Σαν σήμερα (2/1/ΧΧΧΧ)

1910: Η Κυριακή καθιερώνεται με νόμο στην Ελλάδα ως αργία.

 

 1959: Η Σοβιετική Ένωση εκτοξεύει το πρώτο διαστημόπλοιο με κατεύθυνση τη Σελήνη. Πρόκειται για το μη επανδρωμένο «Λούνα 1», το οποίο θα περάσει 4.600 μίλια μακριά από τ δορυφόρο της Γης και θα χαθεί στο διάστημα.

 
1897: Γεννιέται ο Χριστόφορος Θεοφίλου, γνωστός ως Τζιμ Λόντος, παγκόσμιος πρωταθλητής στην πάλη (κατς) από το 1930 έως το 1946. [θαν. 19/8/1975]

1915: Πεθαίνει ο Αρμάν Πεζό, ιδρυτής της ομώνυμης αυτοκινητοβιομηχανίας. [γεν. 26/3/1849]

Η κοινωνία της «σάρας και της μάρας»,

Αρθρο εξαιρετικό  του 2007

Γράφει ο Σαράντος Ι. ΚΑΡΓΑΚΟΣ

 Η κοινωνία μας, κινούμενη προς ένα πλανητικό μοντέλο, γίνεται κοινωνία της «σάρας και της μάρας», ήγουν κοινωνία της σαχλαμάρας, σαν τις επιδείξεις μουσικό-πηδηκτικών όρχημάτων τύπου «Γιουροβίζιον». 

Έχουμε ξεφύγει από τον άξονα της ελληνικότητας, πού δεν ήταν σε τίποτα αντίθετος προς την οικουμενικότητα. Απεναντίας, η απόρριψη της ελληνικότητας φέρνει την παρακμή και την έφερε αφάνταστα γρήγορα σε ότι άφορα σε σχέδια και έργα μεγάλης πνοής, πού κινούνται πάνω στην ευθεία μιας γραμμής. Και τούτο είχε κι έχει θλιβερές προεκτάσεις στην άσκηση της εξωτερικής, της εκπαιδευτικής, της πολιτιστικής και φυσικά της οικονομικής μας πολιτικής. Όλα αυτά ακυρώνουν την εθνική ταυτότητα του λαού μας κι έτσι όπως γράφει φίλος πολιτικός αναλυτής κάνουν το λαό ευάλωτο στις σειρήνες της παγκοσμιοποίησης των Sine patria (= άνευ πατρίδος) πολιτών: Και, κατά μία περίεργη «σύμπτωση» οι πάντα κοινές θέσεις των ηγετικών στελεχών των κομμάτων και ύποκομμάτων εξουσίας είναι πάντα σύμφωνες με τις υποδείξεις του αμερικανικού παράγοντα!

Λεν αμφισβητώ την ισχύ του. Και θα ήταν τρέλα ή αγνόηση του. Αμφισβητώ, όμως την πρόσδεση στο άρμα. του υπερατλαντικού κολοσσού την ώρα πού ακολουθεί τη γραμμή του «Τιτανικού». Σήμερα-αύριο μπαίνουν στο πολιτικό παιχνίδι κι άλλες δυνάμεις. Απαιτείται ευελιξία.. Αντί δηλώσεων του τόπου «Είμαστε όλοι Αμερικάνοι», «Είμαι Γαλλίδα» κ.λπ., προτιμώ το «Είμαι 'Έλλην και δεν θεωρώ τίποτα ξένο προς έμενα». 

Φυσικά, δεν πρέπει να θεωρούμε τον κάθε ξένο σαν εχθρό, όταν δεν μας έκανε κανένα κακό, ούτε και φίλο, αν δεν μας έκανε καλό. Συνεπώς, πρέπει να φέρουμε σε προτεραιότητα την Ελλάδα και την ελληνικότητα μας, για να ισορροπήσουμε, να ηρεμήσουμε και να ομονοήσουμε. Έχουμε σχεδόν «αντιλοϊστεί», όπως λέγαμε στη Μάνη. Έχουμε «παραλοϊσει», για να μην πω παραφρονήσει. Ό λαός μας «δείτε ελλεβόρου», του χρειάζεται δηλαδή ελλέβορος, φαρμακευτική βοτάνη, πού οι αρχαίοι έδιναν για τη θεραπεία της τρέλας. Ή Εκκλησία από την άποψη αυτή μπορεί να προσφέρει πολλά. Για παράδειγμα: περί το 1930 εμφανίστηκε στην Αθήνα ένας πλάνης μοναχός πού έμεινε γνωστός με το όνομα Πάτερ Γυμνάσιος. Ο εν λόγω μοναχός πουλούσε ή διένεμε στον πάσχοντα πληθυσμό διάφορα ιαματικά βότανα, αλοιφές, έμπλαστρα κ.ά. Μου έχουν διηγηθεί ότι έσωσε πολλούς από την «μουρλαμάρα». Γι' αυτό φρονώ, έτσι πού γίναμε ένας έρίμουρλος λαός, μόνον ένας Πάτερ Γυμνάσιος μπορεί να μας σώσει. Να σώσει ακόμη και το ....γυμνάσιο πού κι αυτό κινδυνεύει από το μεταρρυθμιστικό μένος υπουργών αμφοτέρων των φύλων και πολυφυλετικών. Τώρα βέβαια κινδυνεύει και το Δημοτικό, αλλά, αν είναι να χαθεί κάποιος, ας χαθεί από μικρός, όπως λέει και το σχετικό «παιδαγωγικό» σλόγκαν.

Πάντως επιζήσαμε και φέτος. «Καήκαμε και ψηθήκαμε σαν τον Τζιτζιφό» πού έλεγε ή γιαγιά Μελπομένη τον παλιό καιρό. (...)  Επιζήσαμε όμως κι ευελπιστώ ότι θα επιζήσουμε και κατά το  νεο έτος, παρά τον επαπειλούμενο «νέο πατριωτισμό», πού ανακάλυψαν οψίμως οι αρχηγοί των δύο μεγάλων κομματικών σχηματισμών, και τον πλασάρουν όπως οι πλανόδιοι μελαψοί πωλητές τις πατάτες. Μέχρι και τη σημαία θυμήθηκαν πού οι βλαστοί μας χρησιμοποιούν ως προσάναμμα. «Υψώστε το σύμβολο των κοινών μας αγώνων για το μέλλον των παιδιών μας. Την ελληνική σημαία. Τη σημαία μας»! Για να έχουν κάτι να καίνε και τα, μελλοντικά παιδιά! Παιδιά της Ελλάδος παιδιά, πού ομιλούν αψόγως τα αμερικανικά και βαρβαροφώνως τα ελληνικά...

Πάντως ευελπιστώ ότι  θα πάμε καλά. Στη Γερμανία οι γιατροί αφαίρεσαν το άνω μέρος του κρανίου από έναν ασθενή, το έβαλαν σ' ένα ψυγείο μέχρι να του «σάξουν» το μυαλό, μι το ψυγείο χάλασε και το κρανίο μπαγιάτεψε κι έτσι οι γιατροί του έβαλαν νέο κρανίο πλαστικό και επί πλέον του έδωσαν για «μπόνους» και 3.000 ευρώ. Σκεφτείτε τι «μπόνους» δικαιούται ο ελληνικός λαός πού, εκτός από ελαστική συνείδηση, διαθέτει και πλαστικό μυαλό!

Το 2010 έφυγε. Τι έμεινε?

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ
Γράφει η ΜΑΡΙΑ Γ. ΣΑΡΑΝΤΗ, (neselerim@gmail.com)

Μ.Α. κλινική ψυχολόγος - παιδοψυχολόγος, επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Κοινωνίας στην Ψυχολογία

Εχει σημασία για τον κάθε άνθρωπο να κάνει τον απολογισμό του, με σκοπό την αξιολόγηση της ζωής του, των πράξεών του, και το αν ζει ή αν προχωράει προς την κατεύθυνση που θα τον οδηγήσει στην ικανοποίηση, την εσωτερική γαλήνη και τη γάργαρη ροή της ζωής. Κατά πόσο, αλήθεια, ζει ο άνθρωπος πάνω σε αυτό τον άξονα;

Το πρώτο βήμα είναι η συνειδητοποίηση του πού βρίσκεται κανείς και από ποια πλευρά κοιτάζει.

Η καλύτερη θέση είναι από την κορυφή, έτσι ώστε να βλέπει όλη τη θέα της ζωής του, δηλαδή την πρόοδο, την αλλαγή, τις άστοχες ή φθοροποιές κινήσεις, όλα όσα χρειάζονται καλύτερη διαχείριση. Υστερα, παίζει μεγάλο ρόλο αν η εικόνα που δημιουργείται έχει ως βάση της το χειμωνιάτικο γκρι ή αν είναι ηλιόλουστη σαν μέρα καλοκαιριού, είναι απαισιόδοξα ή αισιόδοξα τα μηνύματα που δίνει κανείς στον εαυτό του.

Η σταθερότητα, οι άνθρωποι, οι εσωτερικές αλλαγές, οι σχέσεις, η επικοινωνία, το μοίρασμα είναι βασικές προϋποθέσεις μιας ουσιαστικής ζωής.

Υπάρχει μια τάση, και ιδιαιτέρως λόγω συνθηκών στην Ελλάδα, με την κατάσταση της οικονομίας στη χώρα, να δίνουν οι άνθρωποι μεγαλύτερη έμφαση σε όλα όσα στερούνται, σε αυτά που τους ενοχλούν, στους φόβους και τις ανασφάλειες.

Ομως υπάρχουν και όλα τα άλλα που δεν αξιολογούνται: αυτά που έχει ο καθένας και θεωρεί δεδομένα, καθώς και αυτά που έμαθε ή αισθάνθηκε μες στο 2010.

Το 2010, ή αλλιώς η ζωή τον περασμένο χρόνο και οι συνέπειες των πράξεων που έλαβαν χώρα το 2010, τι άφησαν;

Εμαθες κάτι καινούργιο για σένα και πώς θα μπορέσεις να φροντίσεις καλύτερα τον εαυτό σου;

Ακουσες τα συναισθήματά σου, έτσι ώστε να προχωράς πιο κοντά στην αλήθεια σου;

Τι δεν θα επαναλάμβανες; Πώς θα μαζέψεις τις συνέπειες αυτών;

Οι αγαπημένοι σου άνθρωποι είναι ευχαριστημένοι από εσένα, εσύ είσαι από αυτούς; Ποιους έχεις επιλέξει να είναι οι δικοί σου άνθρωποι;

Εχεις έναν/μια πολύ καλό/ή φίλο/η;

Το παιδί σου το ακούς όταν σου μιλάει, τον/τη σύντροφό σου;

Μοιράζεσαι την αλήθεια σου;

Νιώθεις ικανοποίηση με τη ζωή σου ή μήπως περιμένεις κάτι μεγάλο να συμβεί για να χαρείς;

Μήπως περιμένεις τις ιδανικές συνθήκες για να ζήσεις; (Γιατί, αν τις περιμένεις, θα περάσει η ζωή στο παρασκήνιο)

Δεν υπάρχουν ιδανικές συνθήκες σαν άξονας ζωής. Σπανίζει... Αλλιώς, πώς θα μάθαινες;

Πώς θα διαπραγματευόσουν το οτιδήποτε;

Πότε σταμάτησες τελευταία φορά και σκέφτηκες πόσο ευλογημένος/η είσαι που έχεις την υγεία σου και τη σωματική σου ακεραιότητα; Τα θεωρούμε δεδομένα, μα δεν είναι.

Κοίταξε γύρω σου όλα αυτά που έχεις καταφέρει και όλα όσα σου έχει προσφέρει η ζωή και νιώσε τη σημασία τους.

Οσα ακόμη θέλεις να κατακτήσεις, θα γίνουν με την πειθαρχία, τα σωστά βήματα, τη θετική στάση, την υπομονή και τη συμπαντική εύνοια. Μη χάνεσαι στο όνειρο και φύγεις από την πραγματικότητα, γιατί θα είναι σαν να κυνηγάς τον άνεμο.

Ο καινούργιος χρόνος έρχεται. Αυτό που ζεις σήμερα είναι η ζωή σου. Αν έχεις ένα βαθύ παράπονο, ίσως να μην είναι από τη ζωή αλλά από τους γονείς σου.

Μη σπαταλήσεις τη ζωή σου περιμένοντας αυτά που δεν έγιναν τη στιγμή που ήταν για εσένα. Αναπλήρωσε με τους αγαπημένους σου, με τον εαυτό σου, με ψυχοθεραπεία, αν νιώθεις βαθύ το παράπονο.

Προχώρα προς τη ζωή σου αγκαλιάζοντας τα συναισθήματά σου, τους αγαπημένους σου, το ότι υπάρχεις και αυτό που ξέρεις είναι αυτό που ζεις τώρα. Να ονειρεύεσαι πατώντας στη γη, εκτιμώντας αυτό που ήδη έχεις κατακτήσει μέσα σου, γύρω σου, με τους άλλους, και έχε πίστη πως όλα μπορούν να συμβούν γιατί η ζωή είναι αστείρευτη.

Καλή χρονιά, καλή ζωή, αγκαλιασμένη με την πραγματικότητα και την εσωτερική εξέλιξη.

Φιλοσοφίες του «κενού χρόνου»

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Tης Νελλης Αμπραβανελ

Εχω ξαναγράψει για τους ανθρώπους στα φανάρια. Για τον εξαναγκασμό στη φιλανθρωπία και τα ενοχοποιητικά συναισθήματα. Για την τέχνη του να δίνεις και τους νεκρούς χρόνους μεταξύ φαναριών, όταν αναρωτιέσαι αν έχεις κάνει καλά που έδωσες τα 80 λεπτά σε κάποιον που έκανες τα πάντα για να προειδοποιήσεις ότι δεν χρειάζεσαι τις υπηρεσίες του, αλλά που σε αγνόησε και στις προσέφερε ούτως ή άλλως.

Είχα καταλήξει ότι το να «δίνεις» είναι μια προσωπική απόφαση, μια κίνηση που θα έπρεπε να γίνεται συνειδητά, και έπειτα από σκέψη. Είχα γράψει ότι είναι δικαίωμα του καθενός να έχει την ευκαιρία να αξιολογεί πού ακριβώς πάνε τα χρήματα που δίνει και με ποιον ακριβώς τρόπο θα βοηθήσει εκείνους που έχουν ανάγκη.

Ηταν καλές σκέψεις όλες αυτές, φιλοσοφίες του «κενού χρόνου» πριν με πιάσει το επόμενο κόκκινο. Τι γίνεται όμως όταν στο πίσω κάθισμα έχεις ένα παιδί που αναρωτιέται για τον κύριο με τον κουβά και το σφουγγάρι; Σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, ο υιός μου, αν διαθέτει την ευαισθησία που υποπτεύομαι ότι διαθέτει, θα με ρωτήσει, έτσι απλά, γιατί έκανα επιθετικά σινιάλα στον κύριο με τον κουβά... Κι εγώ θα πρέπει να είμαι έτοιμη να απαντήσω.  

Γιατί καλώς ή κακώς, αυτές οι ερωτήσεις με τρομάζουν πολύ περισσότερο από εκείνες που θα έχουν να κάνουν με την αναπαραγωγή και τον έρωτα. Και ο λόγος είναι ότι οι απαντήσεις αυτών των ερωτήσεων ενδέχεται να διαμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο το παιδί μου θα βλέπει τους συνανθρώπους του. Και το πώς θα αντιλαμβάνεται τη θέση του σε αυτόν τον κόσμο. Αλλά ένας τρόπος να αποφύγεις να δώσεις αυτή τη δύσκολη απάντηση, είναι να αποφύγεις την ίδια την ερώτηση. Οχι αγνοώντας την βεβαίως, αλλά δημιουργώντας ίσως ένα κλίμα μέσα στο οποίο το παιδί δεν θα νιώσει εξαρχής την ανάγκη να ρωτήσει.

Η πρώτη μου σκέψη είναι να μην κάνω καθόλου σινιάλα. Αλλά να αγνοήσω τον αδύναμο άνθρωπο που θα μου χτυπάει με το μακρύ νύχι το τζάμι, εκλιπαρώντας για εκείνο το πενηντάλεπτο. Η πρώτη σκέψη όμως απορρίπτεται γιατί μπορεί να αποβεί πολύ σκληρή. 

Η δεύτερη σκέψη είναι να δέχομαι να μου καθαρίσουν το τζάμι αναγκαστικά, σε κάθε φανάρι, μοιράζοντας (επίσης αναγκαστικά) τα κέρματα που έχω στο πρώην τασάκι του αυτοκινήτου. Τι είδους μάθημα όμως θα δώσω στο παιδί μου έτσι; Τυφλή «γενναιοδωρία»; 

Τα πιθανά σενάρια είναι ατελείωτα, και καταλήγουν όλα σε ένα συμπέρασμα: οι φιλοσοφίες του «κενού χρόνου» είναι άχρηστες όταν ταξιδεύεις με τον προσωπικό σου μικρό αυτόπτη μάρτυρα. Εύχομαι ότι μέχρι να γίνει αρκετά μεγάλος για να αναρωτηθεί, να έχω βρει τη λύση...

Του χρόνου οι δραπέτες...

"...είπανε δεν είναι λάθος

τη ζωή να ζεις με πάθος

και γι αυτό σωθήκανε..."

Σενάρια για την αρχή και το τέλος του Χρόνου

Γράφει ο ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΝΟΥΣΕΛΗΣ

Λέμε συχνά ότι ο χρόνος «ρέει», «κυλά» και «φεύγει», χωρίς ποτέ να προσδιορίζουμε επακριβώς τι είδους «πράγμα» είναι αυτό που κυλά και φεύγει ασταμάτητα ή, τουλάχιστον, ποιος ή πώς μπορεί κανείς να μετρά την αδιάκοπη ροή του. Αναμφίβολα, ο «χρόνος» αποτελεί το πιο σκοτεινό και άπιαστο αντικείμενο της ανθρώπινης σκέψης (φυσικής και μεταφυσικής): πρόκειται για κάτι που υπάρχει «πραγματικά» ή, αντίθετα, είναι ένας βολικός τρόπος να «μετράμε» ό,τι συνεχώς μεταβάλλεται και παρέρχεται γύρω από εμάς και μέσα μας; Αραγε, θα συνεχίσει να κυλά αιωνίως, αδιαφορώντας για τις αδυναμίες και τις αγωνίες των ανθρώπων, ή κάποτε θα «τελειώσει», επαναφέροντας στο μηδέν το Σύμπαν και τους κατοίκους του;

Λέγεται ότι όταν ρώτησαν τον Αϊνστάιν «τι είναι ο χρόνος;», αυτός απάντησε χωρίς περιστροφές: «Ο,τι μετράνε τα ρολόγια μας». Με αυτή την προκλητική δήλωση, ο μεγάλος ανανεωτής των παραδοσιακών εννοιών του χώρου και του χρόνου ήθελε πιθανά να μας υπενθυμίσει ότι ο χρόνος δεν είναι «κάτι τι» που μπορεί να συλληφθεί ανεξάρτητα από τον τρόπο που το μετράμε, δηλαδή ανεξάρτητα από το πώς καταγράφουμε την παρουσία του.

Εξάλλου, ο Αϊνστάιν δεν κάνει τίποτε άλλο από το να επαναλαμβάνει ό,τι, πριν από δύο χιλιετίες, είχε υποστηρίξει πρώτος και ρητά ο Αριστοτέλης στο έργο του «Φυσικά» ή «Φυσική Ακρόασις»: «Διότι τούτο είναι ο χρόνος, το αριθμήσιμο ποσό (αριθμός) της κίνησης στη διάρκειά της από ένα πρότερο σε ένα ύστερο» («Φυσικά», 219 b, τόμος 2, μτφ. Β. Μπετσάκος, εκδ. Ζήτρος).

Ο χρόνος λοιπόν, σύμφωνα με τον μεγάλο Σταγειρίτη, δεν είναι παρά «αριθμός» που μετρά τη κίνηση, και μόνο ως μετρήσιμο μαθηματικό μέγεθος έχει το ακριβές φυσικό νόημα που καταγράφεται στις ενδείξεις των ρολογιών και των ημερολογίων μας! 

Απορρίπτοντας την επικρατούσα στην εποχή του κυκλική σύλληψη του χρόνου και τα παράδοξα της αιώνιας επιστροφής που αυτή γεννά, ο Αριστοτέλης ανοίγει πρώτος τον δρόμο για την εκκοσμίκευση και τη φυσικοποίηση της μέχρι τότε επικρατούσας μετα-φυσικής σύλληψης του χρόνου. Και είναι απορίας άξιον γιατί χρειάστηκε να περάσουν τόσοι αιώνες ώσπου να υιοθετηθεί η αριστοτελική «λύση» (με τη διττή έννοια της επίλυσης αλλά και της διάλυσης) των λογικών παραδόξων που γεννά η αιωνιότητα, δηλαδή η ιδέα ενός άχρονου κυκλικού χρόνου.

Αιωνιότητα: ο άχρονος χρόνος

Κατά την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, αλλά και αργότερα, η κυκλικότητα του χρόνου εθεωρείτο δεδομένη και προφανής. Ηταν μάλιστα κάτι που μπορούσε να το διαπιστώσει κάποιος «ιδίοις όμμασι» από την εύρυθμη και περιοδική επανάληψη των ίδιων πάντα αστρικών φαινομένων (π.χ. από την περιφορά του Ηλιου και της Σελήνης, την επανεμφάνιση σε τακτά χρονικά διαστήματα των ουράνιων σωμάτων στον ουράνιο θόλο κ.ο.κ.)

Μολονότι το ποτάμι του χρόνου φαινόταν να ρέει αδιάκοπα, ο ίδιος ο χρόνος ήταν «άπαυστος», «ατέλεστος» και «ανώλεθρος». Με άλλα λόγια ήταν αιώνιος. Ο Πλάτων τα συνοψίζει όλα αυτά θαυμάσια στον «Τίμαιο»: ο πατέρας του Σύμπαντος, δηλαδή ο Κοσμικός Νους που ενυπάρχει και ταυτίζεται με τη Φύση, «σκέφτηκε να δημιουργήσει κάποια κινητή εικόνα της αιωνιότητας. Ενώ λοιπόν έβαζε τάξη στον ουρανό, έφτιαξε και τη ρυθμικά κινούμενη εικόνα της ακίνητης στην ενότητά της αιωνιότητας - το δημιούργημα που έχουμε ονομάσει χρόνο... Ο χρόνος λοιπόν γεννήθηκε μαζί με τον ουρανό· και αφού γεννήθηκαν μαζί, θα διαλυθούν μαζί, αν βέβαια χρειαστεί ποτέ να διαλυθούν» («Τίμαιος» 37 d και 38 b, μτφ. Β. Κάλφας, εκδ. Πόλις).

Σύμφωνα με την πλατωνική κοσμογονία, ο κοσμικός Δημιουργός ρυθμίζει το ρολόι του χρόνου από τη «στιγμή» που δημιουργεί τον ουρανό, μόλις δηλαδή θέτει σε τάξη και σε εύρυθμη κίνηση το συν-παν. Συνεπώς, ο χρόνος, ως αιώνια παρών, δεν είναι κάτι μετρήσιμο αλλά, αντίθετα, είναι αυτό που μετρά την τελειότητα των προκαθορισμένων κινήσεων των ουράνιων σωμάτων, οι οποίες βέβαια δεν θα μπορούσαν παρά να είναι κυκλικές και αέναες.

Αν, όπως ισχυρίζεται ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος Πλωτίνος, η αιωνιότητα είναι το αρχέτυπο ή το πρότυπο του χρόνου («Εννεάς Τρίτη»), τότε η ιδέα του «απείρου» αποτελεί το πρότυπο της αιωνιότητας. Πράγματι, το άπειρο δεν είναι καθόλου μια «αθώα» μαθηματική έννοια· αλλά, η έκφραση της ασίγαστης επιθυμίας του ανθρώπινου νου για αιωνιότητα. Η αφηρημένη μαθηματική ιδέα του απείρου αν χωροποιηθεί, γεννά τον απόλυτο χώρο. Ενώ αν χρονοποιηθεί, γεννά τον απόλυτο χρόνο!

Ο χρόνος ως «εικόνα» της αιωνιότητας είναι μια ατέρμονη σειρά διαδοχικών στιγμών, μια άπειρη διαδοχή από «νυν». Είναι μια ανοίκεια και καθησυχαστική κατάσταση όπου όλες οι «στιγμές» που αποτελούν τον χρόνο καταλήγουν εκεί από όπου ξεκίνησαν: στον ασάλευτο και ψυχρό ωκεανό που αποκαλείται Αιών. Μέσα σε αυτόν συνυπάρχουν αενάως και ταυτοχρόνως όλες οι στιγμές του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος. Αυτή την αποκρουστική εικόνα ακινησίας κάποιοι την περιγράφουν ως αιωνιότητα, κάποιοι άλλοι ως θεό και κάποιοι άλλοι ως θάνατο (βλ. δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα).

Μια επίμονη ψευδαίσθηση;

Πάντως, είναι εντυπωσιακό το πώς, συν τω χρόνω, οι μεταφυσικές ιδέες του Πλάτωνα και οι φυσικές θεωρίες του Αριστοτέλη συνδυάστηκαν με την ιουδαϊκή-χριστιανική εσχατολογική αντίληψη περί της «συντέλειας του αιώνος» ώστε να διαμορφωθεί -και τελικά να επιβληθεί- η νέα γραμμική και μαθηματικοποιημένη σύλληψη του χρόνου που επικρατεί στη δυτική σκέψη από τον 16ο αιώνα μέχρι σήμερα.

Ετσι, κατά τους «νεότερους χρόνους», η γνωσιακή ανάγκη εκκοσμίκευσης της αφηρημένης έννοιας του χρόνου, δηλαδή η φυσικοποίηση και η μαθηματικοποίηση του άχρονου χρόνου από τις φυσικές επιστήμες, θα αποτελέσει όχι μόνο την προϋπόθεση αλλά και τη νομιμοποίηση της νέας ιστορικής αναγκαιότητας για μια εντελώς διαφορετική διαχείριση και εκμετάλλευση του χρόνου εργασίας και ζωής των ανθρώπων στη Δύση.

Πράγματι, για την κλασική Φυσική ο πραγματικός χρόνος, σε αντίθεση με τον ανθρώπινο χρόνο, δεν κυλάει προς κάποια κατεύθυνση και δεν παράγει ποτέ τίποτα νέο. Οπως το έθεσε ο Νεύτων στην εισαγωγή του μεγάλου βιβλίου του «Philosophiae Naturalis Principia Mathematica»: «Ο απόλυτος, αληθινός και μαθηματικός χρόνος, αφεαυτός και από την ίδια του τη φύση, ρέει ομοιόμορφα χωρίς να εξαρτάται από τίποτα το εξωτερικό...».

Με άλλα λόγια, ο υποκειμενικός χρόνος που βιώνουν οι άνθρωποι, για τον Νεύτωνα αλλά και για ολόκληρη την κλασική Φυσική είναι απλώς μια ψευδαίσθηση που δεν έχει την παραμικρή σχέση με τον απόλυτο -θα έμπαινε κανείς στον πειρασμό να πει: πλατωνικό- κοσμικό χώρο και χρόνο.

Αποψη που, παραδόξως, συμμερίζεται και ο Αϊνστάιν, ο βασικός υπαίτιος της «δολοφονίας» του απόλυτου χρόνου στη σύγχρονη Φυσική. Οπως θα εκμυστηρευθεί ο ίδιος ο Αϊνστάιν σε ένα περίφημο γράμμα του: «Η διάκριση ανάμεσα σε παρελθόν και σε μέλλον αποτελεί μόνο μια ψευδαίσθηση, έστω κι αν πρόκειται για μια επίμονη ψευδαίσθηση».

Αν όμως ο χρόνος είναι απλώς μία παράμετρος στη μαθηματική περιγραφή του Σύμπαντος, μία επιπλέον διάσταση στο τετραδιάστατο συνεχές που σήμερα ονομάζεται «χωρόχρονος», αν δηλαδή αποτελεί μόνο μια μαθηματική συντεταγμένη που αυξάνεται ή μειώνεται από το άπειρο παρελθόν στο άπειρο μέλλον, τότε γιατί το ορατό Σύμπαν δεν είναι στατικό αλλά συνεχώς εξελίσσεται;

Γιατί ο χρόνος της κοσμολογίας, της βιολογίας και της ανθρώπινης ιστορίας φαίνεται να ρέει αποκλειστικά από το παρελθόν προς το μέλλον, είναι δηλαδή ασύμμετρος και ανομοιόμορφος, δεδομένου ότι είμαστε σε θέση να διακρίνουμε σαφώς το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον; Υπάρχει εντέλει κάποια φυσική εξήγηση του γιατί όλα τα πολύπλοκα φυσικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπινων κοινωνιών, περιέχουν καταγεγραμμένο στη δομή και την ιστορία τους αποκλειστικά το παρελθόν αλλά όχι και το μέλλον τους;

Η σύντομη παρουσίαση της προϊστορίας των επιστημονικών ιδεών περί του χρόνου είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για να κατανοήσουμε πόσο ρηξικέλευθες και πρωτότυπες είναι οι πιο πρόσφατες κοσμολογικές θεωρίες σχετικά με την αρχή και το τέλος του. 

Στο επόμενο άρθρο μας -το πρώτο στην αρχή του νέου έτους- θα εξηγήσουμε αναλυτικά γιατί η σύγχρονη επιστήμη είναι πλέον πεπεισμένη ότι το Σύμπαν δεν είναι στατικό αλλά, αντίθετα με ό,τι πιστεύαμε, εξελίσσεται διαρκώς, δημιουργώντας νέες πιο σύνθετες δομές. Γεγονός που αποδεικνύει τη δημιουργική δράση του χρόνου στην οργάνωση του Σύμπαντος. Αλλά, όπως θα δούμε, η αναγνώριση αυτής της ουσιαστικής μη αναστρεψιμότητας του χρόνου γεννά επίσης και κάποια περίεργα κοσμολογικά σενάρια, όπου το παρόν ενδέχεται να μην έχει κανένα μέλλον. Καλή Χρονιά!

Tα ιστορικά "ταξίδια" της Πρωτοχρονιάς μέσα στο χρόνο!

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ

ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΚΑΤΣΙΜΑΡΔΟΥ

Καθώς διανύουμε μέρες απολογισμών, ας επιχειρήσουμε ένα σύντομο ταξίδι στα χρονολογικά-ημερολογιακά συστήματα. Έχοντας υπόψη μια πολύ γενική διαπίστωση: όλα είναι επινοήσεις και κατασκευές. Συνδέονται, βεβαίως, μ΄ αστρονομικά φαινόμενα, και ειδικά τον ήλιο και τη σελήνη ή το συνδυασμό των κινήσεών τους (αστρονομικό έτος), αλλά η Πρωτοχρονιά είναι μια επαναλαμβανόμενη εφεύρεση, μέχρι να επιβληθεί η 1η Ιανουαρίου.

Η ημερολογιακή αρχή της χρονιάς ήταν διαφορετική πολλές φορές σε διάφορες εποχές. Διέφερε ακόμη και μέσα σε ίδιες εποχές. Αυτό, που συνδέει, όμως, τις Πρωτοχρονιές όλου του κόσμου στη διαδρομή της ιστορίας είναι η ύπαρξη κάποιου σημείου αναφοράς. Απ΄ αυτή ακριβώς την οπτική ο κυρίαρχος σήμερα τρόπος μέτρησης του πολιτικού και εκκλησιαστικού χρόνου, που εισηγήθηκε ο μοναχός Διονύσιος ο Μικρός (6ος αιώνας) ήταν η ωριμότερη ως τότε σκέψη. Η ιστορία δεν είχε πια απλώς ένα σημείο εκκίνησης, αλλά ένα κέντρο. Όλα τα συμβάντα μπορούσαν να τοποθετηθούν πριν ή μετά από την εμφάνιση του Ιησού.

Αφετηρίες

Μέχρι τότε, στα γνωστά συστήματα οι χρονολογήσεις τοποθετούσαν τα γεγονότα ΜΕΤΑ από μια αφετηρία: Την άλωση της Τροίας, την πρώτη Ολυμπιάδα, την κτίση της Ρώμης , την άνοδο του Διοκλητιανού στην εξουσία, τη δημιουργία του κόσμου κ.λπ.

Είναι φανερό ότι ο καθορισμός ενός γεγονότος - σημείου αναφοράς είναι πολύπλοκος, αλλά πάντα προϋποθέτει τη βούληση μιας εξουσίας (πολιτική, θρησκευτική κ.λπ.) και τη δύναμη να επιβληθεί. Χωρίς να σημαίνει πάντα ότι αυτή η βούληση αρκεί για την καθιέρωση, αφού η αποδοχή ή απόρριψή του επηρεάζεται κι από άλλους παράγοντες (πολιτιστικοί, χρηστικοί κ.ά.).

Έτσι, για παράδειγμα, η χρονολόγηση με τα πρόσημα π.Χ. ή μ.Χ., προϋποθέτει την εγκαθίδρυση του χριστιανισμού στη Δύση. Το Ιουλιανό ημερολόγιο, την επιβολή της θέλησης του Ιούλιου Καίσαρα, το βυζαντινό, τον αυτοκράτορα Διοκλητιανό, το Γρηγοριανό,τον Πάπα Γρηγόριο. Για να πάμε πιο πίσω το πρώτο αρχαίο αθηναϊκό τον Κέκροπα, το αργολικό στην Ηρα, της Μεσοποταμίας συγκεκριμένους άρχοντες-βασιλιάδες και πάει λέγοντας...

Τα χρονολόγια και τα ημερολόγια μοιάζουν ουδέτερα, α-πολιτικά, αλλά σε τελευταία ανάλυση δεν είναι τέτοια. Ο δεσμός ανάμεσα στο χρόνο και την όποια εξουσία είναι τόσο παλιός, όσο και τα συστήματα μέτρησης του χρόνου από τα συστήματα εξουσίας. «Ελαβε το ημερολόγιο...», έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι, όταν ήθελαν να πουν ότι κατέκτησαν μια περιοχή.

Δεν είναι και τόσο μακρινή η εποχή, μ΄ αστρονομικά μέτρα, που ταξιδεύοντας στην Ευρώπη, μπορούσες να ξεκινήσεις μια χρονιά από ένα μέρος και, ύστερα από πολλές μέρες, να φτάσεις σ΄ ένα άλλο την προηγούμενη χρονιά!

Έτσι, για παράδειγμα, ένας έμπορος που αναχωρούσε την 1η Μαρτίου του 1250 από τη Βενετία, φθάνοντας στη Φλωρεντία βρισκόταν το 1249. Συνεχίζοντας, μάλιστα, την πορεία του προς την Πίζα βρισκόταν στο 1251!

Το ταξίδι στο παρελθόν ή το μέλλον, κατά το Μεσαίωνα, δεν οφειλόταν, φυσικά, σε κάποια «μηχανή του χρόνου». Αλλά στ΄ ανόμοια ημερολόγια, που ίσχυαν την ίδια εποχή σε διαφορετικές περιοχές. Αλλού στην ιταλική χερσόνησο η χρονιά άρχιζε την 1η Ιανουαρίου, αλλού την 1η ή και την 25η Μαρτίου. Το ίδιο συνέβαινε σε πανευρωπαϊκή και πολύ περισσότερο σε παγκόσμια κλίματα. Στην Ισπανία και τη Γερμανία του Μεσαίωνα το έτος άρχιζε τα Χριστούγεννα, ενώ στη Γαλλία για ένα διάστημα την 1η Απριλίου

Βυζάντιο

Αλλά και στη βυζαντινή Κωνσταντινούπολη, που ενδιαφέρει περισσότερο στα «καθ΄ ημάς», η πρωτοχρονιά οριζόταν διαφορετικά. Τοποθετούνταν την 1η Σεπτεμβρίου, αν και την πρωτομηνιά (καλένδες, νουμηνίες-νεομη­νίες) του Ιανουαρίου γίνονταν παραδοσιακά λαϊκά πανηγύρια. Συνεχίζονταν, έτσι, οι αντίστοιχες ρωμαϊκές εκδηλώσεις, που αντανακλούσαν παλιότερες θρησκευτικές πεποιθήσεις, οι οποίες σχετίζονταν με τη χειμερινό ηλιοστάσιο (22 Δεκεμβρίου).

Ενας κοινός «ψυχολογικός» παρoνομαστής

Η 1η Ιανουαρίου είχε, όμως, κατά καιρούς «ανταγωνιστές». Μέχρι το 14ο αιώνα στην Αγγλία η έναρξη της χρονιάς τοποθετούνταν την 25η Δεκεμβρίου. Μετά, και μέχρι τα μέσα του 18ου αιώνα, μετατέθηκε την 25η Μαρτίου. Η τελευταία, όπως και η 1η Μαρτίου, ορίζονταν για μεγάλα διαστήματα και από πολλούς Ευρωπαίους ως Πρωτοχρονιά. Ο ορισμός αυτός είχε κάποια λογική, αφού ο Μάρτιος είναι ο μήνας της εαρινής ισημερίας (21 Μαρτίου εξίσωση της ημέρας με τη νύχτα).

Είχε, επίσης, τη λογική της και η θέσπιση της Πρωτοχρονιάς την 1η Σεπτεμβρίου. Η ημερομηνία ήταν ταυτισμένη με το άνοιγμα και την αναθεώρηση των φορολογικών καταλόγων και από την εποχή ακόμη του Μ. Κωνσταντίνου άρχιζε να μετρά το πολιτικό έτος των Βυζαντινών. Αυτή η «αρχή της Ινδίκτου» (δεκαπενταετές σύστημα μέτρησης του χρόνου) θα υιοθετηθεί από την εκκλησία και θ΄ αποτελέσει την αφετηρία του εκκλησιαστικού έτους. 

Η έναρξη της νέας χρονιάς, λοιπόν, είτε για το πολιτικό είτε για το εκκλησιαστικό ημερολόγιο στο χριστιανικό κόσμο, δεν οριζόταν πάντα με τον ίδιο τρόπο από τους ίδιους λαούς την ίδια εποχή. Πολύ περισσότερο δεν συνέβαινε αυτό σ΄ όλους τους λαούς, σ΄ όλες τις ιστορικές περιόδους. Ακόμη και σήμερα, άλλωστε, μουσουλμάνοι, εβραίοι και άλλες πολλές άλλες ομάδες έχουν τη δική τους Πρωτοχρονιά. Κοινός, όμως, παρανομαστής, ανεξαρτήτως συγκεκριμένης ημερομηνίας, είναι ο εορτασμός της νέα χρονιάς παντού και σε απροσδιόριστο βάθος χρόνο. Η προσδοκία για καλύτερες μέρες.

«Παράδοξη» επικράτηση

Η καθιέρωση και η γενίκευση της 1ης Ιανουαρίου είναι σχετικά πρόσφατη. Ευρύτερα αποδεκτή έγινε μόλις τον προηγούμενο αιώνα και αμφισβητήθηκε αρκετές φορές στη διάρκειά του.

Το παράδοξο είναι ότι δεν αντιστοιχεί ακριβώς σε κάποιο αστρονομικό φαινόμενο. Όπως, λόγου χάρη, στη χειμερινή ισημερία (22 Δεκεμβρίου), όταν η μέρα αρχίζει να μεγαλώνει και η νύχτα να υποχωρεί. Ούτε στα Χριστούγεννα (25 Δεκεμβρίου), μέρα από την οποία λογικά θα ξεκινούσε η χρονολόγηση.

Παρ' όλα αυτά, ως αρχή του πολιτικού έτους, ίσχυε πριν από την καθιέρωση του παλιού Ιουλιανού ημερολογίου (μέσα 1ου π.Χ. αιώνα) , συνεχίστηκε μ΄ αυτό και διατηρήθηκε στο ισχύον Γρηγοριανό. Αν και το μόνο αστρονομικό γεγονός είναι ότι απλώς τότε η Γη βρίσκεται στο περιήλιο της τροχιάς της (το πλησιέστερο σημείο στον ήλιο). Το δεδομένο, όμως, αυτό δεν φαίνεται να παίζει ρόλο στην εξίσωση Πρωτοχρονιά =1 Ιανουαρίου. 

Οι ρίζες της καθιέρωσης βρίσκονται μάλλον στην αρχαία Ρώμη και ειδικά στο ημερολόγιο του Νουμά - διαδόχου του Ρωμύλου. Σ΄ αυτόν αποδίδεται η προσθήκη του Ιανουαρίου στο δεκάμηνο τότε ρωμαϊκό ημερολόγιο. Ως ενδέκατος μήνας αφιερώθηκε στον Ιανό, ο οποίος, εκτός των άλλων, θεωρούνταν και θεός κάθε αρχής.

Με τη διάσταση αυτή, ήταν ζήτημα χρόνου ο τελευταίος μήνας να γίνει πρώτος και η πρώτη μέρα του Πρωτοχρονιά.

Γύρω στο 150 π.Χ. η έναρξη του ρωμαϊκού πολιτικού έτους θα τοποθετηθεί επισήμως κατά τον Ιανουάριο. Φαίνεται ένας από τους λόγους ήταν πως στις καλένδες του (αρχές του μήνα) ορκίζονταν οι άρχοντες (ετήσιοι ύπατοι, πραίτορες). Στις τελετές που ακολουθούσαν και συνεχίστηκαν από τους μετέπειτα αυτοκράτορες, πολλοί εκτιμούν ότι έχουν τις ρίζες τους τα σύγχρονα κάλαντα, αλλά και τα «δώρα».

Η 1η Ιανουαρίου μόλις μετά το 10ο αιώνα, βαθμιαία και αργόσυρτα, θ΄ αρχίσει να καθιερώνεται στην Ευρώπη ως η αρχή του πολιτικού έτους.

"2011 έτη φωτός"

Γράφει ο Χρίστος Αρτινός

Eπιτέλους, άλλη μιά αυταπάτη για την αλλαγή του χρόνου,έφθασε στο τέλος της.Πλανιόμαστε να λέμε ότι ο χρόνος αλλάζει. Ο χρόνος παραμένει ο ίδιος, εμείς είμαστε αυτοί που αλλάζουμε ή δεν αλλάζουμε...!

Ο χρόνος αλλάζει μόνο στα ημερολόγια και στα έγγραφα των συναλλαγών μας!

Χρόνος, σαν υπαρκτή έννοια δεν υπάρχει στο Σύμπαν. Ο γραμμικός χρόνος είναι δική μας εφεύρεση για να συννενοούμαστε!

Όλοι ευχόμαστε την πρωτοχρονιά να γίνουν αλλαγές,δηλαδή να έρθει ένας σωτήρας που κάθε 365 μέρες, τον ονομάζουμε "καινούργιο χρόνο" και να μας αλλάξει τα ...φώτα!!!

Όλοι ξεχνάμε,ότι ο εαυτός μας χρειάζεται να αλλάξει και έτσι συλλογικα να αλλάξουν όλοι.

Οι ευχές υπόσχονται αγάπη,ειρήνη,υγεία,αφθονία,ευημερία και όλα τα καλά του κόσμου! Είναι όμως φραστικές και απλά εθιμοτυπικές. Στο τέλος της χρονιάς κάνοντας έναν πρόχειρο απολογισμό διαπιστώνουμε ότι "όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν"... Αυτά που πραγματικά αλλάζουν είναι αυτά που μας αξίζουν ή αυτά που μας οφείλονται!

"Γίνε η αλλαγή αυτή που θέλεις να έρθει"(Μαχάτμα Γκαντι).

Βεβαίως οι ευχές μας δεν πάνε χαμένες.Δημιουργούν μια ευνοϊκή σκεπτομορφή στο συλλογικό ασυνείδητο, που σιγά-σιγά με το πέρασμα των αιώνων, πείθεται οτι οι αλλαγές γίνονται από μέσα και όχι στα λόγια.

Εν τέλει στην ιστορία της ανθρωπότητας βλέπουμε ότι για να αλλάξουν όλα, γύρω μας και εντός μας, τις αποφάσεις τις παίρνει η καρδιά και όχι ο νους. Αλλάζοντας τον τρόπο που ηχεί η καρδιά μας προς τον κόσμο, αλλάζει και ο κόσμος που αγαπάμε.

Ο αιώνιος χρόνος και η αιώνια Αγάπη είναι ποιότητες που δεν μετριούνται!

Οι ευχές μας, χιλιοειπωμένες, ας αθροισθούν στο συλλογικό ασυνείδητο:

"Ετη φωτος, με πληρότητα και Αγάπη χωρίς όρους και όρια"

Άγιος της προπαγάνδας?

Του Γιώργου Αγγελόπουλου


«Γιατί μισώ τον Άγιο Βασίλη»· «Ναι, ο Άγιος Βασίλης είναι ένα κακό παράδειγμα για τα παιδιά»: η εποχή που ουδείς σκεφτόταν να πει κακή κουβέντα για τον «Άγιο των παιδιών» έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.


Όχι πως δεν υπάρχουν πολλοί που υπογραμμίζουν τη θετική συμβολή του. Βοηθάει τους μικρούς να αναπτύξουν τη φαντασία τους, λένε Αμερικανοί ψυχολόγοι. Το ψέμα των γονιών για την ύπαρξη του Αϊ-Βασίλη είναι απαραίτητο, σύμφωνα με την ψυχολόγο Ζακλίν Γούλεϋ του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Ώστιν, επειδή αναπτύσσει τη φαντασία που έχει ζωτική σημασία για την ανάπτυξη των παιδιών. Μάλιστα, σύμφωνα με την Άλισον Γκόπνικ, συγγραφέα του βιβλίου «Τhe Ρhilosophical Βaby», οι μικροί ξέρουν πολύ καλά όταν κάτι, όπως ο Άγιος Βασίλης, δεν είναι αλήθεια, όμως «συνεχίζουν να προσποιούνται πως το πιστεύουν». Και όταν προσποιούνται, «αναπτύσσουν αυτή την κρίσιμη ικανότητα του ανθρώπου να σκέπτεται τις πιθανές εναλλακτικές δυνατότητες ύπαρξης του κόσμου». Στους ενηλίκους, αυτή η ικανότητα βρίσκεται στη βάση της εφευρετικότητας και των νεωτερισμών.

 Όμως δεν έχουν όλοι την ίδια γνώμη. Ο Νέιθαν Γκριλ γράφει στη Βρετανική Ιατρική Επιθεώρηση πως ο Άγιος Βασίλης αποτελεί ένα παράδειγμα προς αποφυγήν, σε όρους δημόσιας υγείας. Είναι παχύσαρκος και στις διαφημίσεις καλεί τα παιδιά να αγοράζουν Coca Cola, χάμπουργκερ, παγωτά, προϊόντα λιπαρά, με πολύ αλάτι ή πολλή ζάχαρη.

Μερικοί θεωρούν πως είναι ο παγκόσμιος εμπορικός αντιπρόσωπος του καπιταλισμούΣύμφωνα με τον Γάλλο καθηγητή της Φιλοσοφίας Ζαν-Ζακ Ντελφούρ, ο Άγιος Βασίλης είναι ένα θαυμάσιο εργαλείο προπαγάνδας, μαθαίνει στα παιδιά να απαιτούν να είναι χειροπιαστή η αγάπη, τα εκπαιδεύει στον κυνισμό και την υστεροβουλία. Αποτελεί επίσης μια μεταφορά για το σεξ. Ο παχουλός και κοκκινοπρόσωπος Άγιος Βασίλης, γράφει ο Ντελφούρ στη «Λιμπερασιόν», «είναι ένα πέος που διεισδύει στην κατοικία-μητέρα, της οποίας η καμινάδα είναι το αιδοίο, το τζάκι είναι η μήτρα και τα δώρα τα παιδιά που γεννώνται». 

Είναι ακόμη ένας διαφημιστής: η εικόνα του χρησίμευσε στη στρατιωτική προπαγάνδα και μετά στην εμπορική. Υποστήριξε τους Βόρειους στον αμερικανικό εμφύλιο, με τα σκίτσα του Τόμας Ναστ, γύρω στο 1863. Και πολύ πριν αρχίσει να πουλάει τον χημικό χυμό της Coca Cola, το 1930, είχε πουλήσει αυτοκίνητα, στιλό, καραμπίνες, τσιγάρα, ελαστικά, σαπούνια, καφέδες, κλινοσκεπάσματα, καύσιμα, κάλτσες.

Για τον Γάλλο καθηγητή, ο Άγιος Βασίλης είναι ο παγκόσμιος εμπορικός αντιπρόσωπος του καπιταλισμού. Είναι ένας άγιος αφιερωμένος ψυχή τε και σώματι στην υπόθεση των εμπόρων. Ανακατεύεται στις οικογένειες και μετατρέπει τις συναισθηματικές σχέσεις σε υλικές. Εκπαιδεύει στον κομφορμισμό (δώρα παίρνουν μόνο τα καλά παιδιά), στην υστερόβουλη υπακοή και στην υποκρισία. Και ο μύθος των ξωτικών, που δουλεύουν από ευχαρίστηση στο εργαστήριο των δώρων του Άγιου Βασίλη, χωρίς μισθό ούτε κοινωνική ασφάλιση, τονίζει ο Ντελφούρ, εκφράζει το μυστικό όνειρο κάθε καπιταλιστή.

Was That You, Santa? (Eσύ ήσουν Αγιε Βασίλη?)

Της KATHRYN HARRISON / The New York Times

Πριν από το ψέμα, ας προχωρήσουμε σε μια εξομολόγηση. Εχω εμμονή με τις χριστουγεννιάτικες κάλτσες που κρεμάμε κάθε χρόνο στο τζάκι περιμένοντας τον Αη Βασίλη. Ως παιδί κρεμούσα πάντα τη δική μου, και πάντα η μητέρα μου τη γέμιζε με δώρα. Ηταν μόλις δεκαοκτώ χρόνων όταν γεννήθηκα και καθώς ένιωθε ανίκανη να σηκώσει το βάρος της μητρότητας, σε τόσο νεαρή ηλικία, με έδωσε στους γονείς της. Εμφανιζόταν μόνο τα Σαββατοκύριακα και στις γιορτές.

Ομως, είχε αναλάβει κατ’ αποκλειστικότητα ορισμένα καθήκοντα. Το πρωί των Χριστουγέννων, κάθε χρονιά, γέμιζε την αγκαλιά μου μια πλημμύρα από μικρά δώρα. Από τον τρόπο που είχαν τυλιχθεί, γνώριζα ποιος τα είχε φροντίσει. Ολα περιποιημένα, όλα τυλιγμένα σε χαρτί πολύ πιο εντυπωσιακό από αυτό που θα διάλεγε η γιαγιά μου.

Μόνη με τους θησαυρούς μου, η μοναδική ξύπνια μέσα στο σπίτι, έλυνα προσεκτικά κάθε κορδέλα και φιόγκο και τύλιγα σε τετράγωνο το χαρτί περιτυλίγματος. Ενα βιβλίο με ποιήματα στο μέγεθος γραμματοσήμου, με πραγματικές, τυπωμένες σελίδες, ένα σπάνιο κοχύλι με ρόδινο χρώμα, μια μικρή αρκούδα σκαλισμένη σε ξύλο. Κάθε χρόνο η κάλτσα μου ήταν γεμάτη με δώρα, τόσα ώστε να πειστώ ότι η νεαρή μου μητέρα, που δεν την έβλεπα σχεδόν ποτέ, μου έδινε σημασία, τόση ώστε να γνωρίζει όλες μου τις επιθυμίες.

Ποτέ δεν ενδιαφέρθηκα για τον Αγιο Βασίλη. Ομως ήταν αυτός που μου έφερνε το μοναδικό πράγμα που λαχταρούσα: την απόδειξη ότι, αν και τα πράγματα έμοιαζαν διαφορετικά τον υπόλοιπο χρόνο, η μητέρα μου με αγαπούσε. Και αυτό το παιχνίδι μού άρεσε και το συνέχιζα επί πολλά χρόνια, αφού το παραμύθι της νεράιδας που έπαιρνε τα δόντια και του πασχαλινού λαγού είχαν διαλυθεί, αφού οι ήρωές τους έπαψαν να υπάρχουν επειδή ήταν πλάσματα της παιδικής φαντασίας. Αντιθέτως, πάντα υποδείκνυα ότι τα μπισκότα και το κακάο που είχαμε αφήσει για τον Αγιο Βασίλη είχαν φαγωθεί και ότι είχε σχηματιστεί με στάχτες ένα αχνάρι από το τζάκι μέχρι το χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Ως μητέρα, ουδέποτε αναρωτήθηκα πόσο χρόνο θα έπρεπε να καλλιεργώ το ψέμα του Αη Βασίλη. Ηταν προφανές ότι έπρεπε να το κάνω για όσο ήταν δυνατό. Οι κρεμασμένες στο τζάκι κάλτσες παρέμειναν ένα κομμάτι των Χριστουγέννων που αγαπούσα πιο πολύ από όλα και άρχιζα να μαζεύω μικροδωράκια για τα τρία μας παιδιά ήδη από το Αύγουστο. Βάζοντας τα κουλουράκια και το κακάο από νωρίς δίπλα στο χριστουγεννιάτικο δένδρο, διαβάζοντας τη «Νύχτα πριν τα Χριστούγεννα» με πάθος, κάναμε τα παιδιά τόσο ανυπόμονα για την επίσκεψή του ώστε αρνούνταν να πέσουν για ύπνο. Στις τρεις τα ξημερώματα χοροπηδούσαν πάνω στο κρεβάτι μας, φωνάζοντας και δείχνοντάς μας από το παράθυρο ένα σημείο στον ουρανό, όπου είχαν δει το έλκηθρο να σέρνεται από τους τάρανδους.

Ομως, η μέθοδος αυτή απέτυχε με το μεσαίο μας παιδί. Ο γιος μας, γυρνώντας μια ημέρα από το σχολείο, όταν πήγαινε στην τρίτη δημοτικού, μας είπε «γιατί δεν μου το είπατε;». Ξαφνικά είχε καταλάβει, πέρα από κάθε αμφιβολία, ότι οι φίλοι του που τον κορόιδευαν στο σχολείο είχαν δίκιο. Δεν υπήρχε Αγιος Βασίλης και αν το πίστευε ήταν μωρό. Τον είχα προδώσει, επειδή δεν τον είχα εξοπλίσει με την αλήθεια.

Σήμερα το μικρότερο παιδί μας είναι εννιά ετών. Κι όμως αρνείται να πιστέψει ότι ο Αγιος Βασίλης δεν υπάρχει. Οποτε με ρωτάει αν πραγματικά υπάρχει ο κοκκινοντυμένος άγιος, της απαντώ ότι κάποιοι πιστεύουν ότι υπάρχει και κάποιοι άλλοι το αρνούνται. Μπορεί, άραγε, να είναι κανείς «αγνωστικιστής» με τον Αγιο Βασίλη, όπως είναι ορισμένοι με τον Θεό, να μη γνωρίζει αν υπάρχει ή αν είναι μύθος; Αναρωτήθηκε.

Της απάντησα καταφατικά και της θύμισα την ιστορία με τη νεράιδα των δοντιών, που υποτίθεται ότι ερχόταν και έπαιρνε τα δόντια που τους έπεφταν και άφηνε στη θέση τους κάποιο δωράκι. Σε ηλικία πέντε ετών, όταν βρήκε το μικρό ασημένιο κουτί όπου φύλαγα τα δόντια των παιδιών, με είχε ρωτήσει γιατί τα έχω εγώ. Γιατί εγώ είμαι η νεράιδα των δοντιών, της είχα απαντήσει. Και γέλαγε πάντα με αυτή την απάντηση, μέχρι που μία ημέρα δεν γέλασε. «Εσύ είσαι, λοιπόν, η νεράιδα. Μου έλεγες την αλήθεια όλο αυτό τον καιρό», έλεγε ξανά και ξανά. Εκλαιγε και την πήρα στην αγκαλιά μου και της διηγήθηκα την ιστορία της αδελφής της, που ήταν δέκα χρόνια μεγαλύτερη. Μια φορά, όταν μπήκα να πάρω από το μαξιλάρι της το δόντι και να της αφήσω ένα δωράκι, την ξύπνησα. Ημουν σίγουρη ότι με είχε δει, αλλά γύρισε από το άλλο πλευρό και κοιμήθηκε.

Το άλλο πρωί, όταν ξύπνησε, με φώναξε στο δωμάτιό της να μου δείξει τι της είχε φέρει η νεράιδα. Και τότε μου είπε ότι είδε τη νεράιδα και ότι μου έμοιαζε και ότι δεν πέταξε από το παράθυρο αλλά μπήκε στο δωμάτιο από την πόρτα. Πίστεψα ότι ο μύθος αυτός είχε τελειώσει. Κι όμως, οκτώ χρόνων, αν και θα μπορούσε να διαλύσει, να σκοτώσει το παραμύθι, αυτή επέλεξε να πιστεύει...

Αϊ-Βασίλης: Πρέπει να υπάρχει!

FINANCIAL TIMES

Ο Αϊ-Βασίλης θα πρέπει να υπάρχει. Ποιος θα μπορούσε σήμερα να συλλάβει την ιδέα ενός τόσο περίεργου τύπου; Εναν χοντρό ηλικιωμένο γενειοφόρο, που μπαίνει στα σπίτια από τις καμινάδες για να αφήσει «αγαθά» στα παιδιά που κοιμούνται;

Και όμως. Αυτή η μορφή πατερούλη που εμφανίζεται μια φορά το χρόνο παραμένει ζωντανή, όχι τυχαία. Ο Αϊ-Βασίλης αντιλαμβάνεται τις αρχές του παγκόσμιου εμπορικού σήματος: μια ισχυρή ταυτότητα, μια αποκλειστική πρόταση προς πώληση και η δύναμη των ανοιχτών αγορών. Εξυπνα έστησε το σήμα του νωρίς, χτυπώντας τα καμπανάκια του σε ευρύ φάσμα ΜΜΕ. Εγινε... κάλαντα το 15ο αιώνα, είχε ένα ρολάκι στο έργο του Μπεν Τζόνσον το 17ο αιώνα και βρήκε ισχυρό πάτρωνα στο πρόσωπο του Καρόλου Ντίκενς που ενίσχυσε το κύρος του στη «Χριστουγεννιάτικη Ιστορία». 

Περνώντας μέσα από το χιόνι, ο Αϊ-Βασίλης υιοθέτησε την έννοια της αγοράς χωρίς σύνορα πολύ πριν από τον Ανταμ Σμιθ. Γλίτωσε από την παρακμή των καμινάδων και την ακμή της κεντρικής θέρμανσης και μετέφερε τα δώρα του στον κόσμο χωρίς να καμφθεί επειδή κάποιοι δεν τον πίστευαν. 

Το ίδιο -βέβαια- συμβαίνει με τον Θεό και την υπερθέρμανση του πλανήτη. Σε όλους όσοι ισχυρίζονται ότι η παγκοσμιοποίηση μας κάνει όλους ίδιους, ο Αϊ-Βασίλης είναι η ζωντανή απόδειξη για το αντίθετο. Κάθε πολιτισμός τον ερμηνεύει διαφορετικά και καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να τον φιμώσει με περιοριστικές κανονιστικές ρυθμίσεις. (...)

Παραμύθια με Αη Βασίληδες για μικρούς και μεγάλους

Απο την ΡΙΤΣΑ ΜΑΣΟΥΡΑ

Τα παραμύθια αυτές τις μέρες λειτουργούν επουλωτικά στον φορτισμένο άνθρωπο. Λένε ιστορίες ξεχασμένες μες την παραζάλη και τη βιάση των πολλών κι ίσως βοηθούν να συνειδητοποιούμε το εφήμερο της ύπαρξης και την ανάγκη να ξεφεύγουμε λίγο από την κατασκευασμένη πραγματικότητα.

Πολλές φορές αναρωτιέμαι τί θα μπορούσε ένας δημοσιογράφος να γράψει τούτες τις μέρες. Κατά τη διάρκεια του χρόνου, ο δημοσιογράφος αδελφοποιείται με τη δυσάρεστη είδηση. Γίνεται συχνά κομιστής του κακού. Αγγίζει το θυμικό του ανθρώπου, διαχέει την τρομοκρατία του φόβου και ξαφνικά καλείται να εισέλθει στον κόσμο της ουτοπίας, να αποδεχτεί την ωραιότητα της γιορτής. Να αποποιηθεί το ξοφλημένο χρηστικό μοντέλο.Να θυμίζει αίφνης ναυαγό που βρήκε στο πουθενά του ωκεανού μια σανίδα σωτηρίας και γαζώθηκε πάνω της. 

Αυτές τις μέρες σανίδα σωτηρίας θα μπορούσαν να γίνουν τα δεκάδες παραμύθια που κυκλοφορούν στα βιβλιοπωλεία. Ζηλεύω τους συγγραφείς τους. Πατούν στην άκρη της πραγματικότητας της πολιτικής και του κομματικοποιημένου κράτους, αντιλαμβάνονται τα σημερινά προβλήματα που πνίγουν, όπως τα σκουπίδια της πόλης, αλλά πιστεύουν ότι μια αστραπιαία φυγή από την ακτίνα δράσης μιας καθόλα στρεβλής εικόνας θα βοηθούσε. Τολμώ να πω, ναι, διαβάζοντας κι εγώ ένα από τα πολλά παραμύθια που κατέκλυσαν το γραφείο μου.

Στο παραμύθι «Οι δύο Αη Βασίληδες» του συγγραφέα καρδιολόγου Θανάση Δρίτσα («Το `Ονειρο της Αθηνούλας», ο τίτλος του βιβλίου σε εικονογράφηση του γιατρού και ζωγράφου Γιώργου Μπούτλα ) έχουμε δύο γέροντες. 

 Ο ένας κουρελής και ρακένδυτος. Κρατάει στα χέρια του ένα μπαλωμένο σάκο που χει μέσα λάδι, αγιασμό, βασιλικό, ένα κερί, ένα μπουκάλι με φάρμακο και μια βασιλόπιτα με φλουρί. Αυτός ο Αη Βασίλης μπορεί να πολλαπλασιάζει τα πράγματα στο σάκο του με τη δύναμη της προσευχής. Ταξιδεύει στις μίζερες γειτονιές του Μπαγκλαντές, στη φτωχή Αφρική, δίπλα στα ορυχεία διαμαντιών του Κονγκό. Είναι δε τόσο αδύνατος ώστε όταν περπατάει ακούγεται ο θόρυβος που κάνουν τα κόκαλά του.

Ο άλλος Αη Βασίλης είναι σούπερ. Υπέρβαρος, ντυμένος με την κόκκινη στολή του, τις γυαλιστερές του μπότες και τον μάλλινο σκούφο του. `Όλα τα ρούχα του έχουν τη σφραγίδα γνωστών οίκων μόδας και πάνω του φιγουράρουν τα ονόματα των χορηγών του ταξιδιού του. Μπαίνει στο Google Earth και μαθαίνει τη θέση του στον παγκόσμιο χάρτη, ακούει την αγαπημένη του μουσική από το iPod, μετακινείται με όχημα της ΝΑΣΑ και φέρνει δώρα στα παιδιά μόνον αν οι γονείς τους είναι συνδρομητές στο πρόγραμμα Santa, με ετήσια συνδρομή 5000 δολαρίων. Παίρνει και ποσοστό από τις εταιρείες για κάθε δώρο που δωρίζει και δεν λέει ποτέ τη λέξη χαρίζω.

Κάποια στιγμή οι δύο Αη Βασίληδες, δηλαδή οι δύο διακριτοί κόσμοι που πάντοτε υπήρχαν στη Γη, συναντιούνται. Η αρχική αποστροφή, ο χλευασμός, η ειρωνεία του χαρωπού Αη βασίλη προς τον ρακένδυτο ελλιποβαρή γέροντα είναι εντυπωσιακή. Ο φτωχός Βασίλης αγωνιά για το μικρό παιδί που είναι βαριά άρρωστο κι έχει εντολή να το αγγίξει στο μέτωπο, να του δώσει λίγες σταγόνες από το φάρμακο πού χει στο σάκο του, να το γιάνει. Προσπαθεί να εξηγήσει στον πλούσιο συνάδελφό του τις κακουχίες των φτωχών παιδιών, να εξηγήσει ότι χρησιμοποιεί αποκλειστικά και μόνο τα πόδια του για τις μετακινήσεις του, ότι πληρώνει μόνος του όλα τα έξοδά του. Ναι, αν δεν το κάνει, δεν πιάνουν οι θεραπείες του .Τον ακούει ο χλιδάτος Αη βασίλης.Γιατί να τον πιστέψει; Τρελός του φαίνεται. 

«Μάλλον έχεις χάσει τα λογικά σου»,του λέει κατάμουτρα. «Πέσμου τί τρως, πού μένεις, αθλιότατε σημαιοφόρε της ελεημοσύνης». 

Αλλά ο φτωχούλης του απαντά ότι δεν τρώει κρέας, μα ό,τι και να του πει, εκείνος δεν θα καταλάβει.

«Α, το βρήκα», αναφωνεί ο Σάντα. Η τρέλα σου οφείλεται στην έλλειψη πρωτεϊνών, είσαι εκ πεποιθήσεως χορτοφάγος. Θα ασπάζεσαι το βουδισμό», φωνασκεί ο λιπόσαρκος Αη Βασίλης και πιάνει το κεφάλι του, θέλοντας να δείξει ότι τάχει πάρει στο κρανίο. «Μα πώς μπορεί να εμπιστεύεται εσένα ο Θεός; Ο Θεός επισκέπτεται καθώς πρέπει ανθρώπους που χουν δώσει αγώνα για κοινωνική καταξίωση! Αγαπητέ μου χορτοφάγε φτωχούλη, ο κόσμος είναι καλύτερος από ποτέ με τόσες ευκαιρίες που δίνει στους έξυπνους να πλουτίσουν και να ζήσουν ζωή χαρισάμενη». 

Και η απάντηση του ρακένδυτου Αη Βασίλη : «Οι άνθρωποι πεινάνε. Ο πλανήτης πεθαίνει. Ο Θεός είχε αφήσει τον άνθρωπο κυβερνήτη, αλλά αυτός τά κανε μούσκεμα. `Ασε με τώρα να πάω ως το Μπαγκλαντές,με περιμένει ο μικρός μου άρρωστος. Μας σώζει όλους η προσευχή», είπε χαιρετώντας…….και διακτινίστηκε ως το άρρωστο παιδί που το γιανε αμέσως.  Κάποια στιγμή μάλιστα έκοψε τη βασιλόπιτα με το φλουρί που χε στο σάκο του και τί έκπληξη : το φλουρί έπεσε στον λιπόσαρκο Σάντα!

Χρόνια Πολλά!!!!!

"Επίγεια σοφία"

"Δεν έχει νόημα να επείγεσαι. Το σημαντικό είναι να προλαβαίνεις."

Jean de La Fontaine, 1621–1695, Γάλλος συγγραφέας

"Ο χρόνος πετάει. Από σένα εξαρτάται να είσαι ο πιλότος."

Robert Orben, Αμερικανός ταχυδακτυλουργός

"Χρόνος: η κινούμενη μορφή της ακίνητης αιωνιότητας."

Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, 1712-1778, Γαλλοελβετός φιλόσοφος

Σαν σήμερα (1/1/ΧΧΧΧ)

1788: Κυκλοφορεί το πρώτο φύλλο των Times του Λονδίνου.

1822: Ψηφίζεται από την A' Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου το πρώτο Ελληνικό Σύνταγμα. Μεταξύ άλλων, καθορίζει το γαλάζιο και το λευκό ως τα χρώματα της ελληνικής σημαίας.

1962: Οι Beatles περνούν οντισιόν στην Decca Records και απορρίπτονται !

 

1975: Η Ολυμπιακή Αεροπορία του Αριστοτέλη Ωνάση περιέρχεται στον απόλυτο έλεγχο του Ελληνικού Δημοσίου.

1981: Η Ελλάδα γίνεται το 10ο μέλος της ΕΟΚ.

 
1863: Γεννήθηκε ο Βαρόνος Πιερ ντε Κουμπερτέν, ο αναβιωτής των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων. [θαν. 2/9/1937]

1957: Γεννήθηκε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πανεπιστημιακός και πολιτικός.

 

379: "Κοιμάται" ο Άγιος Βασίλειος, επίσκοπος Καισαρείας και διακεκριμένος θεολόγος. [γεν. 330]

1894: Πεθαίνει ο Χάινριχ Ρούντολφ Χερτζ, γερμανός φυσικός, που ασχολήθηκε κυρίως με την εκπομπή και λήψη ραδιοκυμάτων. Στη μονάδα συχνότητας (1 κύκλος ανά δευτερόλεπτο) δόθηκε τ' όνομά του. [γεν. 22/2/1857]

EYTYXΙΣΜΕΝΟ TO 2011

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ 

ΜΕ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗ