ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΝΕΡΓΕΙΑ: Νέο τοπίο για το φυσικό αέριο εκφυλίζει τον πόλεμο των αγωγών

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΠΟΠΟΥΛΟΥ

Η είδηση ότι ο ρωσικός ενεργειακός κολοσσός Gazprom ζητά «ανακωχή» -όπως γράφουν στο χθεσινό τους φύλλο οι Financial Times- με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έρευνα που διεξάγουν οι Βρυξέλλες δεν εκπλήσσει, καθώς τόσο στο διεθνές όσο και στο ευρωπαϊκό ενεργειακό τοπίο επέρχονται σαρωτικές αλλαγές που περιορίζουν τον ρόλο του φυσικού αερίου ως γεωπολιτικού και γεω-οικονομικού πλεονεκτήματος της Ρωσίας, όπου σήμερα συμβάλλει κατά 10% στο ΑΕΠ της χώρας.

Η σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα είσοδος στη διεθνή αγορά των σχιστολιθικών αποθεμάτων φυσικού αερίου των ΗΠΑ και του Καναδά δημιουργεί για την Ευρώπη και ειδικότερα για τη Γερμανία, για πρώτη φορά μια σοβαρή εναλλακτική επιλογή, η οποία -αν μη τι άλλο- θα ωθήσει το Βερολίνο να ζητήσει σημαντική μείωση της τιμής από τη Μόσχα.

Αλλωστε η ανοικτή αντιπαράθεση με τη Ρωσία είναι ήδη στον ορίζοντα λόγω της βαρύτητας που αποδίδει το Βερολίνο στην ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας, μια επιλογή που καταδεικνύει ότι ο κύριος αγοραστής αισθάνεται πολύ πιο ισχυρός από τον κύριο προμηθευτή.

Εξυπακούεται ότι αν στον ίδιο χρονικό ορίζοντα κατασκευασθούν οι απαιτούμενες υποδομές στην Ευρώπη για την παραλαβή και εξαέρωση του φυσικού αερίου της Βόρειας Αμερικής που θα φθάνει σε μορφή LNG, τότε θα μειωθεί, αν δεν εκμηδενισθεί, η ενεργειακή εξάρτηση της Ουκρανίας από τη Ρωσία.

Δεν αποκλείεται, δηλαδή, σε ένα όχι πολύ μακρινό μέλλον να δούμε το Κίεβο να προμηθεύεται φυσικό αέριο από τη Δύση κα σε συμφέρουσα τιμή, σε αντίθεση με την Πολωνία που έχει επιλέξει να πληρώνει για πολιτικούς λόγους ακριβότερη τιμή, καθώς το αγοράζει από το Κατάρ.

Εκτός όμως των σχιστολιθικών αποθεμάτων υπάρχει και άλλος αρνητικός παράγοντας για τη Μόσχα: 

Η προοπτική της πλήρους εξομάλυνσης των σχέσεων ΗΠΑ-Ιράν θα ανοίξει τον δρόμο για τη διοχέτευση στη διεθνή αγορά των τεραστίων αποθεμάτων φυσικού αερίου της Τεχεράνης, τα οποία πρώτον, θα καταστήσουν βιώσιμα και επικερδή τα δίκτυα TAP και ΙΤGI και θα μειώσουν την αξία του Southstream και δεύτερον, θα οδηγήσουν σε ακόμη μεγαλύτερη πτώση της τιμής.

Με τις ανατροπές στον παγκόσμιο χάρτη του φυσικού αερίου θα χάσει εκ των πραγμάτων τη σημασία του και ο πόλεμος των αγωγών της τελευταίας εικοσαετίας, με τη Μόσχα να θέλει η προώθηση του ενεργειακού πλούτου της πρώην ΕΣΣΔ να γίνεται μέσω της ρωσικής επικράτειας και την Ουάσιγκτον να προσπαθεί να διασφαλίσει την απεξάρτηση της Κασπίας και της Κεντρικής Ασίας από την κηδεμονία του πρώην Αυτοκρατορικού Κέντρου.

Η χρήση του φυσικού αερίου και του πετρελαίου ως όπλων γεωπολιτικής προβολής ισχύος είναι ένα επικίνδυνο και οριακό παιχνίδι, καθώς οι παρενέργειες θίγουν και τους προμηθευτές και τους αγοραστές.

Ετσι η ενεργειακή χειραφέτηση της Βόρειας Αμερικής -ΗΠΑ και Καναδάς- δεν δίνει στην Ουάσιγκτον διευρυμένη πολιτική-διπλωματική ευελιξία μόνο στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή, αλλά της επιτρέπει να παρέμβει καταλυτικά στις σχέσεις Γερμανίας-Ρωσίας: 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΝΕΡΓΕΙΑ: Στον αέρα ο αγωγός South Stream

Toυ Β. ΔΕΜΙΡΗ

Στον αέρα βρίσκεται η κατασκευή και λειτουργία του αγωγού South Stream μετά τις σοβαρές ενστάσεις που διατυπώνει η Κομισιόν για τη δεσπόζουσα θέση που κατέχει η Gazprom.

Ο γενικός διευθυντής Ενέργειας Κλάους Ντίτερ Μπόρχαρντ αποκάλυψε ότι οι διμερείς συμφωνίες που έχει συνάψει η Ρωσία με ορισμένες χώρες-μέλη της ΕΕ (Ελλάδα, Αυστρία, Βουλγαρία, Κροατία, Ουγγαρία και Σλοβενία) αλλά και τη Σερβία για την κατασκευή του αγωγού παραβιάζουν την κοινοτική νομοθεσία και θα πρέπει να τύχουν επαναδιαπραγμάτευσης.

Ο κοινοτικός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η Επιτροπή εξέτασε αυτές τις συμφωνίες και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αντιτίθενται στην κοινοτική νομοθεσία. «Για τους λόγους αυτούς εξηγήσαμε σε αυτά τα κράτη ότι θα πρέπει να σέβονται είτε τη Συνθήκη της ΕΕ είτε την Κοινότητα Ενέργειας και να ζητήσουν την επαναδιαπραγμάτευση των όρων ώστε να είναι συμβατοί με την κοινοτική νομοθεσία», τόνισε.

Ο Κ. Μπόρχαρντ σημείωσε ακόμη ότι με επιστολή του προς τον υπουργό Ενέργειας της Ρωσίας Αλεξάντερ Νόβακ ο επίτροπος Ενέργειας Γκίντερ Ετινγκερ έχει ζητήσει τη «θετική» αντίδραση της Μόσχας για επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας.

«Οι διακυβερνητικές αυτές συμφωνίες δεν θα αποτελέσουν τη βάση για την κατασκευή ή τη λειτουργία του αγωγού South Stream», είπε ο αξιωματούχος της Επιτροπής και τόνισε ότι «εάν τα ενδιαφερόμενα κράτη-μέλη δεν δεχτούν, η Επιτροπή διαθέτει τους τρόπους προκειμένου να τα μεταπείσει».

Διευκρίνισε ακόμη ότι θα πρέπει να διασφαλίζονται τρεις βασικοί όροι: 

"Επίγεια σοφία"

Η τραγωδία της εποχής μας είναι ότι η αριστερά στρέφεται κατά του έθνους και η δεξιά κατά του κράτους.

Σαρλ Ντε Γκωλ, 1890-1970, Γάλλος πρόεδρος

Η τραγωδία της ζωής δεν είναι να μη πετυχαίνεις το στόχο σου. Η τραγωδία της ζωής είναι να μην έχεις στόχο για να πετύχεις.

Benjamin Mays, 1894-1984, Αφροαμερικανός ιεροκήρυκας

Οι αυθεντικές τραγωδίες στη ζωή δεν είναι οι συγκρούσεις μεταξύ σωστού και λάθους, είναι οι συγκρούσεις μεταξύ δύο σωστών.

Friedrich Hegel, 1770-1831, Γερμανός φιλόσοφος

Σαν σήμερα (8/12/ΧΧΧΧ)

1956: Τελετή λήξης των 16ων Ολυμπιακών Αγώνων στη Μελβούρνη.

1966: Το πλοίο «Ηράκλειο» βουλιάζει στη Φαλκονέρα και παρασύρει στο βυθό 200 επιβάτες.

1969: Αεροπλάνο DC-3 της Ολυμπιακής, προερχόμενο από τα Χανιά, συντρίβεται στην Κερατέα κατά τη διαδικασία προσγείωσης, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους και οι 90 επιβαίνοντες.

1974: Δημοψήφισμα για το Πολιτειακό στην Ελλάδα. Υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας ψηφίζει το 69,2%.

1991: Υπογράφεται η «ληξιαρχική πράξη θανάτου» της Σοβιετικής Ένωσης, με τη δημιουργία της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Χωρών.

1867: Γεννιέται ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, λογοτέχνης και δημοσιογράφος.

1943: Γεννιέται ο Τζιμ Μόρισον, αμερικανός τραγουδιστής, ο ηγέτης των «Doors».

1980: Δολοφονείται ο Τζον Λένον, βρετανός μουσικός, μέλος των Beatles.

ΕΛΛΑΔΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: Καβάφης σε μπάρκο Πατέρα

Της ΡΕΑΣ ΒΙΤΑΛΗ

Μέσα μου ενυπάρχουν όλα τα φθηνά και τα ακριβά. Τις δοσολογίες παλεύω. Με το που έπιασα στα χέρια μου ένα ενημερωτικό, εξαιρετικά προσεγμένο έντυπο, του εφοπλιστή Νίκου Πατέρα, που αφορούσε τη βάφτιση 4 νέων πλοίων του, με ονόματα ελλήνων ποιητών παράλληλα με την επιλογή 4 αντιστοίχως ποιημάτων…. Κωνσταντίνου Καβάφη- Ιθάκη, Οδυσσέα Ελύτη-Το θαλασσινό τριφύλλι, Κωστή Παλαμά-Πάει το ταξίδι, Γεωργίου Σεφέρη-«Επί σκηνής» Δ΄ αρχικά ξεπετάχτηκε όλη μου η ειρωνεία.

Έρμε Καβάφη, από τα λεωφορεία στα καράβια σε πάνε οι σύγχρονοι, ως περιφορά επιταφίου. Μετά ξεφύλλισα το εν λόγω έντυπο. Στην πρώτη σελίδα φωτογραφία του Διαμαντή Πατέρα, πατέρα του Νίκου, γεννηθείς το 1933 και παράπλευρα το αγαπημένο του ποίημα «Όσο μπορείς»... «μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες... στων σχέσεων και των συναναστροφών την καθημερινήν ανοησία». Ενδιαφέρουσα επιλογή για εφοπλιστή. Στην επόμενη σελίδα κοντοστάθηκα στο εξής «Κατόπιν επιθυμίας του Ομίλου για την οικονομική ενίσχυση της ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης του Περάματος, τα 4 πλοία κατέπλευσαν στο λιμάνι του Πειραιά το καλοκαίρι του 2013 όπου πραγματοποιήθηκαν ουσιαστικές τεχνικές αναβαθμίσεις, επισκευές και επιθεωρήσεις, συμπεριλαμβανομένου του δεξαμενισμού». Στην τελευταία σελίδα αναμέτρησα διαβάζοντας. «Ο όμιλος Ν. Δ. Πατέρα προσφέρει αξιόπιστες υπηρεσίες στη Ναυτιλία εδώ και πέντε γενεές. 1870-2013». 

1870, για φαντάσου! Αυτά τα άτιμα ελληνικά διαόλια. Τα θηρία! Τα μυαλά. Τα αυτοδημιούργητα. Τα μπολιασμένα με πείσμα, με θάρρος και θράσος, με εξυπνάδα και μπαγαποντιά, με εργατικότητα, με όνειρα. Πού δεν έφτασε η χάρη τους! Ποια κορφή θάλασσας, δεν κατέκτησαν!

Από μαρτυρίες, στήνω με τη φαντασία τον Ωνάση, νέον και άγνωστο μεταξύ αγνώστων, σε ένα στενό του Μπουένος Άιρες, να επενδύει όλα τα λεφτά της τσέπης και των πρώτων οικονομιών του, σε ένα καλοραμμένο κοστούμι. Φαντάσου τι μονοπάτι πήρε το μυαλό του! Τι έθεσε ως απολύτως απαραίτητο. Μόνο μ΄ ένα καλοραμμένο κοστούμι, ως μαγιά, γνώριζε ότι μπορούσε να διεισδύσει ο άνθρωπος παντού (τουλάχιστον τότε).  

Στήνω τον καπετάν Λάτση, στην προκυμαία της Ύδρας με το «Νεράιδα» δεκαετία '60, να κόβει εισιτήρια ο ίδιος, για τον κόσμο που θα μετέφερε και να φωνάζει «για περάστε» και προφανώς να βρίζει τους αργοπορημένους.  

Ονόματα που ταξίδεψαν την πατρίδα στα πέρατα της οικουμένης. Νησιά που ζούσαν από θαλασσινές αιμοδοσίες έχει αίμα η θάλασσα κάτω από το μπλε της. Οικογένειες που περίμεναν «κανένα νέο από τα ξένα», γυναίκες που στέγνωναν στην προσμονή, κρεβάτια διπλά με ένα μαξιλάρι μόνο χαλασμένο, παιδιά που έβγαιναν φωτογραφία με το παλτό που έστειλε ο καπετάνιος πατέρας και έγραφαν στο πίσω μέρος οι μάνες. (Τι ωραίες ιστορίες μου έχει διηγηθεί το φιλαράκι μου Ευάγγελος Κοντογιώργης ο Ανδριώτης!) «Σεβαστέ μου πατέρα, σας ευχαριστώ για το παλτό που μου αποστείλατε. Σας στέλνω τους βαθμούς μου για να καμαρώσετε τον υιό σας».

Χρόνια να δει τον πατέρα του! Αφηρημένη η έννοια «πατέρας»! Έλληνας και θάλασσα. Έλληνες εφοπλιστές. Έλληνες καπεταναίοι και πληρώματα. Τα διαόλια της θάλασσας.  

«Δώστε μας πίσω το Bayswater να σας δώσουμε πίσω την Κύπρο» φέρεται ότι είπε αστειευόμενος ο Τσώρτσιλ στην ελληνική εφοπλιστική παροικία του Λονδίνου. Τα αιώνια διαόλια! Κι ας έχει αλλάξει η εικόνα του εφοπλισμού βέβαια στα χρόνια κι ας εισέβαλαν και «φθηνοί» και καραψωνισμένοι, ωστόσο διαόλια.
 

Να σας δώσω μερικά στοιχεία. 3.185 πλοία χωρητικότητας 202,19 εκατ. τόνων κατατάσσουν την Ελλάδα στην πρώτη θέση διεθνώς. Στόλος με ελληνική σημαία 5ος στη διεθνή κατάταξη και πρώτος στην Ε.Ε (σε τονάζ). 14,33% της παγκόσμιας ναυτιλίας σε τονάζ ελέγχεται από Έλληνες εφοπλιστές. Πρώτοι σε παραγγελίες νέων πλοίων. 

Βλέπω ήδη τα μάτια σας να μικραίνουν καχύποπτα... τι την έπιασε τη Βιτάλη; Τι συμφέροντα προσδοκά από τον ύμνο στον εφοπλισμό; 

Βλέπω τη σφαίρα έτοιμη να με σημαδεύει. Δεν πληρώνουν φόρους! Ωρύεστε. Να σας το περπατήσω;  

ΚΟΙΝΩΝΙΑ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Οι «ντροπαλοί φτωχοί»

Των ΑΝΤΩΝΗ και ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΟΥΦΑΛΗ

«Οταν η δικτατορία είναι γεγονός, η επανάσταση είναι καθήκον» 

Pascal Mercier 

Θυμηθήκαμε την επίκαιρη ρήση του Ρ. Mercier με αφορμή την καλή ταινία του Bill August («Last train to Lisbon»), που είδαμε πρόσφατα, και μια φωτογραφία από τα  γεγονότα που διαδραματίστηκαν στους δρόμους της Βουλγαρίας, όπου οι γείτονες ξεσηκώθηκαν (το καλοκαίρι)  ενάντια στον κυβερνητικό συνασπισμό (...)

 

Διαδηλώσεις επί διαδηλώσεων, κι όπου δεν φτάνει η οργή περισσεύει η φαντασία, όπως αποδεικνύει η φωτογραφία που έστειλε στα πέρατα του κόσμου το Ρόιτερ, με τη νεαρή Βουλγάρα γυμνόστηθη να διαδηλώνει στους ώμους συναγωνιστή της κρατώντας όχι στο ένα χέρι το τσιγάρο και στο άλλο το μπεγλέρι, αλλά τουφέκι και τη σημαία της πατρίδας της.

Αν μάλιστα φορούσε τη φρυγική σκούφια των Ιακωβίνων, θα ήταν ίδια η ρωμαϊκή προσωποποίηση της Λιμπερτά, της Ελευθερίας που δείχνει το δρόμο στο λαό, όπως απεικονίζεται στον περίφημο πίνακα του Ευγένιου Ντελακρουά «Η Ελευθερία οδηγεί το λαό», έργο του 1830 που εκτίθεται στο Λούβρο.

Ενας άλλος πίνακας του Ντελακρουά που έχει ειδικότερο ενδιαφέρον για μας είναι η «Σφαγή της Χίου» (1824), εμπνευσμένος από τη σφαγή χιλιάδων Ελλήνων της Χίου από τα οθωμανικά στρατεύματα μόλις ένα χρόνο μετά την κήρυξη της Επανάστασης του 1821. Με λίγη φαντασία και μια αναγωγή στο σήμερα, ο πίνακας αυτός θα μπορούσε κάλλιστα να συμβολίζει το τώρα. Ο αιμοσταγής Οθωμανός με τη γυαλισμένη χατζάρα και το θολωμένο μάτι τι άλλο είναι από τον σημερινό τροϊκανό που φοράει κοστούμι, κρατάει ταμπλέτα και οδηγεί το τελευταίο μοντέλο Μερσέντες. Κι αν τα θρώσκοντα ερείπια στο βάθος και οι πεινασμένοι, ημιθανείς ή εξαθλιωμένοι Χιώτες σε πρώτο πλάνο δεν αρκούν για να συνεγείρουν τους φιλότεχνους, μια εικόνα των χιλιάδων «ντροπαλών φτωχών», των θυμάτων της τρόικας σε κεντρικούς δρόμους της Αθήνας, είναι ένα θέαμα που κανένα Ρόιτερ δεν μπορεί να αγνοήσει.

Είμαστε όλοι «ντροπαλοί φτωχοί», η νέα κάστα που ξεπήδησε μετά από τρία χρόνια μνημονιακής καταιγίδας και πολιτικής σπέκουλας. Οι καινούργιοι Ελληνες, που πρέπει να ξεχάσουμε την τακτοποιημένη μας ζωή με όσα συνιστούσαν τη μικρομεσαία μας πραγματικότητα, που μας λείπει αφόρητα...

Ολοι εμείς που δεν κλέψαμε, δεν απαιτήσαμε, δεν εκβιάσαμε, δεν δανειστήκαμε, δεν χρωστούσαμε, όχι από φόβο ή έλλειψη ανάγκης, αλλά από ντροπή, από αξιοπρέπεια.

Οι «ντροπαλοί φτωχοί», που αρνούνται να απλώσουν το χέρι στην ελεημοσύνη, οι χαμένοι της ιστορίας που αργά ή γρήγορα θα πάρουν σειρά στα συσσίτια, στα αθλητικά κέντρα τις ημέρες του καύσωνα και του ψόφου, στα πλαστικά τραπέζια με τις πλαστικές καρέκλες και τα πλαστικά δισκάκια τις μέρες των γιορτών, αυτοί που γυρνάνε πλάτη στο φακό που αλιεύει τον πόνο αγνοώντας τη συστολή, αυτοί είμαστε ή θα γίνουμε όλοι μας.

Πέρασαν οι μέρες που και οι πιο αισιόδοξοι ήλπιζαν να δουν... φως στο τούνελ! (Αλήθεια, υπάρχει γελοιωδέστερη φράση από αυτή;) Πάνε οι κορόνες και οι παρόλες για τα δεινά που συσσώρευσαν οι άλφα και οι βήτα. Θάφτηκαν κάτω από τα γέλια μιας αμοιβαίας συμπαιγνίας που βολεύει αμφότερους, αρκεί ο ένας να αλληθωρίζει όταν ο άλλος σηκώνει το δάχτυλο και δείχνει...

Σήμερα 2.400, αύριο 4.800, μεθαύριο 14.400 και πάει λέγοντας... Με ή χωρίς κουκούλα, δεν έχει καμιά σημασία. Στον αιώνα της υστέρησης και της ξεφτίλας, μας αφήνει παγερά αδιάφορους το πρόσωπο εκείνου που υπογράφει την καταδίκη μας...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Πλειστηριασμοί και εκλογικά μαθηματικά

ΑΠΟΨΗ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΑΝΑΛΓΗΤΗ ΑΛΛΑ ΜΕ ΙΣΧΥΡΟ ΨΥΧΡΑ ΛΟΓΙΚΟ  ΣΚΕΠΤΙΚΟ

Toυ ΤΑΚΗ ΜΙΧΑ

Η πρόσφατη ιστορία με τους πλειστηριασμούς αναδεικνύει για μια ακόμη φορά τον γνωστό κανόνα ότι δηλαδή στις δημοκρατίες οι οικονομικές αποφάσεις που λαμβάνονται δεν ευνοούν κατ' ανάγκη την πλειοψηφία αλλά κυρίως μικρές συμπαγείς ομάδες συμφερόντων.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το κόστος μιας οποιασδήποτε απόφασης που ευνοεί μια μικρή ομάδα διαχέεται (στην ευρύτερη κοινωνία) ενώ τα οφέλη συγκεντρώνονται (στην ομάδα).  

Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι τα μέλη της ωφελούμενης ομάδας έχουν ισχυρότερα κίνητρα να ενεργοποιηθούν και να υποστηρίξουν την πρόταση σε σχέση με τα κίνητρα που έχουν τα μέλη της ευρύτερης κοινωνίας να ενεργοποιηθούν για να την καταπολεμήσουν.

Άρα και οι πολιτικοί έχουν ισχυρότερα κίνητρα να υποστηρίξουν ένα μέτρο που ωφελεί μία μικρή ομάδα ακόμα και αν αυτό το μέτρο ζημιώνει τη μεγάλη πλειοψηφία. Διότι οι ευεργετημένοι έχουν περισσότερα κίνητρα να τους υπερψηφίσουν από ό,τι οι ζημιωμένοι να τους καταψηφίσουν.

Αυτήν ακριβώς τη λογική της συλλογικής δράσης βλέπουμε να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας με το θέμα των πλειστηριασμών. 

Ο κ. Στουρνάρας με το «πάγωμα» των πλειστηριασμών αποδεικνύεται ότι σε έναν ταχύτατο χρόνο έχεί μάθει στην εντέλεια τα εκλογικά μαθηματικά που χρειάζεται ένας πολιτικός για να επιτύχει. Δηλαδή, να υποστηρίζεις ένα μέτρο το οποίο ζημιώνει την ευρύτερη κοινωνία αλλά ωφελεί μία μικρή ομάδα. Διότι το πάγωμα των πλειστηριασμών μπορεί μεν να ευνοεί όσους δεν μπορούν να ξεπληρώσουν τα δάνειά τους, όμως έχει καταστροφικές συνέπειες για την ευρύτερη κοινωνία. Ας δούμε μερικές απ' αυτές:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ- Πλειστηριασμοί: Την χάσαμε την ουσία, πατριώτη!

Toυ ΘΑΝΑΣΗ ΜΑΥΡΙΔΗ

Η γραμμή των λαϊκιστών είναι απλή: Ούτε ένας πλειστηριασμός.  

Κι έπειτα; Μήπως υπάρχουν πιο ουσιαστικά προβλήματα που "θάβονται" κάτω από τον θόρυβο που προκαλούν οι ... "τιτανομαχίες" για τους πλειστηριασμούς; 

Ποιος έχει μιλήσει με την ίδια ένταση για το επιτόκιο των δανείων; Ή για το όριο της ευθύνης των δανειοληπτών; Ποιος έχει ασχοληθεί με εκείνους που έχουν τα λεφτά τους στην Ελβετία και υποδύονται τους άπορους;
Ακόμη κι αν αποφασίζαμε να ξεκινήσουν αύριο οι πλειστηριασμοί, δεν θα άλλαζαν πολλά στην αγορά. Όχι μόνο λόγω του όγκου των ακινήτων που έχουν "μαζευτεί", αλλά κι επειδή δεν βοηθάει σε "γρήγορες λύσεις" η κείμενη νομοθεσία. Αλλά με αυτό θα ασχοληθούμε στη συνέχεια.
Ας δεχτούμε ότι παγώνουν οι πλειστηριασμοί για άλλα δύο ή τρία χρόνια. Πού μπορεί να οδηγήσει μία τέτοια πολιτική; 

 Ναι, σωστά μαντέψατε! Σε αδιέξοδο τους χιλιάδες εύπιστους που ακούν αυτά τα κηρύγματα. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι που χρειάζονται πραγματικά την βοήθεια της Πολιτείας. Κι αυτό θα ήταν εύκολο αν πλήρωναν όσοι μπορούσαν να πληρώσουν! Το θέμα δεν βρίσκεται στην δήθεν προστασία, αλλά στην αναλγησία αρκετών εύπορων συμπολιτών μας.
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούν να πληρώσουν, επειδή η κρίση τους έχει κτυπήσει αλύπητα. Φανταστείτε οι άνθρωποι αυτοί να έχουν αποπληρώσει ένα μεγάλο μέρος του δανείου τους και τώρα να κινδυνεύουν να βρεθούν στον δρόμο! Θα μπορούσε η Πολιτεία να τους συνδράμει, ακόμη και να διαγράψει ένα μέρος της οφειλής τους. Αλλά τώρα αυτό είναι απίθανο. Καθώς η "λογική Κατσέλη" έχει δημιουργήσει μία στρατιά από κακοπληρωτές.
Στο τέλος όλοι θα αναγκαστούν να πληρώσουν. Στην πραγματικότητα οι περισσότεροι θα χάσουν τα σπίτια τους, αφού τότε το χρέος θα έχει γίνει δυσβάστακτο. Με μία διαφορά! Θα έχει χαθεί η δυνατότητα να συζητηθούν πραγματικοί τρόποι βοήθειας σε ανθρώπους που την έχουν ανάγκη. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να δοθεί μία αναστολή πληρωμής τόκων και κεφαλαίου για πέντε ή δέκα χρόνια σε όσους αντικειμενικά δεν μπορούν σήμερα να πληρώσουν.
Να δούμε το ζήτημα ψύχραιμα. Αν μας ενδιαφέρει να συνδράμουμε με μία λύση. Διαφορετικά μπορούμε να κάνουμε συναγωνισμό για το ποιος είναι ο καλύτερος λαϊκιστής. Πόσο καλά θα αισθανθούμε όμως την ώρα που θα μαθαίνουμε ότι αρκετοί από εκείνους που σήμερα δεν πληρώνουν τα στεγαστικά τους δάνεια είναι στην λίστα με τους χιλιάδες Έλληνες που έσπευσαν να μεταφέρουν τα λεφτά τους στο εξωτερικό;  

Γιατί θα πρέπει να εξισώσουμε αυτές τις περιπτώσεις με εκείνες των ανέργων που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα;
Θα σας αποδείξουμε στην συνέχεια ότι όλη αυτή η συζήτηση για τους πλειστηριασμούς είναι άσκοπη. Το θέμα πουλάει, αλλά η ουσία είναι αλλού! Για άλλη μία φορά, την χάσαμε την ουσία πατριώτη! Φίλος δικηγόρος, λοιπόν, μας έστειλε την δική του άποψη για τους πλειστηριασμούς. Διαβάστε την προσεκτικά:

EΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Πόσο κοστίζουν τα φαξ σε ένα τσίρκο;

Του ΚΩΣΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗ

Χρειάζομαι ένα αντίγραφο ποινικό μητρώου. Έχω γεννηθεί στη Θεσσαλονίκη, αλλά ζω στην πρωτεύουσα. Κατά συνέπεια, αν θέλω να το παραλάβω από την αρμόδια υπηρεσία, θα πρέπει να πάω στη Θεσσαλονίκη, ημέρα εργάσιμη. Κανένα πρόβλημα, αρκεί να το συνδυάσω με εκδρομή. Αυτήν την περίοδο δεν μπορώ. Ένας δικηγόρος μού είπε ότι μπορώ να πάρω αντίγραφο ποινικού μητρώου και από την αρμόδια υπηρεσία στον Άρειο Πάγο. Λάθος. Αυτό το χαρτί εκδίδεται μόνο από τον τόπο που έχεις γεννηθεί.

Είχα δύο επιλογές: να τηλεφωνήσω στο 1502 ή να επισκεφτώ το ΚΕΠ. 

Πήγα στο ΚΕΠ. Η υπάλληλος πήρε την ταυτότητά μου, συμπλήρωσε κάποια στοιχεία στον υπολογιστή, τύπωσε τρεις σελίδες και μου τις έδωσε προς έλεγχο και υπογραφή. Και μετά; Μετά η καλή υπάλληλος θα έστελνε τις σελίδες με φαξ στη Θεσσαλονίκη. Εκεί, μία άλλη υπάλληλος θα μαζέψει τις σελίδες, πιθανότατα μαζί με δεκάδες άλλες, από διάφορες περιοχές της χώρας. Και αφού βουτήξει στους φακέλους, θα εκδώσει το αντίγραφο ποινικού μητρώου, το οποίο και θα ταχυδρομήσει προς το ΚΕΠ. Λίγο ως πολύ έτσι λειτουργεί και η υπηρεσία του 1502.

Στην αρχή δεν έκανα ακραίες σκέψεις. Αναρωτήθηκα μόνο πόσο χρήματα θα εξοικονομούσαν οι δήμοι αν τα ΚΕΠ αντί για φαξ, έστελναν e-mail. Φανταστείτε πόσες χιλιάδες σελίδες τυπώνονται καθημερινά για αιτήσεις που μπορούν να υποβληθούν ηλεκτρονικά. Υπολογίστε μελάνια και τηλεπικοινωνιακά. Το e-mail είναι δωρεάν. Κι όμως, δεν συμβαίνει παντού. 

Να, ας δούμε, για παράδειγμα, την έκδοση αντίγραφου ποινικού μητρώου: 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Ενα απέραντο «ψητοπωλείο»

Tης ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ

Χθες η ατμοσφαιρική ρύπανση στην ανατολική Κίνα, λόγω της αλματώδους ανάπτυξης με παλαιά ρυπογόνα μέσα, ήταν τόση που τα σχολεία δεν άνοιξαν και απαγορεύτηκαν οι δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους. Η αιθαλομίχλη ήταν πηχτή, ο ήλιος στο χρώμα του κρόκου και η οσμή τόσο έντονη, που οι πολίτες δεν μπορούσαν να ησυχάσουν ούτε κλειδαμπαρωμένοι στα σπίτια τους.  

Με μια μικρή Κίνα μοιάζουν –ευτυχώς μόνο τα βράδια– πολλές περιοχές των πυκνοκατοικημένων ελληνικών αστικών κέντρων. Οχι βέβαια από την αύξηση της χρήσης ορυκτών καυσίμων, αλλά από την καύση, λόγω κρίσης, καυσόξυλων, βιομάζας, κοκ, βερνικωμένων υπολειμμάτων επίπλων που έχουν περισυλλεγεί από τα σκουπίδια, νοβοπάν, πλαστικών και κάθε είδους απορριμμάτων, που μετατρέπονται στα σπίτια με στενεμένα οικονομικά σε άμεση θερμαντική πηγή. 

Το κρύο δεν αντέχεται. Σαν αόρατος εχθρός τρυπάει από παντού τα κόκαλα, ακινητοποιεί τα μέλη, ταπεινώνει την ψυχή και ο νους ψάχνει απεγνωσμένα διέξοδο, φυγή από την αφόρητη μιζέρια, συχνά ενάντια στη γνώση, ενάντια στη λογική. Εξάλλου, η θύελλα από βλαστήμιες ή η αυτολύπηση, τα νύχια μπηγμένα στη σάρκα μαζί με τις παρηγόριες για ένα καλύτερο αύριο, δεν συγκαταλέγονται στις θερμαντικές μεθόδους. Το αποτέλεσμα είναι ο κρύος διάφανος νυχτερινός αέρας να μετατρέπεται σε έξοδο καμινάδας ψητοπωλείου, σε ένα αποπνικτικό ρευστό, σε ένα κοκτέιλ από αιωρούμενα σωματίδια κάθε μεγέθους και διοξίνες όλων των ειδών, σε φονικό κοκτέιλ. Διότι ο θάνατος από μαγκάλι ή πυρκαγιά είναι μόνο η άμεση επίπτωση των ανορθόδοξων ή ριψοκίνδυνων τρόπων θέρμανσης. Δύο εκατομμύρια άτομα τον χρόνο σκοτώνει παγκοσμίως η ατμοσφαιρική ρύπανση.  

Εκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος αποκαλύπτει ότι στην Ελλάδα καταγράφεται ο μεγαλύτερος αριθμός (στην Ε.Ε. των «15») πρόωρων θανάτων λόγω μακροχρόνιας έκθεσης σε μικροσωματίδια (1.230 ανά εκατομμύριο πληθυσμού). 

Επιπλέον, οι Ελληνες επιστήμονες προβλέπουν αύξηση των αναπνευστικών προβλημάτων τα επόμενα χρόνια στη χώρα μας, όπως επισήμαναν στο 22ο Πανελλήνιο Πνευμονολογικό Συνέδριο . 

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου από την καύση ξύλων και άλλων υλικών σε τζάκια και σόμπες, τονίζοντας ότι εάν συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, θα σημειωθεί αύξηση του επιπολασμού της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας – και όχι μόνο. 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Θάτσερ, η «αριστερή»

Του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΛΙΑΚΟΥ

Είναι δυνατόν μια Αγγλίς να τους είχε πάρει χαμπάρι από τόσο νωρίς πως ήταν γερμανοντυμένοι;  

Κι όμως, είναι...

Διαβάστε τι έγραφε η μακαρίτισσα Μάργκαρετ Θάτσερ στο βιβλίο της «The Downing Street Years», όπου περιγράφει τα χρόνια της πρωθυπουργίας της. «Από τα δύο, μάλλον η OΝΕ και όχι η πολιτική ένωση αποτελούσε την άμεση απειλή. Το πιο δυσάρεστο ήταν ότι οι άλλοι που συμφωνούσαν μαζί μου είχαν κάποιους λόγους για τους οποίους δεν ήθελαν να εκφράσουν την άποψή τους και προτιμούσαν να αφήνουν εμένα να δέχομαι τις επικρίσεις. 

Oι ασθενέστερες οικονομίες θα καταστρέφονταν από το ενιαίο νόμισμα, αλλά είχαν την ελπίδα να λάβουν σημαντικές επιδοτήσεις ώστε να δώσουν τη συγκατάθεσή τους. Η Ελλάδα αποτελούσε κλασική περίπτωση. Είχα πλέον συνηθίσει στην αμέριστη ελληνική υποστήριξη σε οποιεσδήποτε φιλόδοξες προτάσεις γίνονταν από την πλευρά της Γερμανίας» (Κεφάλαιο 25 με τίτλο «Το εξπρές της Βαβέλ - Oι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα: 1987-1990»).

Η σιδηρά κυρία δεν ήταν οπαδός της εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ενωση για πάμπολλους λόγους και τον εξής έναν: ήταν Βρετανίδα.  

Ολως περιέργως (για πολιτικό, όπως τον έχουμε συνηθίσει στην Ελλάδα), ήταν υπερήφανη για την πατρίδα της και τους θεσμούς της.

Η Θάτσερ ήθελε να παραμείνει το Ηνωμένο Βασίλειο αφεντικό στο σπίτι του και να μην αποφασίζει ο κάθε Ράιχενμπαχ για την ποσότητα του πόριτζ που θα έπρεπε να καταναλώνει ο βιομηχανικός εργάτης του Μπέρμινχαμ και πόσο ψάρι θα έπρεπε να περιλαμβάνει κάθε πιάτο fish n' chips (ψάρι με πατάτες είναι τούτο) εκάστου Λονδρέζου φορτηγατζή.

Εδώ μας έχουν συνηθίσει κάπως διαφορετικά. Αποτελεί, για παράδειγμα, κατάκτηση το γεγονός ότι οι τροϊκανοί δεν έχουν θεσμοθετήσει τη στρατιωτική παράδοση της «επιθεώρησης της Παρασκευής», ώστε να κοιτούν αν είναι καλοστρωμένα τα κρεβάτια των υπουργών, αν είναι γυαλισμένα τα σκαρπίνια τους και αν έχουν κουμπώσει όλα τα κομβία του υποκαμίσου τους.  

Που λέτε, η Θάτσερ τα είχε γράψει νέτα σκέτα: 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Λιτότητα και Βλακεία!

Tου Lorenzo Bini Smaghi / voxeu.org
 
Η σημερινή λιτότητα, υποστηρίζουν πολλοί, είναι ηλίθια.  

Αυτό το άρθρο υποστηρίζει ότι η σημερινή λιτότητα στην ευρωζώνη μπορεί να προέκυψε από την ανοησία πριν από την κρίση, ιδιαίτερα από τις χλιαρές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. 

Συσσωρεύτηκε υπερβολικό χρέος στα κράτη, συντηρώντας τα μη βιώσιμα βιοτικά επίπεδα και τα συστήματα πρόνοιας, παρά την χαμηλή ανάπτυξη. Η κρίση οδήγησε σε ριζικές προσαρμογές όπως η λιτότητα σε μια ύφεση.  

Δεν είναι η λιτότητα που προκάλεσε χαμηλή ανάπτυξη, αλλά τα χαμηλά προ-κρίσεως ποσοστά ανάπτυξης που τελικά έφεραν τη λιτότητα.  

Ο δρόμος για την έξοδο από τη λιτότητα είναι ριζικές φιλο-αναπτυξιακές μεταρρυθμίσεις, που δημιουργούν περιθώριο για περισσότερη σταδιακή δημοσιονομική προσαρμογή.

Η πρόσφατη κρίση στην ευρωζώνη έχει αποδείξει ότι τα μέτρα λιτότητας είναι αυτοκαταστροφικά. Έχουν άγριες υφεσιακές συνέπειες οι οποίες –τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα- τείνουν να αυξάνουν το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Αυτή η αξιολόγηση επιβεβαιώνεται από οικονομετρική ανάλυση που εμφανίζει ότι οι δημοσιονομικές προσαρμογές ήταν περισσότερο υφεσιακές από ό,τι αναμενόταν, με τους δημοσιονομικούς πολλαπλασιαστές να είναι υψηλότεροι.

Ο υπερβολικός περιοριστικός χαρακτήρας της λιτότητας μπορεί να αποτυπωθεί καθαρά στο Σχήμα 1, το οποίο αναπαράγει ένα γράφημα από πρόσφατο άρθρο του Paul Krugman στους New York Times. Ο αρνητικός συσχετισμός μεταξύ των μέτρων λιτότητας που εφαρμόστηκαν από τις χώρες της ευρωζώνης την περίοδο 2008-2012, όπως καταγράφεται από το ΔΝΤ, και ο ρυθμός ανάπτυξης την ίδια περίοδο εμφανίζεται να είναι ισχυρός- το μέγεθος του συντελεστή υπερβαίνει το ένα. Το συμπέρασμα από αυτές τις διαπιστώσεις είναι ότι η λιτότητα δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να θεραπεύσει κανείς τα δημοσιονομικά.

Γιατί παραμένει το λάθος

Το ερώτημα που θα πρέπει να ερωτηθεί στη συνέχεια: γιατί οι φορείς χάραξης πολιτικής στην ευρωζώνη εξακολουθούν να κάνουν το ίδιο λάθος; 

Η απάντηση που δίνεται έμμεσα από τον Krugman είναι ότι οι φορείς χάραξης πολιτικής δεν είναι ιδιαιτέρως έξυπνοι, ή έχουν κακούς συμβούλους. Ή έχουν υποτιμήσει τις επιδράσεις των τακτικών τους.  

Άλλος ένας τρόπος να το θέσει κανείς ότι με το να προωθούν τη λιτότητα, είναι οικονομικά άσχετοι ή ηλίθιοι.

Η υπόθεση ότι οι πολιτικοί είναι παράλογοι ή ηλίθιοι, μπορεί να είναι ένας εύκολος τρόπος, ιδιαίτερα για τους ακαδημαϊκούς. Ένας εναλλακτικός τρόπος για να εξετάσουμε το ζήτημα είναι να αμφισβητηθεί η αιτιώδης συνάφεια στο συσχετισμό μεταξύ της λιτότητας και της ανάπτυξης.  

Ο Krugman θεωρεί ότι με την εφαρμογή μέτρων λιτότητας, οι Ευρωπαίοι φορείς χάραξης πολιτικής αποδεικνύουν τον παραλογισμό ή τη βλακεία τους. Είναι ηλίθιοι διότι επιδιώκουν λιτότητα αντί για μια πιο προτιμότερη επιλογή.

Το ερώτημα που θα ήθελα να θέσω είναι το ακόλουθο: Θα μπορούσε να ήταν αλλιώς;

Οι Ευρωπαίοι φορείς χάραξης πολιτικής δεν είναι ηλίθιοι επειδή εφαρμόζουν λιτότητα, αλλά εφαρμόζουν λιτότητα διότι είναι ηλίθιοι ή –για να το θέσω πιο διπλωματικά- είναι κοντόφθαλμοι και έχουν αγνοήσει άλλες εναλλακτικές και εν τέλει έμειναν με τη μοναδική επιλογή, τη λιτότητα.  

Με άλλα λόγια, εφήρμοσαν λιτότητα διότι έφθασαν σε ένα σημείο που δεν είχαν εναλλακτική.

Θα ήθελα να χρησιμοποιήσω την ίδια μεθοδολογία που χρησιμοποίησε ο Krugman για να εξηγήσει αυτό το επιχείρημα. Ωστόσο θα ήθελα να προειδοποιήσει τους αναγνώστες ως προς τα όριά της. Ένα δείγμα μόνο από 11 παρατηρήσεις, θα πρέπει να χρησιμοποιείται με μεγάλη προσοχή. Τα αποτελέσματα είναι πιθανό να είναι προκατειλημμένα, ειδικά με την παρουσία ακραίων τιμών. Αυτό που ακολουθεί θα πρέπει συνεπώς να ερμηνευτεί ως πρόσκληση για περαιτέρω εξελιγμένη εργασία.

Κοιτάζοντας προσεκτικά το διάγραμμα του Krugman, είναι εντυπωσιακό του πώς ο συσχετισμός αυτός εξαρτάται από την Ελλάδα. Η Ελλάδα είναι στην πραγματικότητα μια πολύ ειδική περίπτωση. Εφαρμόστηκε μια ακραία δόση λιτότητας σε μια οικονομία που χαρακτηριζόταν από ισχυρές δυσκαμψίες και ανεπάρκειες. Κάποια δοκιμασία δυναμικής θα πρέπει να διεξαχθεί στην ανάλυση του Krugman.

*Όταν η Ελλάδα αφαιρείται από το δείγμα, όπως στο Σχήμα 2, ο συσχετισμός παραμένει αρνητικός, αλλά το μέγεθός του υποχωρεί δραματικά.

Τι άλλο συμβαίνει;

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η οικονομική ανάπτυξη της ευρωζώνης έχει επηρεαστεί από άλλους παράγοντες, εκτός της λιτότητας. Το επόμενο βήμα είναι να κοιτάξουμε σε άλλες πιθανές εναλλακτικές οι οποίες ίσως εξηγούν τις διαφορές ανάπτυξης στις χώρες της ευρωζώνης.

Η ιδανική μέθοδος θα ήταν να χρησιμοποιήσουμε εξισώσεις με πολλαπλές επεξηγηματικές μεταβλητές, αλλά το μικρό μέγεθος του βήματος δεν το επιτρέπει. Επομένως πρέπει να προχωρούμε μεταβλητή-μεταβλητή. Ακόμη και εάν η ισχύ της ανάλυσης είναι περιορισμένη, παρέχει κάποια ενδιαφέρουσα τροφή για σκέψη.

Μια πρώτη λεωφόρος είναι να εξετάσουμε τους όρους χρηματοδότησης. Οι χώρες της ευρωζώνης με υψηλότερα επίπεδα επιτοκίων θα πρέπει να αναμένεται ότι θα έχουν βιώσει μεγαλύτερη ανάπτυξη, εξαιτίας των αυστηρότερων χρηματοδοτικών συνθηκών για την οικονομία στο σύνολό της.

Το Σχήμα 3 αναπτύσσει τις συνθήκες ανάπτυξης και χρηματοδότησης, όπως μετρώνται από τα spreads των επιτοκίων των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων και εμφανίζει ότι ο συσχετισμός είναι σχετικά ισχυρός.

Προτείνει ότι οι χώρες με υψηλότερο πιστωτικό ρίσκο έχουν πληγεί από τις πιο περιοριστικές συνθήκες, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε χαμηλότερη ανάπτυξη.

Αυτό το αποτέλεσμα θα πρέπει ασφαλώς να εκτιμηθεί με προσοχή. Ο συσχετισμός αποκρύπτει το γεγονός ότι από το 2008 οι χώρες με υψηλότερο χρέος έπρεπε να εφαρμόσουν μεγαλύτερη λιτότητα. Ωστόσο, η σημασία του συσχετισμού, σε σχέση με τον προηγούμενο, υποδηλώνει ότι η αυστηρότητα των συνθηκών χρηματοδότησης έχει παίξει ένα σημαντικό ρόλο, πέρα από τις πολιτικές λιτότητας, στο να εξηγήσει τις οικονομικές επιδόσεις. Με άλλα λόγια, ανεξαρτήτως των μέτρων λιτότητας που εφήρμοσαν, οι χώρες με υψηλότερο πιστωτικό ρίσκο στο χρέος τους, υπέφεραν περισσότερο.

Η ανάλυση μπορεί να επεκταθεί με την εξέταση του συσχετισμού μεταξύ κρατικού ρίσκου και τραπεζικού ρίσκου. Αυτό εξηγεί τη σχετική σύσφιξη των πιστωτικών συνθηκών στις περιφερειακές χώρες.

Το Σχήμα 4 εμφανίζει ότι ο συσχετισμός μεταξύ της ανάπτυξης και των πιστωτικών συνθηκών, που αντικατοπτρίζεται από τα spreads των επιτοκίων χορήγησης που χρεώνονται από τις τράπεζες. Ο συσχετισμός είναι αρκετά ισχυρός:

Υποδηλώνει ότι οι χρηματοδοτικές συνθήκες των εταιρειών υπήρξε ένας σημαντικός παράγοντας στο να εξηγήσει τις διαφορές ανάπτυξης στην ευρωζώνη. Οι χώρες της ευρωζώνης που είχαν αυξημένες δυσκολίες στο να χρηματοδοτήσουν το χρέος τους στη διάρκεια της κρίσης, δέχθηκαν πλήγμα τόσο από μια πιστωτική κατάρρευση –όπως αποτυπώνεται από την πιο ακριβή τραπεζική πίστωση- και την επίδραση της δημοσιονομικής προσαρμογής. Με άλλα λόγια βίωσαν και περιοριστική νομισματική και δημοσιονομική πολιτική.

Ένα περαιτέρω βήμα στην ανάλυση είναι να κοιτάξουμε πέρα από τις οικονομικές πολιτικές και να εξετάσουμε πιο θεμελιώδη διαρθρωτικά ζητήματα. Ένα σημείο εκκίνησης είναι να εξετάσει τις ανισορροπίες οι οποίες συσσωρεύονται στη διάρκεια των πρώτων ετών της νομισματικής ένωσης, όπως εκφράζεται με όρους ανταγωνιστικότητας και αναπτυξιακού δυναμικού.

Το Σχήμα 5 κοιτάζει στις αλλαγές τις ανταγωνιστικότητας, όπως μετρώνται από το σχετικό κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, που συγκεντρώθηκαν από την αρχή του ευρώ μέχρι το χρόνο πριν από την κρίση.

Το γράφημα εμφανίζει ότι οι χώρες οι οποίες έχασαν την ανταγωνιστικότητά τους πριν από την κρίση, εμφάνισαν χαμηλότερη ανάπτυξη μετά από την κρίση. Με άλλα λόγια, οι διαφορές στους ρυθμούς ανάπτυξης μετά από την κρίση, είναι σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της προσαρμογής στις ανισορροπίες που συσσωρεύτηκαν μετά από την κρίση.

Ο συσχετισμός μεταξύ της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης εμφανίζεται να είναι πολύ ισχυρός επίσης, όταν εξετάσουμε περισσότερο θεμελιώδεις παράγοντες, όπως αυτούς που περιλαμβάνονται στην κατάταξη που χρησιμοποιείται από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ για να κατηγοριοποιήσει την ελκυστικότητα των χωρών για τους επενδυτές.

Το σχήμα 6 υποδηλώνει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης μετά από την κρίση είναι σε μεγάλο βαθμό επηρεασμένος από τις θεμελιώδεις αποκλίσεις ανταγωνιστικότητας οι οποίες δημιουργήθηκαν πριν από την κρίση. Οι χώρες που βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης ανταγωνιστικότητας, είναι επίσης εκείνες που έχουν αναπτυχθεί λιγότερο μετά από την κρίση.

Αυτό επιβεβαιώνεται εάν κοιτάξει κανείς περισσότερο συγκεκριμένους δείκτες δυναμικής μακροπρόθεσμης ανάπτυξης, που αποτελεί σημαντικό προσδιοριστικό παράγοντα της ανταγωνιστικότητας. Μπορεί κανείς να επιλέξει ως δείκτες πιθανής ανάπτυξης, ως παράδειγμα, την πρόσβαση στο διαδίκτυο και την αριθμητική, όπως παρουσιάζεται στην πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ, που δημοσιεύθηκε αυτό το μήνα. Τα Σχήματα 7 και 8 εμφανίζουν τον ισχυρό συσχετισμό μεταξύ της ανάπτυξης των χωρών της ευρωζώνης από την έναρξη της κρίσης και αυτές τις διαρθρωτικές μεταβλητές.

*Τα σχήματα 6 και 7 εμφανίζουν ότι οι επιδόσεις εντός της ευρωζώνης τα τελευταία χρόνια δεν μπορεί να εξηγηθούν μόνο από μακροοικονομικές πολιτικές αλλά από πολύ περισσότερο θεμελιώδεις παράγοντες, που σχετίζονται με τη δυνητική ανάπτυξη.

Χρειάζεται προσοχή

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: "Λυπάμαι μα ο Paul Krugman κάνει λάθος"

Του οικονομολόγου Anders Αslund / Slate

Από το 2008, εκτός από τον βραβευμένο με Νόμπελ δημοσιογράφο στους New York Times και καθηγητή Οικονομίας στο Princeton, Πολ Κρούγκμαν, ελάχιστοι άνθρωποι έχουν γράψει για την οικονομική κρίση της Ευρώπης. 

Πέντε χρόνια μετά, μπορούμε να πούμε ότι η Ευρωζώνη ζει ακόμη, παρά τις προβλέψεις του και παρά το γεγονός ότι οι χώρες που επέλεξαν να επιβάλλουν λιτότητα -αντίθετα με ότι διακήρυσσε ο Κρούγκμαν- τα κατάφεραν τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά.

Η άποψη του Κρούγκμαν γίνεται ευρέως αποδεκτή στον οικονομικό αγγλοσαξονικό κόσμο. Τυγχάνει ευρύτατης αποδοχής και επιβολής πάνω στις πολιτικές που οι χώρες επιλέγουν να υιοθετήσουν. Γι' αυτό αξίζει να κάνουμε έναν απολογισμό των λεγομένων του για την κρίση στην Ευρώπη. 

Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι προβλέψεις του βγήκαν λάθος. Όλοι κάνουν λάθη. Αυτό που είναι προβληματικό είναι ότι εκπροσωπεί μόνος του ένα λανθασμένο όραμα οικονομικής πολιτικής.

Την πρώτη φορά που εξεπλάγην από τη λανθασμένη εικόνα του Κρούγκμαν για τη χρηματοπιστωτική κρίση της Ευρώπης ήταν τον Δεκέμβριο του 2008. Είχε γράψει ένα άρθρο σε μπλοκ που με άφησε άφωνο. Το άρθρο είχε τίτλο «Η Λετονία είναι η νέα Αργεντινή». Ακόμη και η σύγκριση που έκανε ήταν περίεργη.

Η Αργεντινή έχει μια σημαντική και κλειστή οικονομία επικεντρωμένη σε λαϊκίστικες οικονομικές πολιτικές. Η Λετονία παρουσιάζει μια μικρή και ανοιχτή οικονομία, όντας μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης με λίγα χρέη και ένα εξαιρετικό εμπορικό περιβάλλον. Οι μόνες ομοιότητες που μπορεί να υπάρχουν ανάμεσα στις δύο χώρες είναι οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις οι οποίες προκλήθηκαν από ελλείμματα σημαντικά, που τις οδήγησαν σε αποκλεισμό από τις αγορές.

Ξεκινώντας από αυτή την εύκολη αναλογία, ο Κρούγκμαν συμπέραινε ότι η Λετονία έπρεπε να επιστρέψει στο εθνικό της νόμισμα, όπως έκανε και η Αργεντινή, αλλά φυσικά κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Η κυβέρνηση της Λετονίας αγνόησε τη συμβουλή του. Εμεινε σταθερή στην Ευρωζώνη και επέβαλε δρακόντεια μέτρα λιτότητας. Σύντομα η εμπιστοσύνη στις αγορές αποκαταστάθηκε και πραγματοποιήθηκαν πολλές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Σήμερα η Λετονία έχει τη γρηγορότερη ανάπτυξη της Ευρώπης.  

Το λάθος του Κρούγκμαν ήταν ότι έβλεπε μόνο ένα μέρος από τους δείκτες και έβγαζε απλουστευτικά συμπεράσματα.  

Ωστόσο, το πιο χτυπητό λάθος του Κρούγκμαν είναι η προφητεία του ότι θα διαλυθεί η Ευρωζώνη και μάλιστα την τοποθετούσε μεταξύ Απριλίου του 2010 και Ιουλίου του 2012. 

 Ε, λοιπόν, πάλι έκανε λάθος. Οχι μόνο η Ευρωζώνη δεν διαλύθηκε αλλά επιπλέον, το 2009, η Σλοβακία έγινε μέλος της, και ακολούθησε η Εσθονία το 2011. Η Λετονία θα κάνει το ίδιο τον Ιανουάριο του 2014.

Ακόμη κι αν όλοι έχουμε δικαίωμα στο λάθος, αυτό που έκανε ο Κρούγκμαν ήταν πολύ βαρύ... Δεν κατάλαβε ότι ακόμη κι αν το ευρώ εξαφανιζόταν η Ε.Ε. θα επιβίωνε. Το δήλωσε και ο Μάριο Ντράγκι τον Ιούλιο του 2011, ότι η ΕΚΤ θα έκανε ότι χρειαζόταν για να σώσει το ευρώ.

Τον περασμένο αιώνα, τρεις οικονομικές ενώσεις διαλύθηκαν: 

"Επίγεια σοφία"

Η μόνη αξία των οικονομικών προβλέψεων είναι ότι κάνουν την αστρολογία να φαίνεται αξιόπιστη.

John Kenneth Galbraith, 1908-2006, Καναδός οικονομολόγος

Οι οικονομολόγοι δεν μπορούν να χωνέψουν την ιδέα ότι το συλλογικό και το μαζικό είναι δυσανάλογα λιγότερο προβλέψιμa από τα άτομα.

Nassim Nicholas Taleb, Λιβανέζος οικονομολόγος

Οικονομολόγος είναι ένας ειδικός που θα ξέρει αύριο, γιατί τα πράγματα που προέβλεψε χτες, δεν έγιναν σήμερα.

Ανέκδοτο της οικονομικής πιάτσας

7η Δεκεμβρίου: Διεθνής Ημέρα Πολιτικής Αεροπορίας

Σαν σήμερα (7/12/ΧΧΧΧ)

1888: Ο Τζον Ντάνλοπ λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για το ελαστικό με σαμπρέλα.

1941: Οι Ιάπωνες με 200 αεροσκάφη καταστρέφουν τη ναυτική βάση των ΗΠΑ στη Χαβάη, Περλ Χάρμπορ. Χιλιάδες οι νεκροί και οι τραυματίες.

1945: Λανσάρεται ο πρώτος φούρνος μικροκυμάτων στις ΗΠΑ.

1965: Με ταυτόχρονες λειτουργίες στην Κωνσταντινούπολη και στη Ρώμη από τον Πατριάρχη Αθηναγόρα και τον Πάπα Παύλο ΣΤ' γίνεται η αμοιβαία άρση των Αφορισμών από τις δύο Εκκλησίες.

1974: Ο πρόεδρος της Κύπρου Μακάριος, που είχε ανατραπεί από τη χούντα των Αθηνών στις 15 Ιουλίου, επιστρέφει στο νησί, έπειτα από εξορία 4,5 μηνών.

1928: Γεννιέται ο Νόαμ Τσόμσκι, αμερικανός γλωσσολόγος και διανοητής.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Ανικάνων και ανυπάρκτων αμυγδαλίτις...

 

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΥ

 

 

Του ΑΝΔΡΕΑ ΠΕΤΡΟΥΛΑΚΗ