Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΠΟΠΟΥΛΟΥ
Μια προσεκτική ματιά στις επιδιώξεις της Αγκυρας και της Τεχεράνης
αλλά και των δυνατοτήτων μελλοντικής δραστηριοποίησης δυνάμεων, όπως η
Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος, είναι αναγκαία για να κατανοήσουμε τις
κοσμογονικές αλλαγές που συντελούνται στην περιοχή και οι οποίες
πολλαπλασιάζουν τη βαρύτητα και την περιφερειακή και διεθνή εμβέλεια της
στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας - Ισραήλ:
Η Τουρκία του
Ερντογάν, στην οποία οι εσωτερικές εξελίξεις είναι μεσοπρόθεσμα και
μακροπρόθεσμα απρόβλεπτες λόγω της υγείας του πρωθυπουργού, καθώς με τα
σημερινά δεδομένα ουδείς μπορεί να διεκδικήσει τον
εξισορροπητικό-ενοποιητικό ρόλο που διαδραματίζει στο ετερόκλητο
κυβερνών κόμμα ΑΚΡ ο σημερινός χαρισματικός του ηγέτης. Η Αγκυρα
επιχειρεί σήμερα να καταστήσει προτεκτοράτο της την μετά Ασαντ Συρία,
διαμηνύοντας σε ΗΠΑ και Ισραήλ ότι μπορεί να εγγυηθεί την εγκαθίδρυση
ενός μετριοπαθούς σουνιτικού ισλαμικού καθεστώτος. Βρίσκεται σε
ελεγχόμενο ανταγωνισμό-σύγκρουση με την Τεχεράνη, που στηρίζει το
σημερινό καθεστώς στη Δαμασκό, με τη Σαουδική Αραβία και τα κράτη του
Κόλπου που στηρίζουν φονταμενταλιστικές σουνιτικές οργανώσεις αλλά και
με τη Μόσχα που επιθυμεί να είναι συνδιαμορφωτής και όχι θεατής των
εξελίξεων. Στην ουσία, η Τουρκία ζητά από τη Δύση να της αναθέσει εν
λευκώ την υπεράσπιση των συμφερόντων της στην ευρύτερη περιοχή.
Το Ιράν
προσπαθεί να παρατείνει την αντοχή του καθεστώτος Ασαντ για να
διασφαλίσει τα συμφέροντά του την επόμενη μέρα. Στέλνει όπλα και
εθελοντές για να στηρίξει την κυβέρνηση της Δαμασκού και την ίδια στιγμή
ο υπουργός Εξωτερικών Σαλεχί επισκέπτεται την τουρκική πρωτευουσα για
διαβουλεύσεις, ενώ προχθές Πέμπτη πραγματοποιήθηκε στην Τεχεράνη διεθνής
συνάντηση για το μέλλον της Συρίας. Η αντιπαλότητα Τουρκίας - Ιράν
είναι οροθετημένη, με τον Ερντογάν να τάσσεται υπέρ του διαλόγου για την
επίλυση της διένεξης της Δύσης με την Τεχεράνη για το πυρηνικό
πρόγραμμα της τελευταίας, ενώ οι δύο χώρες συνεργάζονται στο Ιράκ ακόμη
πια στενά μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ για να αποτρέψουν την ίδρυση
Ανεξάρτητου Κουρδικού Κράτους στο Βορρά της χώρας.
Η Σαουδική
Αραβία βρίσκεται σε εξαιρετικά δυσχερή θέση: Είναι ανταγωνιστική με την
Τουρκία καθώς εξάγει στην περιοχή έναν πολύ πιο παραδοσιακό και
επικίνδυνο ισλαμικό ακτιβισμό από ότι ο Ερντογάν και ταυτοχρόνως
επιδιώκει την άμεση πτώση του καθεστώτος Ασαντ. Είναι ταυτόχρονα σε
μετωπική αντιπαλότητα με το Ιράν στην περιοχή του Κόλπου, αλλά δεν
μπορεί ούτε να κλιμακώσει την ένταση, ούτε πολύ περισσότερο να επιτρέψει
επί τόπου αμερικανική παρουσία για άσκηση πίεσης και πολύ περισσότερο
στρατιωτικής δράσης κατά της Τεχεράνης, καθώς μια παρόμοια εξέλιξη θα
πυροδοτούσε εσωτερική σύγκρουση που θα διέλυε τις εύθραυστες και οριακές
ισορροπίες στην ιεραρχία του καθεστώτος της δυναστείας Σαούντ.
Η
Αίγυπτος, όπου υπάρχει η ασταθής και αβέβαιη ως προς το μέλλον της
συγκατοίκηση στρατιωτικής ηγεσίας και πολιτικού Ισλάμ, μόλις υπάρξει
σταθεροποίηση θα διεκδικήσει ηγετικό ρόλο στον αραβομουσουλμανικό κόσμο
για να επηρεάσει τις εξελίξεις πριν επηρεασθεί από αυτές, μια
διαπίσρτωση που ισχύει κατ' εξοχήν για τη Συρία, που αποτελεί το δεύτερο
μετά το Κάιρο ιστορικό κέντρο του Αραβικού Κόσμου. Ας θυμηθούμε απλά
ότι το 1958, σε μιά προσπάθεια να ελέγξει τον αντίπαλο κοσμικό
ριζοσπαστισμό του Μπάαθ στη Δαμασκό, ο τότε ηγέτης της Αιγύπτου Νάσερ
προώθησε και επέβαλε την επί της ουσίας προσάρτηση της Συρίας στην
Αίγυπτο, με τη μορφή ομοσπονδίας που έφερε τον τίτλο Ηνωμένη Αραβική
Δημοκρατία, ένα πείραμα που άντεξε μέχρι το 1961.
Η Αίγυπτος
είναι ευθέως ανταγωνιστική με την Τουρκία και το Ιράν, που αν και
εξω-αραβικές δυνάμεις διεκδικούν από επιρροή έως σταθερή κυριαρχία σε
μεγάλο τμήμα του Αραβικού Κόσμου, αλλά και με τη Σαουδική Αραβία που
εξάγει μόνον ακραίο φονταμενταλισμό εκτός συνόρων για να τον ελέγξει
εντός, ένα παιχνίδι που παίζει περίπου στις ίδιες γραμμές εδώ και
δεκαετίες το Πακιστάν σε σχέση με το Αφγανιστάν.
Θανάσιμη απειλή
Η ανησυχητική παραπάνω δυναμική
άτακτης χειραφέτησης της ευρύτερης Μέσης Ανατολής ενισχύεται από τον
ανταγωνισμό ΗΠΑ - Ρωσίας, παρά το γεγονός ότι αντιμετωπίζουν κοινές
απειλές -για παράδειγμα ένα πυρηνικό Ιράν είναι πιο κοντά στην πρώην
ΕΣΣΔ και τη Ρωσία από ότι στις ΗΠΑ- και από την απουσία της Ευρώπης λόγω
της κρίσης στην Ευρωζώνη.
Συμπερασματικά είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο
ότι ο πόλος σταθερότητας που οικοδομούν η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ
είναι ήδη στρατηγικής σημασίας για τις ΗΠΑ, των οποίων η παρεμβατική
δυνατότητα και βούληση στη Μέση Ανατολή είναι φθίνουσα και πολύ σύντομα
και για τη Γηραιά Ηπειρο και για τη Μόσχα.
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου