνήθως πρόκειται για κανονικούς ανθρώπους, όσο περίεργο κι αν ακούγεται.

Μάλιστα, στο πανεπιστήμιο South Florida, της Tampa, ειδικοί ψυχολόγοι, νευροφυσιολόγοι, νευροβιολόγοι, κλπ,  μελετούν το συγκεκριμένο σύνδρομο εδώ και καιρό, έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα πως όταν κανονικοί, κατά τα άλλα, άνθρωποι μπαίνουν σε μια καθημερινή ρουτίνα, με συγκεκριμένες καθημερινές «εργασίες», τότε αρχίζουν και ζουν σε μια κατάσταση μειωμένης συνειδητότητας,  υπακούοντας μηχανικά στο κομμάτι εκείνο του εγκεφάλου που ονομάζεται motor cortex (κινητικός φλοιός, αν δεν κάνω λάθος).

Ένα καλό παράδειγμα των παραπάνω, που μάλλον το έχουμε ζήσει όλοι,  είναι και η διαδικασία της καθημερινής οδήγησης από το σπίτι στη δουλειά και τούμπαλιν, την οποία πολλές φορές κάνουμε χωρίς ιδιαίτερη σκέψη… μηχανικά.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, επειδή ο εγκέφαλός μας λειτουργεί εν πολλοίς σαν ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής, βρίσκει την ευκαιρία να ξεκουραστεί, και να εξοικονομήσει μνήμη, καθοδηγώντας μας αυτόματα, χωρίς εμείς να χρειάζεται να σκεφτόμαστε.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει κι εκείνο το κομμάτι του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για τις ξεκάθαρες αποφάσεις που παίρνουμε, όπως για παράδειγμα το να σταματήσουμε σε κάποιο σούπερ μάρκετ, πριν επιστρέψουμε σπίτι, για να αγοράσουμε κάτι. Πρόκειται για τον «ιππόκαμπο», που ελέγχει το γνωστικό τμήμα του εγκεφάλου μας.

Όπως λένε λοιπόν οι ειδικοί, το σύνδρομο FBS αφορά στον «ανταγωνισμό» μεταξύ του κινητικού φλοιού και του ιππόκαμπου, με τον πρώτο να επιβάλλεται για λόγους εξοικονόμησης μνήμης και ενέργειας!

Δεν ξέρω για εσάς, αλλά σε εμένα έχει συμβεί να ξεκινάω από τη δουλειά για το σπίτι έχοντας κατά νου να σταματήσω κάπου για να αγοράσω τσιγάρα, και ξαφνικά να συνειδητοποιώ ότι έχω ήδη παρκάρει έξω από το σπίτι μου, χωρίς την ενδιάμεση στάση που είχα προγραμματίσει, και χωρίς τσιγάρα! Κι αυτό μου συνέβη ουκ ολίγες φορές.

Αν λοιπόν πιστέψω τους ειδικούς, αυτό δεν σημαίνει πως κάπου χάνω λάδια ή στροφές, αλλά αποτελεί μια απόλυτα φυσιολογική συμπεριφορά του εγκεφάλου μου.

Στην περίπτωση του εν λόγω συνδρόμου, ιδού τι συμβαίνει: Ο «ένοχος»  γονέας ξεφεύγει από την καθημερινή του ρουτίνα. Για παράδειγμα αναλαμβάνει για μια μέρα να πάει αυτός το μωρό στον βρεφονηπιακό σταθμό, αντί για τον έτερο γονέα. Στη συνέχεια όμως οδηγάει κανονικά στη δουλειά του, όπως κάθε άλλη μέρα στα πλαίσια της καθημερινής του ρουτίνας, με τον κινητικό φλοιό του εγκεφάλου του να βάζει στην άκρη τον ιππόκαμπο, και άρα να έχει ξεχάσει παντελώς πως στο πίσω κάθισμα υπάρχει ένα μωρό. Μάλιστα, πολλές φορές ο συγκεκριμένος γονιός εργάζεται κανονικά όλη την ημέρα, χωρίς καν να έχει θυμηθεί το μωρό, και ανυπομονώντας πότε θα σχολάσει για να πάει στο σπίτι να το δει από κοντά, μιας και του λείπει!

Ακούγεται απίστευτο, είναι όμως αληθινό, και πολλαπλώς καταγεγραμμένο.

Τι μπορεί να γίνει για να αποτραπεί κάτι τέτοιο; 

Και εδώ, έρχονται οι ειδικοί και δίνουν απάντηση:

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ και ΠΑΙΔΙ: Ο μύθος του Αη Βασίλη καταρρέει

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ...

Toυ ΓΙΑΝΝΗ ΕΛΑΦΡΟΥ

Το 1897 η οκτάχρονη Βιρτζίνια Ο’ Χάνλον έστειλε ένα γράμμα στην εφημερίδα της Νέας Υόρκης «Σαν», μία από τις πιο έγκυρες της εποχής, με το οποίο ρωτούσε εάν υπάρχει ο Αη Βασίλης (Santa Claus στις Ηνωμένες Πολιτείες). 

Υστερα από σύσκεψη των συντακτών της εφημερίδας, αποφασίστηκε να απαντήσουν σε ένα ερώτημα που απασχολούσε τόσα παιδιά. 

 Η εφημερίδα απάντησε, μάλιστα με υπογραφή του αρχισυντάκτη της Φράνσις Τσερτς, χωρίς να καταρρίπτει τον μύθο, ενισχύοντας το χριστουγεννιάτικο κλίμα αθωότητας και μυθοπλασίας. 

 

Σήμερα τα παιδιά μάλλον δεν θα στείλουν γράμμα σε μια εφημερίδα· θα κάνουν μια αναζήτηση στο Διαδίκτυο. Υπάρχει άραγε θέση για τον Αη Βασίλη στην ψηφιακή εποχή;  

 

Κρατώντας από πολύ μικρή ηλικία στα χέρια τις ψηφιακές μηχανές, πύλη εισόδου συχνά στο Ιντερνετ, μπορεί άραγε να κρυφτεί κάπου από τα αδιάκριτα βλέμματα ο πιο αγαπημένος άγιος;
 

Μια ιστοσελίδα στις ΗΠΑ, που απευθύνεται κυρίως σε γονείς, πραγματοποίησε τον περασμένο Δεκέμβριο διαδικτυακή έρευνα για το πότε τα παιδιά «ξεπερνούν» τον μύθο του καλοκάγαθου παγκόσμιου κουβαλητή με τα έντονα κόκκινα ρούχα.

 Σύμφωνα με τις απαντήσεις (και με κάθε επιφύλαξη για τέτοιου τύπου έρευνες), τα παιδιά της εποχής μας παύουν να πιστεύουν στην ύπαρξη του Αη Βασίλη στην ηλικία των εφτά ετών και λίγο μετά, ενώ οι γονείς τους μετά τα 8,5 - 9 έτη. Μάλιστα, πολλά παιδάκια άρχισαν να αμφισβητούν την ύπαρξη του ιπτάμενου αγίου, όταν έβλεπαν στην οθόνη του υπολογιστή διαφημίσεις σχετικές με το δώρο που ζήτησαν από τον Αγιο Βασίλη (!) ή έπεφταν τυχαία πάνω στην ψηφιακή λίστα δώρων των γονιών τους, στην οποία περιλαμβανόταν και η επιθυμία τους. Στη συνέχεια, συχνά ακολουθούσε διαδικτυακή αναζήτηση για το εάν υπάρχει Santa Claus, με θύμα συχνά την παιδική αθωότητα. Η ιστοσελίδα δεν δίστασε να μιλήσει για «το Ιντερνετ που σκοτώνει τον Santa Claus», ενώ παρουσιάστηκε και λογισμικό που εμποδίζει τις αναζητήσεις για τον Santa Claus!
 

«Τα παιδιά αρχίζουν να αμφισβητούν από πιο νωρίς –σε σχέση με παλιότερα– την ύπαρξη του Αη Βασίλη. Σήμερα αυτό γίνεται συνήθως από την ηλικία των πέντε ετών, ενώ μετά την πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου γενικεύεται. Τα ερωτήματα συχνά ξεκινούν από το πώς προλαβαίνει ο Αη Βασίλης να μοιράσει τα δώρα σε όλα τα παιδιά μέσα σε ένα βράδυ. Το ξεπέρασμα του μύθου του Αη Βασίλη συνοδεύεται από το τέλος της παιδικής ηλικίας και της μαγείας που την περιβάλλει», λέει στην «Κ» η ψυχολόγος - παιδοψυχολόγος Αλεξάνδρου Καππάτου. Σύμφωνα με την κυρία Καππάτου, αναμφίβολα η επαφή με το Διαδίκτυο παίζει ρόλο στο να τίθενται πολύ πιο γρήγορα παρόμοια ερωτήματα, αλλά σε αυτό συνεισφέρουν γενικότερα τα περισσότερα ερεθίσματα που έχουν τα σημερινά παιδιά. Ρόλο διαδραματίζει και η ύπαρξη μεγαλύτερου αδελφού, ο οποίος συχνά τραβά το πέπλο μαγείας που περιβάλλει τις μικρότερες ηλικίες.
 

«Ο Αγιος Βασίλης είναι ένας μύθος με μεγάλη κοινωνική αξία, καθώς...

ΥΓΕΙΑ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΠΑΙΔΙ: Οι ενοχές είναι υγιείς για τα παιδιά στις... σωστές δόσεις

Της PERRI KLASS / The New York Times


Οι ενοχές μπορεί να αποτελέσουν ένα πολύπλοκο στοιχείο στην εξίσωση γονιού-παιδιού. Νιώθουμε ενοχές, νιώθουν και αυτά ενοχές, μπορεί να τα κάνουμε να νιώθουν ενοχές και στη συνέχεια να νιώσουμε ένοχοι για αυτό. Ομως σίγουρα κάποια είδη ενοχής αποτελούν ένα υγιές κομμάτι της ανάπτυξης του παιδιού.


Η Τίνα Μάλτι, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, που μελέτησε την ανάπτυξη της ενοχής στα παιδιά, τη θεωρεί συναίσθημα παρόμοιο με την ενσυναίσθηση. 

«Η ηθική ενοχή είναι υγιής, είναι καλό να αναπτύσσεται», λέει. «Αποτρέπει το παιδί από την αντικοινωνική και επιθετική συμπεριφορά». Ενα παιδί που έκανε ένα άλλο παιδί να κλάψει, μπορεί να έχει ενσυναίσθηση και να αισθάνεται άσχημα που έκανε το άλλο παιδί να νιώσει άσχημα. Ή μπορεί να νιώθει ενοχές επειδή αυτό που έκανε στο άλλο παιδί παραβίασε τις δικές του αρχές περί ορθού και λάθους. «Οι δύο αυτές αντιδράσεις μπορούν να πηγαίνουν μαζί ή μπορεί να υπάρχουν εντελώς ανεξάρτητα», επισημαίνει η δρ Μάλτι.

Υπάρχει ένα αναπτυξιακό μονοπάτι που οδηγεί στην ενοχή: 

Τα πολύ μικρά παιδιά μπορεί να κλάψουν αν σπάσουν ένα παιχνίδι, αλλά δεν μπορούν να κατανοήσουν την προοπτική ενός μεγάλου ανθρώπου για να νιώσουν το πιο πολύπλοκο συναίσθημα της ενοχής πριν από τα έξι τους χρόνια.

Μέχρι τότε, τα περισσότερα παιδιά αναφέρουν ενοχές όταν κάνουν παραβάσεις και αυτό μπορεί να τα βοηθήσει να φέρονται στους γύρω τους με ευγένεια.

«Υπάρχουν πολλές αποδείξεις που φανερώνουν ότι οι ενοχές προωθούν την κοινωνική συμπεριφορά του παιδιού», αναφέρει η δρ Μάλτι.

Η ενοχή είναι το εσωτερικό συναίσθημα, τι νιώθεις επακριβώς όταν γνωρίζεις ότι έκανες ένα σφάλμα ή ότι έβλαψες κάποιον. Η ντροπή είναι εξωτερικό συναίσθημα, αυτό που νιώθει κανείς πριν από την κρίση άλλων μελών της οικογένειάς του ή της κοινωνίας που γνωρίζουν την παράβασή του. Αλλά η διάκριση αυτή είναι υπεραπλουστευμένη, όπως τονίζει ο Ρόι Ρίτσαρντ Γκρίνγκερ, καθηγητής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Τζ. Ουάσιγκτον, επειδή ακόμη και χωρίς να υπάρχει κοινό, μπορεί να νιώθουμε ντροπή με τη φαντασία μας». «Μέρος της ανάπτυξής μας περιλαμβάνει και την εσωτερίκευση των αξιών που έχει η κοινωνία», τονίζει ο Γκρίνγκερ.

Για τον Κόλιν Λιτς, καθηγητή Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ, τόσο η ντροπή όσο και η ενοχή είναι υπερβολικοί όροι. «Αυτό που έχει σημασία είναι...

ΠΟΛΕΜΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Ψυχολογική θεώρηση του πολέμου

Από τον  Παντελή Βασματζίδη
Συγγραφέα, ψυχίατρο


Ο πολιτισμικός προσανατολισμός του Σ. Φρόιντ, επηρεασμένος από το πνεύμα της εποχής του και από το βιολογικό μοντέλο, είναι μια θεωρία που αρχίζει το 1913 με το «Τοτέμ και Ταμπού», συμπληρώνεται με μια εργασία του το 1915 «Επίκαιρες σκέψεις για τον πόλεμο και τον θάνατο», διευρύνεται στη δεκαετία του 1920 με την «Ψυχολογία των μαζών και την ανάλυση του Εγώ» και ολοκληρώνεται με το «Ο πολιτισμός πηγή δυστυχίας».
 

Στα προαναφερθέντα έργα φαίνεται ότι η κοινωνία είναι μια στατική δύναμη που αναπτύχθηκε ως μηχανισμός ελέγχου των ορμών μας (σεξουαλικότητα - επιθετικότητα) και που διαρκώς εξελίσσεται σε τελειότερο μηχανισμό ελέγχου. Ετσι, όσο πιο πολιτισμένοι γινόμαστε τόσο πιο πολλές απαγορεύσεις επιβάλλουμε στον εαυτό μας. Επιπρόσθετα, η κοινωνία σταθεροποιεί την κυριαρχία της στα άτομα μέσω του συναισθήματος της ενοχής, το οποίο πηγάζει από τον φόβο της αποβολής και της τιμωρίας, με πρώτη τιμωρούσα Αρχή τους γονείς. Οσο περισσότερο κατακλύζεται κάποιος από αυστηρές ηθικές αξίες και αρχές τόσο πιο πολλές ενοχές θα έχει και τόσο πιο πολύ θα φοβάται την τιμωρία και θα βασανίζεται από τις σκέψεις του. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερο κατακρατεί ο άνθρωπος τον σαδισμό του τόσο ισχυρότερος γίνεται ο σαδισμός.

Ο πόλεμος είναι ένα αναπόφευκτο συνοδό φαινόμενο του πολιτισμού. Μπορεί η επιθετικότητα του ανθρώπου να εμποδίζεται και να απωθείται σε μεγάλο βαθμό, ωστόσο φαίνεται ότι υπάρχουν περίοδοι όπου όλα τα καταπραϋντικά μέσα αποτυγχάνουν να ανασχέσουν την έκρηξη της εσωτερικής πίεσης. Η ζωώδης φύση μας σπάει τα δεσμά της και τριγυρνά ελεύθερη, και μόνον όταν ξεθυμάνει αποκαθίσταται η ειρήνη.

Ο πόλεμος συμβολίζει τον ανταγωνισμό προς κάθε αυταρχικότητα, και μάλιστα πατρική. Ετσι, πολλά νευρωσικά άτομα με αμφιθυμικά συναισθήματα για τους γονείς τους προτιμούν τον πόλεμο για να εκφορτίσουν τα συναισθήματά τους. Αν ο καταθλιπτικός αφήνεται στο ένστικτο του θανάτου, ο νευρωσικός απέναντι στον εξωτερικό κίνδυνο της ζωής του καταφεύγει και χρησιμοποιεί το ένστικτο του θανάτου, είτε με επιθετικές ενέργειες προς τους άλλους είτε με φαντασιώσεις αυτοκαταστροφής, οι οποίες βασικά εξυπηρετούν το περιεχόμενο, το οποίο θέλει να δώσει στο νόημα της ζωής του. Αντίθετα, πολλά φυσιολογικά άτομα κατά τη διάρκεια του πολέμου λόγω ενοχών εκδηλώνουν άγχος, φοβικές αντιδράσεις και νευρώσεις.

Κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο παρατηρήθηκε ότι οι στρατιώτες που παρουσίαζαν νευρώσεις εξαιτίας των βιωμάτων τους στα πεδία των μαχών ονειρεύονταν σύμφωνα με έναν τύπο ονείρου, τον οποίο η έως τότε θεωρία δυσκολευόταν να ερμηνεύσει. Στα όνειρα εκδηλωνόταν μια τάση των στρατιωτών να ξαναζήσουν, να επαναλάβουν τα τραυματικά βιώματα. Το ενδιαφέρον γι' αυτά τα όνειρα οδήγησε στην ανάπτυξη της άποψης για «ψυχαναγκασμό επανάληψης».

Στα τέλη του 20ού αιώνα αποδείχθηκε ότι η αναβίωση ενός τραύματος μπορεί να δώσει την ευκαιρία στον επιζώντα να επιβληθεί του τραύματος. Ωστόσο, επειδή αυτή η αναβίωση φέρει μαζί της όλη τη συγκινησιακή ένταση του αρχικού γεγονότος, προκαλείται έντονη συναισθηματική δυσφορία. Ο επιζών, πληττόμενος από τρόμο και ανίσχυρη οργή, καταβάλλει κάθε προσπάθεια να αποφύγει τα επώδυνα συναισθήματα, με αποτέλεσμα να καταλήγει συχνά σε συναισθηματικό μούδιασμα ή αποξένωση από το περιβάλλον. Το τραύμα επουλώνεται μόνο όταν ο επιζών αναπτύξει ένα νέο νοητικό σχήμα, για να κατανοήσει αυτό που συνέβη.

Ο μαχητής κατά τη διάρκεια του πολέμου έρχεται σε επαφή με την απειλή του επικείμενου θανάτου, που αποτελεί ψυχολογική κρίση. Προκειμένου να την ελέγξει κινητοποιεί διάφορους οργανωτικούς ή αποδιοργανωτικούς μηχανισμούς. Η κατάσταση της κρίσης ενεργοποιεί άλυτα προβλήματα από το πρόσφατο παρελθόν, όπως εξάρτησης, παθητικότητας, ναρκισσισμού και ταυτότητας. Δηλαδή το άτομο δεν αντιμετωπίζει μόνο τον άμεσο θάνατό του αλλά και άλυτα συναισθήματα από τη ζωή του καθώς και αξεπέραστες συγκρούσεις. Μια πλειάδα φόβων είναι δυνατόν να αναδυθεί, όπως ο φόβος του αγνώστου επειδή το άτομο δεν γνωρίζει τι θα έχει να αντιμετωπίσει.
 

Ο φόβος της απώλειας του σώματος, επειδή η τραυματική παραμόρφωση του σώματος δεν είναι μόνο μια φυσική απώλεια αλλά και μια απώλεια της εικόνας και της ακεραιότητας του εαυτού. Ο φόβος της απώλειας της οικογένειας και των φίλων, που αποτελεί προβολή στο πρόσωπο των άλλων του φόβου της απώλειας της ζωής του ίδιου του μαχητή. Ο φόβος της ταλαιπωρίας και του πόνου, που συνδέεται με υποκειμενικά βιώματα του ατόμου από το παρελθόν, με τον ουδό αντοχής και τη στάση του απέναντι στον πόνο. Ο φόβος της απώλειας της ταυτότητας λόγω απώλειας της δομής και της λειτουργίας του σώματος, του αυτοελέγχου και της πλήρους εγρήγορσης. 

 

Σαν αντιστάθμισμα παρουσιάζονται φαντασιώσεις επανένωσης ή αντάμωσης με τις γονεϊκές μορφές και γενικά με τους προγόνους. Με αυτόν τον τρόπο το άτομο τοποθετείται σε ένα συνεχές των ανθρωπίνων σχέσεων, όπου ο επικείμενος θάνατός του είναι ένα σημείο στον ευρύτερο χώρο της ύπαρξης.

Μια πρώτη αντίδραση μπορεί να είναι η ακινητοποίηση, δηλαδή μια κατάσταση της συνείδησης αντίθετης του άγχους, του πανικού και της απόγνωσης. Μετά ακολουθεί μια ενδεχόμενη διάχυση του εαυτού με αμηχανία και σύγχυση. 

 

Αναφορικά με αυτά ο Θουκυδίδης, εξιστορώντας απλά και στυγνά τη φρίκη του Πελοποννησιακού Πολέμου, θα πει: