Μια δύσκολη αμερικανική προεδρική εκλογή ήλθε να μας θυμίσει κάτι που συχνά ξεχνάμε. Οτι η δημοκρατία είναι το καθεστώς του μέσου απλού ψηφοφόρου.
Οι εκλογές αποτύπωσαν έναν βαθύ κοινωνικό, μορφωτικό αλλά κυρίως πολιτισμικό διχασμό.
Από τη μια πλευρά ο απλός λευκός ψηφοφόρος της πόλης ή της υπαίθρου. Αφού, κακά τα ψέματα, τα λαϊκά, αγροτικά, εργατικά ή μικροαστικά στρώματα των λευκών αμερικανών ψηφοφόρων ψήφισαν μαζικά Τραμπ. Μια συνεκτική βαθιά Αμερική.
Από την άλλη ένα άθροισμα διαφόρων κοινωνικών ομάδων κάθε είδους προτίμησης, μόρφωσης, χρώματος ή προέλευσης που υποστήριξε τον Μπάιντεν. Μια ετερόκλητη ανοιχτή Αμερική.
Ούτως ή άλλως, η εκλογή αποδείχτηκε οριακή. Αλλά, για να πούμε την αλήθεια, οριακή την έκαναν οι ψηφοφόροι του Τραμπ διαψεύδοντας σε μεγάλο βαθμό τις δημοσκοπήσεις. Ακόμη κι αν τελικά επικρατήσει (όπως φαίνεται) ο Μπάιντεν.
Δεν θέλω να κάνω φτηνή κοινωνιολογία ή ψυχολογία αλλά είναι το αποτύπωμα μιας βαθιά και φανατικά διχασμένης χώρας. Ακόμη και στο εσωτερικό των πολιτειών που κρίθηκαν υπέρ του ενός ή του άλλου υποψηφίου ο διχασμός είναι ορατός.
Οι παρατηρήσεις θα είχαν αυστηρά αμερικανική σημασία, αν δεν αφορούσαν (σε διαφορετικό κάθε φορά βαθμό...) το σύνολο του δυτικού δημοκρατικού κόσμου.
Κάθε χώρα δηλαδή όπου ο μέσος απλός ψηφοφόρος είναι πρωταγωνιστής της εκλογικής διαδικασίας.
Δεν έχει σημασία να συμφωνούν μαζί του όλοι και σε όλα, ούτε γίνεται να έχουν όλοι τις ίδιες επιλογές, ευαισθησίες, αξίες και προτεραιότητες. Εχει σημασία όμως να τον καταλαβαίνουν, ακόμη κι όταν διαφωνούν.
Παρακολουθώντας ξημερώματα τα εκλογικά αποτελέσματα, άκουσα έναν εξαιρετικό έγχρωμο υποστηρικτή του Τζο Μπάιντεν να μιλάει σε κάποιο πάνελ.
Είπε ότι «σε αυτές τις εκλογές ζητούσαμε μια πολιτική επιτυχία και μια ηθική αποδοκιμασία. Ακόμη κι αν καταφέρουμε την πολιτική επιτυχία είναι καταφανές ότι ηθική αποδοκιμασία δεν υπήρξε».
Είχε δίκιο ως προς το αποτέλεσμα. Αλλά είχε άδικο ως προς το ζητούμενο. Ποιος να αποδοκιμάσει ηθικά ποιον;
Η δημοκρατία είναι ένα πολιτικό σύστημα που (τηρουμένων των αναλογιών...) στηρίζεται σε έναν ποσοτικό συσχετισμό. Ψήφων, εκλεκτόρων, βουλευτών, ό,τι θέλετε.
Δεν είναι ηθικό δικαστήριο. Δεν αποφασίζει το σωστό και το λάθος, ούτε το καλό και το κακό. Γι' αυτό η υποταγή της σε κριτήρια ηθικής ή ορθότητας οδηγεί συνήθως σε διχασμό. Και από τις δυο πλευρές.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες (μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία) διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό τη σύγχρονη δημοκρατία
Μακάρι λοιπόν...
να καταλάβουμε και να αξιοποιήσουμε το μήνυμα που έστειλαν σε μια δύσκολη οριακή εκλογή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου