Οι προσαγωγές στελεχών και μελών της οργάνωσης που απειλούσε με
θράσος τη δημοκρατία προσβάλλοντας ευθέως τους ευαίσθητους θεσμούς της,
της Χ.Α., με τις χειροπέδες στα χέρια, ενώ ο τηλεοπτικός φακός αποτύπωνε
σπασμούς πανικόβλητης επίδειξης ύστατου τσαμπουκαλικίου των
συλληφθέντων, μόνον ως θέαμα θεραπευτικό του πληγωμένου δημοκρατικού
φρονήματος μπορεί να χαρακτηριστεί.
Για πρώτη φορά στην ιστορία της
εγχώριας μιντιακής δημοκρατίας (ακριβώς αυτό άλλωστε είναι όλες οι
σύγχρονες πλέον), το τελετουργικό της τηλεοπτικής φαντασμαγορίας υπερέβη
την απλή ψυχαγωγική εκτόνωση του λαϊκού αισθήματος, αποδεικνύοντας την
υψηλή νοηματική λειτουργικότητά του.
Επικοινωνιακό το θέαμα;
Μα προφανώς. Οι σύγχρονες δημοκρατίες
στηρίζονται στην επικοινωνιακή προβολή των αξιών τους και οφείλουν να το
κάνουν. Εχουμε βεβαίως συνηθίσει να χαρακτηρίζουμε «επικοινωνιακό» ένα
κατ’ ουσία ψευδογεγονός, με την έννοια της υπερβάλλουσας διόγκωσης ενός
γεγονότος με έντονα «γαστριμαργικά» χαρακτηριστικά (σκανδαλολογικά) από
το μιντιακό τελετουργικό, χωρίς στην πραγματικότητα, το μέγεθος το οποίο
του προσδίδεται να ανταποκρίνεται στη σημασία του για τις ζωές των
ανθρώπων, για τα καθημερινά τους προβλήματα. Οι τελευταίοι με τη σειρά
τους χαρακτηρίζονται, ως εκ τούτου, «παθητικοί θεατές» περισσότερο
διασκεδασμένοι παρά ανακουφισμένοι και πάντως όχι περισσότερο σίγουροι
για τη λειτουργία της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου.
Θυμόμαστε άλλωστε τις εθνικές μιντιακές οπερέτες δήθεν αποκαλύψεων
σκανδάλων, όπου μηρυκάζονταν επί μακρόν από δελτία ειδήσεων και εκπομπές
μυθιστορηματικές αφηγήσεις παντός είδους παρανομιών και εγκλημάτων,
χωρίς ποτέ η κάθαρση να ακολουθεί τους τηλεοπτικούς ρυθμούς εξέλιξης,
συχνά δε να μην ολοκληρώνεται καν δικαστικώς. Μια θρυμματισμένη,
παραπαίουσα δημοκρατία ήταν το θέαμα επί μακρόν.
Ως εκ τούτου, εθιστήκαμε στην κατάχρηση των τεχνικών μιντιακής διόγκωσης
πλήθους προβλημάτων, που αντιμετωπίζουν όλα τα σύγχρονα κράτη, με τους
άμεσα επιφορτισμένους με το χρέος της επίλυσής τους (ιδίως πολιτικούς)
να επιδίδονται σε πανελικές εμφανίσεις, μοστράροντας πυγμή on camera.
Αυτό ακριβώς υπήρξε το ιδανικό σκηνοθετικό πλαίσιο για να αναπτύξει την
επικοινωνιακή της τακτική και η Χ.Α., με ένα παιχνίδι βαρβαρικών
συμβολισμών, των οποίων το μήνυμα ήταν σατανικά ευανάγνωστο: οργανωμένη
βία κατά της εικόνας μιας δημοκρατίας που εμφανιζόταν εγκαταλελειμμένη
στις ευκολίες του θεάματός της και αδύναμη να θεραπεύσει τις πληγές της.
Ηταν εύκολο ένα ναζιστικό μόρφωμα με τον μανδύα της δημοκρατικής ψήφου
υπέρ του και εκμεταλλευόμενο τους δημοκρατικούς αυτοματισμούς
–προσκλήσεις σε κανάλια, κάμερα στις κοινοβουλευτικές συζητήσεις, όπου
και η εκ συστήματος επίδειξη τσαμπουκαλίδικου θράσους– να προβάλλει το
επικοινωνιακό του οικοδόμημα ως πλέον σφριγηλό και ισχυρό από το μέχρι
εκείνη τη στιγμή θολό και εγκλωβισμένο στον καταγγελτικό, τηλεοπτικό
λαϊκισμό της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.
Ηταν επόμενο η μάχη να ξεκινήσει με μια επικοινωνιακή φαντασμαγορία,
αυτή της επίδειξης μιας οργανωμένης και αποφασισμένης να αντιταχθεί
πολιτείας στην τρομοκρατική βία εγκληματικών οργανώσεων. Η κόκκινη
γραμμή της ελληνικής δημοκρατίας δεν θα μπορούσε παρά να έχει την on
camera απόλυτα επιδεικτική δικαίωσή της.
Ναι, με όλα τα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας να περιμένουν λύσεις
που δεν τις δίνουν οι συλλήψεις της Χ.Α., ναι με την καθημερινότητα να
παραμένει σκληρή για την πλειονότητα του ελληνικού λαού, αλλά το
μιντιακό υπερθέαμα της επιδεικτικής πυγμής της πολιτείας στην πάταξη των
δραστηριοτήτων ενός ναζιστικού μορφώματος σαν άμεση απάντηση στον φόνο
του Παύλου Φύσσα, υπήρξε η πλέον κρίσιμη στιγμή της σύγχρονης ελληνικής
ιστορίας από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, για τη διαπίστωση ενός
πολιτισμικού στοιχείου, που για πρώτη φορά στην ιστορία της
ανεπεξέργαστης μνήμης του Εμφυλίου εμφανίζεται με τέτοια επιβλητική
ένταση, και είναι η ενότητα μπροστά στον αληθινό εχθρό, τη διχαστική
βία.
Αυτή είναι η κόκκινη γραμμή που δεν έγινε ορατή, ούτε στα
τρομακτικά βίαια επεισόδια του 2008 (τότε η κοινωνία παραδομένη στην
έκπληξη), ούτε στις οπερέτες των «αγανακτισμένων», ούτε στα πάνελ του
συναισθηματολαγνικού λαϊκισμού, τα οποία έδωσαν μάχη για την καλλιέργεια
αισθήματος ταπείνωσης και μειονεξίας των θεατών/πολιτών, παριστάνοντας
τάχα ότι κάνουν το αντίθετο.
Για όλους αυτούς τους λόγους το «επικοινωνιακό» είναι ουσιαστικό, απλώς
είναι στιγμιαίο. Την ίδια στιγμή που αποτελεί ένα είδος ελέγχου της
εξέλιξης των αντιλήψεων ή τις ωθεί να εξελιχθούν, είναι και η πρόκληση
για την αξιοποίηση μέχρι τέλους του αισθήματος που προκάλεσε, ειδάλλως
θα αποβεί από θεραπευτικό, δηλητηριώδες
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου