ΤΟΥΡΚΙΑ, Ε.Ε., και ΕΛΛΑΔΑ: Οι εξωτερικές προκλήσεις και η ιδιόρρυθμη περίπτωση Ερντογαν

Toυ ΚΩΣΤΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗ

Ενώ η δικομματική κυβέρνησή μας δίδει αγώνες σε διάφορα μέτωπα –προσφάτως μάλιστα και εναντίον της τρόικας– στην άλλη ακτή του Αιγαίου, ο Τούρκος πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν οραματίζεται την ανασύσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 

Απογοητευμένος από την πορεία της Τουρκίας προς την Ευρώπη, ανέσυρε από τη μνήμη του το έτος 1354, όταν οι Οθωμανοί εισέβαλαν στη Θράκη, αρχίζοντας την κατακτητική τους πορεία στην Ευρώπη.

Βυθισμένος στη ρέμβη του, ο κ. Ερντογάν ισχυρίσθηκε ότι «η Θράκη είναι ταυτοχρόνως η Θεσσαλονίκη, η Κομοτηνή, η Ξάνθη, το Κίρτζαλι στη Βουλγαρία, ο Βαρδάρης, τα Σκόπια, το Πρίζρεν στο Κοσσυφοπέδιο και το Σεράγεβο». Αλλά ο δρόμος προς την Ευρώπη πλέον δεν ανοίγει με ασκέρια γενιτσάρων· εξαρτάται από την απόλυτη προσαρμογή στα ευρωπαϊκώς ισχύοντα. Ούτε η Ευρώπη, για να είμαστε ειλικρινείς, αποτελεί σε αυτή τη φάση της οικονομικής κρίσεως και της πολιτικής αποδιοργανώσεως πόλο ιδιαιτέρως ελκυστικό για την Τουρκία.

Ο κ. Ερντογάν, βεβαίως, έχει αρχίσει εδώ και αρκετό καιρό να αντιμετωπίζεται από τη Δύση ως μία περίπτωση ιδιόρρυθμη. Η εξωτερική πολιτική του, ειδικότερα, όπως διατυπώθηκε από τον κ. Αχμέτ Νταβούτογλου, έχει αποτύχει πλήρως και η πολυδιαφημισθείσα αρχή της περί «μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες» είχε μερική έστω εφαρμογή –έως τώρα– μόνον στην περίπτωση της Ελλάδος.

Ωστόσο, η χώρα μας δεν έχει την πολυτέλεια της αποστάσεως από την Τουρκία, όπως οι εταίροι μας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, και οι ρεμβασμοί της Αγκυρας όσο άκαιροι και εάν ηχούν, μπορεί να αποτελέσουν προάγγελο κρίσεως, καθώς η Τουρκία αισθάνεται ιδιαιτέρως ισχυρή, αν και υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ανακοπής της οικονομικής της αναπτύξεως.

Είναι αλήθεια ότι από τα μέσα της δεκαετίας του ’50, υπήρξαν κρίσεις σοβαρότατες στις σχέσεις των δύο χωρών και εάν απετράπη το ενδεχόμενο θερμής συγκρούσεως, αυτό οφειλόταν στις παρεμβάσεις των ΗΠΑ, που όμως κατά μία εκτίμηση δείχνουν διάθεση αποσύρσεως από την περιοχή, ασχέτως εάν αυτό ανταποκρίνεται όντως στις προθέσεις της Ουάσιγκτον.

Δεν θα ήταν περιττό, κατά συνέπεια, πριν ευρεθούμε προ εκπλήξεων, εάν η εξωτερική πολιτική κατελάμβανε μία θέση υψηλότερα στην ημερησία διάταξη της κυβερνήσεως. Είναι βεβαίως και το θέμα της προεδρίας της Ε.Ε., που αναλαμβάνει η χώρα και θα προσφέρει ευκαιρία προβολής της κυβερνήσεως στο εσωτερικό.

Η ατζέντα της ελληνικής προεδρίας στερείται φαντασμαγορίας – και ευτυχώς από μιαν άποψη. Αλλά οι εξελίξεις μπορεί να κινηθούν εκτός του προγραμματισμένου πλαισίου. Στην Ουκρανία, η αντιπαράθεση οξύνεται διαρκώς, με τη διασπασμένη αντιπολίτευση να ζητεί την αναθεώρηση της κυβερνητικής πολιτικής και την ένταξη της χώρας στην Ε.Ε. Οι σχέσεις της Ε.Ε. με τη Ρωσία μπορεί να επιβαρυνθούν σημαντικά και το όλο θέμα ενδέχεται να ανακύψει στη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας. Κατέστη η ελληνική πολιτική μονοδιάστατη, αλλά αυτό δεν ισχύει εκτός των συνόρων μας.