ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΓΡΑΦΙΚΟΙ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: "Αυτό είναι σοβαρό" (ή γιατί ο ανεκδιήγητος Γιάνης με το ένα "ν" τα σκάτωσε!)

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Toυ Κ. Π. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

Καθηγητή στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Πώς κατάφερε ο κ. Ιωάννης Βαρουφάκης μέσα σε ένα τρίμηνο να βρεθεί από την κορυφή του Ολύμπου στα Τάρταρα; 

Πώς φούσκωσε και ξεφούσκωσε το «φαινόμενο Βαρουφάκη» τόσο σύντομα; 

Αφήνω στην άκρη τα χιλιοειπωμένα περί στυλιστικών επιλογών και άλλα παρόμοια, επειδή καταρχάς με ενδιαφέρει κάτι που είχε πάρει διαστάσεις στο μυαλό των συμπατριωτών μας, αλλά για το οποίο σίγουρα δεν ευθύνεται ο υπουργός Οικονομικών. Αυτό ακουγόταν: η ανάθεση του υπουργείου Οικονομικών σε γνώστη της θεωρίας των παιγνίων αποτελεί τρόπον τινά εγγύηση ότι θα ευοδωθούν οι διαπραγματεύσεις με τους εταίρους μας. 

Μια ιστορία πρώτα:

Ένας εξέχων φιλόσοφος της επιστήμης συνάντησε κάποιον διάσημο θεωρητικό των αποφάσεων σε διάδρομο του πανεπιστημίου τους. Ο θεωρητικός των αποφάσεων βημάτιζε πάνω-κάτω μουρμουρίζοντας: «Τι θα κάνω; Τι θα κάνω;.»

«Τι συμβαίνει Χάουαρντ;» ρώτησε ο φιλόσοφος.

Ο θεωρητικός των αποφάσεων απάντησε: «Είναι φοβερό, Έρνστ. Έλαβα μια πρόταση από το Χάρβαρντ και δεν ξέρω αν πρέπει να τη δεχθώ.»

«Γιατί Χάουαρντ;», αντέδρασε ο φιλόσοφος. «Είσαι από τους σημαντικότερους ειδικούς παγκοσμίως στη λήψη των αποφάσεων. Κατασκεύασε ένα δένδρο αποφάσεων, υπολόγισε τις πιθανότητες και τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, και προσδιόρισε ποια επιλογή μεγιστοποιεί την προσδοκώμενη χρησιμότητά σου.»

Ενοχλημένος ο θεωρητικός των αποφάσεων απάντησε: «Έλα, Έρνστ. Αυτό είναι σοβαρό.»

Αληθινή ή ψεύτικη, η ιστορία αυτή αποτυπώνει τη διάχυτη πλέον δυσπιστία μεταξύ των οικονομολόγων όσον αφορά την καταλληλότητα της θεωρίας των αποφάσεων γενικά και της θεωρίας των παιγνίων ειδικά  ̶ μείζονα αναμφιβόλως επιστημονικά επιτεύγματα του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα ̶  τόσο για την πρόβλεψη της συμπεριφοράς των αποφασιζόντων όσο και ως οδηγός για το πώς πρέπει να δρουν σε ανταγωνιστικά περιβάλλοντα. 

Έτσι, δεν είναι διόλου εντυπωσιακό ότι ο Shaun Hargreaves Heap ισχυρίζεται ότι η χρήση της θεωρίας παιγνίων στις διαπραγματεύσεις της χώρας μας πρακτικά είναι μηδαμινής αξίας (http://www.bbc.com/news/magazine-31503875). 

Αξιοσημείωτη λεπτομέρεια: ο Hargreaves Heap είναι συν-συγγραφέας με τον κ. Βαρουφάκη του βιβλίου Game Theory: A Critical Introduction. 

Και αναπόφευκτο συμπέρασμα: ούτε αναγκαία ούτε ικανή συνθήκη αποτελεί η γνώση της θεωρίας των παιγνίων για την ευόδωση των διαπραγματεύσεων.

Συνεπώς, αλλού πρέπει να αναζητηθούν τα αίτια της αποτυχίας του κ. Βαρουφάκη. 

Με υπερβαίνει το αν έχει ή όχι προσωπική ατζέντα. Ξεχνώ ότι με πληθωρική κιμπαριά αδιαφόρησε για τα 11 δισ. του ΤΧΣ. Παραβλέπω ότι το επίθετο από την περίφημη «δημιουργική ασάφεια» εξαερώθηκε τάχιστα, ως αναμένετο, αφήνοντάς μας στη μοναξιά της σύγχυσης. Από την άλλη, προσπερνώ ισχυρισμούς περί ιδιοτελούς συμπεριφοράς που καταλήγουν στο κακεντρεχές «έπιασε την καλή, θα γυρνάει τον κόσμο και θα βγάζει έναν σκασμό λεφτά από διαλέξεις», διότι δεν μου δίνει την αίσθηση ανθρώπου που του έλειψαν ή τον απασχόλησαν ποτέ τα χρήματα. Θεωρώ αυτονόητο, επίσης, ότι έτη φωτός τον χωρίζουν από έναν μπαγιάτικο, τριτοδιεθνιστικής οσμής, μαρξισμό(-λενινισμό) που ευδοκιμεί εντός του κυβερνώντος κόμματος.

Η αδολεσχία του, όμως, υπήρξε μείζον πρόβλημα. Πολιτική επιπολαιότητα και μόνον προδίδει η περιττολογία ενός υπουργού οικονομικών  ̶  πόσω μάλλον υπουργού χώρας που βρίσκεται στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος.  

Ποιος θέλει να θυμάται ότι δασκάλευε την Ευρώπη για το πώς θα σωθεί ή τους Ιταλούς ότι το χρέος τους δεν είναι βιώσιμο; 

 Δικαίωμά του να αποστρέφεται τα στερεότυπα, δικαίωμά του να τον αρρωσταίνουν οι κοινοτοπίες, αλλά θα έπρεπε να γνωρίζει ότι η ακατάσχετη ροπή (ματαιοδοξία;) προς «σοφιστικέ» ατάκες αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο της ασυναρτησίας. Επί παραδείγματι, ομολογώ ότι μπερδεύομαι όταν τον ακούω να λέει «Φοβόμαστε, αλλά δεν είμαστε φοβισμένοι» και συγχρόνως ότι είναι «τρομοκρατημένος και εμβρόντητος» με την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας.

Εξάλλου, σύγχυση και εκνευρισμό μάλλον σκορπά, όταν δηλώνει ότι «βλέπει με σεβασμό τον γερμανό υπουργό Οικονομικών, αλλά πως προκαλεί απογοήτευση το γεγονός ότι δεν έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο, στο οποίο τα επιχειρήματα θα παίζουν μεγαλύτερο ρόλο από τη σχετική ισχύ» (Τα Νέα, 20.05.2015). 

Ο Ζαν-Κλωντ Γιούνκερ ερμήνευσε αυτή τη δήλωση ως προσβολή προς τον Σόιμπλε με την έννοια ότι καταχράται τη δύναμή του αντί να απαντά στα επιχειρήματα των άλλων.  

Εγώ κατάλαβα ότι εννοεί «Θεέ μου, γιατί να μη ζούμε σε έναν καλύτερο κόσμο;» 

Κάποιος άλλος ενδεχομένως θα μιλούσε για απερινόητη υπεροψία ενός καθηγητή ο οποίος, απολύτως βέβαιος ότι ερμηνεύει ορθά τον κόσμο, σηκώνει το δάκτυλό του στους συνομιλητές του λέγοντας «είστε άσχετοι, θα σας κολλήσω στον τοίχο με τα επιχειρήματά μου.» 

Εν πάση περιπτώσει, το πρόβλημα με τον κ. Βαρουφάκη είναι βαθύτερο.

Στο Administrative Behavior, ένα από τα σημαντικότερα βιβλία του 20ου αιώνα για το μάνατζμεντ, ο Herbert Simon παρομοιάζει τη διοίκηση με την ηθοποιία: 

Ο καλός ηθοποιός, ισχυρίζεται, πρέπει και να γνωρίζει και να παίζει καλά τον ρόλο του, διότι μια πετυχημένη παράσταση εξαρτάται και από το έργο και από το πόσο καλά ερμηνεύεται. Παρομοίως, «η αποτελεσματικότητα της διοικητικής διαδικασίας θα μεταβάλλεται συναρτήσει της αποτελεσματικότητας της οργάνωσης και της αποτελεσματικότητας με την οποία τα μέλη της εκπληρώνουν τους ρόλους τους.»

Ο κ. Βαρουφάκης τα ‘κανε θάλασσα. Στο πιο σημαντικό, στο πιο κρίσιμο έργο της ζωής του προτίμησε να παίξει τον εαυτό του και όχι να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ρόλου του. Γιατί;  

Διότι δεν κατάλαβε ότι «Αυτό είναι σοβαρό.» Και μάλιστα ιδιαζόντως σοβαρό, διότι οι αποφάσεις και η συμπεριφορά του είχαν (και έχουν ακόμη) να κάνουν με τη ζωή των άλλων.

Το «δεν κατάλαβε» είναι ήπιος χαρακτηρισμός, όταν έχεις να κάνεις με εμμονική αναζήτηση της μοναδικότητας. Στα νιάτα σου, ας πούμε ότι δικαιούσαι να αφαιρείς ένα «ν» από το όνομά σου για να ξεχωρίσεις από τον σωρό. Οδεύοντας προς τα εξήντα σου και έχοντας αναλάβει κορυφαία δημόσια θέση, ξενίζει η σώνει και καλά αγνόηση των κανόνων του παιχνιδιού. Διότι οι μεν καλοπροαίρετοι θα χαρακτήριζαν αυτή την εμμονή γνησιότητα και αυθεντικότητα, ανυποκρισία και φυσικότητα^. οι δε κακοπροαίρετοι παρατεταμένη εφηβεία.  

Δυστυχώς, όταν στραβώνουν τα πράγματα, όταν δηλαδή έρθει η ώρα της Ρίγας, δικαιώνονται, δικαίως ή αδίκως, οι δεύτεροι.

ΥΓ. Διακινδυνεύω μια πρόβλεψη:  

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Τα οικονομικά των παράλληλων νομισμάτων

AKΡΩΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ...
Tου Jeremie Cohen-Setton / Bruegel.org

Τι διακυβεύεται: Καθώς η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη ευρώ, η ιδέα της εισαγωγής ενός παράλληλου νομίσματος που να χρησιμοποιείται για ορισμένες εσωτερικές συναλλαγές -διατηρώντας παράλληλα το ευρώ για τις υπάρχουσες τραπεζικές καταθέσεις και τις διεθνείς συναλλαγές- έχει επιστρέψει. 

Αν και υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα παράλληλων νομισμάτων, η ανάλυση της ιδέας παραμένει στα σπάργανα. Παραμένει ασαφές εάν και πώς μπορεί να βρει κανείς τους σωστούς τρόπους.

Οι Biagio Bossone και Marco Cattaneo γράφουν ότι σύμφωνα με διάφορα δημοσιεύματα του Τυπου, τόσο η ελληνική κυβέρνηση όσο και η ΕΚΤ λαμβάνουν υπόψη τους τη δυνατότητα έκδοσης (από την πλευρά της Ελλάδας) ενός παράλληλου εγχώριου νομίσματος για να πληρώνουν για κρατικές δαπάνες, μεταξύ των οποίων οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων και οι συντάξεις. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί τις επόμενες εβδομάδες καθώς η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη ευρώ. Ένα νέο εγχώριο νόμισμα θα βοηθούσε να πληρωθούν οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι συνταξιούχοι, ενώ θα απελευθέρωνε τα ευρώ που χρειάζονται για να πληρωθούν οι πιστωτές.

Ο Ludwig Schuster γράφει ότι για την ώρα, μιλάμε για περίπου 30 πρόσφατες προστάσεις που κάνουν λόγο για ένα παράλληλο νόμισμα στην ευρωζώνη, και αυτές προέρχονται από πολύ διαφορετικά υπόβαθρα. Ενώ συγκεκριμένες προτάσεις έχουν αναφερθεί τώρα και ξανά στα media, η ανταπόκριση ήταν δυσδιάκριτη.

Ο Ludwig Shuster γράφει ότι η ιδέα των παράλληλων νομισμάτων συζητήθηκε πριν από τη δημιουργία του ευρώ. Για παράδειγμα, είχε προταθεί να εισαχθεί αρχικά το ευρώ συμπληρωματικά προς τα εθνικά νομίσματα, για να γίνει πιο ήπια η μετάβαση προς την πλήρη ολοκλήρωση. Όπως ξέρουμε τώρα, οι φορείς χάραξης πολιτικής ακολούθησαν ένα διαφορετικό μονοπάτι. Ομοίως, ύστερα από την ένωση, η γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση αποφάσισε να βγάλει το Ostmark από την κυκλοφορία μετά από την εισαγωγή του Deutschmark αντί να το διατηρήσει ως ένα δευτερεύον νόμισμα στη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου (ο τότε υπουργός Οικονομικών, δεν ήταν σε θέση να κερδίσει στήριξη για αυτή την ιδέα).

Τα βασικά των παράλληλων νομισμάτων

Ο John Cochrane γράφει ότι στις σύγχρονες χρηματοπιστωτικές αγορές, μια χώρα δεν χρειάζεται καν να έχει το δικαίωμα να τυπώσει χρήματα, προκειμένου….. να τυπώσει χρήματα. Τα ομόλογα είναι λεφτά αυτές τις ημέρες. Η Ελλάδα μπορεί να τυπώσει IOUs. 

Ο Gavyn Davies γράφει ότι αυτά τα IOUs δεν θα αποκτήσουν επισήμως την ιδιότητα του νόμιμου χρήματος, από τη στιγμή που είναι ρητά ενάντια στους όρους των συνθηκών. 

Ο Γ. Βαρουφάκης γράφει ότι το μεγάλο πλεονέκτημα τέτοιων σχημάτων είναι ότι δημιουργεί μια πηγή ρευστότητας για τις κυβερνήσεις που είναι εκτός των αγορών ομολόγων, δεν περιλαμβάνει τις τράπεζες και βρίσκεται εκτός των περιορισμών που επιβάλλονται από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

Οι Biagio Bossone και Marco Cattaneo γράφουν ότι η εισαγωγή ενός ελληνικού παράλληλου νομίσματος θα μπορούσε να λάβει χώρα με δύο τουλάχιστον τρόπους. 

Η πρώτη οδός θα ήταν η Ελλάδα να εκδώσει IOUs, δηλαδή υποσχετικές για την πληρωμή αυτού που φέρει ευρώ, σε μια μελλοντική λήξη. Βασικά, αυτά τα IOUs θα είναι εκφρασμένα σε ευρώ ομόλογα, που εκδίδονται και χρησιμοποιούνται να αντικαταστήσουν ευρώ για την πληρωμή μισθών, συντάξεων κ.α. 

Η δεύτερη οδός θα ήταν να εκδοθούν Tax Credit Certificates (TCC) και να αποδοθούν σε εργαζόμενους και επιχειρήσεις χωρίς καμία επιβάρυνση. Τα TCC θα δίνουν το δικαίωμα στον κάτοχό τους, μείωσης του φόρου ενός αντίστοιχου ποσού που θα λήγει, ας πούμε, δύο χρόνια μετά την έκδοση. Τέτοια δικαιώματα θα μπορούσαν να ρευστοποιηθούν σε αντάλλαγμα για ευρώ και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς δαπανών. Η ρευστοποίηση των TCC θα λάβει χώρα αντί αγορά TCC από εκείνους που θα έδιναν ευρώ σε αντάλλαγμα για το δικαίωμα μελλοντικών φοροαπαλλαγών.

Ο Paul Parentau γράφει ότι όταν εκδίδονται χρεόγραφα φορολογικών προσδοκιών, η κυβέρνηση ουσιαστικά τιτλοποιεί τις μελλοντικές φορολογικές υποχρεώσεις των πολιτών της, και δημιουργεί αυτό που ισοδυναμεί με πίστωση φόρου. Αυτή η πίστωση φόρου δεν θα πρέπει να λογίζεται ως υποχρέωση στον ισολογισμό της κυβέρνησης και δεν θα απαιτεί σειρά μελλοντικών πληρωμών τόκων. 

Ο Thomas Mayer γράφει ότι η ζήτηση για ειδικό κρατικό χρέος μπορεί να δημιουργηθεί απαιτώντας από τους εργοδότες να πληρώνουν κάθε αύξηση του κατώτατου μισθού, σε αυτό το νόμισμα. Για να προστατευτούν οι ισολογισμοί των τραπεζών, οι εγχώριες αρχές θα μπορούσαν να φορολογήσουν την απόσυρση καταθέσεων και τις μεταβιβάσεις χρημάτων στο εξωτερικό, με το ποσοστό της έκπτωσης των νέων μέσων πληρωμής του ευρώ στην αγορά.

Ο Thomas Mayer γράφει ότι καθώς το εργασιακό κόστος θα προκύψει εν μέρει σε ευρώ και το υπόλοιπο στο παραλλήλω νόμισμα, το εργασιακό κόστος που αποτελείται όσο από το ευρώ όσο και από το παράλληλο νόμισμα, θα υποχωρούσε το εργασιακό κόστος μόνο στο ευρώ. Αυτό θα αύξανε την ανταγωνιστικότητα και ιδιαίτερα τις εξαγωγές που βοηθούν τις labor extensive εξαγωγές (π.χ. τον τουρισμό).

Ιστορικά παραδείγματα

Ο Thomas Mayer γράφει ότι υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα ενός παράλληλου νομίσματος που εισήχθη στη διάρκεια περιόδων οικονομικής πίεσης, τα οποία εξαφανίστηκαν στη συνέχεια. Για παράδειγμα, η Καλιφόρνια το 2009 πλήρωσε χρέος σε IOUs που κυκλοφόρησαν προσωρινά ως παράλληλο νόμισμα του δολαρίου. Το κράτος εξαγόρασε τέτοια IOUs έναντι δολαρίων αφού είχε χαλαρώσει η οικονομική ένταση. Επίσης, στη διάρκεια του αμερικανικού εμφυλίου, τα κράτη της Ένωσης στον Βορρά εισήγαγαν United States Notes για να χρηματοδοτήσουν το κόστος πολέμου. Αυτά τα χρεόγραφα, που ονομάστηκαν Green Backs, κυκλοφόρησαν ως νόμισμα παράληλα με το χρυσό δολάριο και στη συνέχεια εξαγοράστηκαν από την αμερικανική κυβέρνηση. Στο πλαίσιο αυτής της εμπειρίας, οι επαρχίες της Αργεντινής εξέδωσαν IOUs στη διάρκεια της κρίσης χρέους του 2001. Αλλά αυτό ήταν μόλις ένα προοίμιο για την εγκατάλειψη του συνδέσμου πέσο-δολάριο και της εισαγωγής ενός καθεστώτος κυμαινόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας για το αργεντίνικο νόμισμα.

Οι Bagio Bossone και Marco Cattaneo γράφουν ότι καμία από αυτές τις προσπάθειες δεν έχουν διεξαχθεί σε τόσο μεγάλη κλίμακα για να αντιμετωπίσουν με επιτυχία το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας και ασφαλώς όχι στο πλαίσιο μιας νομισματικής ένωσης που να διαχειρίζεται ένα παράλληλο νόμισμα σε μια συμφωνημένη διαδικασία με άλλα κράτη-μέλη. 

Ο JP Koning γράφει ότι η Alberta το 1936 και η Ελλάδα το 2015 βρίσκονται σε παρόμοιες καταστάσεις. Και οι δύο δεν εκδίδουν νόμισμα εντός μιας μεγαλύτερης νομισματικής ζώνης. Και οι δύο έχουν απαίσια πίστωση. Καμιά δεν είναι μέλος μιας μεγαλύτερης δημοσιονομικής ένωσης. Στις αρχές Αυγούστου 1936, όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα, ένας άνεργος κάτοικος της Alberta πληρωνόταν 1 πιστοποιητικό για κάθε ένα δολάριο που κόστιζε η εργασία του. Αυτό το πιστοποιητικό θα πληρωνόταν από την κυβέρνηση της Alberta δύο χρόνια μετά, ή τον Αύγουστο του 1938, έναντι 1 δολαρίου Καναδά.

Δύσκολο πράγμα να γίνει στην πράξη:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Γιατί το κωλοχανείο μπορεί να επιλέξει να φύγει από το ευρώ !!!

AKΡΩΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ...

Tου Matthew C Klein / Financial Times

Επισήμως, ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει η Ελλάδα να παραμείνει στην ευρωζώνη – αλλά η ένταση αυτής του της επιθυμίας εξαρτάται από τις περιστάσεις. 

Δεν έχει νόημα να αποφεύγει κανείς το κόστος μίας εξόδου αν το να παραμένει κανείς στο ενιαίο νόμισμα το μόνο που εγγυάται είναι χρόνια καθίζησης, συνοδευόμενο μάλιστα κι από τα επιπρόσθετα δεινά ατελέσφορων «δομικών μεταρρυθμίσεων» που επιβάλλονται για ιδεολογικούς λόγους.

Το ερώτημα άρα είναι αν οι περιστάσεις ευνοούν την Ελλάδα για να παραμείνει στην ευρωζώνη, ή για να κάνει τελικά από μόνη της το βήμα της εξόδου. 

Μία εντυπωσιακή σειρά παρατηρήσεων του Oxford Economics δείχνει ότι θα ήταν λάθος να υποτιμήσει κανείς την πιθανότητα η ελληνική ηγεσία να επιλέξει εθελοντικά την εγκατάλειψη της ευρωζώνης.

Αντίθετα με τα σχετικά ασαφή αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων που αφορούν τους Έλληνες ως σύνολο, η προθυμία να γίνουν ακόμα μεγαλύτερες θυσίες για χάρη της νομισματικής ένωσης είναι μικρή:

Αρχίζουν να εμφανίζονται ρωγμές στη δημοφιλία του κοινού νομίσματος. Σε μία δημοσκόπηση της 10ης Μαΐου το 58% των υποστηρικτών του ΣΥΡΙΖΑ δήλωσαν την προτίμησή τους στη δραχμή εάν η εναλλακτική είναι η εφαρμογή του μνημονίου (δηλαδή της εφαρμοζόμενης λιτότητας).

Γενικότερα, είναι δύσκολο κανείς να θέσει ένα ερώτημα «ευρώ ή δραχμή» απομονώνοντάς το από τα λοιπά συμφραζόμενα. 

Οι δημοσκοπήσεις αποκαλύπτουν την βούληση των Ελλήνων να συμβιβαστούν ώστε να διατηρήσουν τη συμμετοχή τους στο ευρώ. Αλλά για τους Έλληνες, ο συμβιβασμός δε σημαίνει άνευ όρων παράδοση. Στις 10 Μαΐου, το 66% απάντησε ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να συμβιβαστεί. Αλλά η ίδια δημοσκόπηση αποκάλυπτε ότι το 57% πίστευε ότι οι συμβιβασμοί δε θα έπρεπε να περιλαμβάνουν την αναγκαία μεταρρύθμιση στο συνταξιοδοτικό, ακόμα κι αν το ασφαλιστικό σύστημα είναι χρεοκοπημένο. Για έναν εξωτερικό παρατηρητή, η διστακτικότητα των Ελλήνων να σκεφτούν μια μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος φαίνεται παράλογη, δεδομένου ότι οι ηλικίες συνταξιοδότησης στην Ελλάδα είναι χαμηλότερες από αυτές των περισσοτέρων Ευρωπαίων που παρέχουν βοήθεια.

Ένα άλλο σημαντικό κομμάτι του κόστους μιας εξόδου, παρότι δυνητικά μεγάλο στην αρχή, θα μπορούσε να υπερκεραστεί σύντομα από τα οφέλη, όπως αναφέρει η ανάλυση του Oxford Economics.

Αυτό μπορεί αρχικά να προκαλεί έκπληξη. Άλλωστε το ονομαστικό κόστος εργασίας στην Ελλάδα έχει ήδη κατακρημνιστεί σε σχέση με το αντίστοιχο της Γερμανίας, χάρις στις μεγάλες περικοπές σε μισθούς και άλλες παροχές. Το ακόλουθο γράφημα είναι από τη Eurostat:

Δεν είναι καν ξεκάθαρο τι καλό ήρθε από αυτούς τους... αυτοτραυματισμούς. Άλλωστε, παρά την υποτιθέμενη βελτίωση στην ανταγωνιστικότητα, τα έσοδα που η Ελλάδα κερδίζει από τις εξαγωγές παραμένουν στατικά εδώ και χρόνια, όντας ακόμα και τώρα χαμηλότερα από ό,τι πριν από την κρίση.

Από την άλλη μεριά, η επίδοση αυτή επετεύχθη εν μέσω μιας καταρρέουσας οικονομίας. Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο του ΑΕΠ που προέρχεται από τις εξαγωγές, εκτινάχθηκε προς τα πάνω:

Οι εισαγωγές αντίθετα, μειώθηκαν όσο και το συνολικό εισόδημα. Το καθαρό αποτέλεσμα αυτών ήταν το μικρότερο έλλειμα στο ισοζύγιο πληρωμών εδώ και δεκαετίες ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Όπως ο καθηγητής Paul Krugman ισχυρίστηκε πρόσφατα, θα ήταν καλύτερα να αντικατασταθούν οι ονομαστικές περικοπές στο μισθό και στα επιδόματα με μία νομισματική υποτίμηση το 2010, αλλά τότε δεν ακολουθήθηκε αυτός ο δρόμος. Κατά την άποψή του, με δεδομένες τις θυσίες που έχουν ήδη γίνει, «είναι δύσκολο κανείς να πιστέψει ότι θα άξιζε να αναλάβει κανείς το ρίσκο μιας εξόδου», αν υποτεθεί βέβαια, ότι η Ελλάδα μπορεί να διαπραγματευτεί μια κάπως, έστω, λογική συμφωνία.

Ωστόσο, είναι πιθανόν ότι περαιτέρω μειώσεις στο σχετικό κόστος θα είχαν ακόμα πιο σημαντική επίπτωση στο εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας. Αυτές οι επιπρόσθετες μειώσεις δεν θα είναι εφικτές για όσο η Ελλάδα παραμένει στο κοινό νόμισμα, ειδικά αν συνυπολογίσει κανείς τους γερμανικούς φόβους για άνοδο των εγχώριων αμοιβών.

Πέρα όμως από τα συνήθη εμπορικά ζητήματα, υπάρχουν και άλλα πλεονεκτήματα για την Ελλάδα αν διαλέξει την παλαιά και δοκιμασμένη συνταγή της υποτίμησης του νομίσματος, σύμφωνα με το Oxford Economics. Αν και οι Έλληνες συνολικά χρωστούν περισσότερα στον υπόλοιπο κόσμο από ό,τι κατέχουν σε ξένα κεφάλαια, αυτή η κατάσταση στρεβλώνεται χάρις στη σημερινή ασυνήθιστη εικόνα των κρατικών δημοσιονομικών στοιχείων. Στην πραγματικότητα, όλο το δημόσιο χρέος της Ελλάδας ανήκει σε ξένους. Και γι' αυτό το λόγο δεν έχει νόημα να συγκρίνει κανείς τα τοκοχρεολύσια της Ελλάδας με αυτά της Ιταλίας, όταν κανείς σκέφτεται ποια μπορεί να είναι τα κίνητρα για χρεοκοπία και έξοδο.

Αντιθέτως, τα ελληνικά νοικοκυριά κατέχουν περισσότερα ξένα κεφάλαια από ό,τι χρωστούν σε ξένους ως δάνεια. Το να φύγουν από την ευρωζώνη θα τα έκανε αυτομάτως πλουσιότερα, αν και, ειρωνικά, το κίνητρο για κάτι τέτοιο είναι τόσο μεγαλύτερο όσο περισσότερο η κυβέρνηση περιμένει μέχρις ότου οι πολίτες της τραβήξουν τις αποταμιεύσεις τους από τις τράπεζες:

«Εάν περίπου το ένα τρίτο από τη συνολική μείωση των καταθέσεων των νοικοκυριών κατά €79 δισ. αποτελεί φυγή κεφαλαίων, τότε ένα σύνολο περίπου €35 δισ. πιστωτικών κεφαλαίων δεν θα αλλάξουν νόμισμα. Σε όρους δραχμής, η αξία αυτών των κεφαλαίων θα αυξανόταν τόσο ακριβώς όσο θα ήταν το μέγεθος της υποτίμησης του νέου νομίσματος. Εάν η συναλλαγματική του αξία έπεφτε κατά 30% αυτό θα σήμαινε ένα ποσό € 10 δισ. ή 6% του ΑΕΠ. Αυτό το ποσό βέβαια θα μπορούσε δε να αυξηθεί σημαντικά από τώρα και μέχρι να συμβεί μια έξοδος. Έτσι, η διαρκώς αναβαλλόμενη έξοδος που περιλαμβάνει μια σημαντική απόσυρση καταθέσεων μπορεί να θεωρηθεί θετική για τους ισολογισμούς του ιδιωτικού τομέα στην περίπτωση εξόδου από το ευρώ». (Oxford Economics)

Κι η εικόνα αυτή είναι ακόμα καλύτερη για τις ελληνικές μη-χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις:

«Την ίδια στιγμή, ένα μεγαλύτερο μέρος των χρηματικών τοποθετήσεων του ελληνικού επιχειρηματικού τομέα είναι κεφάλαια εκτός Ελλάδας που δε θα αλλάξουν νόμισμα μετά από μία έξοδο. Στο τρίτο τρίμηνο του 2014 οι Ελληνικές μη-χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις διατηρούσαν περίπου € 30 δισ. σε καταθέσεις εκτός ελληνικών τραπεζών – κοντά σε επίπεδα ρεκόρ – και περίπου €20 δισ. σε άλλα, μη-ελληνικά κεφάλαια. Αυτά τα κεφάλαια, αν συνδυαστούν, ισούνται με λίγο πάνω από το 50% των συνολικών κεφαλαίων των ελληνικών επιχειρήσεων. Επιπροσθέτως, από τότε οι καταθέσεις στο εσωτερικό έχουν συρρικνωθεί – κι αν έχουν απλώς μεταναστεύσει σε τράπεζες σε άλλα μέλη της ευρωζώνης - μέχρι και το 60% των περιουσιακών στοιχείων των ελληνικών επιχειρήσεων θα αποφύγει τη μετατροπή σε νέο νόμισμα.

Από την πλευρά των χρεών, οι εταιρίες στην Ελλάδα έχουν μακροπρόθεσμα δάνεια περίπου 10 δισ. σε κατοίκους εξωτερικού, τα οποία δεν θα μετατραπούν σε δραχμές. Ωστόσο υπάρχουν λίγα μόνο χρέη που σίγουρα δε θα αλλάξουν νόμισμα. Η μεγάλη εικόνα είναι ότι περίπου το 80% των χρεών των εταιριών είναι δάνεια σε τράπεζες του εσωτερικού ή σε μετοχές που σχεδόν σίγουρα θα μετατραπούν σε δραχμές. Κατά συνέπεια, το ισοζύγιο των αποτελεσμάτων μιας αλλαγής νομίσματος πολύ πιθανόν να είναι θετικό.» (Oxford Economics)

(Ας σημειωθεί ωστόσο, ότι το καθαρό αποτέλεσμα από μία τέτοια κατάσταση θα ήταν μία αύξηση στο επίπεδο ζωής των φτωχών και των πλουσίων, εις βάρος της μεσαίας τάξης κι εκείνων με σημαντικές αποταμιεύσεις στις ελληνικές τράπεζες που δεν έχουν την τεχνική γνώση για να αλλάξουν τις καταθέσεις τους σε ένα σκληρό νόμισμα.)

Υπάρχουν ακόμη και σενάρια, όπου οι ελληνικές τράπεζες θα τα καταφέρουν αρκετά καλά σε ένα περιβάλλον χρεωκοπίας και υποτίμησης, σύμφωνα με το Oxford Economics, ωστόσο κάτι τέτοιο εξαρτάται από πιο συγκεκριμένα στοιχεία αναφορικά με την αναδιάρθρωση του χρέους της ελληνικής οικονομίας, το κατά πόσο η ΕΚΤ θα προσαρμόσει τον ELA και τις όποιες μεταβολές θα προκύψουν στο ποσοστό των μη-εξυπηρετούμενων δανείων.

Ευτυχώς για τις ελληνικές τράπεζες έχουν ένα σχετικά μεγάλο χαρτοφυλάκιο από περιουσιακά στοιχεία που θα παραμείνουν σε ευρώ ή άλλα ξένα νομίσματα. Ακόμα καλύτερα, θα περνούσαν την υποτίμηση έχοντας μία (σχετικά) υγιή κεφαλαιακή επάρκεια ώστε να αντέξουν τις απώλειες από την έκθεσή τους στο εσωτερικό.

Το πραγματικό ανοιχτό ερώτημα είναι πώς η υπόλοιπη Ευρώπη θα αντιδράσει σε ένα Grexit. 

 Δυστυχώς αυτό αφορά περισσότερο στην πολιτική παρά στα οικονομικά, κάτι που καθιστά δύσκολη μια εκτίμηση για το ποια κατάληξη είναι η πιο πιθανή.  

Οι αξιωματούχοι που είναι αφοσιωμένοι στην διατήρηση του κοινού νομίσματος πιθανόν θα θεωρήσουν ότι θα υπηρετήσουν το στόχο τους καλύτερα με το να διασφαλίσουν ότι η Ελλάδα θα υποφέρει φοβερά όταν θα αφήσει το ευρώ, σε μια προσπάθεια να αποθαρρύνουν άλλες χώρες από το να σκεφτούν αυτήν την επιλογή.

Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή λαμβάνει κεφάλαια από μεταβιβάσεις από το υπόλοιπο της Ε.Ε. ύψους περίπου 3% του ΑΕΠ και απολαμβάνει ένα σχετικά ελεύθερο εμπόριο με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το να στερήσει κανείς τη χώρα από αυτό θα ήταν καταστροφικό, ειδικά αν υπολογίσει κανείς το αναμενόμενο, βραχυπρόθεσμο κόστος το οποίο συνδέεται με την εγκατάλειψη του κοινού νομίσματος.  

Τόσο για ανθρωπιστικούς λόγους, όσο και λόγω της σημασίας της για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την ιδιότητά της ως λίκνο του δυτικού πολιτισμού, ας ελπίσουμε ότι δε θα επικρατήσει αυτή η άποψη για την Ελλάδα.

Η εναλλακτική, ωστόσο, θα μπορούσε να είναι επίσης προβληματική:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: To χρεοκοπημένο τσίρκο χρειάζεται συμβιβασμό και όχι τα νταηλίκια των τσαμπουκαλεμένων γραφικών (Greeks Want Compromise, Not Posturing)

Του Leonid Bershidsky / Bloomberg

Το κυβερνών κόμμα της Ελλάδας επιχειρεί να αμυνθεί των αρχών του παρά να δεχθεί μία συμφωνία με τους δανειστές, η οποία θα απομακρύνει το ενδεχόμενο χρεοκοπίας. 

Αυτή είναι μία λάθος κίνηση: οι Έλληνες ψηφοφόροι ενδέχεται – σύντομα – να τιμωρήσουν τους πολιτικούς τους ηγέτες για την άγαρμπη διαπραγματευτική τους τακτική. 

Μία λύση που θα είναι προϊόν διαπραγμάτευσης είναι πιθανή μόνο εάν οι δύο πλευρές μιλούν μεταξύ τους, και όχι μέσω των media. Όταν ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας δημοσίευσε άρθρο  στην εφημερίδα Le Monde, κατηγορώντας τους δανειστές για “επιμονή σε παράλογες προτάσεις”, ένας συμβιβασμός ήταν ακόμη δυνατός γιατί οι όροι που βρίσκονταν υπό συζήτηση δεν είχαν δημοσιοποιηθεί. Αλλά τώρα, η ελληνική κυβέρνηση έχει διαρρεύσει τη δική της πρόταση, καθώς και εκείνη των δανειστών, καθιστώντας το ενδεχόμενο μίας γρήγορης λύσης ακόμα πιο δύσκολο.  

Η δημοσιοποίηση των δύο προτάσεων μπορεί να ενισχύει τη διαύγεια, αλλά οι Έλληνες ψηφοφόροι θα προτιμούσαν αποτελέσματα. Η ελληνική οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί με ρυθμό χαμηλότερο του 0,5%, σύμφωνα με συγκλίνουσες εκτιμήσεις του Bloomberg, και δεν θα μπορεί να κάνει τίποτα για την υψηλή ανεργία (25%) σε περίπτωση που χρεοκοπήσει και αποκοπεί από την εξωτερική χρηματοδότηση. 

Οι Έλληνες φαίνονται να καταλαβαίνουν τη σκληρή αλήθεια. Σύμφωνα με έρευνα της Alco που δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή, το 50% επιθυμεί την υποχώρηση της κυβέρνησης από τις “κόκκινες γραμμές” της σε περίπτωση που αυτές δεν γίνουν αποδεκτές από τους δανειστές (το 41% απάντησε “όχι” σε αυτήν την ερώτηση), ενώ το 47% πιστεύει πως η κυβέρνηση δεν διαπραγματεύεται σωστά. Η αδιάλλακτη στάση απέναντι στους δανειστές έχει μεγάλη δημοτικότητα στον πληθυσμό, αλλά δεν αποτελεί το κυρίαρχο ρεύμα. Εάν ο Τσίπρας και οι σκληροπυρηνικοί του ΣΥΡΙΖΑ επιθυμούσαν πραγματικά να ακολουθήσουν την επιθυμία του λαού, θα είχαν μαλακώσει τη στάση τους και δεν θα υπήρχε ανάγκη για διαρροές: η δημοσιοποίηση μίας μόνο στήλης με αριθμούς που θα είχε την υποστήριξη και των δύο πλευρών, θα αρκούσε.   

Οι πιστωτές έχουν κάνει σημαντικές παραχωρήσεις. Τώρα αποδέχονται πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 1% του ΑΕΠ για φέτος και 2% για το 2016, από αυτό της τάξης του 3% και του 4,5% αντίστοιχα που περιλαμβάνεται στο τρέχον πρόγραμμα. Οι άλλες τους προτάσεις είναι και αυτές ταπεινές: 3 δισ. ευρώ έξτρα περικοπές για φέτος και μικρές περικοπές στη συνταξιοδοτική δαπάνη.

Χτες, η εφημερίδα Financial Times δημοσίευσε ανοιχτή επιστολή που υπέγραφαν σημαντικοί οικονομολόγοι – συμπεριλαμβανομένου του νομπελίστα Joseph Stiglitz και του “rock star” Thomas Piketty – η οποία καλούσε τους πιστωτές να δείξουν “οικονομική λογική και ανθρωπιά”. Η επιστολή θα μπορούσε να είχε γραφτεί από τον Τσίπρα: χρησιμοποιεί τη λέξη “λιτότητα” σαν να πρόκειται για βρισιά.  

Βέβαια, τώρα οι πιστωτές δεν ζητούν περαιτέρω λιτότητα, αλλά μία ένδειξη υπευθυνότητας και μία ειλικρινή προσπάθεια ενίσχυσης των εσόδων – κάτι που δεν θα έπρεπε να ενοχλεί το ΣΥΡΙΖΑ. 

Στις διαπραγματεύσεις η ελληνική πλευρά επιθυμούσε πρωτογενές πλεόνασμα 0,6%, αύξηση των εσόδων κατά 1,9 δισ. ευρώ και όχι μείωση των συντάξεων.  

Η διαφορά μεταξύ των δύο προτάσεων δεν είναι τόσο σημαντική ώστε να δικαιολογεί τέτοιες διαφωνίες και δεν απαιτεί δημοψήφισμα ή εκλογές, άσχετα από το τι πιστεύουν οι φανατικοί εντός του ΣΥΡΙΖΑ. 

Η Ελλάδα σέρνει τα πόδια της. Επίσης καθυστερεί την αποπληρωμή δόσης προς το ΔΝΤ ύψους 300 εκατ. ευρώ. Η εν λόγω καθυστέρηση έχει ερμηνευτεί ως σημάδι της έντονης πίεσης που ασκείται στο ΣΥΡΙΖΑ από ορισμένα σκληροπυρηνικά μέλη του κοινοβουλίου (στο οποίο ο Τσίπρας θα απευθυνθεί σήμερα). Παρόλα αυτά οι Έλληνες ψήφισαν το κόμμα τον Ιανουάριο και συνεπώς οι εσωκομματικές του διεργασίες δεν έχουν τόση σημασία. Εάν αποτύχει να παρουσιάσει αποτελέσματα, οι ψηφοφόροι θα το κρίνουν συλλογικά υπεύθυνο:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Έξι λόγοι για τους οποίους ένα Grexit (κατά το CNN) δε θα ήταν η απόλυτη καταστροφή

CNN Money News

H Ελλάδα έφτασε κοντά στην χρεοκοπία και την πιθανή έξοδό της από την Ευρωζώνη μετά την καθυστέρηση της πληρωμής των 300 εκατ. ευρώ στο ΔΝΤ αλλά  η προοπτική της εξόδου της χώρας από το ευρώ δεν τρομοκρατεί την παγκόσμια αγορά όσο στο παρελθόν.

 

Iδού έξι λόγοι για τους οποίους ένα GREXIT  δεν θα ήταν η απόλυτη καταστροφή.

 
1. Ισχυρότεροι πιστωτές: 

Η δομή του ελληνικού χρέους έχει αλλάξει δραματικά. Το 2010, το 85% του χρέους βρισκόταν στα χέρια ιδιωτών επενδυτών, οι οποίοι είχαν πολλά να χάσουν. Πλέον, 80% του ελληνικού χρέους -σύμφωνα με την Open Europe- βρίσκεται στην κατοχή κυβερνήσεων και άλλων θεσμών, όπως το ΔΝΤ και η ΕΚΤ, οι οποίοι είναι καλύτερα «εξοπλισμένοι» να αντιμετωπίσουν μια πιθανή ελληνική πτώχευση.

2. Το ρίσκο έχει διαχυθεί: 

Δεν υπάρχει καμία τράπεζα που να κατέχει σημαντικό μερίδιο του χρέους, επομένως κανένας πιστωτής δεν θα δεχόταν μεγάλο πλήγμα. Επιπλέον, οι ξένες τράπεζες είχαν στην κατοχή τους μόλις 46 δισ. δολάρια του ελληνικού χρέους μέχρι το τέλος του 2014. Αυτό σε σύγκριση με τα 300 δισ. δολάρια του 2010, σύμφωνα με στοιχεία της Wells Fargo. Οι διεθνείς τράπεζες δεν πρόκειται να τιμωρηθούν, παρά το γεγονός ότι η κατάσταση του χρέους ταρακουνάει την εμπιστοσύνη στο ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι δύο μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, η Πειραιώς και η Alpha Bank έχουν χάσει πάνω από 25% της αγοραίας αξίας τους φέτος.

3. Δεν υπάρχει κίνδυνος για ντόμινο: 

Το μέλλον της Ελλάδας μοιάζει ζοφερό, ωστόσο, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ισπανία -οι υπόλοιπες «προβληματικές» χώρες της Ευρωζώνης- τα καταφέρνουν πολύ καλύτερα έπειτα από σκληρή δουλειά μέσω από επώδυνα προγράμματα διάσωσης. Οι επενδυτές είναι περισσότερο πρόθυμοι να δανείσουν τα χρήματά τους στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης, γιατί είναι λιγότερο φοβισμένοι ότι αυτές οι χώρες θα ακολουθήσουν την Ελλάδα εκτός της Ευρωζώνης.

4. Ανάκαμψη από την ΕΚΤ: 

Η Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα εξέδωσε ένα μεγάλο πρόγραμμα στήριξης τον Ιανουάριο, κάνοντας τους επενδυτές χαρούμενους. Το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων των 1,3 τρισ. δολαρίων αναμένεται να δώσει ώθηση στην οικονομία και την ανάπτυξη της Ευρωζώνης.

5. Οικονομική ανάπτυξη: 

ΙΣΤΟΡΙΚΑ - D-Day: 71 χρόνια από την μέρα που έκρινε την νίκη στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο

"Επίγεια σοφία"

6/6/1944 (D-DAY) : Η μέρα έκρινε την νίκη του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου...

Σαν σήμερα (6/6/ΧΧΧΧ)

1822: Ο Κωνσταντίνος Κανάρης πυρπολεί την τουρκική ναυαρχίδα του Καρά Αλή στη Χίο.

1907: Η γερμανική εταιρία Henkel λανσάρει το πρώτο απορρυπαντικό με το όνομα Persil.

1933: Νέα δολοφονική απόπειρα κατά του Ελευθέριου Βενιζέλου, αυτή τη φορά στην Αθήνα, την ώρα που βρίσκεται μαζί με τη σύζυγό του Έλενα στο αυτοκίνητο.

1965: Οι Rolling Stones κυκλοφορούν τη μεγάλη επιτυχία τους «Satisfaction».

1967: Το καθεστώς των συνταγματαρχών απαγορεύει την πώληση δίσκων του Μίκη Θεοδωράκη, καθώς και την αναμετάδοση της μουσικής του.

1944: D-DAY Απόβαση στη Νορμανδια. Η αντίστροφη μέτρηση για τους Ναζί αρχίζει

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Tο στέλεχος στην οθόνη

EΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Του ΚΩΣΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗ

Παρακολουθώ το στέλεχος στην οθόνη. Ας μην έχει γραβάτα. Φοράει σακάκι και πουκάμισο κουμπωμένο ως το τελευταίο κουμπί. Λες και όταν αγγίζει την κουμπότρυπα αφιερώνει ένα εκατοστό του δευτερολέπτου στον Μάο.  

Εκείνος είναι κάτω από τα φώτα, αλλά εγώ ιδρώνω. Παραμένω χυμένος στον καναπέ, άτονος. Δεν ξέρω αν με έχει καταβάλλει η κόπωση ή η επίγνωση της ματαιότητας. Ο άλλος, όμως, είναι εκεί. Στις επάλξεις των πάνελ και στα λάβαρα των πίξελς. Λέει για κόκκινες γραμμές, αξιοπρέπεια και μάχες χαρακωμάτων. Δίνω και εγώ μία μάχη, με κουνούπια. Μπορεί να μην είναι σαν τους δανειστές, αλλά και αυτά αίμα πίνουν.

Και, μαζί με το κουνούπι, γύρω από τη χοντρή κεφαλή μου, περιστρέφεται το αγωνιώδες ερώτημα: όταν το στέλεχος μιλάει για πόλεμο, κάνει εθνική πολιτική ή παίζει για την πάρτη του;  

Να το πω αλλιώς, με ονόματα: 

Από πού εκπορεύεται η αποφασιστικότητα του Στρατούλη όταν σηκώνει το δάχτυλο και μας πληροφορεί ότι η συμφωνία δεν περνάει; 

Είναι η αντίληψη του για το συμφέρον της χώρας ή, απλώς, κοιτάζει να σώσει το πολιτικό του τομάρι;  

Τι βλέπουν όλοι αυτοί που ετοιμάζονται να ανέβουν στα κάγκελα, αν όχι όπως ο Σαμουήλ στο Κούγκι, τουλάχιστον όπως η Ραχήλ στην ΕΡΤ; Την επανεκλογή τους ή το εθνικά ωφέλιμο;  

Τι ακριβώς σκέφτεται ο Τσίπρας όταν πιάνει τη ζυγαριά; Την πολιτική του επιβίωση ή τον βηματισμό της χώρας;  

Μη βιαστείτε να διαλέξετε εκδοχή. Δεν είναι απλό. Το ένστικτο του πολιτικού πάντα προάγει το ατομικό/κομματικό εις βάρος του συλλογικού. Εντάξει, αν όχι πάντα, τις περισσότερες φορές. Απλώς οι πρωθυπουργοί, επειδή φωτογραφίζονται ιστορικά κατά μόνας, συχνά μετρούν το βήμα λόγω της ευθύνης που σέρνουν με αλυσίδα στο πόδι. Μόνο που ο Τσίπρας τώρα μου θυμίζει ήρωα αμερικανικής φαρσοκωμωδίας, όπου τα ψέματα και οι γκάφες φτιάχνουν ντόμινο

Εξελέγη λέγοντας καταφανέστατα ψέματα, σέρνοντας από πίσω του ένα στελεχιακό δυναμικό το οποίο αντιλαμβάνεται ότι ο μόνος τρόπος για να μην εκτεθεί σε πολιτικό διασυρμό είναι πια να τραβήξει το δρόμο που κανένας δεν δοκίμασε να πάρει.  

Φυσικά και ο Σκουρλέτης θα μιλήσει για πόλεμο από τον καπιταλισμό. Τι περιμένετε να πει; Ότι κάπως πρέπει να πληρώσουμε τις προσλήψεις, τις πρόωρες συντάξεις και την άρνηση για αποκρατικοποιήσεις;

Η χώρα, λοιπόν, οδεύει προς ρήξη ή, τέλος πάντων, βρίσκεται μια τιμονιά πριν τη σύγκρουση επειδή εδώ και τέσσερις μήνες η κυβέρνηση προσπαθεί να συμβιβάσει τον προεκλογικό λαϊκισμό με την πραγματικότητα και τις άδειες υποσχέσεις με την αλήθεια. 

Αυτή τη στιγμή το θέμα μας δεν είναι ούτε το ΕΚΑΣ, ούτε τα τιμολόγια της ΔΕΗ. Είναι: 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Το ψυχογράφημα της ήττας

Του ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

«Ρομαντικοποίηση» της Αριστεράς χαρακτήρισε ο Μαρκ Μαζάουερ ένα από τα κυρίαρχα πολιτικά φαινόμενα της Μεταπολίτευσης, προχθές στην ομιλία του στο Καποδιστριακό. 

Να την πούμε εξιδανίκευση μιας αποτυχημένης απόπειρας κατάληψης της εξουσίας στον Εμφύλιο, από μια νοοτροπία, όπως η σύγχρονη ελληνική, η οποία ταυτίζει την κληρονομιά της τραγικής παράδοσης με τον ηρωισμό της ήττας;  

Ή απλώς ηθική επικυριαρχία σε μια κοινωνία που αρνιόταν να μάθει κολύμπι, όπως πίστευε ότι θα το μάθει κατ’ ανάγκη ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, για να επιζήσει στο ευρωπαϊκό πέλαγος;  

Πάντως η ηθική επικυριαρχία της Αριστεράς στη Μεταπολίτευση στέγασε όλες τις εστίες αντίστασης στην ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.

Στα χρόνια εκείνα ο Βελουχιώτης βρήκε τη θέση του στην πινακοθήκη των ηρώων του ελληνισμού και τότε η λέξη «αντικομμουνισμός» έγινε κάτι σαν lèse majesté των ορθών πολιτικών φρονημάτων. Αν θυμάμαι καλά, στη δεκαετία του ενενήντα ή στα πρώτα χρόνια του αιώνα μας, οι Ελληνες ευρωβουλευτές, ακόμη και της Δεξιάς, αρνήθηκαν να ψηφίσουν την καταδίκη του κομμουνισμού στο Ευρωκοινοβούλιο. Στα χρόνια εκείνα εδραιώθηκε και το σύμπλεγμα του εθνικολαϊκισμού με πνευματικό πατέρα τον Μακρυγιάννη, τον συγγραφέα της βίβλου μιας Ελλάδας αδικημένης και ηττημένης. Η Αριστερά σταδιοδρόμησε ως αδικημένη και ηττημένη.

Η ηθική επικυριαρχία της Αριστεράς οδήγησε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να κρατικοποιήσει μεγάλο μέρος της οικονομίας με αποτέλεσμα να μην αφήσει και πολλή δουλειά στον Σοσιαλιστή Ανδρέα Παπανδρέου που τον διαδέχθηκε. 

Η ιστορία είναι γνωστή, υπάρχουν άλλοι αρμοδιότεροι εμού να την αφηγηθούν, το κράτος φούσκωσε, κατάπιε όποια μορφή ζωής εμφανιζόταν στην επικράτειά του ώσπου μια μέρα έσκασε.  

Η ελληνική κοινωνία προτίμησε να μείνει στην ακτή, παρά να μάθει να κολυμπάει όπως είχε ελπίσει ο Καραμανλής και, μόλις ξέσπασε η κρίση, επιδόθηκε σε έναν αγώνα για να συντηρήσει τα ερείπια.

Η Αριστερά κέρδισε τις εκλογές του περασμένου Ιανουαρίου επειδή υποσχέθηκε πως θα αναπαλαιώσει το ερείπιο. Με συνθήματα πολιτικής αρχαιολογίας, κάλυψε το κενό που είχαν ανοίξει η κόπωση και η ατολμία όσων κυβερνήσεων διαχειρίσθηκαν την κρίση. Για να κυβερνήσει όμως, έπρεπε να θεραπεύσει το σύνδρομο της ήττας από το οποίο σιτίσθηκε πολιτικά και ηθικά και με το οποίο σταδιοδρόμησε. Εκτός αυτού, διεπίστωσε ότι δεν είχε τα υλικά μέσα για να αναπαλαιώσει το ερείπιο, δεν βρήκε καν διοίκηση για να την αλώσει και να εγκαταστήσει το δικό της καθεστώς, όπως το ΠΑΣΟΚ το 1981.

Επέλεξε τη στρατηγική της αδράνειας: 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Πραγματικότητα και προπαγάνδα

Του ΠΑΝΤΕΛΗ ΚΑΨΗ

Στον «Καλό στρατιώτη Σβέικ» υπάρχει μια σουρεαλιστική σκηνή όπου ένας μαγαζάτορας βρίσκεται κατηγορούμενος για εσχάτη προδοσία, όταν εξηγεί στους αστυνομικούς ότι αποκαθήλωσε την εικόνα του αυτοκράτορα επειδή οι μύγες αποπατούσαν πάνω στον δυστυχή Φρανς Γιόζεφ. 

 Τη θυμήθηκα όταν η κ. Ζωή Κωνσταντοπούλου ανακάλυψε μήνυμα εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ σε υπότιτλο της τηλεόρασης -«η Εθνική μπήκε με το αριστερό», έλεγε- έπειτα από ήττα του αντιπροσωπευτικού συγκροτήματος στο Μουντιάλ.

Αυτή η τάση, όμως, να δίνουμε πολιτικές προεκτάσεις και να ανακαλύπτουμε συνωμοσίες πίσω από κάθε όψη της πραγματικότητας, δυστυχώς δεν περιορίζεται στην πρόεδρο της Βουλής. Κορυφαίο παράδειγμα η επίθεση που δέχεται ο επικεφαλής της ΕΛΣΤΑΤ Α. Γεωργίου. Τον χορό έσυραν ψεκασμένοι των ΑΝΕΛ. Αίφνης, όμως, και παρά την πρόταση του εισαγγελέα, και μάλιστα για δεύτερη φορά, να μπουν στο αρχείο οι ανυπόστατες κατηγορίες που του απευθύνθηκαν, τον θυμήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ.

Ετσι ο κοινοβουλευτικός του εκπρόσωπος Θ. Πετράκος μαζί με την επίθεση στην κ. Παναρίτη χαρακτήρισε απαράδεκτη και τη δική του παραμονή στη Στατιστική Υπηρεσία, διότι δεν εκφράζει το αξιακό περιεχόμενο του ΣΥΡΙΖΑ. Τώρα, Κύριος οίδε γιατί ένας τεχνοκράτης, πρέπει να συμμορφώνεται ιδεολογικά με την κυβέρνηση. Αλλά, βέβαια, δεν είναι έτσι. Συστατικό στοιχείο της επικοινωνιακής πολιτικής είναι η προσαρμογή της πραγματικότητας στην κυβερνητική προπαγάνδα. Αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τη θεωρία, κατά το παλαιό αριστερό ρητό, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα.

Μέρος αυτής της πολιτικής είναι, βέβαια, και η απαξίωση του Τύπου. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν τα βρίσκουν σκούρα τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, επιτίθενται στους δημοσιογράφους.  

Η κ. Κωνσταντοπούλου όταν τη ρώτησαν για την επίθεση που έκανε στον αστυνομικό διευθυντή απάντησε για τα χρέη των καναλιών - κι εσείς γιατί βασανίζετε τους νέγρους δηλαδή.  

Στο ίδιο μήκος κύματος ο κ. Σκουρλέτης, που κατηγόρησε τη δημοσιογράφο ότι είναι σε διατεταγμένη υπηρεσία των καναλαρχών όταν τόλμησε να τον πιέσει για την αθέτηση των προεκλογικών υποσχέσεων.

Πιο σοβαρά ο κ. Βούτσης, στη Βουλή, είπε ότι θα κόψει «από τη ρίζα» το χέρι που συνδέει την αντιπολίτευση με τα ΜΜΕ. 

Τέτοιες απειλές κατά του Τύπου δεν είχαμε ξανακούσει από τον καιρό της χούντας.  

Στο πλαίσιο αυτό στοχοποιούνται και πρόσωπα:  

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Ο θίασος επί σκηνής

Γράφει ο Θάνος Βερέμης 

Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Αυτή η καταπράσινη, θριαμβευτική μας άνοιξη δεν συμμετέχει καθόλου στο άγχος της διακύβευσης του μέλλοντός μας. Η σκηνογραφία θα ήταν πιο ταιριαστή με τα βάσανά μας αν ακολουθούσε το συννεφιασμένο τοπίο του Ρώσου ή του Ιάπωνα σκηνοθέτη του «Βασιλιά Ληρ». Ο Ληρ της δεύτερης πράξης θα μπορούσε να είναι ο ίδιος ο Αριστείδης Μπαλτάς και μια από τις δύο κακές του κόρες ή, καλύτερα, ο δολοπλόκος Εντμουντ να ερμηνευόταν από τον κ. Κουράκη.


«Την τρελή του Σαγιό» θα υποδυόταν ιδανικά η κυρία Ραχήλ Μακρή, που ρώτησε κάποια μάρτυρα στην ανάκριση του κυρίου Ταγματάρχη και εκείνη απάντησε «όχι». Η κυρία Μακρή συμπλήρωσε με το μοναδικό «αφού δεν πήραμε απάντηση, ψηφίζουμε αρνητικά». Απολύτως συμβατή η αμφιβολία της με εκείνη των βασανιστών που απορρίπτουν κάθε άρνηση ενοχής των θυμάτων τους.
 

Σε όμορφες και γαλήνιες επαρχιακές μας πόλεις, όπως η Σπάρτη, η Καρδίτσα ή τα Χανιά, οι κάτοικοι αναρωτιούνται τι έπαθαν οι δύο ρέκτες της εκπαίδευσης και ανέλαβαν την αποδόμησή της. Οι κάτοικοι της ελληνικής επαρχίας, που δεν καταλαβαίνουν από τον Μάη του ’68, θέλουν το καλύτερο για τους γόνους τους και απορούν όταν ο υπουργός Παιδείας ταυτίζει την αριστεία με τη «ρετσινιά» και θεωρεί τον ανταγωνισμό υπεύθυνο για τις νευρώσεις των παιδιών τους. Δεν αντιλαμβάνονται βέβαια τη μεγαλοθυμία του κ. Μπαλτά έναντι των κουκουλοφόρων, τους οποίους πιστεύει ότι θα συνετίσει με φιλικό χτύπημα στον ώμο. Επαναφέρει μάλιστα το απαξιωμένο πανεπιστημιακό άσυλο για να δώσει στους παραστρατημένους ακόμα μία ευκαιρία.
 

Στην «Ανατροπή» του κ. Πρετεντέρη το κοινό ψήφισε με ποσοστό 70% κατά του νόμου Μπαλτά-Κουράκη, αγνοώντας τα επιχειρήματα ενός συνδικαλιστή-δημοσιογράφου που υποδυόταν τον αφοσιωμένο δάσκαλο και ενός ηθοποιού που παρίστανε τον πρύτανη. Βρισκόμαστε ως θεατές του δράματος παγιδευμένοι ανάμεσα σε επαγγελματίες συνδικαλιστές και ιδεοληπτικούς καθηγητές που θέλουν να επαναλάβουν το πείραμα ενός συστήματος ανεκτικού προς τους πάσης μορφής παραβατικούς. Υστερα από τριάντα πέντε χρόνια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπου οι φοιτητές που προσπαθούσαν να σπουδάσουν υφίσταντο την τυραννία των παραβατικών και των πολιτευτών, ο γράφων δεν βλέπει κανένα λόγο γιατί η κατάσταση αυτή πρέπει σώνει και καλά να διαιωνισθεί. Δεν αντιλαμβάνεται επίσης ο γράφων γιατί ο μέσος Ελληνας γονέας πρέπει να επωμισθεί το κόστος της κακής αστικής συνείδησης του υπουργού μας εις βάρος της εκπαίδευσης των δικών του παιδιών.
 

Καθώς ο εκνευρισμός μας κορυφώνεται, ο κ. Λαπαβίτσας μάς βεβαιώνει ότι θα είμαστε καλύτερα με τις υποτιμημένες δραχμούλες μας σε κάποιον αγροτικό παράδεισο αμεριμνησίας, έξω από τις σκοτούρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. 

Η κ. Κωνσταντοπούλου όμως είναι το πιο περίεργο μετεκλογικό φαινόμενο, γιατί πριν καλά καλά κερδίσει με την αξία της την εκτίμηση των πολιτών, απευθύνει σε όλες τις κατευθύνσεις μητρικές παραινέσεις και υποσχέσεις αυταρχικής μέριμνας.
 

Πολλοί αναρωτιόμαστε από ποια επιτεύγματά τους αντλούν οι κυβερνώντες την τόση αυτοπεποίθησή τους. 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Μπουρδολόγοι και τυχοδιώκτες

Toυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΕΛΙΑ

Τα δύο σημερινά μας παραδείγματα φανερώνουν το μέγεθος του προβλήματος που αντιμετωπίζει ο πρωθυπουργός και όσοι εκ της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ έχουν συνειδητοποιήσει πού βρίσκονται και θέλουν να κάνουν το οριστικό βήμα προς τον ρεαλισμό και την υπευθυνότητα.

Το ένα παράδειγμα είναι μέσα από τον ΣΥΡΙΖΑ και δείχνει ότι- ακόμη και τώρα, που οι ψευδαισθήσεις και οι υποσχέσεις έχουν καταρρεύσει- ορισμένα στελέχη του εξακολουθούν να εκτοξεύουν μεγαλειώδεις μπούρδες.

Το δεύτερο είναι απέξω, από πρόσωπα που, μη έχοντας καμιά ιδεολογική ή άλλη σχέση μαζί του, πλεύρισαν τον ΣΥΡΙΖΑ μυριζόμενα εξουσία, για καθαρά συντεχνιακούς ή άλλους λόγους. Και τώρα, που δεν μπορεί να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις τους, βρίζουν σκαιότατα τον πρωθυπουργό.

Η πρώτη περίπτωση είναι η αποθέωση της κομματικής ξύλινης γλώσσας, που νομίζει ότι λέει κάτι σπουδαίο (εδώ). Τι θέλει να πει ο ποιητής με τη διατύπωση «να αναλάβουν τη διαπραγμάτευση η Αριστερά και η κοινωνία»;  

Καλά, να δεχτούμε ότι ο Βαρουφάκης δεν είναι και πολύ αριστερός. Ο Τσακαλώτος είναι, έστω, λίγο παραπάνω. Αλλά ούτε τον Τσίπρα, που έχει αναλάβει τώρα προσωπικά τη διαπραγμάτευση, εμπιστεύεται ο κομματικός γραμματέας και  αναγγέλλει, μέσω του κομματικού ραδιοφώνου, ότι είναι καιρός «να την αναλάβει η Αριστερά»;

Και εντάξει η Αριστερά (πώς το εννοεί, δηλαδή, να πηγαίνει ομαδικά η Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ στις Βρυξέλλες και στο Βερολίνο;), να την αναλάβει. Η έρμη η Κοινωνία  πώς «θα πάρει τη διαπραγμάτευση στα χέρια της»; Η Αριστερά και η Κοινωνία δεν εξέλεξαν τον Τσίπρα και τους υπουργούς του, με εντολή να διαπραγματευθούν;

Κι αν στην περίπτωση αυτή έχουμε να κάνουμε με μια πομφόλυγα, που προσπαθεί να ντοπάρει όσο κομματικό ακροατήριο δέχεται ακόμη να ντοπαριστεί, το δεύτερο παράδειγμα (εδώ) δείχνει πόσο θα πληρώσει και η  κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ τις άνευ μέτρου και αρχών προεκλογικές υποσχέσεις και κολλεγιές:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Εναν γιατρό ρε παιδιά, ο Ευκλείδης είναι «σοκαρισμένος» !!! ( Πού να δεις το δικό μας σοκ σύντροφε με σας που μπλέξαμε...)

Του ΝΙΚΟΥ ΜΕΛΕΤΗ

Ο διαπραγματευτής της ελληνικής κυβέρνησης Ευκλείδης Τσακαλώτος, με το βρετανικό φλέγμα και την ειλικρίνεια που τον διακρίνει, ήταν αφοπλιστικός δηλώνοντας «σοκαρισμένος» με την πρόταση των δανειστών (στο Channel 4). Προφανώς δεν γνωρίζει τι πάθαμε οι υπόλοιποι όχι μόνο στο άκουσμα των προτάσεων των δανειστών, αλλά και με την 47σέλιδη πρόταση της κυβέρνησης. Από τη Σκύλλα στη Χάρυβδη...

 

Ακόμη και εάν επρόκειτο να βρεθεί η λύση στη «μέση της διαδρομής», είναι προφανές ότι θα μας προκύψει ένα σκληρό, σκληρότατο μνημόνιο, το οποίο απλώς θα μας συνοδεύει μέχρι το φθινόπωρο. Για να περάσουμε μετά στο κανονικό μνημόνιο.  

Η πραγματικότητα είναι ότι μετά και την αναστολή πληρωμής της δόσης στο ΔΝΤ, στο τραπέζι βρίσκεται μόνο η πρόταση των δανειστών, με τις παράλογες και υπερβολικές απαιτήσεις τους.

 

Σε αυτόν τον καμβά θα κεντηθεί ο ζουρλομανδύας ο οποίος τυλίγει όλο και πιο σφιχτά τη χώρα. Με ιδέες σαν κι αυτή που στέλνει τη ΔΕΗ στην κλίμακα του 23% του ΦΠΑ. Μια πρόταση που θα οδηγούσε τις επιχειρήσεις σε ασφυξία, θα μετακύλιε το κόστος παράγωγης προϊόντων στους καταναλωτές και θα υποχρέωνε νοικοκυριά να ζουν στο σκοτάδι. 

Δεν θα δεχθεί ακραία μέτρα, δηλώνει ο πρωθυπουργός, το υπουργείο Οικονομικών απορρίπτει συλλήβδην την πρόταση των δανειστών.

 

Μήπως είναι προτιμότερο να μας πουν τις νέες κόκκινες γραμμές; 

Τις κανονικές, αυτές που χαράσσονται στο πεντασέλιδο τελεσίγραφο των δανειστών. Για να μη βρεθούμε να πανηγυρίζουμε επειδή η ΔΕΗ από το 23% θα πάει στο 20% και οι συντάξεις δεν θα μειωθούν τώρα, αλλά τον Οκτώβριο  

Να μη χαρούμε που η τουριστική βιομηχανία θα μείνει σε μεσαία κλίμακα ΦΠΑ. Αλλά, για να επιβιώσει, θα πρέπει να σβήνουν τα φώτα νωρίς, να κλείνουν τον κλιματισμό στον καύσωνα, να μοιράζουν κεράκια για να αντέξουν τον ΦΠΑ στη ΔΕΗ.

 

Να υποδεχθούμε με χαρά την απόρριψη των ομαδικών απολύσεων, όταν οι επιχειρήσεις θα φεύγουν τρέχοντας για να γλιτώσουν την προκαταβολή του φόρου και το νέο χαράτσι, αφήνοντας πίσω στρατιές ανέργων...  

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η πιο δύσκολη επιλογή των τσαμπουκαλεμένων γραφικών...

Του ΠΑΣΧΟΥ ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗ

Ολοι οι άνθρωποι κάνουν λάθη. Οι πολιτικοί, επειδή έχουν να συγκεράσουν περισσότερα συμφέροντα, επιδιώξεις, επιθυμίες κ.λπ., κάνουν περισσότερα. Οταν, μάλιστα, είναι στην αντιπολίτευση –και επιχειρηματολογούν μόνο σε ό,τι αφορά το σκέλος των παροχών, ενώ αποσιωπούν το σκέλος των φόρων– τα λάθη πληθαίνουν έτι περαιτέρω. Κι άμα είναι ΣΥΡΙΖΑ...
Η καλή ηγεσία, όμως, δεν κρίνεται από τα πόσα «κουφά» θα πει ως αντιπολίτευση. Ούτε από τις ανοησίες που θα εκστομίσει ως κυβέρνηση.

 Δεν κρίνεται από τα λάθη του παρελθόντος, αλλά από το αν θα επιμείνει στο λάθος ή αν το διορθώσει. Στο τέλος της ημέρας αυτό που μετράει είναι αν χαντακώσει ανεπανόρθωτα τον τόπο ή αν θα κάνει ένα βήμα πίσω από το χείλος του γκρεμού. 

Ψέγουμε το παλιό πολιτικό σύστημα, γιατί «μας έφτασε ως εδώ». Δικαίως: οι παλαιοί πολιτικοί ξόδευαν όσα μπορούσαν και δανείζονταν όσα δεν είχαν, προκειμένου να διατηρήσουν και να μεγαλώσουν το πελατειακό τους σύστημα. Κάθε χρονιά εκλογών τα φορολογικά έσοδα του κράτους μειώνονταν και οι δαπάνες αύξαναν, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ελλείμματα και να διογκώνεται το χρέος. Μόνο που αυτοί οι πολιτικοί είχαν τη σοφία να πατούν φρένο κάθε φορά που τα νούμερα «κοκκίνιζαν». Ακόμη και ο μέγας ανοιχτοχέρης Ανδρέας Παπανδρέου έκανε ένα σκληρό σταθεροποιητικό πρόγραμμα· είχε φτάσει μέχρι και σε νομοθετική απαγόρευση των αυξήσεων στον ιδιωτικό τομέα, παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός έτρεχε με 20%. «Αν τονώσουμε την καταναλωτική δύναμη, εδώ στην Ελλάδα, δημιουργούμε θέσεις εργασίας στην Ιταλία και στη Γερμανία... Οι καταναλωτές μας αγοράζουν ιταλικά παπούτσια ή τα καλύτερα γερμανικά αυτοκίνητα και δημιουργούν πρόβλημα στο ελληνικό ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών», έγραψε το 1987 το αμερικανικό περιοδικό New Perspectives Quaterly (NPQ).
 

Μόνο μία φορά η παλαιά πολιτική τάξη οδήγησε την οικονομία στα μη περαιτέρω. Οταν το 2007 οι δημόσιοι λογαριασμοί έμπαιναν στο «βαθύ κόκκινο», η κυβέρνηση του κ. Κώστα Καραμανλή, αντί να πατήσει φρένο στην αλόγιστη δημοσιονομική πολιτική, πάτησε γκάζι με αποτέλεσμα να οδηγήσει την ελληνική οικονομία σε ουσιαστική χρεοκοπία. Παρ’ όλα αυτά όμως, για να ζήσουμε τον εφιάλτη και της τυπικής χρεοκοπίας, ο κ. Καραμανλής προκήρυξε εκλογές το 2009, προτείνοντας κάποια μέτρα για την ανάσχεση της καταστροφής.
Ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα (δεν αναφέρουμε τους ΑΝΕΛ διότι είναι μάλλον ανίατη περίπτωση) βρίσκεται στο δίλημμα που έθεσε ο Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζον Φ. Κένεντι. 

«Η πολιτική», του είπε, «δεν είναι η τέχνη του εφικτού. Είναι η επιλογή μεταξύ του καταστροφικού και του δυσάρεστου». 

Μπροστά σ’ αυτό το δίλημμα βρίσκεται η κυβέρνηση από την πρώτη μέρα ανάληψης των καθηκόντων της και η αναβολή λήψης αποφάσεων απλώς έκανε την επιλογή ακόμη πιο δύσκολη.  

Τώρα, το «καταστροφικό» θα είναι πολύ πιο καταστροφικό (επειδή το κράτος εξάντλησε όλα τα αποθεματικά που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε μια πραγματική ανθρωπιστική κρίση) και το «δυσάρεστο» γίνεται ακόμη πιο δυσάρεστο, επειδή η απραξία των τελευταίων πέντε μηνών δημιουργεί την ανάγκη επιπλέον μέτρων.